MODELE ZŁÓŻ RUD METALI

min. zawartość

składnika użytecznego

[%, g/t]

maks. zawartość

domieszek szkodliwych

[%, g/t]

min. wartość

opałowa [MJ/kg]

Kryteria

jakościowe

głębokość

[m]

miąższość

[m]

miąższość

nadkład : złoże

Kryteria

geologiczno-

górnicze

zasobność
[m%,

t/m2]

KRYTERIA BILANSOWOŚCI / PRZEMYSŁOWOŚCI ZŁÓŻ

kryteria bilansowości – brzeżne wartości określonych parametrów, przy których zysk z
eksploatacji = koszty pozyskania surowca;

kryteria jakościowe

– określają techniczno-

ekonomiczne możliwości wykorzystania kopaliny,

kryteria geologiczno-górnicze

– określają

techniczno-ekonomiczne możliwości wydobycia kopaliny,

zasobność

(wydajność) – funkcja

zawartości składnika użytecznego i miąższości złoża, służąca do zbilansowania bogatych złóż o
niewielkiej miąższości,

zasoby

– ilość kopaliny lub składnika użytecznego gwarantująca zwrot

kosztów inwestycji

inne kryteria geologiczne – zmienność budowy geologicznej, zagrożenia naturalne

kryteria niegeologiczne – warunki społeczno-polityczne, ochrona środowiska

Kopalina

substancj
a

–

naturalna

stała, ciekła lub

gazowa, której wykorzystanie

może

przynieść

korzyść

gospodarczą

naturaln
e

Złoże

–

nagromadzeni
e

kopaliny w

skorupie ziemskiej,

którego
jest

możliwa
i
opłacal
na

eksploatacja
technicznie
ekonomiczni
e

zasoby [t]

ZASOBNOŚĆ

F = (1,5-)3,5
m

ruda Pb [%]

Z [m%] = M [m] • Pb [%]
Z [kg/m

] = 0.01 • M [m] • Pb [%] •

[kg/m

]

F – furta eksploatacyjna (o minimalnej wysokości wynikającej z gabarytów

stosowanych urządzeń samojezdnych, w szczególności maszyn kotwiących

strop), M – miąższość rudy, Pb – średnia zawartość metalu (np. ołowiu) w
rudzie,



– gęstość rudy, Z – zasobność

Zadanie I. Średnia miąższość złoża M = 3,5 m. Jaka musi być

minimalna  zawartość  Pb  [%]  w  rudzie,  aby  spełnione  zostało
kryterium minimalnej zasobności Z = 7 m% i eksploatacja złoża
stała się opłacalna ?
Zadanie II. Średnia zawartość metalu w rudzie Pb = 14 %. Jaka
  może  być  minimalna  miąższość  złoża  M  [m],  aby  spełnione
zostało  kryterium  minimalnej  zasobności  Z  =  7  m%  i
eksploatacja  złoża stała się opłacalna ?

? %

•

3,5 m = 7 m% 

14 %

•

? m = 7 m% 

0.5

PARAMETRY JAKOŚCIOWE RUD METALI

METAL

MINIMALNE ZAWARTOŚCI METALI w RUDACH MONOMETALICZNYCH

Niskie wymagania jakościowe (%)

Wysokie wymagania jakościowe (%)

20 (kwarcyty magnetytowe)

45 (niekwarcytowe rudy hematytowe)

10 (węglanowe rudy metalurgiczne)

50 (tlenkowe rudy elektrotechniczne)

40 (boksyty metalurgiczne)

85 (boksyty ścierne)

0.15 (ługowalne rudy utlenione)

1(rudy siarczkowe eksploat. podziemnie)

0.05 (złoża o dużych zasobach)

0.1

0.00003 = 0.3 g/t

(rudy ze starych hałd)

0.0005 = 5 g/t

(zwięzłe rudy eksploat. podziemnie)

0.01 = 100 g/t (domieszki w rudach W, U, F lub P)

Minimalna zawartość metali
Maksymalna zawartość domieszek szkodliwych technologicznie i/lub
ekologicznie Proporcje określonych składników (np. Ni:Fe)


FORMA ZŁOŻA

VS.

KRYTERIA BILANSOWOŚCI

>1,5
%

>1,0
%

>0,5
%

ZG – zakład górniczy
O

– składowisko odpadów P –

ruda piaskowcowa
Ł – ruda łupkowa
D – ruda dolomitowa
R

– pierwotne rudy siarczkowe

– wtórne rudy tlenkowe

skała płonna

z dnia 18 grudnia 2001 r.

w sprawie kryteriów bilansowości złóż kopalin

Dz.U. Nr 153, poz. 1774 z późn. zm. (2005, 2007, 2008)

http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20011531774

Zmianę kryteriów

dopuszcza się w przypadkach:

wystąpienia szczególnych warunków techniczno-ekonomicznych wydobywania lub

użytkowania kopaliny

uzasadnionych ochroną środowiska lub bezpieczeństwem pracy

skomplikowanej budowy geologicznej złoża

planowanego wykorzystania kopaliny na potrzeby lokalne

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA

Zalecane kryteria bilansowości z 1993 r.

STRATOIDALNE ZŁOŻA RUD MIEDZIOWO-SREBROWYCH

PARAMETR

JEDNO-
STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

DLA ZASOBÓW

BILANSOWYCH

POZABILANS.

Zawartość Cu

w próbce
kontur.

min.

0,7

Zawartość Cu

w profilu złoża

min.

0,7

0,5

Zasobność Cu

kg/m

min.

Głębokość spągu

złoża

maks.

1250

1500

[%] = Cu [%] + 0,01·Ag [g/t]

Zalecane kryteria bilansowości z 2007 r.

ZŁOŻA RUD CYNKU i OŁOWIU

w formie siarczkowej

PARAMETR

JEDNO-
STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

DLA ZASOBÓW

BILANSOWYCH

POZABILANS.

Zawartość Zn+Pb

w próbce kontur.

min.

Zawartość Zn+Pb

w profilu złoża

min.

Zasobność Zn+Pb

min.

Stopień utlenienia

Głębokość spągu

złoża

maks.

500

cynk+ołów w formie siarczkowej

, niezależnie od stopnia utlenienia rudy

** cynk+ołów w formie tlenkowej / całkowita zawartość cynk+ołów

Zalecane kryteria bilansowości z 2007

r. ZŁOŻA RUD CYNKU

w formie

tlenkowej

PARAMETR

JEDNO-
STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

DLA ZASOBÓW

BILANSOWYCH

POZABILANS.

Zawartość Zn
w próbce kontur.

min.

Zawartość Zn

w profilu złoża

min.

Zasobność Zn

min.

Głębokość spągu

złoża

maks.

500

Zalecane kryteria bilansowości z 2001 r.

PIERWOTNE ZŁOŻA RUD ZŁOTA (ŻYŁOWE,

SKARNOWE, STRATOIDALNE)

PARAMETR

JEDNO-
STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

DLA ZASOBÓW

BILANSOWYCH

POZABILANS.

Zawartość Au

w profilu złoża

g/t

min.

2,5

Zasobność Au

g/m

min.

Głębokość

dokumentowani
a

maks.

1250

[g/t] = Au [g/t] + 0,01·Ag [g/t] + 2·Cu [%]*

samodzielnie min. 250 g/t Ag lub 0,5% Cu

Zalecane kryteria bilansowości z 2001

OKRUCHOWE ZŁOŻA RUD ZŁOTA

PARAMETR

JEDNO-
STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

DLA ZASOBÓW

BILANSOWYCH

POZABILANS.

Zawartość Au

w profilu złoża

g/m

min.

0,5

Zasobność Au

g/m

min.

Głębokość

dokumentowani

maks.

Zalecane kryteria

bilansowości ZŁOŻA SOLI

KAMIENNEJ

PARAMETR

JEDNO

-STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

EKSPLOATACJA

OTWOROWA

EKSPLOATACJA

PODZIEMNA

ZŁOŻA

WYSADOWE

ZŁOŻA

POKŁADOWE

KŁODAWA

SIEROSZO-

WICE

Zawartość

NaCl

min.

96,5

min.

96,5

Miąższość

złoża

min.

Grubość

półki bezp.

min.

150

(25)

Głębokość

dokument.

maks.

1400

maks.

1200

maks.

1000

maks.

1200

Zalecane kryteria bilansowości

ZŁOŻA KAMIENI BUDOWLANYCH

PARAMETR

JEDNO-
STKA

WARTOŚCI BRZEŻNE

KAMIENIE

NIEBLOCZNE

KAMIENIE BLOCZNE

Miąższość złoża

min.

Nadkład / złoże

maks.

0,2

maks.

0,5

Bloczność

5-20%

Udział skał nie

spełniających

wymagań

jakościowych (PN)

maks.

•marmury, serpentynity – 5%

•sjenity, gabra, wapienie i dolomity przyjmujące poler – 10%

•granitoidy, tufy, piaskowce, pozostałe wapienie i dolomity – 20%

ODLEGŁOŚCI MIĘDZY WYROBISKAMI DOKUMENTACYJNYMI [m]

w kategorii rozpoznania C

TYP ZŁOŻA

GRUPA I

V < 30%

GRUPA II

V = 30-60%

GRUPA III

V > 60%

Pokładowe Fe

4000-2000

2000-1000

1000-500

Stratoidalne

Cu-Ag

4000-2000

2000-1000

1000-500

Szlirowe Fe-Ti-

1000-500

500-250

Sztokwerkowe

Cu-Mo

1000-500

500-200

Stratoidalne

1000-500

500-100

Stratoidalne

Zn-Pb*

500-300

300-150

Żyłowo-gniazdowe

REE

200-100

100-50

także stratoidalne złoża Sn, pirytów, wietrzeniowe Ni

V – współczynnik zmienności parametrów złożowych

ODLEGŁOŚCI MIĘDZY WYROBISKAMI DOKUMENTACYJNYMI [m]

dla poszczególnych kategorii rozpoznania

(zmienność
przeciętna)

TYP ZŁOŻA

  40%

  30%

  20%

  10%

Pokładowe Fe 4000-2000

2000-500

500-200

200*

Stratoidalne

Cu-Ag

3000-1000

1500-500

500*

200*

Stratoidalne

Zn-Pb

500-300

300-150

100-50*

* - wyrobiska górnicze udostępniające
 – dopuszczalny błąd oszacowania

zasobów

Document Outline