Kontrakty werbalne
Kontrakty werbalne
Stypulacja i jej zastosowanie
Stypulacja i jej zastosowanie
Kontrakty werbalne
Kontrakty werbalne
Stypulacja i jej zastosowanie
Stypulacja i jej zastosowanie
Info ogólne
Info ogólne
Wywodzą się ze
Wywodzą się ze
sponsio
sponsio
Kontrakt zawierany przez wymianę
Kontrakt zawierany przez wymianę
pytania i odpowiedzi
pytania i odpowiedzi
osoby jednocześnie obecne
osoby jednocześnie obecne
To samo użyte w pytaniu i odpowiedzi
To samo użyte w pytaniu i odpowiedzi
Kontrakty werbalne bazują na
Kontrakty werbalne bazują na
fides
fides
(sankcja niemal religijna)
(sankcja niemal religijna)
Kto mógł zawrzeć?
Kto mógł zawrzeć?
Tylko obywatele rzymscy (wyjątek:
Tylko obywatele rzymscy (wyjątek:
fideiussio
fideiussio
)
)
Kontrakt niedostępny dla głuchych i niemych
Kontrakt niedostępny dla głuchych i niemych
Osoba alieni iuris i niewolnik może:
Osoba alieni iuris i niewolnik może:
Przyjąć stypulację
Przyjąć stypulację
Przyrzec – tylko wg prawa pretorskiego
Przyrzec – tylko wg prawa pretorskiego
Nie można zawrzeć stypulacji ze skutkiem
Nie można zawrzeć stypulacji ze skutkiem
dla osoby trzeciej!!!
dla osoby trzeciej!!!
(
(
alteri stipulari nemo potest
alteri stipulari nemo potest
)
)
Skutek: powstaje
Skutek: powstaje
jednostronne
jednostronne
zobowiązanie
zobowiązanie
stricti iuris
stricti iuris
Środki prawne
Środki prawne
Condictio certae creditae pecuniae
Condictio certae creditae pecuniae
Zawsze, gdy przedmiotem przyrzeczenia jest
Zawsze, gdy przedmiotem przyrzeczenia jest
określona suma pieniężna
określona suma pieniężna
Jeśli okaże się, że pozwany jest
Jeśli okaże się, że pozwany jest
winien dać
winien dać
powodowi
powodowi
X sesterców
X sesterców
, zasądź sędzio od pozwanego na rzecz
, zasądź sędzio od pozwanego na rzecz
powoda X sesterców. Jeśli się nie okaże, uwolnij
powoda X sesterców. Jeśli się nie okaże, uwolnij
Condictio certae rei
Condictio certae rei
Gdy przedmiotem przyrzeczenia jest określona ilość
Gdy przedmiotem przyrzeczenia jest określona ilość
rzeczy zamiennych
rzeczy zamiennych
Actio ex stipulatu
Actio ex stipulatu
– gdy przedmiotem
– gdy przedmiotem
świadczenia jest rzecz oznaczona indywidualnie
świadczenia jest rzecz oznaczona indywidualnie
lub coś innego
lub coś innego
Stipulator (wierzyciel)
Promissor (dłużnik)
Abstrakcyjność i kauzalność
Abstrakcyjność i kauzalność
Pierwotnie (
Pierwotnie (
ius civile
ius civile
): czynność
): czynność
abstrakcyjna
abstrakcyjna
Prawo pretorskie:
Prawo pretorskie:
Causa zawarta w brzmieniu:
Causa zawarta w brzmieniu:
Czy przyrzekasz dać mi 100 tytułem posagu?
Czy przyrzekasz dać mi 100 tytułem posagu?
Udzielanie
Udzielanie
exceptio
exceptio
w przypadku istnienia
w przypadku istnienia
nieformalnych ustaleń związanych ze stypulacją
nieformalnych ustaleń związanych ze stypulacją
Exceptio doli
Exceptio doli
Exceptio non numeratae pecuniae
Exceptio non numeratae pecuniae
Exceptio non adimpleti contractus
Exceptio non adimpleti contractus
W ten sposób powstała tzw. WEWNĘTRZNA
W ten sposób powstała tzw. WEWNĘTRZNA
KAUZALNOŚĆ stypulacji
KAUZALNOŚĆ stypulacji
Do czego służyła stypulacja
Do czego służyła stypulacja
Intercessio
Intercessio
(umocnienie zobowiązania)
(umocnienie zobowiązania)
Novatio
Novatio
(odnowienie)
(odnowienie)
Stipulatio Aquiliana
Stipulatio Aquiliana
(stypulacja Akwiliańska)
(stypulacja Akwiliańska)
Adstipulatio
Adstipulatio
Wprowadzenie solidarności wierzycieli lub
Wprowadzenie solidarności wierzycieli lub
dłużników
dłużników
Ustanowienie odsetek
Ustanowienie odsetek
Ustanowienie posagu, zabezpieczenie
Ustanowienie posagu, zabezpieczenie
zwrotu posagu
zwrotu posagu
Intercessio
Intercessio
2 sposoby umacniania zobowiązania:
2 sposoby umacniania zobowiązania:
Rzeczowe (
Rzeczowe (
fiducia
fiducia
,
,
pignus
pignus
,
,
hipoteka
hipoteka
)
)
Osobowe (poręczenie)
Osobowe (poręczenie)
Zobowiązanie poręczyciela – akcesoryjne,
Zobowiązanie poręczyciela – akcesoryjne,
Poręczyciel – dłużnik dodatkowy, pozywany
Poręczyciel – dłużnik dodatkowy, pozywany
gdy dłużnik główny nie płaci
gdy dłużnik główny nie płaci
Dokonywane w formie kontraktów werbalnych:
Dokonywane w formie kontraktów werbalnych:
Sponsio
Sponsio
Stipulatio
Stipulatio
Fidepromissio
Fidepromissio
Fideiussio
Fideiussio
Zobowiązanie poręczyciela – nie może być
Zobowiązanie poręczyciela – nie może być
większe niż zobowiązanie dłużnika głównego
większe niż zobowiązanie dłużnika głównego
Od
Od
S.C. Velleianum
S.C. Velleianum
kobieta nie może udzielać
kobieta nie może udzielać
poręczeń!!
poręczeń!!
Różnice
Różnice
Sponsio
Sponsio
i
i
fidepromissio
fidepromissio
Tylko dla obywateli rzym
Tylko dla obywateli rzym
Umocnienie tylko
Umocnienie tylko
zobowiązań z
zobowiązań z
kontraktów werbalnych
kontraktów werbalnych
Niedziedziczne po
Niedziedziczne po
stronie poręczyciela
stronie poręczyciela
Fideiussio
Fideiussio
Również dla
Również dla
peregrynów
peregrynów
Umocnienie wszystkich
Umocnienie wszystkich
rodzajów zobowiązań
rodzajów zobowiązań
dziedziczne
dziedziczne
Poręczyciel po spełnieniu świadczenia dochodzi zwrotu od
dłużnika głównego za pomocą actio mandati contraria
Podobne skutki:
Constitutum debiti alieni
Receptum argentarii
Mandatum qualificatum
Adstipulatio
Adstipulatio
Powołanie wierzyciela dodatkowego
Powołanie wierzyciela dodatkowego
Skutki: jak w solidarności wierzycieli
Skutki: jak w solidarności wierzycieli
Spełnienie świadczenia do rąk adstypulatora
Spełnienie świadczenia do rąk adstypulatora
zwalnia wobec wierzyciela głównego
zwalnia wobec wierzyciela głównego
Acceptilatio dokonana przez adstypulatora zwalnia
Acceptilatio dokonana przez adstypulatora zwalnia
dłużnika wobec wierzyciela głównego
dłużnika wobec wierzyciela głównego
Uprawnienie adstypulatora:
Uprawnienie adstypulatora:
niedziedziczne i niezbywalne
niedziedziczne i niezbywalne
Adstipulatio dokonana przez os. alieni iuris nie
Adstipulatio dokonana przez os. alieni iuris nie
rodzi skutków dla jego pf.
rodzi skutków dla jego pf.
Odpowiedzialność
Odpowiedzialność
adstypulatora
adstypulatora
W przypadku zwolnienia dłużnika z
W przypadku zwolnienia dłużnika z
długu bez przyjęcia świadczenia:
długu bez przyjęcia świadczenia:
Actio ex lege Aquilia
Actio ex lege Aquilia
(II rozdział
(II rozdział
lex
lex
Aquilia
Aquilia
)
)
Actio mandati directa
Actio mandati directa
(w prawie
(w prawie
klasycznym)
klasycznym)
Novatio
Novatio
Stypulacja zastępująca
Stypulacja zastępująca
dotychczasowe zobowiązanie
dotychczasowe zobowiązanie
Zmiana zobowiązania między tymi
Zmiana zobowiązania między tymi
samymi osobami lub innymi
samymi osobami lub innymi
Novatio
Novatio
powodowała wygaśnięcie
powodowała wygaśnięcie
wszelkich zabezpieczeń
wszelkich zabezpieczeń
poprzedniego zobowiązania
poprzedniego zobowiązania
Stipulatio Aquiliana
Stipulatio Aquiliana
Gdy wiele zobowiązań z różnych
Gdy wiele zobowiązań z różnych
tytułów zostaje zastąpione przez 1
tytułów zostaje zastąpione przez 1
stypulację (
stypulację (
novatio
novatio
)
)
Następnie zobowiązanie z tej
Następnie zobowiązanie z tej
stypulacji jest umarzane przez 1
stypulacji jest umarzane przez 1
acceptilatio
acceptilatio
Aquillus Gallus, schemat utworzony w ramach
Aquillus Gallus, schemat utworzony w ramach
cavere
cavere
Pożyczka
Stypulacja
etc
stypulacja
novatio
acceptilatio
stipulatio