background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

•Krótka historia rozwoju przedmiotu. 

•Wprowadzenie  istotnych  pojęć.  Rozróżnienie 

pomiędzy  pojęciami  „stosunki  cywilno  –  wojskowe” 

a  „cywilna  demokratyczna  kontrola  nad  siłami 

zbrojnymi”. 

Narodziny  dyscypliny  w  latach  50-tych  XX  wieku  – 

praca S.Huntingtona „The Soldier and the State”. 

•„Profesjonalny  żołnierz”  według  S.Huntingtona  i 

M.Janowitza. 

•Pojawienie  się    pojęcia  „refoma  sektora 

bezpieczeństwa” 

konsekwencje 

poszerzenia 

zakresu  demokratycznej  cywilnej  kontroli  dla 

konsolidacji nowych demokracji.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Birma  (oficjalna  nazwa  Myanmar)  pozostaje  od  1962  roku  pod 

rządami  wojskowymi.  Amnesty  International  oceniała  ostatnio  liczbę 

więźniów politycznych w Birmie na 1350 osób. Najbardziej prominentna z nich, 

laureatka pokojowej Nagrody Nobla Aung San Suu Kyi od maja 2003 roku jest 

ponownie przetrzymywana w areszcie domowym w Rangunie. 
W  sierpniu  1978  roku  wojsko  otworzyło  ogień  do  pokojowej  demonstracji 

opozycji  w  Rangunie.  Zginęło  10  tysięcy  bezbronnych  ludzi,  700  tysięcy 

uciekło  za  granicę,  dwa  miliony  ludzi  zmuszono  do  opuszczenia 

domów i koczowania w dżungli. Światowe media nie odnotowały masakry, 

bo ich tam nie było...Terror wojskowej junty trwa.
W  roku  1990  ówczesny  rząd  wojskowy  zezwolił  na  przeprowadzenie 

demokratycznych  wyborów.  Nie  uznał  jednak  ich  wyników,  kiedy 

Narodowa Liga na rzecz Demokracji (NLD) uzyskała ponad 80 procent miejsc w 

parlamencie.  Przywódczyni  NLD,  Aung  San  Suu  Kyi  jest  jedynym  laureatem 

Pokojowej Nagrody Nobla, który jest pozbawiony wolności. Większość ostatnich 

16 lat Aung  San  Suu Kyi  spędziła  w  areszcie  domowym.  Obecnie  podejrzewa 

się, ze została przewieziona do więzienia.
Ekonomia kraju jest od lat na skraju przepaści. Do najbardziej wyrafinowanych 

sposobów  ratowania  upadającej  ekonomi  należy  pomysł  stojącego  na  czele 

rządu  generała  Ne  Wina,  który  w  1980  roku  w  ciągu  jednej  nocy 

unieważnił wszystkie banknoty o wysokich nominałacha wprowadził 

nominały  45 i  90  Kyat, opierając decyzję  o swój  szczęśliwy  numer 9

Setki tysięcy ludzi poszło z torbami. Rekompensaty nikt nie otrzymał. 
Telefony od zawsze były tu najcenniejszymi dopustami cywilizacji. Teraz nawet 

na te nieliczne nie można liczyć. Rząd powyłączał. Nawet najbliższe miasta nie 

mają  ze  sobą  kontaktu.  Za  posiadanie  faksu  grozi  długoletnie  więzienie  w 

najcięższych warunkach.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Douglas George MacArthur 1880 - 1964 — amerykański generał, dowódca armii alianckich na 

Południowo-Zachodnim azjatyckim teatrze działań na Pacyfiku podczas II wojny śiwatowej. Jeden z 

pięciu  amerykańskich  oficerów  którzy  osiągnęli  najwyższy  z  możliwych  stopień  Generała  Armii 

(odpowiednik marszałka).
Syn oficera, bohatera wojny secesyjnej Arthura MacArthura juniora. W domu rodzinnym został mu 

wpojony szacunek dla tradycyjnych wartości i prawa, zaś wychowanie w garnizonach sprawiło, że 

wcześnie  nabył  umiejętność  jazdy  konnej  i  strzelania.  W  1903  ukończył  West  Point  z  pierwszą 

lokatą  (z  jednym  z  najlepszych  wyników  w  historii).  W  1907  został  adiutantem  prezydenta 

Theodore'a Roosevelta. Pierwszy  w dziejach rzecznik prasowy armii, odnoszący na tym stanowisku 

niekwestionowany sukces.
  W  czasie  II  wojny  światowej  do  1942  roku  dowodził  siłami  USA  broniącymi  Filipin,  następnie  w 

latach  1942  -  1945  dowódca  wszystkich  sił  alianckich  na  obszarze  południowo-zachodniego 

Pacyfiku.  Po  dwóch  latach  siły  pod  jego  dowództwem  wyzwoliły  Filipiny.  W  1945  roku  został 

mianowany  dowódcą  sił  sprzymierzonych  na  Dalekim  Wschodzie

 

2  września  tego  roku  przyjął 

kapitulacje  Japonii  i  stanął  na  czele  wojsk  okupacyjnych.  Pod  jego  zarządem  w  latach  1945-

1951 przeprowadzono proces demilitaryzacji i demokratyzacji państwa japońskiego.
Podczas  wojny  koreańskiej  MacArthur  dowodził  siłami  ONZ,  i  był  odpowiedzialny  za  lądowanie  w 

Indochinach, które było wielkim sukcesem sił sprzymierzonych i na pewien czas przechyliło szalę 

konfliktu na ich stronę, pozwalając im opanować prawie całe terytorium Korei Północnej. To z kolei 

spowodowało  zaangażowanie  w  wojnę  sił  komunistycznych  Chin.  W  odpowiedzi  MacArthur 

chciał  użyć  broni  atomowej  przeciwko  Chinom  i  wielokrotnie  domagał  się  od 

prezydenta  Trumana  pozwolenia  na  ataki  atomowe  przeciwko  chińskim  miastom. 

Truman  nie  chciał  wydać  na  to  zgody,  w  obawie  że  wciągnie  to  do  konfliktu  Związek 

Radzieck. Zawiedziony brakiem pozwolenia, MacArthur zaczął donosić prasie że wojna 

zakończy się amerykańską klęską.
W  marcu  1951  roku  siły  amerykańskie  powstrzymały  chińską  ofensywę  i  sytuacja  na  froncie 

ustabilizowała  się.  Truman  poinformował  MacArthura  o  swojej  intencji  rozpoczęcia 

negocjacji o zawieszenie broni, co wykluczało rozszerzenie wojny na terytorium Chin. W 

odpowiedzi,  w  jawnej  niesubordynacji,  MacArthur  wydał  swoje  własne  ultimatum  dla 

Chin. W konsekwencji 11 kwietnia 1951 roku Truman zdymisjonował MacArthura.
Po  swoim  powrocie  do  Stanów  MacArthur  był  owacyjnie  witany  przez  tłumy.  Jego  przemowa  do 

połączonych  izb  amerykańskiego  kongresu  została  przyjęta  entuzjastycznie.  Spodziewano  się  że 

MacArthur będzie ubiegał się o fotel prezydencki podczas wyborów w 1952 roku. Z biegiem czasu 

jednak kulisy jego dymisji zaczynały docierać do opinii publicznej i entuzjazm dla jego kandydatury 

opadł.  Ostatecznie  MacArthur  nie  ubiegał  się  o  fotel  prezydencki,  który  zdobył  inny  generał  z 

czasów wojny, D.Eisenhower.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA NAD 

SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Kolejny skandal z udziałem błękitnych hełmów.

Nie ucichły jeszcze echa afery z udziałem żołnierzy misji pokojowej ONZ 

w Demokratycznej Republice Konga, a już rozpoczęło się dochodzenie w 

kolejnej sprawie, w której podejrzanymi są “błękitne hełmy”. Tym razem 

chodzi  o  przypadki  wykorzystywania  seksualnego  na  Wybrzeżu  Kości 

Słoniowej (WKS). 

ONZ  prowadzi  już  śledztwo  w  tej  sprawie.  Na  razie  wiadomo  tylko,  że 

dotyczy ona żołnierzy stacjonujących w Bouake na północy WKS. Nie jest 

znana  ich  narodowość.  To  nie  pierwszy  przypadek  takich  oskarżeń  w 

dziejach 

sił 

pokojowych 

ONZ.

Szacuje się,  że  od  2004  roku aż 300 żołnierzy  sił pokojowych  dopuściło 

się przestępstw na tle seksualnym na Haiti, w Sudanie, Demokratycznej 

Republice Konga a ostatnio na WKS. Wśród tych wykroczeń znalazły się 

takie  czyny  karalne  jak  gwałt,  pedofilia  i  handel  ludźmi. 

Tym  razem  chodzi  o  seks  z  nieletnimi.  W  kręgu  podejrzeń  mogą 

znajdować  się  żołnierze  z  Bangladeszu,  Ghany,  Maroka  i  Pakistanu.

Obecnie  na  WKS  przebywa  9  tysięcy  błękitnych  hełmów.  Siły  pokojowe 

ONZ mają pomóc w przygotowaniu wyborów w tym kraju.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA NAD 

SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Międzynarodowy Czerwony Krzyż: 

“Zdjęcia z amerykańskich więzień w 

Iraku są szokujące, ale według 

naszych raportów jest dużo, dużo 

gorzej” 

„Traktowanie więźniów przez wojska 

okupacyjne jest gorsze od 

traktowania więźniów za czasów 

Saddama Husajna”.

W więzieniu  Abu Ghraib większość 

więźniów to byli żołnierze, reszta 

jest osadzona z różnych motywów, 

najczęściej jako podejrzani o 

branie udziału w ruchu oporu. 

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Starszy  człowiek  pokazuje  swoje  świadectwo  aresztowania.  W  rubryce  "motyw" 

amerykański  żołnierz  napisał  “atak  i  nielegalne  noszenie  broni”.  “To  kompletny 

fałsz!”  oburza  się  Adnan  al  Dżaberi.  Ten  64-letni  nauczyciel  gimnastyki,  który  od 

początku  wojny  żywi  swoją  rodzinę  dzięki  niewielkiemu  sklepikowi  z  naczyniami 

kuchennymi do dzisiaj nie wie za co został zatrzymany. 

„Tego  dnia,  pracowaliśmy  w  sadzie  za  miastem  razem  z  moim  pomocnikiem 

Munirem”.  Nagle  od  strony  oddalonej  autostrady  słyszą  eksplozję, to  była bomba, 

która  wybuchła  gdy  przejeżdżał  tam  wojskowy  konwój.  Żołnierze  zaraz  zaczęli 

przeszukiwać okolice. Zjawili się w sadzie i nas aresztowali, związali ręce do tyłu i 

zabrali do Jezira al Sihahia” – to jest parku rozrywki, który teraz służy za bazę wojsk 

amerykańskich.

Potem żołnierze mnie rzucili na ziemię i złapali za stopy żeby rozstawić nogi. Kopali 

mnie  w  krocze  i  w  głowę,  straciłem  przytomność”  –  tłumaczy.  Pokazuje  dziury  po 

wybitych  zębach,  i  ciągle  jeszcze  spuchnięty  dół  brzucha.  “Było  ich  sześciu. 

Włączali bardzo głośną, dudniącą muzykę i zmieniali się co jakiś czas żeby bić. To 

nie  było  przesłuchanie,  oni  się  wyżywali”  mówi  Adnan.  Potem  kazali  stanąć  pod 

murem,  nie  dawałem  rady  stać,  oni  siedzieli,  pili  piwo  i  rzucali  we  mnie 

pomarańczami i butelkami, na koniec obsikali mnie choć krwawiłem. Jeszcze tylko 

porobili  sobie  zdjęcia  jak  przystawiają  mi  pistolety  do  głowy,  ale  dzięki  Bogu  nie 

zabili

Adnan  został  przewieziony  do  wojskowego  wiezienia,  gdzie  został  przesłuchany, 

siedział jeszcze 27 dni zanim go wypuszczono jako niewinnego. W tym czasie jego 

żona biegała od bazy wojskowej po różne więzienia żeby go odszukać. “Amerykanie 

mówili  mi  za  każdym  razem,  żeby  szukać  gdzie  indziej,  albo  żeby  czekać  wiele 

miesięcy na informację” – mówi. “Nawet to gorzej niż za Saddama. Wtedy jak ktoś 

był uwięziony bardzo szybko było wiadomo gdzie jest, no i nie bili tak”. 

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

ROSJA 

GUBERNATOR ZATWIERDZIŁ AMNESTIĘ WOBEC BUDANOWA

Gubernator rosyjskiego obwodu uljanowskiego Władimir Szamanow podpisał akt 

amnestii  dla  skazanego  za  zbrodnie  wojenne  w  Czeczenii  rosyjskiego 

pułkownika Jurija Budanowa - poinformowała agencja Interfax.

Według adwokata Budanowa, Pawła Astachowa, do tego, żeby skazany na 10 lat 

zbrodniarz  wyszedł  na  wolność  potrzebny  jest  jeszcze  podpis  prezydenta  Rosji 

Władimira Putina.

"Nadal  uważam,  że  wyrok  wobec  Budanowa  jest  niesprawiedliwy  i 

niesprawiedliwość ta powinna zostać naprawiona.  W  ciągu czterech i pół roku, 

które  mój  klient  przesiedział  w  więzieniach,  ogłoszono  już  trzy  amnestie"  - 

powiedział Astachow.

Ten  sam  argument  za  uwolnieniem  Budanowa,  człowieka  który  w  2000  roku 

brutalnie  zamordował,  a  według  części  prasy  również  zgwałcił  17-letnią 

Czeczenkę,  podał  podczas  weekendu  specjalny  przedstawiciel  Putina  w 

Południowym Okręgu Federalnym Dmitrij Kozak.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Budanow - posiadacz najwyższego odznaczenia wojskowego Bohater 

Rosji  -  27  marca  2000  r.  wjechał  transporterem  opancerzonym  do 

wioski  Tangi-czu.  Świadkowie  twierdzą,  że  był  kompletnie  pijany,  bo 

wraz  z  kolegami  przez  cały  dzień  świętował  urodziny  córki. 

Rozochocony  oficer  sterroryzował  bronią  rodziców  18-letniej  Hedy 

Kungajewej, ją porwał i zawiózł do namiotu. Tam zgwałcił dziewczynę, 

udusił, a żołnierzom kazał "zakopać ścierwo". 

W  śledztwie  Budanow  tłumaczył,  że  podejrzewał  Kungajewą,  że  jest 

snajperką. Dlatego wziął ją na przesłuchanie i "tak się zdenerwował", 

że stracił panowanie nad sobą i dokonał mordu. Nigdy nie przeczył, że 

własnoręcznie zabił dziewczynę. Nie przyznawał się tylko do pijaństwa 

i gwałtu.

Proces  Budanowa  dla  Czeczenów  i  obrońców  praw  człowieka  był 

szansą,  że  po  wyroku  zmieni  się  polityka  bezmyślnych  represji.  Ale 

generałowie  uznali  proces  Budanowa  za  policzek.  W  jego  obronie 

występowało  wielu  dowódców,  m.in.  słynący  z  okrucieństwa  w 

Czeczenii Władimir Szamanow, dziś gubernator obwodu uljanowskiego. 

Adwokat  mówił,  że  Budanow  jest  ofiarą  gier  polityków,  którym  zależy 

na skompromitowaniu i osłabieniu morale armii.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Serbia: dwaj winni zabójstwa premiera Djindjicia skazani na 40 lat

Były  dowódca  jednostki  specjalnej  serbskiego  MSW  Milorad  Ulemek  i 

jego  zastępca  Zvezdan  Jovanović  zostali  skazani  przez  sąd  w 

Belgradzie  na  maksymalne  kary  po  40  lat  więzienia  za  zabójstwo 

premiera  Serbii  Zorana  Djindjicia  12  marca  2003  roku.  Dziesięć  innych 

osób biorących udział w spisku na życie Djindjicia skazano na kary więzienia od 

ośmiu do 35 lat. Pięcioro z nich osądzono zaocznie.

Ulemek,  pseudonim  "Legija",  uznany  został  za  "mózg"  akcji,  a  bezpośrednim 

wykonawcą  zabójstwa  premiera  był  Jovanović.  Oprócz  członków  specjalnej 

jednostki MSW o zamordowanie Djindjicia oskarżeni byli także członkowie mafii.

"Legija" był w czasach prezydenta Slobodana Miloszevicia dowódcą oddziału do 

zadań  specjalnych  serbskiego  MSW,  tzw.  czerwonych  beretów.  Jednostka  ta, 

mająca  też  powiązania  z  mafią,  siała  postrach  w  okresie  walk  w  Bośni, 

Chorwacji i Kosowie w latach 90.

Proreformatorski  Djindjić  objął  stanowisko  premiera  po  upadku  rządów 

Miloszevicia  w  2000  roku.Zamach  na  Djindjicia,  pierwsze  zabójstwo 

urzędującego szefa rządu w Europie od czasu zamordowania premiera Szwecji 

Olofa  Palmego  w  1986  roku,  było  dla  Serbii  szokiem.  W  pogrzebie  Djindjicia 

uczestniczyło kilkaset tysięcy ludzi. 

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

Maj 2007 - Gwinea/ W armii wybuchł bunt.

Wojsko  podniosło  bunt  przeciwko  rządowi,  domagając  się  wzrostu  płac  i 

lepszych  warunków  mieszkaniowych.  Jest  to  pierwszy  tak  poważny  strajk  w 

armii  gwinejskiej  po  1996  roku.  Rządzący  niepodzielnie  Gwineą  od  23  lat 

prezydent  Lansana  Conté,  obiecał  podwyżki  swoim  żołnierzom,  po  buncie  w 

wojsku w 1996 roku, jendak do dzisiaj armia nie doczekała się wzrostu pensji. 
 
Uzbrojeni  żołnierze  przemaszerowali  w  piątkowe  popołudnie  pod  prezydencką 

rezydencję, oddając wystrzały w powietrze. Wieczorem rzecznik rządu ogłosił w 

oficjalnym  oświadczeniu,  że  niektóre  z  żądań  –  w  tym  te  dotyczące  awansu, 

pensji  oraz  rent  i  emerytur  –  zostaną  spełnione.  Pozostały  kolejne  dwa 

postulaty:  dymisji  czołowych  dowódców  wojskowych  oraz  wypłaty  zaległych 

pensji  z  ostatnich  9  lat.  Prezydent  Conté  zgodził  się  spotkać  z  żołnierzami  w 

sobotę, aby negocjować żądania. 

Nie ulega wątpliwości, że poparcie wojska jest kluczowe dla utrzymania władzy 

przez  Conté.  To  głównie  dzięki  wierności  armii  był  on  w  stanie  sprawować 

najwyższy  urząd  w  państwie  przez  23  lata,  po  tym,  jak  w  1984  roku  przejął 

władzę  na  drodze  bezkrwawego  zamachu  stanu.  Na  początku  bieżącego  roku 

Conté  omal  nie  stracił  władzy,  kiedy  niezadowolone  tłumy  wyszły  na  ulice, 

domagając się jego dymisji. W starciach z policją i wojskiem zginęło ponad stu 

cywilów.  Zbiorowe  strajki  i  demonstracje  były  wyrazem  protestu  przeciwko 

szerzącej się korupcji, niekaralność organów władzy (w tym wojskowych i policji) 

oraz  rosnących nierówności społecznych. 

background image

 

 

STOSUNKI CYWILNO WOJSKOWE. CYWILNA DEMOKRATYCZNA KONTROLA 

NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA.

CO ŁĄCZY ZE SOBA TE WSZYSTKIE 

WIADOMOŚCI?!!!

NAUKA O STOSUNKACH CYWILNO – 

WOJSKOWYCH I CYWILNEJ DEMOKRATYCZNEJ 

KONTROLI NAD SEKTOREM BEZPIECZEŃSTWA


Document Outline