Porażenia 

Porażenia 

spastyczne i 

spastyczne i 

wiotkie

wiotkie

Spastyczność

Spastyczność



Zaburzenia ruchowe 

Zaburzenia ruchowe 

charakteryzujące się wzmożeniem 

charakteryzujące się wzmożeniem 

odruchów na rozciąganie w 

odruchów na rozciąganie w 

zależności od szybkości rozciągania, 

zależności od szybkości rozciągania, 

ze zwiekszonym odruchem 

ze zwiekszonym odruchem 

ścięgnowym, wynikające z 

ścięgnowym, wynikające z 

odhamowania odruchu rozciągowego 

odhamowania odruchu rozciągowego 

motoneuronów ponadrdzeniowych.

motoneuronów ponadrdzeniowych.

Podział na podstawie 

Podział na podstawie 

objawów klinicznych i 

objawów klinicznych i 

badania EMG:

badania EMG:

-

I

I

°

°

 - wzmożone odruchy ścięgniste, skórne, 

 - wzmożone odruchy ścięgniste, skórne, 

okostnowe, dodatni objaw Babińskiego, bez 

okostnowe, dodatni objaw Babińskiego, bez 

patologicznych ustawień kończyn i przykurczów 

patologicznych ustawień kończyn i przykurczów 

stawów;

stawów;

-

II

II

°

°

 - nieprawidłowe ustawienie kończyn w trakcie 

 - nieprawidłowe ustawienie kończyn w trakcie 

ruchów i pobudzenia, upośledzenie poruszania się, 

ruchów i pobudzenia, upośledzenie poruszania się, 

niewielkie zaburzenia koordynacji;

niewielkie zaburzenia koordynacji;

-

III

III

°

°

 - przykurcze stawów z zachowanymi ruchami 

 - przykurcze stawów z zachowanymi ruchami 

czynnymi, w EMG równoczesna aktywność 

czynnymi, w EMG równoczesna aktywność 

antagonistów, sprawność ruchowa wyraźnie 

antagonistów, sprawność ruchowa wyraźnie 

upośledzona;

upośledzona;

-

IV

IV

°

°

 - brak możliwości wykonywania zamierzonych 

 - brak możliwości wykonywania zamierzonych 

ruchów, wyraźne przykurcze nasilające się przy 

ruchów, wyraźne przykurcze nasilające się przy 

próbie ruchu lub silnych emocjach, w EMG stała, 

próbie ruchu lub silnych emocjach, w EMG stała, 

podwyższona aktywność zginaczy i prostowników;

podwyższona aktywność zginaczy i prostowników;

Skala Ashwortha (mod. 

Skala Ashwortha (mod. 

Bohannona i Smitha)

Bohannona i Smitha)

0 – napięcie mięśniowe prawidłowe;

0 – napięcie mięśniowe prawidłowe;

1 – niewielki wzrost napięcia wyczuwalny jako 

1 – niewielki wzrost napięcia wyczuwalny jako 

opór pod koniec ruchu zginania i prostowania;

opór pod koniec ruchu zginania i prostowania;

1+ - niewielki wzrost napięcia manifestujący się 

1+ - niewielki wzrost napięcia manifestujący się 

przez mniej niż połowę zakresu ruchów;

przez mniej niż połowę zakresu ruchów;

2 – wyraźny wzrost napięcia wyczuwalny jako 

2 – wyraźny wzrost napięcia wyczuwalny jako 

opór przez cały zakres ruchu (ruch łatwo 

opór przez cały zakres ruchu (ruch łatwo 

wykonywany);

wykonywany);

3 – znaczny wzrost napięcia mięśni, wykonywanie 

3 – znaczny wzrost napięcia mięśni, wykonywanie 

ruchów biernych wyraźnie utrudnione;

ruchów biernych wyraźnie utrudnione;

4 – przykurcz zgięciowy lub wyprostny;  

4 – przykurcz zgięciowy lub wyprostny;  

Podział ze względu na 

Podział ze względu na 

lokalizację:

lokalizację:



Jednokończynowe (monoplegia, 

Jednokończynowe (monoplegia, 

monopoparesis);

monopoparesis);



Połowicze (hemiplegia, hemiparesis) – 

Połowicze (hemiplegia, hemiparesis) – 

jednoimienna kończyna górna i dolna;

jednoimienna kończyna górna i dolna;



Dwukończynowe (paraplegia, 

Dwukończynowe (paraplegia, 

paraparesis) – obie kończyny górne 

paraparesis) – obie kończyny górne 

lub obie dolne;

lub obie dolne;



Obejmujące wszystkie kończyny 

Obejmujące wszystkie kończyny 

(tetraplegia, tetraparesis);

(tetraplegia, tetraparesis);



Spastyczność podstawowa – całkowicie 

Spastyczność podstawowa – całkowicie 

związana z zaburzeniami neurologicznymi;

związana z zaburzeniami neurologicznymi;



Spastyczność reaktywna – jej nasilenie i 

Spastyczność reaktywna – jej nasilenie i 

występowanie uzależnione są od 

występowanie uzależnione są od 

dodatkowych, możliwych do 

dodatkowych, możliwych do 

wyeliminowania bodźców (np. niewłaściwe 

wyeliminowania bodźców (np. niewłaściwe 

ułożenie i brak rehabilitacji biernej pacjenta 

ułożenie i brak rehabilitacji biernej pacjenta 

z wstrząsem rdzeniowym prowadzące do 

z wstrząsem rdzeniowym prowadzące do 

powstania przykurczów zgięciowych);

powstania przykurczów zgięciowych);

Objawy

Objawy



Podwyższona reaktywność mięśni;

Podwyższona reaktywność mięśni;



Podwyższone napięcie mięśniowe;

Podwyższone napięcie mięśniowe;



Przykurcze czynnościowe mięśni;

Przykurcze czynnościowe mięśni;



Zaburzenia koordynacji;

Zaburzenia koordynacji;



Ruchy mimowolne i drżenia???;

Ruchy mimowolne i drżenia???;



Towarzyszyć mogą zaburzenia mowy, psychiki i 

Towarzyszyć mogą zaburzenia mowy, psychiki i 

inteligencji;

inteligencji;



Jeśli ucisk na rdzeń narasta powoli (np. gruźlica, 

Jeśli ucisk na rdzeń narasta powoli (np. gruźlica, 

nowotwór) – początkowo kończyny ułożone są w 

nowotwór) – początkowo kończyny ułożone są w 

wyproście, następnie dochodzi do przykurczów 

wyproście, następnie dochodzi do przykurczów 

zgięciowych, na koniec do porażeń wiotkich;

zgięciowych, na koniec do porażeń wiotkich;

Typowy obraz kliniczny

Typowy obraz kliniczny



Kończyna górna – ramie w lekkim odwiedzeniu i 

Kończyna górna – ramie w lekkim odwiedzeniu i 

skręceniu do wewnątrz, łokieć w zgięciu, 

skręceniu do wewnątrz, łokieć w zgięciu, 

przedramię w nawróceniu, nadgarstek i palce w 

przedramię w nawróceniu, nadgarstek i palce w 

zgięciu;

zgięciu;



Kończyna dolna – staw biodrowy w zgięciu, 

Kończyna dolna – staw biodrowy w zgięciu, 

przywiedzeniu i skręceniu do wewnątrz, kolano w 

przywiedzeniu i skręceniu do wewnątrz, kolano w 

zgięciu, stopa w ustawieniu końskim z komponentą 

zgięciu, stopa w ustawieniu końskim z komponentą 

płasko-koślawą lub szpotawą, przywiedzeniem 

płasko-koślawą lub szpotawą, przywiedzeniem 

przodostopia lub wyżłobieniem sklepienia;

przodostopia lub wyżłobieniem sklepienia;



Chód charakterystyczny, spowolniony, wykrok 

Chód charakterystyczny, spowolniony, wykrok 

opóźniony, odbywa się z oporem. Sylwetka mało 

opóźniony, odbywa się z oporem. Sylwetka mało 

elastyczna, pochylona do przodu, w czasie chodu 

elastyczna, pochylona do przodu, w czasie chodu 

pochylająca się na boki.

pochylająca się na boki.

Leczenie

Leczenie



Profilaktyka – ochrona kobiety i 

Profilaktyka – ochrona kobiety i 

płodu w okresie ciąży i porodu;

płodu w okresie ciąży i porodu;



Leczenie zależy od stopnia i 

Leczenie zależy od stopnia i 

lokalizacji uszkodzenia:

lokalizacji uszkodzenia:

- 

- 

Farmakologiczne

Farmakologiczne

-

Długotrwałe usprawnianie;

Długotrwałe usprawnianie;

-

Aparatowanie porażonych kończyn;

Aparatowanie porażonych kończyn;

-

Zabiegi chirurgiczne;

Zabiegi chirurgiczne;

Leczenie w zależności od 

Leczenie w zależności od 

stopnia uszkodzenia

stopnia uszkodzenia



I

I

°

°

 - gimnastyka, środki uspokajające;

 - gimnastyka, środki uspokajające;



II

II

°

°

 - Usprawnianie, redresje i operacje 

 - Usprawnianie, redresje i operacje 

korygujące wadliwe ustawienie 

korygujące wadliwe ustawienie 

kończyn, niekiedy odnerwienia 

kończyn, niekiedy odnerwienia 

mięśni;

mięśni;



III

III

°

°

 - Leczenie operacyjne jw. Oraz 

 - Leczenie operacyjne jw. Oraz 

osteotomie korekcyjne i usztywnienia 

osteotomie korekcyjne i usztywnienia 

stawów. Wielomiesięczne 

stawów. Wielomiesięczne 

usprawnianie po zabiegach;

usprawnianie po zabiegach;

Leczenie 

Leczenie 

farmakologiczne

farmakologiczne



Baklofen;

Baklofen;



Benzodiazepiny;

Benzodiazepiny;



Dantrolen;

Dantrolen;



Tizanidyna;

Tizanidyna;



Leki miejscowo znieczulające 

Leki miejscowo znieczulające 

(lidokaina, etidokaina, bupiwakaina;

(lidokaina, etidokaina, bupiwakaina;



Toksyna botulinowa;

Toksyna botulinowa;

Metody chirurgiczne

Metody chirurgiczne



Wielopoziomowe uwolnienie tkanek 

Wielopoziomowe uwolnienie tkanek 

miękkich;

miękkich;



Selektywna tylna rizotomia;

Selektywna tylna rizotomia;



Osteotomia korekcyjna;

Osteotomia korekcyjna;



Usztywnienie stawów;

Usztywnienie stawów;

Rokowanie

Rokowanie



Zależny od przyczyny, ciężkości i 

Zależny od przyczyny, ciężkości i 

lokalizacji uszkodzenia;

lokalizacji uszkodzenia;



Ogólnie jednak szansa chodzenia jest 

Ogólnie jednak szansa chodzenia jest 

duża, jeśli dziecko samodzielnie 

duża, jeśli dziecko samodzielnie 

siada do 2rż., mało prawdopodobna, 

siada do 2rż., mało prawdopodobna, 

jeśli nie opanuje tej czynności do 

jeśli nie opanuje tej czynności do 

4rż. (w przypadkach zaniedbanych 

4rż. (w przypadkach zaniedbanych 

nawet później);

nawet później);

Porażenia i niedowłady 

Porażenia i niedowłady 

wiotkie

wiotkie



Choroby rdzenia kręgowego, splotów 

Choroby rdzenia kręgowego, splotów 

i nerwów obwodowych;

i nerwów obwodowych;

W większości schorzeń 

W większości schorzeń 

występuje połączenie obu 

występuje połączenie obu 

typów porażeń

typów porażeń



Jamistość rdzenia;

Jamistość rdzenia;



Poliomyelitis;

Poliomyelitis;



Urazy i ucisk rdzenia kręgowego;

Urazy i ucisk rdzenia kręgowego;



Przepuklina oponowo-rdzeniowa;

Przepuklina oponowo-rdzeniowa;