Organizacja i 

socjologiczne metody 

jej badania

Organizacja i jej atrybuty

Definicja socjologii 

organizacji

(W. Morawski)

Jest to socjologia struktur, 

procesów i ról organizacyjnych

Obszar badawczy:

•

Głównym obszarem badawczym są 

przedsiębiorstwa oraz instytucje publiczne.

•

 zajmuje się ona problemami 

makrostruktur

 społecznych i ich wpływem 

na funkcjonowanie organizacji.

•

bada zachowania ludzi realizujących z 

założenia wspólne cele.

Organizacja jako przedmiot 

badań socjologicznych posiada 

szereg atrybutów:

 



Celowy i planowy

 charakter instytucji zwanej 

organizacją.



Wewnętrzny układ, ład, porządek organizacyjny 

zwany 

strukturą organizacji

, którego podstawowymi 

elementami są: 

pozycje i role grup społecznych.



 

Wartości, normy

, zasady, kodeksy regulujące 

zachowania członków organizacji.

Początki socjologii 

organizacji: 

(podstawowe szkoły)



Szkoła „klasyczna”



„Human relations”



Empiryczny kierunek zarządzania



Szkoła „systemów społecznych”



Nowa szkoła naukowego zarządzania

Szkoła „klasyczna”



Organizację traktowano jako wyłącznie formalny, 

stworzony przez specjalistów system zachowań. 



Jednostkę traktowano jako odizolowaną od 

innych „istotę ekonomiczną”. 



Organizację uważano za system zamknięty bez 

powiązań ze światem zewnętrznym. 



Ignorowano psychospołeczne motywy działania 

ludzi w procesie produkcji.

„Human relations”

(E. Mayo, F.J. Roetlisberger, D.T. McGregor)



Szkoła ta uwzględniała: 
psychospołeczne motywy zachowań 
ludzkich w procesie produkcji, 
kontekst grupowy, problem 
„konfliktu” i „współpracy”, „bariery 
komunikacyjne”, organizacje 
nieformalne. 

Empiryczny kierunek 

zarządzania

(P.F. Drucker, R.C.Davis)



Jego przedstawiciele określali zarządzanie 

jako badanie doświadczeń w celu ich 

uogólnienia, aby przekazać je praktykom i 

studentom. 



łączyli badania teoretyczne z działalnością 

praktyczną w charakterze konsultantów 

zarządzania oraz kierowników firm.

Szkoła „systemów społecznych”

(C.I. Barnard, H.A. Simon)



Przedstawiciele tej szkoły traktowali 
organizację jako 

„współpracującą ze 

sobą koalicję”

, która będzie istnieć 

pod warunkiem zapewnienia 
wszystkim uczestnikom zaspokojenia 
ich potrzeb w wystarczającym stopniu 
dla kontynuowania ich wkładu w 
procesy organizacyjne. 

Nowa szkoła naukowego 

zarządzania



Jej zwolennicy uważali za najważniejszy 

cel badanie procesów podejmowania 

decyzji z zastosowaniem 

najnowszych 

matematycznych metod i środków

, 

włączając w to elektroniczną technikę 

obliczeniową. Dążyli oni do zastosowania 

cybernetyki

 do praktycznych zadań 

organizacji i zarządzania.

Praktyczne funkcje socjologii 

organizacji



Nastąpiła tendencja do intensyfikacji 

praktycznych, diagnostyczno-interwencyjnych 

funkcji nauk społecznych.



Funkcja socjotechniczna eksperta stworzyła 

konieczność weryfikacji metod diagnostycznych i 

lepszego „oprzyrządowania” interwencyjnego;



Dążenie do wypracowania metod 

usprawniających działanie organizacji nawiązuje 

do badań w zakresie zmiany postaw zachowań.