SOCJOLOGIA OBSZARÓW 

WIEJSKICH

SOCJOLOGIA WSI

Temat 10

Uwarunkowania powstania 

socjologii wsi jako 

subdyscypliny 

socjologicznej:

– wpływy antyurbanizmu,  tworzenie 

wizerunku idealnego społeczeństwa 
wiejskiego,

– przeobrażenia związane z upadkiem 

tradycyjnych wsi.

Przemiany koncepcji 

przedmiotu socjologii wsi w 

XX wieku:

– socjologiczne studia nad społecznościami 

wiejskimi (jako społecznościami lokalnymi),

– analiza stosunków i procesów 

zachodzących w obrębie terenów wiejskich 
(główne podobieństwa i różnice między 
miastem i wsią),

– przekształcenie socjologii wsi w socjologie 

wsi i rolnictwa,

– perspektywa socjologii obszarów wiejskich.

Socjologia wsi w Ameryce i 

w Europie:

– socjologia wsi w Stanach 

Zjednoczonych,

– socjologia wsi we Francji,
– socjologia wsi w Niemczech,

Rodowody socjologii wsi 

w Polsce:

– F. Bujak (1875-1953) – historia społeczno – 

gospodarcza oraz monografie wsi, 

– J. S. Bystroń (1892-1964) – kultura ludowa, 

tradycje chłopskie,

– S. Czarnowski (1879-1937) – kultura religijna 

ludu polskiego, ruchy chłopskie, 

– L. Krzywicki (1859-1941) – kwestia rolna,

– W. Grabski (1871-1949) – potrzeba specjalnej 

nauki o wsi, socjologia wsi jako dyscyplina 

naukowa,

– F. Znaniecki (1892-1958), J. Chałasiński (1904-

1975) – wieś w perspektywie kulturowej 

(rozumiejącej), związki z kultura narodową.

Podstawowe koncepcje 

(orientacje) teoretyczne w 

socjologii wsi:

– deskryptywna socjologia wsi,
– socjologia wsi jako wiedza o urbanizacji 
    (P. Sorokin, C. C. Zimmerman),
– socjologia wsi jako nauka badająca zmiany 

i rozwój społeczny wsi (industrializacja, 
podejście systemowe, integracja),

– socjologia obszarów wiejskich 

(modernizacja, rozwój zależny, kapitał 
ludzki etc.).

Podstawowe problemy 

badawcze w socjologii wsi 

w Polsce[1]:

– wieś i chłopi w strukturze społecznej,
– wiejska społeczność lokalna,
– praca rolnika, praca w gospodarstwie 

rolnym,

– procesy społeczne na wsi (urbanizacja, 

uprzemysłowienie wsi),

– kultura wsi,
– religijność środowisk wiejskich,

Podstawowe problemy 

badawcze w socjologii wsi 

w Polsce[2]:

– procesy modernizacji wsi,
– inteligencja na wsi,
– rola kobiety wiejskiej, młode pokolenie 

wsi w PRL,

– ruchy społeczne na wsi, ruchy chłopskie,
– tożsamość społeczno – kulturowa 

mieszkańców wsi, 

– rolnictwo i obszary wiejskie w dobie 

globalizacji.