DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA DZIECI
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA DZIECI
SZEŚCIOLETNICH
SZEŚCIOLETNICH
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy
Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy
Jana Kochanowskiego w Kielcach
Jana Kochanowskiego w Kielcach
dr Aldona Kopik
dr Aldona Kopik
Zainteresowanie dojrzałością szkolną ma już
długą historię. Obecnie bardzo powszechnie
używa się zamiennie terminów
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
GOTOWOŚĆ SZKOLNA
PRZYGOTOWANIE DO SZKOŁY
gdyż ich definicje niewiele się różnią między
sobą. Podstawę różnicowania tych pojęć
może stanowić zarówno rozumienie samego
procesu dojrzewania, jak też roli uczenia się
w procesie rozwojowym.
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
osiągnięcie przez
dziecko
takiego
stopnia rozwoju umysłowego,
emocjonalnego, społecznego i
fizycznego, jaki umożliwia mu
udział w życiu szkolnym i
opanowanie treści
programowych klasy pierwszej
W. Okoń
DOJRZAŁOŚĆ SZKOŁY
DOJRZAŁOŚĆ SZKOŁY
osiągnięcie przez
szkołę
takiego
poziomu wrażliwości na dziecko,
jego potrzeby, oczekiwania,
uczenie się
i możliwości rozwojowe, jaki
stanowi o modyfikacji, kierunku i
dynamice zmian programowo -
organizacyjnych oraz zmian w
procesie nauczania – uczenia się
B.
Wilgocka-Okoń
Edukacja jest zawsze
interwencją w układ żywy,
zanurzony w swym bliższym
i dalszym środowisku,
rozwijający się, obdarzony
własną historią i aspirujący
ku jakiejś przyszłości.
A. Brzezińska
KRYTERIA SZKOLNEJ
KRYTERIA SZKOLNEJ
GOTOWOŚCI
GOTOWOŚCI
W praktyce pojęcie dojrzałości
W praktyce pojęcie dojrzałości
(gotowości) szkolnej dotyczy
(gotowości) szkolnej dotyczy
relacji
relacji
między
między
środowiskiem szkolnym,
środowiskiem rodzinnym
a dzieckiem.
KRYTERIA SZKOLNEJ
KRYTERIA SZKOLNEJ
GOTOWOŚCI
GOTOWOŚCI
Wg S. Szumana
Wg S. Szumana
Wrażliwość na naukę szkolną
Wrażliwość na naukę szkolną
(zainteresowanie szkołą,
(zainteresowanie szkołą,
wiadomościami i umiejętnościami),
wiadomościami i umiejętnościami),
Podatność na nauczanie
Podatność na nauczanie
(czy to czego dziecko się uczy jest
(czy to czego dziecko się uczy jest
przystępne i zrozumiałe).
przystępne i zrozumiałe).
KRYTERIA SZKOLNEJ GOTOWOŚCI
KRYTERIA SZKOLNEJ GOTOWOŚCI
Wg E.B. Hurlock
Wg E.B. Hurlock
Zainteresowanie dziecka uczeniem
Zainteresowanie dziecka uczeniem
się,
się,
Długotrwałość zainteresowania,
Długotrwałość zainteresowania,
pomimo trudności,
pomimo trudności,
Osiąganie postępów w uczeniu się.
Osiąganie postępów w uczeniu się.
KRYTERIA SZKOLNEJ
KRYTERIA SZKOLNEJ
GOTOWOŚCI
GOTOWOŚCI
Wg E. Gruszczyk – Kolczyńskiej
Wg E. Gruszczyk – Kolczyńskiej
Umiejętność pokonywania
Umiejętność pokonywania
trudności,
trudności,
Samodzielność,
Samodzielność,
Przygotowanie do nauki czytania,
Przygotowanie do nauki czytania,
pisania i matematyki.
pisania i matematyki.
KRYTERIA SZKOLNEJ
KRYTERIA SZKOLNEJ
GOTOWOŚCI
GOTOWOŚCI
Wg D. Golemana
Wg D. Golemana
Wiara w siebie,
Wiara w siebie,
Ciekawość,
Ciekawość,
Intencjonalność,
Intencjonalność,
Samokontrola,
Samokontrola,
Towarzyskość,
Towarzyskość,
Umiejętność porozumiewania się,
Umiejętność porozumiewania się,
Umiejętność współdziałania.
Umiejętność współdziałania.
KRYTERIA SZKOLNEJ GOTOWOŚCI
KRYTERIA SZKOLNEJ GOTOWOŚCI
Wg H. Gasiula
Wg H. Gasiula
Elementy składające się na dojrzałość
Elementy składające się na dojrzałość
szkolną:
szkolną:
Właściwości jednostkowe – sfera
Właściwości jednostkowe – sfera
możliwości adaptacji
możliwości adaptacji
Strona promująca, szkoła – czynniki
Strona promująca, szkoła – czynniki
umożliwiające adaptację
umożliwiające adaptację
Przywiązanie do szkoły – jakość
Przywiązanie do szkoły – jakość
adaptacji
adaptacji
Lista wskaźników dojrzałości
Lista wskaźników dojrzałości
szkolnej
szkolnej
wg W. Brejnaka
wg W. Brejnaka
Czy dziecko potrafi:
Czy dziecko potrafi:
1.
1.
Korzystać z przyborów do rysowania, pisania ?
Korzystać z przyborów do rysowania, pisania ?
2.
2.
Lepić z plasteliny, modeliny ?
Lepić z plasteliny, modeliny ?
3.
3.
Grupować przedmioty według barw, kształtu, wielkości ?
Grupować przedmioty według barw, kształtu, wielkości ?
4.
4.
Wymienić różnice w pozornie podobnych przedmiotach,
Wymienić różnice w pozornie podobnych przedmiotach,
obrazkach?
obrazkach?
5.
5.
Dobrać w pary obrazki z uwzględnieniem cechy wspólnej ?
Dobrać w pary obrazki z uwzględnieniem cechy wspólnej ?
6.
6.
Odróżnić z otoczenia dźwięki różnych zwierząt,
Odróżnić z otoczenia dźwięki różnych zwierząt,
instrumentów, itp.?
instrumentów, itp.?
7.
7.
Wyróżnić głoskę na początku i na końcu wyrazu ?
Wyróżnić głoskę na początku i na końcu wyrazu ?
8.
8.
Odtworzyć prosty układ rytmiczny ?
Odtworzyć prosty układ rytmiczny ?
9.
9.
Rozwiązywać proste zagadki ?
Rozwiązywać proste zagadki ?
10.
10.
Swobodnie liczyć kolejno do 20, dodawać i odejmować z
Swobodnie liczyć kolejno do 20, dodawać i odejmować z
przekroczeniem progu dziesiątkowego ?
przekroczeniem progu dziesiątkowego ?
Lista wskaźników dojrzałości
Lista wskaźników dojrzałości
szkolnej
szkolnej
wg W. Brejnaka (c.d.)
wg W. Brejnaka (c.d.)
11.
Wykonywać proste ćwiczenia gimnastyczne ?
12.
Odróżnia lewą stronę ciała od prawej ?
13.
Samo zapinać guziki, założyć buty i zawiązać sznurowadło ?
14.
Zgodnie bawić się w grupie ?
15.
Przez dłuższą chwilę uważnie słuchać opowiadania, bajki,
muzyki ?
16.
Opowiadać rozwiniętymi zdaniami, prawidłowo wymawiając
głoski ?
17.
Podporządkować się poleceniom słownym ?
18.
Podać ile ma lat, gdzie mieszka, czym zajmują się rodzice ?
19.
Pogodnie rozstać się z rodzicami i nawiązać kontakty ?
20.
Być swobodne, szybkie i samodzielne w działaniu ?
PROJEKT BADAWCZY
Dziecko sześcioletnie u progu
nauki szkolnej
MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU
ogłosiło konkurs nr 5/2.1a/2004
na składanie wniosków o dofinansowanie realizacji
projektu
„BADANIE STOPNIA PRZYGOTOWANIA
SZEŚCIOLATKÓW
DO EDUKACJI SZKOLNEJ”
W ramach Sektorowego Programu Operacyjnego
Rozwój Zasobów Ludzkich 2004-2006
Priorytet 2
Rozwój społeczeństwa opartego na
wiedzy
Działanie 2.1
Zwiększenie dostępu do edukacji –
promocja kształcenia przez całe życie
Schemat a
Zmniejszenie dysproporcji edukacyjnej
pomiędzy wsią a miastem
KONKURS
KONKURS
WYMAGANIA KONKURSU
WYMAGANIA KONKURSU
Wniosek powinien przewidywać realizację badań na
obszarze całego kraju
Rozkład geograficzny badań powinien gwarantować
reprezentatywność uzyskanych wyników badań w
całym kraju, a także powinien uwzględniać
wszystkie czynniki różnicujące na płaszczyźnie
geograficznej
Badania powinny w szczególności obejmować dzieci
pochodzące z obszarów wiejskich i małych miast
Minimalna liczebność próby dzieci sześcioletnich
w całym okresie realizacji projektu powinna wynosić
60.000
GŁÓWNY CEL PROJEKTU
GŁÓWNY CEL PROJEKTU
Diagnoza przygotowania
dzieci sześcioletnich
do podjęcia edukacji szkolnej
DIAGNOZA
DIAGNOZA
Diagnozą objęte zostały podstawowe sfery
rozwoju dziecka:
rozwój fizyczny,
rozwój motoryczny,
rozwój umysłowy,
rozwój społeczno-emocjonalny,
zdrowie,
warunki środowiskowe i wychowawcze,
w których przebiega jego rozwój.
MODUŁY BADAWCZE
MODUŁY BADAWCZE
Badania miały charakter kompleksowy.
W projekcie realizowane były trzy
moduły badawcze wzajemnie od siebie
zależne.
MODUŁY BADAWCZE
MODUŁY BADAWCZE
RODZIC
DZIECKO
NAUCZYCIEL
MODUŁ
MODUŁ
-
-
RODZIC
RODZIC
Koordynator
- Barbara Walasek
Celem badań modułu był pomiar
warunków rozwoju dziecka (SES
rodziny)
oraz
aspiracji
edukacyjnych
rodziców wobec własnych dzieci
MODUŁ - DZIECKO
MODUŁ - DZIECKO
ROZWÓJ I ZDROWIE DZIECKA
ROZWÓJ FIZYCZNY I
MOTORYCZNY
ROZWÓJ UMYSŁOWY
ROZWÓJ SPOŁECZNO-
EMOCJONALNY
MODUŁ - DZIECKO
MODUŁ - DZIECKO
ROZWÓJ I ZDROWIE DZIECKA
Koordynator Ewa Szumilas
Celem badania było oszacowanie
zbiorowości sześciolatków z pełną
i niepełną gotowością zdrowotną
oraz wyodrębnienie grupy dzieci
o specjalnych potrzebach
zdrowotnych oraz edukacyjnych.
MODUŁ - DZIECKO
MODUŁ - DZIECKO
ROZWÓJ FIZYCZNY I MOTORYCZNY
Koordynatorzy: Małgorzata Markowska, Elżbieta Cieśla
Celem badania była ocena poziomu
rozwoju fizycznego dzieci,
sprawności fizycznej,
lateralizacji funkcji ciała
oraz podstawowych umiejętności
ruchowych.
MODUŁ - DZIECKO
MODUŁ - DZIECKO
ROZWÓJ UMYSŁOWY
Koordynator – Aldona Kopik
Celem badania była ocena poziomu
rozwoju
umysłowego, gotowości szkolnej oraz
poznanie rzeczywistych możliwości
i preferencji dzieci w zakresie
wykonywania czynności umożliwiających
rozpoczęcie nauki
w klasie pierwszej szkoły podstawowej.
MODUŁ - DZIECKO
MODUŁ - DZIECKO
ROZWÓJ SPOŁECZNO-EMOCJONALNY
Koordynator: Jadwiga Klimaszewska
Celem badania było zdiagnozowanie
poczucia
kontroli i określenie poziomu rozwoju
społeczno-emocjonalnego dziecka na
podstawie wybranych zachowań,
najbardziej istotnych dla prawidłowego
funkcjonowania w roli ucznia.
MODUŁ - NAUCZYCIEL
MODUŁ - NAUCZYCIEL
Koordynator
– Barbara Walasek
Celem badań modułu był pomiar
warunków
rozwoju dziecka w środowiskach
placówek
(przedszkoli/szkół).
ETAPY BADAŃ
ETAPY BADAŃ
Badania w ramach projektu prowadzone były w
roku 2006 w dwóch etapach:
Próba losowa
•
I sekwencja – IV-V 2006 – dzieci urodzone w
I sekwencja – IV-V 2006 – dzieci urodzone w 1999 r.
1999 r.
34 225
34 225
dzieci i ich rodziców; 1316 placówek;
dzieci i ich rodziców; 1316 placówek;
3 189 nauczycieli.
3 189 nauczycieli.
Średni wiek dzieci 6,8.
•
II sekwencja – IX-X 2006 - dzieci urodzone w
II sekwencja – IX-X 2006 - dzieci urodzone w 2000 r
2000 r
.
.
33 616 dzieci i ich rodziców; 1316 placówek;
33 616 dzieci i ich rodziców; 1316 placówek;
2 947 nauczycieli.
2 947 nauczycieli.
Średni wiek dzieci 6,3.
PROJEKT
PROJEKT
Projekt zakładał określenie różnic w
Projekt zakładał określenie różnic w
poziomie rozwoju badanych sfer i
poziomie rozwoju badanych sfer i
przygotowania do nauki w zależności od:
przygotowania do nauki w zależności od:
płci (chłopcy, dziewczęta);
środowiska zamieszkania (miasto, wieś);
rodzaju
placówki
wychowania
przedszkolnego
(przedszkole, szkoła).
Projekt badawczy
Projekt badawczy
trwał 20 miesięcy i był
trwał 20 miesięcy i był
finansowany ze środków Unii Europejskiej
finansowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach EFS oraz MEN.
w ramach EFS oraz MEN.
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Uzyskane
w
toku
badań
wyniki
Uzyskane
w
toku
badań
wyniki
zaprezentowane
zaprezentowane
zostały w raporcie ogólnopolskim
zostały w raporcie ogólnopolskim
A. Kopik red., Sześciolatki w Polsce.
A. Kopik red., Sześciolatki w Polsce.
Diagnoza badanych sfer rozwoju. Raport
Diagnoza badanych sfer rozwoju. Raport
2006,
2006,
Kielce – Bydgoszcz 2007
Kielce – Bydgoszcz 2007
oraz w 16 raportach wojewódzkich.
oraz w 16 raportach wojewódzkich.
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
W prezentacji ukazane zostały tylko
W prezentacji ukazane zostały tylko
ogólne tendencje w zakresie
ogólne tendencje w zakresie rozwoju
rozwoju
umysłowego
umysłowego
z
uwzględnieniem
z
uwzględnieniem
różnic wynikających z:
różnic wynikających z:
płci,
płci,
środowiska,
środowiska,
rodzaju placówki
rodzaju placówki
WYNIKI BADAŃ -
WYNIKI BADAŃ -
ROZWÓJ
ROZWÓJ
UMYSŁOWY
UMYSŁOWY
POZIOM ROZWOJU UMYSŁOWEGO
POZIOM ROZWOJU UMYSŁOWEGO
GOTOWOŚĆ SZKOLNA
GOTOWOŚĆ SZKOLNA
UMIEJĘTNOŚCI SZKOLNE
UMIEJĘTNOŚCI SZKOLNE
OCENA PSYCHOMETRYCZNA
Test Matryc J.C. Ravena jest jednym
Test Matryc J.C. Ravena jest jednym
z
najbardziej
znanych
i
najczęściej
z
najbardziej
znanych
i
najczęściej
stosowanych testów na świecie. Służy do
stosowanych testów na świecie. Służy do
badania
niewerbalnych
zdolności
badania
niewerbalnych
zdolności
wnioskotwórczych,
które
są
ważnym
wnioskotwórczych,
które
są
ważnym
składnikiem ogólnego rozwoju umysłowego.
składnikiem ogólnego rozwoju umysłowego.
Bada
on
trzy
podstawowe
procesy
Bada
on
trzy
podstawowe
procesy
psychiczne: uwagę, percepcję wzrokową
psychiczne: uwagę, percepcję wzrokową
i myślenie. Jest stosowany do oceny
i myślenie. Jest stosowany do oceny
możliwości intelektualnych, mierzy on jednak
możliwości intelektualnych, mierzy on jednak
jedynie edukacyjny aspekt tych możliwości.
jedynie edukacyjny aspekt tych możliwości.
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Ryc. 1. Poziom rozwoju umysłowego dzieci badanych w I i II sekwencji
%
centyle
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Ryc. 2. Poziom rozwoju umysłowego badanych dzieci
w podziale na płeć (I sekwencja)
%
centyle
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Ryc. 3. Poziom rozwoju umysłowego badanych dzieci
w podziale na płeć (II sekwencja)
%
centyle
WNIOSKI
WNIOSKI
Poziom rozwoju umysłowego badanych dzieci oszacowany
Poziom rozwoju umysłowego badanych dzieci oszacowany
na podstawie indywidualnych wyników można ocenić jako
na podstawie indywidualnych wyników można ocenić jako
dobry. Zarówno w I, jak i w II sekwencji badań wyniki
dobry. Zarówno w I, jak i w II sekwencji badań wyniki
przeciętne stanowiły ponad 50%. Wyższe wyniki uzyskały
przeciętne stanowiły ponad 50%. Wyższe wyniki uzyskały
dzieci badane w I sekwencji niż w II (zmiana wieku
dzieci badane w I sekwencji niż w II (zmiana wieku
metrykalnego o pół roku zmienia wyniki). Im dziecko jest
metrykalnego o pół roku zmienia wyniki). Im dziecko jest
starsze,
tym
wyższe
wyniki
uzyskuje
w
teście.
starsze,
tym
wyższe
wyniki
uzyskuje
w
teście.
Zróżnicowanie
wyników
uwidoczniło
się
Zróżnicowanie
wyników
uwidoczniło
się
w grupach badanych chłopców i dziewcząt. W grupie
w grupach badanych chłopców i dziewcząt. W grupie
chłopców więcej było wyników powyżej przeciętnej niż
chłopców więcej było wyników powyżej przeciętnej niż
u dziewcząt, przy zbliżonym poziomie wyników niskich.
u dziewcząt, przy zbliżonym poziomie wyników niskich.
Bardzo wyraźne różnice
Bardzo wyraźne różnice
zaobserwowano w poziomie
zaobserwowano w poziomie
rozwoju umysłowego dzieci miejskich i wiejskich w obu
rozwoju umysłowego dzieci miejskich i wiejskich w obu
sekwencjach badań na korzyść dzieci z miasta.
sekwencjach badań na korzyść dzieci z miasta.
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
Poziom dojrzałości szkolnej określono
Poziom dojrzałości szkolnej określono
zmodyfikowaną wersją Testu Dojrzałości Szkolnej B.
zmodyfikowaną wersją Testu Dojrzałości Szkolnej B.
Wilgockiej – Okoń [2003].Test ten nadal dobrze
Wilgockiej – Okoń [2003].Test ten nadal dobrze
ocenia i różnicuje badane dzieci.
ocenia i różnicuje badane dzieci.
Ocena rzetelności
Ocena rzetelności
testu wskazuje, że jest on
testu wskazuje, że jest on
bardziej diagnostyczny w odniesieniu do dzieci
bardziej diagnostyczny w odniesieniu do dzieci
badanych w II sekwencji. Współczynnik alfa
badanych w II sekwencji. Współczynnik alfa
Cronbacha dla II sekwencji wynosi około 0,8; dIa I
Cronbacha dla II sekwencji wynosi około 0,8; dIa I
sekwencji 0,75 niezależnie od płci dziecka.
sekwencji 0,75 niezależnie od płci dziecka.
Trafność testu
Trafność testu
jest zadowalająca dla badań II
jest zadowalająca dla badań II
sekwencji (odniesiona do testu Ravena; korelacje
sekwencji (odniesiona do testu Ravena; korelacje
dodatnie, rzędu 0,2–0,4 istotne, p<0,001,
dodatnie, rzędu 0,2–0,4 istotne, p<0,001,
niezależnie od płci dziecka oraz odniesiona do
niezależnie od płci dziecka oraz odniesiona do
poczucia kontroli badanych dzieci: korelacje
poczucia kontroli badanych dzieci: korelacje
ujemne, istotne, p<0,001).
ujemne, istotne, p<0,001).
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA
Poziom przygotowania badanych dzieci do podjęcia
Poziom przygotowania badanych dzieci do podjęcia
obowiązków szkolnych określony został przy pomocy Testu
obowiązków szkolnych określony został przy pomocy Testu
Dojrzałości Szkolnej DS
Dojrzałości Szkolnej DS
1
1
B. Wilgockiej-Okoń.
B. Wilgockiej-Okoń.
Ogólny poziom rozwoju umysłowego dzieci wyrażony
Ogólny poziom rozwoju umysłowego dzieci wyrażony
został poprzez cechy szczegółowe:
został poprzez cechy szczegółowe:
Gotowość
do
czytania
Gotowość
do
czytania
:
zadania
obejmujące
:
zadania
obejmujące
porównywania globalne, analityczne i abstrakcyjne
porównywania globalne, analityczne i abstrakcyjne
rzeczy,
zbiorów
rzeczy,
zbiorów
i znaków oraz analizę i syntezę przedmiotów
i znaków oraz analizę i syntezę przedmiotów
konkretnych
konkretnych
o różnym stopniu abstrakcyjności.
o różnym stopniu abstrakcyjności.
Gotowość do pisania
Gotowość do pisania
: analizę i syntezę znaków
: analizę i syntezę znaków
graficznych
graficznych
i figur geometrycznych.
i figur geometrycznych.
Gotowość
do
liczenia
Gotowość
do
liczenia
:
zadania
obejmujące
:
zadania
obejmujące
elementarne
pojęcia
matematyczne
(ujmowanie
elementarne
pojęcia
matematyczne
(ujmowanie
ilościowe i rozumienie mocy zbioru oraz porównywanie
ilościowe i rozumienie mocy zbioru oraz porównywanie
zbiorów).
zbiorów).
Rozumowanie
Rozumowanie
:
:
myślenie przyczynowo-skutkowe i
myślenie przyczynowo-skutkowe i
rozumowanie
na
podstawie
rozpoznawania
rozumowanie
na
podstawie
rozpoznawania
niedorzeczności na obrazkach.
niedorzeczności na obrazkach.
Ryc. 4. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I sekwencji w podziale na płeć
Ryc. 5. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i rozumowania
dzieci badanych w II sekwencji w podziale na płeć
Ryc. 6. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I i II sekwencji w podziale na płeć
Ryc. 7. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I sekwencji w podziale na
środowisko
Ryc. 8. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I sekwencji w podziale na
środowisko
Ryc. 9. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I i II sekwencji w podziale na
środowisko
Ryc. 10. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I sekwencji w podziale na
placówkę
Ryc. 11. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w II sekwencji w podziale na
placówkę
Ryc.12. Profile gotowości do czytania, pisania, liczenia i
rozumowania dzieci badanych w I i II sekwencji w podziale na
placówkę
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA - WNIOSKI
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA - WNIOSKI
Ogólny poziom dojrzałości szkolnej badanych dzieci
Ogólny poziom dojrzałości szkolnej badanych dzieci
oceniono jako dobry. Potwierdzono zakładany, wyższy
oceniono jako dobry. Potwierdzono zakładany, wyższy
poziom dojrzałości u dzieci kończących edukację
poziom dojrzałości u dzieci kończących edukację
przedszkolną niż u dzieci rozpoczynających roczne
przedszkolną niż u dzieci rozpoczynających roczne
przygotowanie. Analiza porównawcza wyników ogólnych
przygotowanie. Analiza porównawcza wyników ogólnych
w grupach chłopców i dziewcząt pozwala na
w grupach chłopców i dziewcząt pozwala na
stwierdzenie, że istnieją różnice w poziomie osiągnięć
stwierdzenie, że istnieją różnice w poziomie osiągnięć
dzieci z porównywanych grup na korzyść dziewcząt. Nie
dzieci z porównywanych grup na korzyść dziewcząt. Nie
stwierdzono różnic w poziomie dojrzałości szkolnej dzieci
stwierdzono różnic w poziomie dojrzałości szkolnej dzieci
miejskich i wiejskich kończących edukację przedszkolną,
miejskich i wiejskich kończących edukację przedszkolną,
natomiast wyraźne różnice na korzyść dzieci miejskich
natomiast wyraźne różnice na korzyść dzieci miejskich
występują
u
dzieci
rozpoczynających
roczne
występują
u
dzieci
rozpoczynających
roczne
przygotowanie.
przygotowanie.
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA - WNIOSKI
DOJRZAŁOŚĆ SZKOLNA - WNIOSKI
W każdej sekwencji najwyższe wyniki uzyskały badane
W każdej sekwencji najwyższe wyniki uzyskały badane
dzieci w zakresie gotowości do czytania i do liczenia, a
dzieci w zakresie gotowości do czytania i do liczenia, a
najniższe
w
zakresie
rozumowania.
Największe
najniższe
w
zakresie
rozumowania.
Największe
zróżnicowanie pomiędzy wynikami I i II sekwencji
zróżnicowanie pomiędzy wynikami I i II sekwencji
występuje w zakresie gotowości do pisania i do liczenia,
występuje w zakresie gotowości do pisania i do liczenia,
najmniejsze w zakresie gotowości do czytania.
najmniejsze w zakresie gotowości do czytania.
W badaniach I sekwencji nie zaobserwowano istotnych
W badaniach I sekwencji nie zaobserwowano istotnych
różnic pomiędzy chłopcami i dziewczętami, dziećmi
różnic pomiędzy chłopcami i dziewczętami, dziećmi
wiejskimi i miejskimi, ani między dziećmi uczęszczającymi
wiejskimi i miejskimi, ani między dziećmi uczęszczającymi
do szkół i przedszkoli. Różnice takie ujawniły się wyraźnie
do szkół i przedszkoli. Różnice takie ujawniły się wyraźnie
w badaniach II sekwencji. Analiza porównawcza wyników
w badaniach II sekwencji. Analiza porównawcza wyników
chłopców i dziewcząt pokazała, że wyższe wyniki w
chłopców i dziewcząt pokazała, że wyższe wyniki w
gotowości do czytania, pisania, liczenia oraz w zakresie
gotowości do czytania, pisania, liczenia oraz w zakresie
rozumowania uzyskały dziewczęta. Zdecydowanie wyższy
rozumowania uzyskały dziewczęta. Zdecydowanie wyższy
poziom we wszystkich ocenianych aspektach gotowości
poziom we wszystkich ocenianych aspektach gotowości
prezentowały dzieci miejskie i dzieci uczęszczające do
prezentowały dzieci miejskie i dzieci uczęszczające do
przedszkoli.
przedszkoli.
WYBRANE UMIEJĘTNOŚCI SZKOLNE
WYBRANE UMIEJĘTNOŚCI SZKOLNE
Obszar
badań
pedagogicznych
Obszar
badań
pedagogicznych
w podjętym przedsięwzięciu badawczym
w podjętym przedsięwzięciu badawczym
zawierał też zadania pozwalające określić
zawierał też zadania pozwalające określić
poziom wybranych umiejętności, ważnych
poziom wybranych umiejętności, ważnych
z punktu widzenia nauki szkolnej dziecka.
z punktu widzenia nauki szkolnej dziecka.
Pomysł i opracowanie zadań są autorskie.
Pomysł i opracowanie zadań są autorskie.
Przygotowane
dla
badań
zadania
Przygotowane
dla
badań
zadania
obejmowały:
obejmowały:
Wiadomości ogólne,
Wiadomości ogólne,
Analizą i syntezę słuchową,
Analizą i syntezę słuchową,
Rozumienie czytanego tekstu,
Rozumienie czytanego tekstu,
Analizę i syntezę wzrokową
Analizę i syntezę wzrokową
.
.
WIADOMOŚCI OGÓLNE
WIADOMOŚCI OGÓLNE
U dzieci rozpoczynających naukę szkolną obserwuje się
U dzieci rozpoczynających naukę szkolną obserwuje się
intensywny rozwój zdolności poznawczych, które wynikają
intensywny rozwój zdolności poznawczych, które wynikają
z potrzeby poznania i zrozumienia otaczającego świata,
z potrzeby poznania i zrozumienia otaczającego świata,
pobudzanej
przez
oddziaływania
instytucjonalne
i
pobudzanej
przez
oddziaływania
instytucjonalne
i
rówieśnicze. Poziom posiadanych przez dziecko wiadomości
rówieśnicze. Poziom posiadanych przez dziecko wiadomości
ogólnych ma istotny wpływ na funkcjonowanie dziecka w
ogólnych ma istotny wpływ na funkcjonowanie dziecka w
roli ucznia.
roli ucznia.
Analiza wyników pozwala stwierdzić, że wyższy poziom
Analiza wyników pozwala stwierdzić, że wyższy poziom
wiadomości ogólnych posiadały dzieci kończące edukację
wiadomości ogólnych posiadały dzieci kończące edukację
przedszkolną. Analiza porównawcza wyników badań II
przedszkolną. Analiza porównawcza wyników badań II
sekwencji wykazała, że wyższy poziom wiadomości
sekwencji wykazała, że wyższy poziom wiadomości
ogólnych mają dzieci miejskie niż wiejskie. Zróżnicowanie to
ogólnych mają dzieci miejskie niż wiejskie. Zróżnicowanie to
widoczne jest także w grupach dzieci uczęszczających do
widoczne jest także w grupach dzieci uczęszczających do
przedszkoli i do szkół na korzyść dzieci z przedszkoli.
przedszkoli i do szkół na korzyść dzieci z przedszkoli.
Różnice te nie wystąpiły w I sekwencji badań.
Różnice te nie wystąpiły w I sekwencji badań.
ANALIZA I SYNTEZA SŁUCHOWA
ANALIZA I SYNTEZA SŁUCHOWA
Większość metod nauki czytania w Polsce
Większość metod nauki czytania w Polsce
to
metody
analityczno-syntetyczne.
Dzieci
to
metody
analityczno-syntetyczne.
Dzieci
rozpoczynające naukę muszą więc być zdolne do
rozpoczynające naukę muszą więc być zdolne do
przeprowadzania precyzyjnych analiz i syntez
przeprowadzania precyzyjnych analiz i syntez
w zakresie percepcji wzrokowej i słuchowej.
w zakresie percepcji wzrokowej i słuchowej.
Analiza i synteza sylabowa przygotowuje dzieci
Analiza i synteza sylabowa przygotowuje dzieci
do analizy i syntezy głoskowej. Warunkiem
do analizy i syntezy głoskowej. Warunkiem
poprawnej analizy i syntezy jest dobrze działający
poprawnej analizy i syntezy jest dobrze działający
słuch; analizy i syntezy wzrokowej – wzrok.
słuch; analizy i syntezy wzrokowej – wzrok.
Pierwszą ocenianą umiejętnością z zakresu
Pierwszą ocenianą umiejętnością z zakresu
analizy
analizy
i syntezy słuchowej była
i syntezy słuchowej była umiejętność wyróżniania
umiejętność wyróżniania
głosek
głosek
na początku, na końcu i w środku wyrazu
na początku, na końcu i w środku wyrazu
.
.
Kolejną
Kolejną umiejętność dokonywania analizy oraz
umiejętność dokonywania analizy oraz
syntezy sylabowej i głoskowej wyrazów.
syntezy sylabowej i głoskowej wyrazów.
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Ryc. 13. Poziom analizy głoskowej wyrazów u dzieci badanych
w I sekwencji w podziale na płeć
%
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Ryc. 14. Poziom analizy głoskowej wyrazów u dzieci badanych
w II sekwencji w podziale na płeć
%
ROZUMIENIE CZYTANEGO TEKSTU
ROZUMIENIE CZYTANEGO TEKSTU
Stopień rozumienia tekstu ujawnia się
Stopień rozumienia tekstu ujawnia się
najpełniej w odpowiedziach na pytania kontrolne.
najpełniej w odpowiedziach na pytania kontrolne.
Pytania dobiera się tak do tekstu, aby można było
Pytania dobiera się tak do tekstu, aby można było
ocenić,
czy
rozumienie
jest
prawidłowe,
ocenić,
czy
rozumienie
jest
prawidłowe,
fragmentaryczne, czy też brak jest rozumienia
fragmentaryczne, czy też brak jest rozumienia
czytanego tekstu.
czytanego tekstu.
Rozumienie prawidłowe występuje wtedy, gdy
Rozumienie prawidłowe występuje wtedy, gdy
dziecko
rozumie
istotny
sens
wraz
ze
dziecko
rozumie
istotny
sens
wraz
ze
szczegółami.
szczegółami.
O rozumieniu fragmentarycznym mówimy,
O rozumieniu fragmentarycznym mówimy,
gdy dziecko rozumie tylko istotny sens lub
gdy dziecko rozumie tylko istotny sens lub
szczegóły.
szczegóły.
Jeśli dziecko nie potrafi odpowiedzieć na
Jeśli dziecko nie potrafi odpowiedzieć na
pytania, ani opowiedzieć, o czym jest tekst, to
pytania, ani opowiedzieć, o czym jest tekst, to
znaczy, że nie rozumie ono treści czytanego
znaczy, że nie rozumie ono treści czytanego
tekstu.
tekstu.
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
Ryc. 15. Poziom rozumienia /czytanego przez nauczyciela/ tekstu
u dzieci badanych w I sekwencji w podziale na płeć
%
Ryc. 16. Poziom rozumienia /czytanego przez nauczyciela/ tekstu
u dzieci badanych w II sekwencji w podziale na płeć
%
WYNIKI BADAŃ
WYNIKI BADAŃ
ANALIZA I SYNTEZA WZROKOWA
ANALIZA I SYNTEZA WZROKOWA
Poziom analizy i syntezy wzrokowej badanych
Poziom analizy i syntezy wzrokowej badanych
dzieci był zróżnicowany ze względu na rodzaj
dzieci był zróżnicowany ze względu na rodzaj
wykonywanego zadania. Dzieci badane w II
wykonywanego zadania. Dzieci badane w II
sekwencji charakteryzował niższy poziom analizy
sekwencji charakteryzował niższy poziom analizy
i syntezy wzrokowej we wszystkich próbach.
i syntezy wzrokowej we wszystkich próbach.
Obserwowano tu zróżnicowanie ze względu na
Obserwowano tu zróżnicowanie ze względu na
płeć, rodzaj placówki i miejsce zamieszkania.
płeć, rodzaj placówki i miejsce zamieszkania.
Wyższe wyniki osiągnęły dziewczęta, dzieci
Wyższe wyniki osiągnęły dziewczęta, dzieci
mieszkające w mieście i uczęszczające do
mieszkające w mieście i uczęszczające do
przedszkoli. U dzieci kończących edukację
przedszkoli. U dzieci kończących edukację
przedszkolną te różnice się wyrównywały.
przedszkolną te różnice się wyrównywały.
WIADOMOŚCI OGÓLNE - WNIOSKI
WIADOMOŚCI OGÓLNE - WNIOSKI
Poziom wybranych umiejętności szkolnych
Poziom wybranych umiejętności szkolnych
badanych dzieci był dobry i zróżnicowany ze
badanych dzieci był dobry i zróżnicowany ze
względu na rodzaj wykonywanego zadania.
względu na rodzaj wykonywanego zadania.
Lepsze wyniki uzyskały dzieci kończące roczne
Lepsze wyniki uzyskały dzieci kończące roczne
przygotowanie do nauki szkolnej. Porównanie
przygotowanie do nauki szkolnej. Porównanie
wszystkich kategorii pozwala na stwierdzenie, że
wszystkich kategorii pozwala na stwierdzenie, że
płeć dziecka, środowisko ani rodzaj placówki nie
płeć dziecka, środowisko ani rodzaj placówki nie
różnicują wyników I sekwencji badań. Są to
różnicują wyników I sekwencji badań. Są to
jednak czynniki różnicujące wyniki II sekwencji.
jednak czynniki różnicujące wyniki II sekwencji.
PROBLEMATYKA
DOJRZAŁOŚCI SZKOLNEJ
W LITERATURZE
Literatura
Literatura
Brejnak W., 2006, Czy Twój przedszkolak dojrzał do nauki?, Warszawa, PZWL.
Brejnak W., 2006, Czy Twój przedszkolak dojrzał do nauki?, Warszawa, PZWL.
Brzezińska A., 1987, Gotowość dzieci w wieku przedszkolnym do czytania i
Brzezińska A., 1987, Gotowość dzieci w wieku przedszkolnym do czytania i
pisania, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.
pisania, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM.
Brzezińska A., 2000, Społeczna psychologia rozwoju, Warszawa, Scholar.
Brzezińska A., 2000, Społeczna psychologia rozwoju, Warszawa, Scholar.
Brzezińska A., 2002, Współczesne ujęcie gotowości szkolnej [w] O pomyślny
Brzezińska A., 2002, Współczesne ujęcie gotowości szkolnej [w] O pomyślny
start ucznia w szkole pod red. W. Brejnaka, Biuletyn informacyjny PTD nr23
start ucznia w szkole pod red. W. Brejnaka, Biuletyn informacyjny PTD nr23
Wydanie Specjalne, Warszawa.
Wydanie Specjalne, Warszawa.
Brzezińska A.I., 2005, Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna
Brzezińska A.I., 2005, Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna
psychologia rozwojowa, Gdańsk, GWP.
psychologia rozwojowa, Gdańsk, GWP.
Gruszczyk – Kolczyńska E., 1989, dlaczego dzieci nie potrafią uczyć się
Gruszczyk – Kolczyńska E., 1989, dlaczego dzieci nie potrafią uczyć się
matematyki, Warszwa, IWZZ.
matematyki, Warszwa, IWZZ.
Gruszczyk – Kolczyńska E., 1997, Dzieci ze specyficznymi trudnościami w
Gruszczyk – Kolczyńska E., 1997, Dzieci ze specyficznymi trudnościami w
uczeniu się matematyki,, Warszawa, WSiP.
uczeniu się matematyki,, Warszawa, WSiP.
Hurlock E.B.,1985, Rozwój dziecka, Warszawa, PWN.
Hurlock E.B.,1985, Rozwój dziecka, Warszawa, PWN.
Janiszewska B., 2006, Ocena dojrzałości szkolnej, Warszawa, Wydawnictwo
Janiszewska B., 2006, Ocena dojrzałości szkolnej, Warszawa, Wydawnictwo
Seventh Sea
Seventh Sea
Literatura
Literatura
Karwowska – Struczyk M., 2000, Nisze ekologiczne a rozwój dziecka, Warszawa, IBE.
Karwowska – Struczyk M., 2000, Nisze ekologiczne a rozwój dziecka, Warszawa, IBE.
Kopik A., 1996, Akceleracja rozwoju dzieci siedmioletnich rozpoczynających naukę
Kopik A., 1996, Akceleracja rozwoju dzieci siedmioletnich rozpoczynających naukę
szkolną, Kielce, WSP.
szkolną, Kielce, WSP.
Kopik A., 1999, Wykorzystanie testów dojrzałości szkolnej w ocenie przygotowania
Kopik A., 1999, Wykorzystanie testów dojrzałości szkolnej w ocenie przygotowania
dzieci do szkoły [w] G. Treliński red., Niektóre problemy pomiaru czynności i zjawisk
dzieci do szkoły [w] G. Treliński red., Niektóre problemy pomiaru czynności i zjawisk
dydaktycznych, Kielce, WSP.
dydaktycznych, Kielce, WSP.
Kopik A., red., 2007, Sześciolatki w Polsce. Diagnoza badanych sfer rozwoju. Raport
Kopik A., red., 2007, Sześciolatki w Polsce. Diagnoza badanych sfer rozwoju. Raport
2006, Kielce, Wydawnictwo Tekst. Kopik A., red., 2007, Sześciolatki w Polsce.
2006, Kielce, Wydawnictwo Tekst. Kopik A., red., 2007, Sześciolatki w Polsce.
Diagnoza badanych sfer rozwoju. Raport 2006, Kielce, Wydawnictwo Tekst.
Diagnoza badanych sfer rozwoju. Raport 2006, Kielce, Wydawnictwo Tekst.
Meinders-L
Meinders-L
űcking F., Loy S., 2009, Czy moje dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną?,
űcking F., Loy S., 2009, Czy moje dziecko osiągnęło dojrzałość szkolną?,
Kielce, Jedność
Kielce, Jedność
Michalak R., Misiorna E., 2006, Konteksty gotowości szkolnej, Warszawa, CMPPP.
Michalak R., Misiorna E., 2006, Konteksty gotowości szkolnej, Warszawa, CMPPP.
Okoń W., 1998, Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie
Okoń W., 1998, Nowy słownik pedagogiczny, Warszawa, Wydawnictwo Akademickie
„Żak”
„Żak”
Sajdak A., 2005, Wprowadzanie dziecka w świat języka matematyki [w] Mój uczeń
Sajdak A., 2005, Wprowadzanie dziecka w świat języka matematyki [w] Mój uczeń
przekracza próg szkolny pod red. J. Kędzierskiej, Kraków, Wydawnictwo UJ.
przekracza próg szkolny pod red. J. Kędzierskiej, Kraków, Wydawnictwo UJ.
Szuman S., 1970, O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich [w] Materiały do
Szuman S., 1970, O dojrzałości szkolnej dzieci siedmioletnich [w] Materiały do
nauczania psychologii red. L. Wołoszynowa, Warszawa.
nauczania psychologii red. L. Wołoszynowa, Warszawa.
Waloszek D., 1993, Przygotowanie dzieci sześcioletnich do zadań szkolnych, Zielona
Waloszek D., 1993, Przygotowanie dzieci sześcioletnich do zadań szkolnych, Zielona
Góra, WSP.
Góra, WSP.
Literatura
Literatura
Wilgocka – Okoń B., 2002, Gotowość szkolna w perspektywie historycznej
Wilgocka – Okoń B., 2002, Gotowość szkolna w perspektywie historycznej
[w] W. Brejnak red., O pomyślny start ucznia w szkole, Biuletyn
[w] W. Brejnak red., O pomyślny start ucznia w szkole, Biuletyn
informacyjny PTD nr23 Wydanie Specjalne, Warszawa.
informacyjny PTD nr23 Wydanie Specjalne, Warszawa.
Wilgocka – Okoń B., 2003, Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich,
Wilgocka – Okoń B., 2003, Gotowość szkolna dzieci sześcioletnich,
Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”
Warszawa, Wydawnictwo Akademickie „Żak”
Woynarowska B. red., 2000, Zdrowie i szkoła, Warszawa, Wydawnictwo
Woynarowska B. red., 2000, Zdrowie i szkoła, Warszawa, Wydawnictwo
Lekarskie PZWL.
Lekarskie PZWL.
Wygotski L.S. 1971, Wybrane prace psychologiczne, Warszawa, PWN.
Wygotski L.S. 1971, Wybrane prace psychologiczne, Warszawa, PWN.
Vasta R., Haith M.M., Miller S.A., 1995, Psychologia dziecka, Warszawa,
Vasta R., Haith M.M., Miller S.A., 1995, Psychologia dziecka, Warszawa,
WSiP.
WSiP.
Zabłocki J.K., Brejnak W. red., 2008, Emocjonalno-społeczne
Zabłocki J.K., Brejnak W. red., 2008, Emocjonalno-społeczne
uwarunkowania dojrzałości szkolnej, Warszawa, Wydawnictwo UKSW.
uwarunkowania dojrzałości szkolnej, Warszawa, Wydawnictwo UKSW.
www.6latki.com
DZIĘKUJĘ