Slajd 1

Rozmiary bezrobocia zależą

od następujących czynników:



współczynnika aktywności

zawodowej,



liczby ludności w wieku

produkcyjnym,



rozmiarów zatrudnienia.

Każda z tych wielkości ma swoje własne czynniki

determinujące. Współczynnik aktywności

zawodowej jest uzależniony od poziomu oraz od

zmian stawek płac, preferencji w zakresie

wykształcenia, modelu rodziny, możliwości

znalezienia pracy. Liczbę ludności w wieku

produkcyjnym determinują głównie czynniki

demograficzne, stopy urodzeń w latach

poprzednich.

Natomiast liczba zatrudnionych

w gospodarce jest ściśle uzależniona

od takich czynników jak: wielkość

produkcji, wydajność pracy, czy płace

realne w poszczególnych sektorach

gospodarki .

Cechy bezrobocia.

Charakteryzując współczesne bezrobocie

w Polsce możemy wyróżnić jego cechy

szczególne. Należą do nich:



długotrwałość

– przeciętny czas

poszukiwania zatrudnienia w naszym

kraju to około pół roku, ale trzeba tutaj

nadmienić, że ponad jedna trzecia

zarejestrowanych oczekuje na pracę ponad

dwa lata,



ogromne zróżnicowanie

przestrzenne

- najniższe wskaźniki

bezrobocia notujemy w dużych

miastach i na terenach leżących

wokół nich, najwyższa natomiast

stopa bezrobocia występuje na

terenach, na których istniały nieliczne

zakłady przemysłowe, jak również na

terenach rolniczych Polski,



płeć

- przewaga liczby kobiet wśród

poszukujących pracy (szczególnie

nasilone jest bezrobocie kobiet na

wsiach i w małych miastach) – i to

o wyższym poziomie wykształcenia

od mężczyzn,



wiek

- znaczny udział ludzi młodych

oraz w wieku przedemerytalnym

pozostających bez pracy,



wykształcenie

- wśród bezrobotnych

dominują osoby o niskim poziomie

wykształcenia, osoby z wykształceniem

średnim i wyższym lepiej radzą sobie na

rynku pracy,



niski udział bezrobotnych

posiadających uprawnienia do

otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych.

Rodzaje bezrobocia.



bezrobocie strukturalne

- wiąże się z

niedostosowaniem popytu do podaży siły

roboczej, przede wszystkim w aspektach

kwalifikacyjnym, zawodowym i regionalnym.

U podstaw tych niedopasowań leżą procesy

upadku względnie rozwoju pewnych branż i

gałęzi. Bezrobocie strukturalne może mieć

charakter dosyć trwały, gdyż jego likwidacja

wymaga zazwyczaj dłuższego okresu w

związku z koniecznością zmiany zawodu,

kwalifikacji czy też miejsca zamieszkania;



bezrobocie frykcyjne

(przejściowe) – jest

podstawowym typem bezrobocia w każdym typie

gospodarki rynkowej. Jest bezrobociem

uniknionym związanym z nieustannym

przemieszczaniem się siły roboczej: w układach

przestrzennych - miedzy regionami

gospodarczymi, w układach rzeczowych - między

sektorami, działami, gałęziami i

przedsiębiorstwami, w układach pionowych -

wynikających ze struktury kolejnych stanowisk

pracy w obrębie zawodu, które wyznaczają drogi

awansu, stabilizacji lub degradacji zawodowej

pracowników, w układach poziomych -

przesunięcia między poszczególnymi zawodami

i specjalizacjami.

Bezrobocie frykcyjne ma

charakterdobrowolny, tzn. decyzję

o zwolnieniu się z pracy w celu

znalezienia innego zajęcia podejmują

sami pracownicy, a czas poszu kiwania

pracy jest stosunkowo krótki;



bezrobocie technologiczne –

jest

odmianą bezrobocia strukturalnego, które

towarzyszy

wprowadzaniu do procesu

wytwarzania innowacji technicznych i

technologicznych, dających znaczne

oszczędności pracy żywej, a tym samym

prowadzących do zwolnień osób o niższych

kwalifikacjach i mniejszej przydatności do

pracy;



bezrobocie koniunkturalne -

(cykliczne) jest odmianą bezrobocia

strukturalnego, które zależy od

przebiegu koniunktury gospodarczej.

W okresie ekspansji gospodarczej

rozmiary tego rodzaju bezrobocia

zmniejszają się , a w czasie recesji

rosną;



bezrobocie dobrowolne

–

występuje wtedy gdy osoby mające

zdolność wykonywania pracy nie

chcą jej podjąć z różnych przyczyn

(osoby nie podejmują pracy, bo

występujące na rynku pracy stawki

płac są ich zdaniem zbyt niskie);



bezrobocie przymusowe

–

występuje wtedy gdy osoby

poszukują pracy, chcą pracować przy

jakiejkolwiek cenie siły roboczej, ale

nie ma dla nich żadnych wolnych

miejsc pracy;



bezrobocie sezonowe

-jest

związane ze zmianami

zapotrzebowania na siłę roboczą

w poszczególnych porach roku np.

w rolnictwie czy budownictwie.

W okresach natężonych prac pojawia

się popyt na siłę roboczą, a w

okresach ich zmniejszenia następuje

redukcja tego popytu

[1]

;



bezrobocie jawne -

(zarejestrowane) to liczba osób

bezrobotnych, czyli posiadających

określone w ustawie cechy i

zarejestrowanych w urzędach pracy;



bezrobocie ukryte -

(niezarejestrowane)

- jest to bezrobocie nigdzie nie

ewidencjonowane, grupę tę stanowią

osoby, które w myśl ustawy nie mogą

zarejestrować się jako bezrobotne lub nie

wyrażają zainteresowania zgłoszeniem się

do urzędu pracy (brak motywacji

rejestracji spowodowany np. brakiem

uprawnień do pobierania zasiłku,

oczekiwanie na prace sezonowe za

granicą);



bezrobocie chroniczne –

dotyczy osób, które z

różnych powodów (np. podeszły wiek, gorszy stan

zdrowia) w warunkach konkurencji nie mają szans

na otrzymanie pracy;



bezrobocie naturalne

(równowagi)

–

towarzyszy

stanowi równowagi na rynku pracy (popyt równy

podaży). Podstawowymi typami bezrobocia

równowagi są bezrobocie frykcyjne i strukturalne;



bezrobocie nieefektywnego

popytu –

powstaje jako wynik

niedostatecznego popytu na dobra,

które mogą być wytwarzane przy

pełnym wykorzystaniu siły roboczej.

Liczy się je różnicą między liczbą

osób poszukujących pracy, a liczbą

stanowisk pracy;



bezrobocie klasyczne –

pojawia się

wtedy gdy w wyniku działalności

związków zawodowych lub

ustawodawstwa pracy określającego

wysokość płac minimalnych, poziom

płac jest wyższy od poziomu

równowagi.



bezrobocie częściowe

- jest to

niepełne wykorzystanie siły roboczej,

nazywane również niepełnym

zatrudnieniem. Widoczne formy

bezrobocia częściowego to praca

w krótszym wymiarze czasu pracy,

niż dana osoba zwykle pracuje lub

chciała by pracować.



bezrobocie pokoleniowe

–

bezrobocie dotykające całe rodziny

gdzie negatywne wzorce zachowań

związane z długotrwałym

bezrobociem są dziedziczone przez

dzieci lub współmałżonków.

Ze względu na długość okresu

pozostawania bez pracy wyróżniamy

bezrobocie:

krótkookresowe

– do 3

miesięcy bez zatrudnienia,

średniookresowe

– od 3 do 12

miesięcy bez zatrudnienia,

długookresowe

– dotyczy osób

pozostających bez pracy od 6 do 12

miesięcy.

Przyczyny bezrobocia

W Polsce lat osiemdziesiątych XX w.

rozpoczął się proces transformacji

politycznej i gospodarczej, co

zadecydowało o zmniejszeniu liczby

pracujących w gospodarce narodowej.



Przyczynami tego były przede wszystkim:



procesy zmian własnościowych,



restrukturyzacja niektórych dziedzin

gospodarowania,



przeobrażenia organizacyjne w

przedsiębiorstwach,



postęp gospodarczy konsolidujący się z

zachodnią gospodarką,



zmiany w stosowanej technologii.

Metody pomiaru

bezrobocia.

Zasoby siły roboczej obejmują osoby

w wieku produkcyjnym, zdolne i

gotowe do podjęcia pracy na typowych

warunkach płacowych istniejących w

gospodarce. Pomiarowi bezrobocia

podlegają kobiety w wieku 18-60 lat

oraz mężczyźni w przedziale 18-65 lat.

Wszystkie inne osoby pozostające w wieku

produkcyjnym tworzą grupę biernych

zawodowo. Stosunek liczby aktywnych

zawodowo

(zasobów siły roboczej) do

liczby ludności w wieku produkcyjnym

nazywamy współczynnikiem aktywności

zawodowej

Az = Sr / Lp

Im ten współczynnik jest wyższy, tym większa

część ludności będąca w wieku produkcyjnym dąży

do podjęcia pracy.

Wysokość współczynnika aktywności zawodowej

zależy od wielu czynników. Zaliczamy do nich:

poziom oraz zmiany stawek płac, preferencje

jednostek w zakresie kształcenia, modelu rodziny,

ilości dzieci w rodzinie, a także sposobu ich

wychowania, jak również możliwości znalezienia

pracy.

Document Outline