Powodzie

Taktyka działań ratowniczych

 

 

Przyczyny występowania 
powodzi.

 

Do bezpośrednich przyczyn powodzi 

zaliczamy:
Roztopy wiosenne,
Ulewne deszcze szczególnie, w rejonach 
górskich
Silne wiatry sztormowe na morzach 
spiętrzające wody w ujściach rzek,
Spiętrzanie wody wywołane zatorami 
lodowymi,
Przerwanie tam, wałów, zapór,

 

 

Wyniszczanie lasów u źródeł rzek,
Układ większości koryt rzecznych na linii 
południe-północ i związana z tym różnica 
temperatur powodująca nierówne tajenie lodów,
Układy łańcuchów górskich wpływające na 
powstawanie nierównomiernych opadów 
atmosferycznych.

Do pośrednich przyczyn powodzi 
zaliczamy:

 

 

W zależności od przyczyn 
powodujących wezbrania 

rozróżniamy:

 

Powodzie roztopowe (wiosenne),
Powodzie opadowe (letnie),
Powodzie sztormowe,
Powodzie zimowe. 

 

 

Ewakuacja

Obszary zagrożone zalaniem lub odcięte wodami 

powodziowymi przeznaczone do ewakuacji są 
często terenem działania sekcji ratowniczych. 
Ludność tych obszarów po ogłoszeniu stanu 
alarmowego najczęściej odmawia opuszczenia 
swych siedzib i dopiero po bezpośrednim 
zetknięciu się z żywiołem decyduje się na 
opuszczenie swego mienia. Warunki te stwarzają 
później chaos i konieczność szybkiej ewakuacji 
dużej ilości ludzi. Po rozpoczęciu ewakuacji 
kontynuuje się ją aż do całkowitego zabezpieczenia 
wszystkich osób zagrożonych utonięciem. 

 

 

Przy ładowaniu pasażerów na 
łodzie należy zwrócić uwagę na 
następujące elementy:

Nie przekraczać ładowności łodzi,
Pasażerów umieszczać tylko w pozycji siedzącej na 
dnie łodzi,
Zabronić wykonywania różnych zbędnych ruchów,
Wszystkich pasażerów ubrać w kamizelki ratunkowe,
W pierwszej kolejności ewakuować kobiety i dzieci,
Unikać zabierania na łódź samych kobiet lub dzieci 
(łatwość ulegania panice),
Pamiętać, że spokój, opanowanie i sprawność załogi 
są najlepszym lekarstwem na wszelkie objawy 
paniki.

 

 

Ratowanie Ludzi

W czasie powodzi ludzie najczęściej chronią się na 

piętrach lub dachach budynków. Rzadziej spotyka 
się osoby pływające na częściach drewnianych 
budynków, inwentarza lub zwalonych pniach 
drzew. W pierwszym przypadku jeżeli wejścia do 
budynków są zalane wodą, należy dotrzeć przy 
pomocy drabin do miejsca przybywania ludzi i 
przy pomocy lin sprowadzić ich do łodzi. Przy 
prowadzeniu operacji tego typu należy unikać 
gwałtownych i niepotrzebnych ruchów, które 
mogą spowodować chybotanie łodzi.

 

 

Odpowiednim zachowaniem i 

perswazją należy wpłynąć na 
bezpieczne zachowanie się ludzi 
będących w niebezpieczeństwie. 
Ratując osoby przebywające na 
przedmiotach pływających, staramy 
dotrzeć do zagrożonych i zabrać ich 
do łodzi podpływając do 
poszkodowanego z kierunku 
przeciwnego do nurtu i w razie 
potrzeby udzielić pierwszej pomocy.

 

 

Ratowanie 
zwierząt

Akcję ratowania zwierząt organizujemy tylko w tym 

wypadku, jeśli te operacje nie zagrażają życiu 

ratowników. Małe zwierzęta ładujemy wprost na 

łódź lub ponton po uprzednim spętaniu. Większe 

zwierzęta mogą być transportowane na członach 

lub dużych pontonach. Jeśli głębokość wody nie 

jest duża, można zwierzęta przeprowadzić. W 

takim wypadku końce lin, do których przywiązane 

są zwierzęta, muszą być trzymane w rękach 

załogi siedzącej na rufie (mocowanie lin do części 

łodzi jest zabronione). Przy transporcie zwierząt 

należy unikać przekraczania stref o silnym nurcie.

 

 

 

Wały ochronne

Rozróżniamy dwa zasadnicze typy wałów:

 

Wały zimowe lub niezatapiane, które w swoim 

założeniu mają chronić przed największą wodą 

powodziową i są budowane w odpowiednim 

rozstawie i wysokości, aby mogły pomieścić duże 

ilości wody,
Wały letnie lub zatapiane mają za zadanie chronić 

obszary użytków rolnych w okresie wegetacyjnym 

przed niewielkimi wezbraniami letnimi. Wały letnie 

w okresie dużych wezbrań wiosennych 

przepuszczają wodę przez specjalne przelewy.  

Woda, zatapiając tereny użytków rolnych pomiędzy 

wałami zimowymi, podnosi częściowo ich żyzność.

 

 

Ochrona wałów

Zagrożenie  wałów  może  być  spowodowane  w  czasie 

powodzi następującymi zjawiskami:
Przelanie wody powodziowej przez koronę wału,
Podmycie  i  obsunięcie  się  skarpy  od  strony  wody 
(odwodnej)  spowodowane  prądem,  falą  lub  płynącą 
krą,
Rozmoknięcie korpusu wału,

Przesiąkanie wody przez korpus wału lub jego 

podstawę; jest to widoczne przez formowanie się 
źródełek od strony zawala (odpowietrznej).

 

 

Podniesienie korony wału

W czasie wysokich stanów wody, 

spowodowanych dużym 
wezbraniem lub spiętrzeniem na 
skutek uformowania się zatorów 
lodowych, istnieje 
niebezpieczeństwo przejścia wody 
przez koronę wału. Podniesienie 
wału może być dokonane jednym z 
niżej podanych sposobów:

 

 

Worki z piaskiem ułożone na koronie. Worki 
układa  się  do  wysokości  30-40  cm.  Nie 
należy  ich  zbytnio  wypełniać  piaskiem,  bo 
wtedy  źle  przylegają  do  siebie.  Od  strony 
wody uszczelnia się je nawozem z gliną.
Ściana  z  desek  lub  pali  .  Deski  lub  bale 
ułożone  miedzy  dwoma  rzędami  pali 
tworzą  ścianę  pojedynczą  o  maksymalnej 
wysokości  50  cm.  Przed  ścianą  od  strony 
wody  układa  się  nawóz  celem  uzyskania 
szczelności. Pale wbija się w odstępach 1,5 
m  na  głębokość  równą  ich  wysokości  nad 
wałem. 

 

 

Podwójna ściana z desek lub bali. Przy 

większych wysokościach do 1 m muszą 
być zastosowane podwójne ściany z desek. 
W tym celu zabija się dwa rzędy pali w 
odstępie mniej więcej równym wysokości. 
Po stronie wewnętrznej przybija się deski 
lub układa bale, a przestrzeń między nimi 
wypełnia nawozem, gliną z piaskiem i 
dobrze ubija. Taką podwójną grodzę w 
pewnych wypadkach można podwyższyć 
przez wzniesienie ponad nią ściany 
pojedynczej. Pale tej ściany muszą jednak 
sięgać koniecznie w głąb wału.

 

 

Zapobieganie podmyciu i 

obsunięciu się skarpy wodnej

 

Podmycie i obsunięcie się wałów od strony 

rzeki zdarza się często w miejscach 

osłabienia wału, to znaczy różnego rodzaju 

wyrwach. Utworzona wyrwa musi być zaraz 

zamknięta kamieniami, workami z 

piaskiem, zakotwiczonymi drzewami. 

Przeciw uderzeniom fal można się bronić za 

pomocą faszyny (wiązki wikliny) 

rozpostartej na wale wierzchołkami w dół, 

przyciśniętej walcem faszynowym 

zamocowanym wbitymi kołkami.

 

 

Zapobieganie rozmoknięciu 

korpusu wału

Rozmoknięcie wału jest najczęściej spowodowane 

długotrwałą wielką wodą, jeśli wał jest zbudowany 

z materiałów przepuszczalnych. Żyły wodne, 

przesączające się przez wał, rozmiękczają go tak, 

że skarpa wał może się obsunąć.  Podobne 

niebezpieczeństwo grozi wtedy, gdy wał stoi na 

podłożu przepuszczalnym. W tym przypadku żyły 

wodne idą spodem, lecz na małej głębokości .Z 

tego powodu rozmiękczeniu ulega podnóże wału. 

Obsunięcie wału poprzedzane bywa najczęściej 

powstaniem podłużnych szczelin w jego koronie. 

Obrona polega na natychmiastowym obciążeniu 

miejsc mokrych za pomocą worków z piaskiem. 

Koronę wału trzeba rozszerzyć lub wzmocnić.

 

 

Zapobieganie przeciekom

Przecieki powstają najczęściej w miejscach, gdzie są 

nory zwierzęce. Żyły wodne przebiegające wysoko 

można zlikwidować przez mocne ubijanie wału. W 

dolnej części wału żył wodnych tym sposobem nie 

można zlikwidować. Trzeba odnaleźć miejsce, skąd 

biorą  swój  początek.  Jeśli  woda  jest  spokojna, 

można  poznać  to  miejsce  po  wirowaniu  wody. 

Drugi sposób polega na ty, że wzdłuż skarpy wału 

przeciągamy  wiechę  słomianą  lub  płótno  rozpięte 

na  ramie.  W  miejscu  gdzie  jest  otwór,  słoma  lub 

płótno przylgnie do wału. Odszukane wejście wody 

okładamy  warstwą  worków  z  piaskiem.  Jeśli 

otworu  nie  uda  się  odszukać,  należy  wówczas  za 

wałem  zbudować  podwójną  ścianę  z  desek,  bali 

lub worków z piaskiem.

 

 

Przerwanie wału

Postępowanie będzie zależne od jej wielkości, środków, 

materiałów i ilości ludzi przeznaczonych do akcji. W 

miejscu  przerwania  wału  może  wtargnąć  nurt  rzeki 

lub  jego  odgałęzienie,  co  zwykle  jest  groźne  dla 

obszarów  bronionych,  dlatego  do  akcji  należy 

przystąpić jak najszybciej. W pierwszej fazie staramy 

się zwykle zablokować wyrwę drzewami spławionymi 

z  wodą  i  zakotwiczonymi  w  miejscu  wyrwy. 

Jednocześnie  rozpoczynamy  bicie  pali  wzdłuż  osi 

wału i w ich oparciu zatapiamy elementy faszynowe 

lub  worki  z  piaskiem  ,  przekładając  to  wszystko 

gęsto  kamieniami.  Po  uchwyceniu  wody  część 

odpowietrzną  utworzonej  tamy  uszczelniamy,  gliną 

lub  piaskiem.  Akcja  tego  typu  jest  bardzo  trudna  i 

wymaga dużych sił i dobrej organizacji.