background image

 

 

BORÓWKA

Domena: jądrowce Eukaryota
Królestwo: rośliny Plantae
Podkrólestwo: r. naczyniowe 

Tracheobionta
Nadgromada: r. nasienne Spermatophyta
Gromada: r. okrytonasienne 

Magnoliophyta
Podgromada: Magnoliophytina
Klasa: Rosopsida

Podklasa: ukęślowe Dilleniidae
Nadrząd: wrzosopodobne Ericanae
Rząd: wrzosowce Ericales
Rodzina: wrzosowate Ericacae
Podrodzina: borówkowe Vaccinioideae
Sekcja: Vaccinieae
Rodzaj: borówka Vaccinium

background image

 

 

Podrodzaj: Vaccinium

Gatunek: V. angustifolium b. niska 

(wąskolistna)

V. arboreum 

V. ashei b. rózgowata

V. atrococcum

V. australe b. południowa

V. caesium 

V. corymbosum borówka wysoka

V. deliciosum 

V. melanocarpum 

V. myrsinites 

V. myrtilloides 

V. myrtillus borówka czarna 

V. occidentalis 

V. ovatum 

V. pallidum 

V. parvifolium 

V. uliginosum borówka bagienna

V. vitis-idaea borówka brusznica

background image

 

 

background image

 

 

WARTOŚĆ (100 g)

energia 256 J
białka

0,6 g

tłuszcze 0,6 g
cukry

15,1 g

popiół

0,3 g

wit. B1

0,02 mg

wit. B2

0,02 mg

wit. PP

0,3 mg

wit. C

16,0 mg

wit. A

280 I.E.

background image

 

 

Ca

16,0 mg

P

13,0 mg

Fe

0,8 mg

antocyjany

85-270 mg

antyutleniacze:

1. borówka, 2. sok z winogron, 

3. truskawki, 4. jarmuż, 5. 

szpinak
kwas elagowy
antocyjany
LDL 

, HDL 

fitoestrogeny

background image

 

 

Odmian

a

VII

VIII

IX

Bluetta
Earliblue
Duke
Reka
Spartan
Patriot
Bluejay
Draper
Blueray
Toro

background image

 

 

Odmian

a

VII

VIII

IX

Nui
Chandler
Bluecrop
Bonifacy
Bluegold
Berkeley
 
Brigitta 
Rubel 
Legacy
Nelson

background image

 

 

Odmian

a

VII

VIII

IX

Jersey
Darrow
Liberty
Elliott
Aurora

background image

 

 

‘Earliblue’

Krzew: rośnie średnio silnie (do 150 cm 

wysokości), ma pokrój wzniesiony i 
luźny, pędy sztywne; plenność średnia

Owoce: duże i średnie, kuliste, smaczne i 

aromatyczne, zebrane w luźne grona.

Dojrzewanie: na pocz. lipca.
Przydatność: cenna ze względu na 

wczesną porę dojrzewania, powinna być 
sadzona na cieplejszych stanowiskach.

background image

 

 

‘Duke’

Pochodzenie: odmiana amerykańska, 

(‘Ivanhoe’x ‘Earliblue’) x 192-8 (E30 x 

E11). Do uprawy polecana od 1985 r.

Wzrost: silny, pokrój umiarkowanie 

wzniesiony.

Owoce: dzięki długim szypułkom zebrane w 

luźne grona. Jagody średnie i duże, dość 

wyrównanej wielkości, kuliste, z ładnym 

trwałym nalotem woskowym i twardej 

skórce. Blizna poszypułkowa mała. Znamię 

po okwiecie małe z działkami 

wzniesionymi.

background image

 

 

Termin dojrzewania: odmiana wczesna; 

kilka dni po ‘Earliblue’, czyli w I poł. lipca.

Przydatność odmiany: ceniona za jędrne, 

doskonale znoszące transport owoce, 

mimo że są średnio smaczne. Znacznie 

przewyższa jakością owoców odmiany 

wcześniej dojrzewające. Wadą odmiany są 

wysokie wymagania co do stanowiska.

background image

 

 

‘Spartan’

Pochodzenie: ‘Earliblue’ x 11-93, 

1956 r., w badaniach od 1966, do 
uprawy wprowadzona w 1978 roku.

Pokrój krzewu: luźny, 

umiarkowanie wzniesiony. Wzrost 
krzewu w pierwszych latach słaby, 
w kolejnych – dość silny. Młode 
przyrosty grube, sztywne o 
wyraźnym czerwonym 
zabarwieniu.

background image

 

 

Owoce: duże i bardzo duże – jedne z 

największych, kuliste, z intensywnym 

nalotem woskowym; minimalna blizna 

przyszypułkowa. Znamię kielichowe 

duże, płytkie, otwarte, w otoczeniu 

wyraźnie oddzielonych pięciu działek 

kielicha. Owoce osadzone na długich 

szypułkach; grona z nielicznymi 

owocami są luźne, łatwo się 

wybarwiają. Bardzo smaczne. 

background image

 

 

Przydatność odmiany: średnio plenna, 

jedna z trudniejszych w rozmnażaniu, słabo 

się krzewi. Wzrost i plonowanie uzależnione 

są od warunków siedliska, potrzebuje 

podłoża bogatego w próchnicę i dużej 

wilgotności. Ceniona za wielkość i jakość 

owoców, jak również za wczesność 

dojrzewania. Dojrzewa kilka dni po 

‘Earliblue’, jednak plon jest wyższej jakości.

background image

 

 

‘Patriot’

• Pochodzenie: odmiana amerykańska 

powstała ze skrzyżowania [(‘Dixi’ x 

Michigan LB-1) x ‘Earliblue’]. 

Otrzymana  w 1957 roku; do uprawy 

wprowadzona w  1976 r.

• Wzrost: średnio silny, pokrój 

wzniesiony.  Odmiana silnie się 

rozkrzewia.

• Owoce: zebrane w ścisłe grona, o 

zróżnicowanej wielkości - pierwsze 

bardzo duże, kolejne znacznie mniejsze, 

wszystkie wyraźnie spłaszczone. 

background image

 

 

Zwartość grona powoduje odkształcanie  się 
owoców. Jagody od strony szypułki 
charakterystycznie niewybarwione.

Termin dojrzewania: odmiana wczesna; kilka 

dni po ‘Earliblue’.

Przydatność odmiany: jedna z cenniejszych 

odmian wczesnych. Bardzo plenna.  Pierwsze 
jagody wyjątkowo duże, 

atrakcyjne w 

wyglądzie.

Wady: niepełne wybarwienie owoców oraz 

wczesne kwitnienie (wrażliwa na 
przymrozki). 

background image

 

 

‘Bluecrop’

Pochodzenie: New Jersey, [GM–37 

(‘Jersey’ x ‘Pioneer’)] x CU–5 

(‘Stanley’ x ‘June’)]. Zgłoszona do 

rejestru w 1941 r. Wprowadzona do 

uprawy w 1952 r.

Owoce: duże, kuliste, lekko 

spłaszczone, z intensywnym 

nalotem woskowym, wyrównane w 

gronach. Blizna poszypułkowa 

mała. Grona duże i luźne. 

Przejrzałe opadają.

background image

 

 

Pokrój krzewu: luźny, wzrost silny, pędy 

wzniesione, pochylają się pod ciężarem 

owoców.

Termin dojrzewania: pocz. sierpnia. 
Przydatność odmiany: jedna z 

najlepszych. Ma najmniejsze 

wymagania co do siedliska. Bardzo 

plenna.

background image

 

 

‘Toro’

Pochodzenie: odmiana amerykańska, 

‘Earliblue’ x ‘Ivanhoe’. Zarejestrowana 

w 1987 roku.

Krzew: rośnie silnie, pędy pokładają się, 

starsze krzewy mają pędy wzniesione. 

Owoce: bardzo duże, płaskie, zebrane w 

luźne grona. Szypułka długa, blizna 

poszypułkowa duża i sucha. Nalot 

woskowy intensywnie niebieski. Znamię 

kielichowe duże, płytkie i płaskie.

background image

 

 

Pokrój krzewu: luźny, początkowo 

rozłożysty, z czasem coraz bardziej kulisty.

Termin dojrzewania: podobnie jak 

‘Bluecrop’, czyli na pocz. sierpnia.

Przydatność odmiany: ceniona i 

poszukiwana na rynku ze względu na 

wyjątkowo duże owoce. Krzew trudny do 

prowadzenia, szczególnie w pierwszych 

latach po posadzeniu.

background image

 

 

‘Bonifacy’

Pierwsza polska odmiana borówki wysokiej. Jej 

autorami są: K. Pliszka, H. Karwowska, S. 
Bonifacy Nowosielski i H. Rojek 

Krzew: pokrój wyniosły, pędy sztywne; 

dorasta do wysokości 2 m; plonuje obficie; 
podatny na choroby grzybowe. 

Owoce: duże, lekko spłaszczone, o średnicy 

14-20 mm, korzennym smaku i 
intensywnym aromacie.

Dojrzewanie: p.VIII - IX.

background image

 

 

'Chandler'

Pochodzenie: odmiana amerykańska 

powstała ze skrzyżowania ‘Darrow’ x M-

23, otrzymana została w miejscowości 

Weymouth, a do uprawy wprowadzona w 

Ameryce Północnej w 1994 roku. 

Krzew: rośnie silnie, pędy ma wzniesione i 

dobrze rozgałęzione, plenny. 

Owoce: bardzo duże ( 2,0–3,5 cm), 

jasnoniebieskie, z dużą blizną 

poszypułkową, wyróżnia się długim 

okresem zbioru jagód - od 4 do 6 tygodni. 

background image

 

 

Przydatność: Według danych 

amerykańskich, udaje się w rejonach o 
łagodnych zimach. Jej zaletami są bardzo 
duże jagody oraz długi okres dojrzewania i 
zbioru. 

background image

 

 

‘Bluegold’

Krzew: średniej wielkości, o kulistym 

pokroju, gęstych pędach pokrytych 
intensywnie zielonymi liśćmi, owocuje 
obficie. Doskonały do uprawy w 
pojemnikach na tarasach i balkonach.

Owoce: duże i smaczne, gotowe do 

zbioru ponad tydzień po całkowitym 
wybarwieniu się, zwykle w II poł. 
sierpnia. 

background image

 

 

‘Draper’

Pochodzenie: najnowsza odmiana 

amerykańska, mieszaniec odmiany 

‘Duke’ z Uniwersytetu Stanowego 

Michigan (Jim Hancock, 1990), 

wprowadzona do uprawy w 2004 roku. 
Dojrzewanie: według obserwacji i 

badań 

amerykańskich, należy do 

odmian o 

średniej porze dojrzewania 

- kilka dni 

przed ‘Bluecrop’. 

Krzew: silnie rosnący, pędy wzniesione. 

Jest  bardzo plenny.

background image

 

 

Owoce: duże, wyrównane co do 

wielkości, 

jasnoniebieskie, bardzo 

jędrne, z  mocną skórką, małą blizną 

poszypułkową, zebrane w luźnych 

gronach, bardzo aromatyczne i długo się 

przechowujące. Zaletą jest 

równomierne, 

i prawie jednoczesne 

dojrzewanie  owoców, które mogą być 

zbierane  maszynowo bez uszkodzeń. 

background image

 

 

‘Rubel’

Krzew: wysoki - do 200 cm. Plon 
wyrównany 

i wysoki. 

Owoce: drobne, ciemne, smaczne, 
zebrane  w długie luźne grona. 
Doskonale znoszą  transport i 
zamrażanie. Duża zawartość 
antocyjanów.
Przydatność: chętnie wykorzystywane 

cukiernictwie. Duża przydatność do 
zbioru maszynowego. 

background image

 

 

‘Brigitta Blue’

Pochodzenie: Australia, z wolnego 

zapylenia odmiany ‘Lateblue’. Do uprawy 

wprowadzona w roku 1980.

Krzew: rośnie silnie i ma pokrój wzniesiony, 

nieco rozłożysty. Należy do odmian 

plennych. Zawiązuje dużo pąków 

kwiatowych, dość równomiernie 

rozłożonych na pędach. W pierwszych 

latach po posadzeniu rośnie słabo.

Owoce: średniej wielkości lub duże, 

jasnoniebieskie, jędrne, z małą blizną 

poszypułkową, w smaku lekko kwaskowate.

background image

 

 

Termin dojrzewania: na Mazowszu tuż 

po odmianie ‘Bluecrop’. 

Przydatność: wydaje się, że może być 

uprawiana tylko w najcieplejszych 

rejonach. Wymaga niezbyt silnego 

nawożenia mineralnego, by wcześniej 

weszła w stan spoczynku zimowego. Nie 

jest w pełni samopłodna i wymaga 

zapylacza, np. ‘Bluecrop’. 

background image

 

 

‘Nelson’

Krzew: dość silny, do 160 cm, pokrój 
wzniesiony, pędy sztywne; plenność 
duża. 
Owoce: duże i bardzo duże, 
aromatyczne i 

bardzo smaczne, w 

luźnych gronach,  mogą długo 
pozostawać na krzewie nie  opadając, 
dobrze znoszą transport.
Termin dojrzewania: 

background image

 

 

‘Darrow’

Krzew: dorasta do 150 cm, ma pokrój 

rozłożysty, pędy sztywne. 

Owoce: bardzo duże, o atrakcyjnym 

smaku.  W chłodne lata nie wszystkie 

mogą 

dojrzeć. Odmiana wybitnie 

deserowa.
Dojrzewanie: w końcu sierpnia i na 

początku 

września. 

Przydatność: wymaga ciepłych 

stanowisk.

background image

 

 

'Liberty'

Pochodzenie: odmiana powstała ze 

skrzyżowania ‘Brigitta Blue’ x ‘Elliott’ 

(MSU-58). Do uprawy wprowadzona w 

2003 roku.

Krzew: rośnie silnie, pędy ma wzniesione, 

nieco pochylające się, i zwisające pędy 

owoconośne. 

Owoce: średniej wielkości lub duże, 

jasnoniebieskie, bardzo jędrne, z małą 

blizną poszypułkową, smaczne, lekko 

kwaskowate. W smaku przypominają 

owoce odmiany Brigitta Blue.

background image

 

 

 Dojrzewanie: tuż przed ‘Elliott’; wg 

obserwacji  w stanie Michigan, pędy i pąki 

kwiatowe znoszą wahania temperatury 

jesienią i wiosną, a także mrozy do –25°C.

background image

 

 

‘Elliott’ 

Krzew: silnie rosnący, do 2 m wysokości. 

Bardzo plenny. W celu utrzymania wysokiej 

jakości owoców i stałego plonowania 

wymaga odpowiedniego cięcia. 

Owoce: średniej wielkości.
Dojrzewanie: od pocz. września do poł. 

października. 

Przydatność: doskonale nadaje się do zbioru 

maszynowego i długiego przechowywania w 

chłodni. Podobnie jak owoce odmiany Rubel, 

zawierają wyjątkowo dużo antocyjanów. 

Owoce mogą być cierpkie, kiedy wrzesień 

jest zimny i mokry.

background image

 

 

‘Aurora’

• Bardzo późno dojrzewająca odmiana, 

wyhodowana przez J. Hancocka z 
Uniwersytetu Stanowego Michigan (MSU-
50). Według danych amerykańskich, 
jagody tej odmiany dojrzewają 7–10 dni 
po ‘Elliott’.

• Krzew jest lekko rozłożysty, silnie rosnący. 

Plonuje obficie i równomiernie. 

• Jagody są średniej wielkości lub duże (o 

20% 

większe niż u ‘Elliott’), niebieskie, 

nieco cierpkie, z małą blizną 

poszypułkową.

background image

 

 

• Wydaje się, że jest to odmiana zbyt późna do 

warunków klimatyczno-przyrodniczych 
Polski, ale może być przydatna do 

sterowanej uprawy pod osłonami. 

background image

 

 

Rozmieszczenie korzeni borówki wysokiej 

‘Bluecrop’ 

w profilu glebowym wg metody Oskampa (%)

Głębokoś

ć

(cm)

Plantacja

Matcz

e

Niemc

e

Palikij

e

Rudy

(grubość warstwy ściółki)

30

10

5

0

ściółka

0-10

11-20

21-30

31-40

41-50

51-60

RAZEM

36

24

33

7

-

-

-

100

24

36

18

18

-

-

100

-

37

26

17

15

4

1

100

-

21

18

26

23

13

-

100

background image

 

 

background image

 

 

Zawartość składników w liściach 

Gatun

ek

N

P

K Ca

M

g

S

Fe B Mn

Z
n

Cu

%

ppm

1,

5

0,

1

0,

4

0,

3

0,

2

0,0

5

60 1

0

20-

20

0

10 10

2,

1

0,

2

1,

6

1,

7

0,

3

0,0

5

40 4

0

85 25

9


Document Outline