Bilans płatniczy– cel,
znaczenie, budowa.
Bilans płatniczy Polski
Bilans płatniczy– cel,
znaczenie, budowa.
Bilans płatniczy Polski
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy to zestawienie
wszystkich transakcji dokonywanych
między rezydentami krajowymi a
zagranicą w danym okresie,
najczęściej jednym roku.
Bilans płatniczy jest zatem narzędziem, które stosując
techniki księgowe, pozwala określić sytuację finansową
kraju „na styku” z otoczeniem zewnętrznym.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Rezydenci - osoby lub podmioty
prawne zamieszkałe na stałe na
obszarze danego kraju.
Zgodnie z tym osoby czasowo
przebywające za granicą (turyści,
dyplomaci, żołnierze, okresowi
emigranci) są traktowane jako
rezydenci kraju swojego
pochodzenia.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Głównym celem sporządzania
bilansu płatniczego jest zapewnienie
informacji o stanie stosunków
finansowych państwa z zagranicą,
przeznaczonej dla administracji
gospodarczej.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy sporządzany jest
zgodnie z ogólnymi zasadami
księgowości. W związku z tym, tak
jak w każdym bilansie, wszelkie
transakcje zapisywane są w nim
podwójnie: po stronie debetowej
(-) i po stronie kredytowej (+).
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Transakcje debetowe to transakcje, które
pociągają za sobą płatność wobec
rezydenta zagranicznego. W przypadku
Polski transakcjami debetowymi będzie np.
import japońskiego samochodu, kupno
biletu na przelot samolotem Lufthansy do
Frankfurtu czy przepływ krótkookresowego
polskiego kapitału za granicę.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Transakcje kredytowe to transakcje
pociągające za sobą otrzymanie płatności
z zagranicy. Transakcjami kredytowymi
będzie np. eksport węgla przez spółkę
węglową, zakup przez cudzoziemca biletu
na przelot samolotem LOT-u do Warszawy
czy dywidendy uzyskane przez polskiego
posiadacza akcji IBM.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
System podwójnego zapisu nie gwarantuje
idealnej zgodności obu stron bilansu
płatniczego. Dzieje się tak dlatego, że w
warunkach wyjątkowej złożoności
gospodarki światowej oba zapisy są
dokonywane oddzielnie, niejednokrotnie w
znacznym odstępie czasu. Odbiciem braku
tej zależności jest pozycja „błędy i
opuszczenia” występująca w bilansie
płatniczym każdego kraju.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Transakcje zwiększające zasoby
pieniądza, zapisywane w bilansie
ze znakiem plus:
eksport towarów i usług
dochody z inwestycji otrzymane
dochody pracowników otrzymane
transfery bieżące otrzymane
transfery kapitału otrzymane
sprzedaż aktywów niefinansowych i
nieprodukowanych
zagraniczne inwestycje bezpośrednie
oraz portfelowe w kraju
pozostałe inwestycje zagraniczne w
kraju
sprzedaż nierezydentom aktywów
stanowiących rezerwy walutowe kraju
Transakcje zmniejszające zasoby
pieniądza, zapisywane w bilansie
ze znakiem minus:
import towarów i usług
dochody z inwestycji zapłacone
dochody pracowników zapłacone
transfery bieżące zapłacone
transfery kapitału zapłacone
zakupy aktywów niefinansowych i
nieprodukowanych
inwestycje bezpośrednie oraz
portfelowe rezydentów za granicą
pozostałe inwestycje rezydentów za
granicą
aktywa zakupione od nierezydentów,
stanowiące rezerwy walutowe kraju
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Struktura bilansu płatniczego:
1.
bilans obrotów bieżących,
2.
bilans obrotów kapitałowych
3.
bilans obrotów wyrównawczych.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
1. Bilans obrotów bieżących (rachunek bieżący)
to zestawienie płatności danego kraju
wynikające z międzynarodowego obrotu
towarami i usługami, dochodów z kapitału i
transferów jednostronnych.
Transakcje księgowane w bilansie obrotów
bieżących nie powodują powstania przyszłych
zobowiązań.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Bilans obrotów bieżących składa się z:
a. Rachunku towarów (handlowego)
b. Rachunku usług
c. Rachunku procentów i dywidend
(dochodowego)
d. Rachunku transferów jednostronnych
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Ad a. Bilans towarów to zestawienie płatności z tytułu eksportu
i importu dóbr. Jeżeli wpłaty uzyskane z eksportu
przewyższają wypłaty wynikające z importu, mówimy o
nadwyżce obrotów handlowych. W przeciwnym przypadku
mówimy o ich deficycie.
Ad b. Bilans usług to zestawienie płatności z tytułu obrotów
usługami. Najważniejszą pozycję tej części bilansu obrotów
bieżących stanowią na ogół transakcje zakupu i sprzedaży
usług transportowych. W wielu krajach duża część tego
bilansu przypada także na inne usługi, przede wszystkim
turystyczne, bankowe, ubezpieczeniowe, prawne czy
konsultingowe.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Ad c. Bilans procentów i dywidend to zestawienie wpływów i
wydatków z tytułu obsługi kapitału i pracy (krajowej za
granicą i zagranicznej w kraju). W tej części bilansu obrotów
bieżących są księgowane dywidendy od inwestycji
bezpośrednich i odsetki od udzielonych (uzyskanych)
kredytów oraz zarobki uzyskane za granicą.
Ad d. Bilans transferów jednostronnych (transfery bieżące) to
zestawienie transakcji stanowiących jednostronny przepływ
dóbr, usług lub środków finan sowych, którym nie
towarzyszy przepływ płatności lub dóbr i usług w drugą
stronę. Do tej części bilansu obrotów bieżących zaliczamy
zarówno transfery rządowe, jak i prywatne.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
2. Bilans obrotów kapitałowych (rachunek
kapitałowy i finansowy) - zestawienie transakcji
zakupu i sprzedaży szeroko rozumianych aktywów
dokonywanych zarówno przez sektor prywatny,
jak i bank centralny.
Ze względu na fakt, że przedmiotem transakcji
księgowanych w tej części bilansu płatniczego są
aktywa, bilans kapitałowy jest zestawieniem
transakcji, które przewidują powstanie przyszłych
zobowiązań.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Bilans obrotów kapitałowych składa się z:
a. Rachunku kapitałowego
b. Rachunku finansowego
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Ad a. Rachunek kapitałowy obejmuje transfery kapitałowe o
charakterze bezzwrotnym przeznaczone na finansowanie
środków trwałych, umorzenia długu oraz nabywanie i
zbywanie aktywów niefinansowych i nieprodukowanych (np.
praw autorskich, gruntów pod budowę ambasad)
Ad b. Rachunek finansowy obejmuje zestawienie trzech grup
aktywów i pasywów finansowych: inwestycji bezpośrednich,
inwestycji portfelowych oraz pozostałych inwestycji
(wszelkie kredyty zagraniczne udzielone i uzyskane przez
rezydentów danego kraju z podziałem na długo- i
krótkoterminowe oraz inne należności i zobowiązania np.
rachunki bieżące, lokaty w bankach).
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Bilans obrotów wyrównawczych
(pozycje finansujące) - zawiera przede
wszystkim zmiany stanu oficjalnych rezerw
danego kraju w walutach wymienialnych,
specjalnych prawach ciągnienia i złocie.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
+
Rachunek
bieżący
Rachunek
kapitałowy
=
+
Rachunek
rezerw
walutowych
0
+
Rachunek
bieżący
Rachunek
kapitałowy
=
Rachunek
rezerw
walutowych
-
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Obroty bieżące i kapitałowe są bilansowane dzięki
rezerwom walutowym.
Jeśli suma sald rachunku bieżącego i
kapitałowego jest liczba dodatnią, oznacza to, że
rezerwy walutowe wzrosły – wówczas saldo
rachunku rezerw jest ujemne. Bilans płatniczy
osiągnął nadwyżkę.
Jeśli suma sald rachunku bieżącego i
kapitałowego jest liczbą ujemną, rezerwy
walutowe zmalały – saldo ich rachunku jest
dodatnie. Bilans płatniczy zamknął się deficytem.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Deficyt budżetowy -
niedobór dochodów budżetu państwa
w stosunku do jego wydatków
(inaczej - nadwyżka wydatków nad
dochodami).
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Skąd się bierze deficyt budżetowy?
Deficyt budżetowy może wynikać:
z nadmiernych wydatków budżetowych (militaryzacja gospodarki,
rozbudowana administracja państwowa, inwestycje publiczne,
transfery, wysokie koszty obsługi kosztu długu zagranicznego i
wewnętrznego);
z powodu zbyt niskich dochodów budżetowych, wynikających z
niskiej stopy opodatkowania, mało skutecznego systemu ściągania
podatków, czy też ze spadającego poziomu produkcji i dochodu
narodowego. Dlatego też deficyt jest z reguły większy w okresie
recesji gospodarczej, gdy dochód narodowy spada i mniejszy w
okresie ożywienia, kiedy dochód narodowy wykazuje znaczny
wzrost;
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
z oczekiwań społeczeństwa, że państwo będzie spełniać
funkcję gwaranta bezpieczeństwa socjalnego, finansując
cześć konsumpcji mniej zamożnych grup społecznych;
wynika także ze sposobu uchwalania budżetu w systemie
parlamentarnym. Różne siły społeczne - z jednej strony
zainteresowane są minimalizacją podatków, z drugiej zaś
maksymalizacją wydatków. Natomiast nikt nie jest
zainteresowany w zrównoważeniu dochodów z wydatkami.
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Źródła finansowania deficytu budżetowego:
1. Zaciągnięcie przez państwo pożyczek w bankach lub w jednostkach sfery
finansowo-rzeczowej,
2. Zaciąganie przez państwo pożyczek zagranicznych: w innych państwach; w
instytucjach finansowych (Bank Światowy, Bank Europejski),
3. Poprawienie ściągalności podatków, wzrost stopy podatkowej, wzrost liczby
podatników,
4. Zmniejszanie wydatków budżetowych – ograniczanie dotacji, subwencji,
świadczeń pomocy i opieki społecznej na rzecz ludności.
5. Emisja dodatkowych znaków pieniężnych ponad potrzeby obiegu
gospodarczego (drukowanie tzw. „pustego pieniądza” – nie mającego
pokrycia w masie towarowej. Sposób ten grozi powikłaniom w postaci
pojawienia się inflacji w gospodarce
6. Emisja papierów wartościowych (obligacji, weksli, bonów skarbowych).
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy Polska
Bilans płatniczy
Bilans płatniczy
Dziękuję za uwagę