Prawo 

dewizowe



Katarzyna Jachna, Małgorzata Kowalczyk, Katarzyna 
Niedzielko, Agnieszka Stanisławska, Edyta Świetlik, 
Aleksandra Turadek

Co reguluje swoimi 

przepisami ustawa Prawo 

dewizowe?

Określa:

•

obrót dewizowy z zagranicą oraz obrót 

wartościami dewizowymi w kraju

•

działalność gospodarczą w zakresie 

kupna i sprzedaży wartości 
dewizowych oraz pośrednictwa w ich 
kupnie i sprzedaży.

Definicje najważniejszych 

pojęć prawa dewizowego

rezydentami są:



osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania w 

kraju oraz osoby prawne mające siedzibę w kraju, 

a także inne podmioty mające siedzibę w kraju, 

posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i 

nabywania praw we własnym imieniu; rezydentami 

są również znajdujące się w kraju oddziały, 

przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone 

przez nierezydentów,



polskie przedstawicielstwa dyplomatyczne, 

urzędy konsularne i inne polskie 

przedstawicielstwa oraz misje specjalne, 

korzystające z immunitetów i przywilejów 

dyplomatycznych lub konsularnych,

nierezydentami są:



osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania za 

granicą oraz osoby prawne mające siedzibę za granicą, 
a także inne podmioty mające siedzibę za granicą, 
posiadające zdolność zaciągania zobowiązań i 
nabywania praw we własnym imieniu; nierezydentami 
są również znajdują-ce się za granicą oddziały, 
przedstawicielstwa i przedsiębiorstwa utworzone przez 
rezydentów,



obce przedstawicielstwa dyplomatyczne, urzędy 

konsularne i inne obce przedstawicielstwa oraz misje 
specjalne i organizacje międzynarodowe, korzystające z 
immunitetów i przywilejów dyplomatycznych lub 
konsularnych

wartościami dewizowymi 

są zagraniczne 

środki płatnicze oraz złoto dewizowe i platyna 

dewizowa;  
                                                                             

                                                     

walutami 

obcymi 

są znaki pieniężne (banknoty i monety) 

będące poza krajem prawnym środkiem 

płatniczym, a także wycofane z obiegu, lecz 

podlegające wymianie; na równi z walutami 

obcymi traktuje się wymienialne rozrachunkowe 

jednostki pieniężne stosowane w rozliczeniach 

międzynarodowych, w szczególności jednostkę 

rozrachunkową Międzynarodowego Funduszu 

Walutowego (SDR)

dewizami 

są papiery wartościowe i inne dokumenty pełniące 

funkcję środka płatniczego, wystawione w walutach obcych         

obrotem dewizowym z zagranicą jest: 



zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej, 

powodującej lub mogącej powodować dokonywanie między 

rezydentem i nierezydentem rozliczeń pieniężnych lub 

przeniesienie między rezydentem i nierezydentem własności 

wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych, a 

także wykonywanie takich umów lub czynności,



zawarcie umowy lub dokonanie innej czynności prawnej, 

powodującej lub mogącej powodować przeniesienie między 

rezydentami rzeczy lub prawa, których nabycie nastąpiło w 

obrocie dewizowym z zagranicą, a także wykonywanie takich 

umów,                                                  



dokonywanie wywozu, przekazywanie oraz wysyłanie za 

granicę wartości dewizowych lub krajowych środków 

płatniczych, a także dokonywanie ich przywozu, przekazywanie 

oraz nadsyłanie z zagranicy do kraju

Obrót bieżący 

- obrót dewizowy z zagranicą, 

którego przedmiotem są:



umowy o nabywanie towarów (z wyłączeniem 

wartości dewizowych i krajowych środków 

płatniczych), świadczenie usług oraz nabywanie 

lub ustanawianie praw na dobrach materialnych,



odroczenia płatności za świadczenia 

niepieniężne, udzielane i zaciągane w ramach 

powyższych umów,



pożyczki i kredyty przeznaczone na 

finansowanie świadczeń pieniężnych w ramach 

powyższych umów,



przychody z prowadzenia przedsiębiorstwa, z 

uczestnictwa w zysku spółki, z tytułu odsetek od 

pożyczek i kredytów oraz od kwot 

zdeponowanych na rachunkach,

Obrót bieżący 

- obrót dewizowy z zagranicą, którego 

przedmiotem są (cd):

•

świadczenia na utrzymanie członków rodziny, 

należących do I i II grupy podatkowej w rozumieniu 

przepisów ustawy o podatku od spadków i darowizn,

•

emerytury, świadczenia o charakterze rentowym, 

świadczenia społeczne oraz alimenty,

•

nagrody oraz wygrane w konkursach lub grach 

losowych, organizowanych na podstawie przepisów 

kraju, w którym się odbywają,

•

płatności z tytułu świadczeń publicznoprawnych, w 

tym podatków, oraz należności celnych przywozowych 

i wywozowych, a także świadczenia z tytułu ich 

zwrotu, dokonywane przez właściwe organy oraz 

upoważnione podmioty,

Obrót bieżący 

- obrót dewizowy z zagranicą, 

którego przedmiotem są (cd):

•

roszczenia odszkodowawcze i odszkodowania,

•

roszczenia i należności z tytułu bezpodstawnego 

wzbogacenia, związane z obrotem dewizowym za 

granicą, którego dokonywanie nie wymaga 

zezwolenia dewizowego, a w pozostałym zakresie, 

o ile zostaną stwierdzone prawomocnym 

orzeczeniem sądowym,

•

płatności, przeniesienie własności i transfer 

wartości dewizowych lub krajowych środków 

płatniczych, wynikające z czynności, o których 

mowa w poprzednich punktach.

Co to są międzynarodowe 

jednostki rozrachunkowe – 

definicja i przykłady

Międzynarodowe jednostki 
rozrachunkowe - wymienialne jednostki 
rozrachunkowe stosowane w 
rozliczeniach międzynarodowych, w 
tym:

•

SDR - jednostka rozrachunkowa 

Międzynarodowego Funduszu 
Walutowego

•

ECU - europejska jednostka walutowa,

SDR -Specjalne prawa ciągnienia 
(ang. Special Drawing Rights, ) – 
międzynarodowa jednostka 
rozrachunkowa, umowna jednostka 
moneterna, mająca charakter 
pieniądza bezgotówkowego, czyli 
istniejącego wyłącznie w postaci 
zapisów księgowych na bankowych 
rachunkach depozytowych.

ECU - europejska jednostka walutowa. W 
Europejskim Systemie Walut ECU spełniała 
funkcję jednostki rozliczeniowej (miernika 
wartości), środka płatniczego między bankami 
centralnymi i składnika rezerw walutowych w 
poszczególnych krajach. ECU charakteryzowała 
się wysoką płynnością, małym ryzykiem 
kursowym oraz brakiem restrykcji w 
odniesieniu do stosowania jej w rozliczeniach. 
Została zastąpiona przez wspólną walutę Euro

.

Pieniądz międzynarodowy — pieniądz 

akceptowany poza granicami kraju, który go 

emituje, używany w transakcjach 

międzynarodowych; do czasu wielkiego 

kryzysu gospodarczego 1929–33 

zobowiązania międzynarodowe regulowano 

przepływami złota; po II wojnie światowej 

funkcję pieniądza międzynarodowego 

spełniał dolar USA, po 1958 również inne 

waluty zachodnie, od lat 70. XX w. pełnią ją 

także międzynarodowe jednostki 

rozrachunkowe — SDR i ECU (do 2002).

Co rozumiemy pod pojęciem 

krajowych środków 

płatniczych?

Krajowymi środkami płatniczymi są waluta polska 

oraz papiery wartościowe i inne dokumenty, pełniące 

funkcję środka płatniczego, wystawione w walucie 

polskiej.
Walutą polską są znaki pieniężne (banknoty i monety) 

będące w kraju prawnym środkiem płatniczym, a także 

wycofane z obiegu, lecz podlegające wymianie.

Papierami wartościowymi są papiery wartościowe 

udziałowe, w szczególności akcje i prawa poboru 

nowych akcji oraz papiery wartościowe dłużne, w 

szczególności obligacje, wyemitowane lub wystawione 

na podstawie przepisów państwa, w którym emitent lub 

wystawca ma swoją siedzibę albo w którym dokonano 

ich emisji lub wystawienia.

Jakie czynności składają się 

na transfer wartości 

dewizowych?

Wywóz, przywóz, wysyłanie, 
przysyłanie, sprowadzanie, 
dokonywanie międzynarodowych 
przekazów oraz wszelkie inne sposoby 
przemieszczania wartości dewizowych 
lub krajowych środków płatniczych 
przez granicę Rzeczpospolitej Polskiej.

Jakie są podstawowe zasady 

udzielania zezwoleń 

dewizowych – rodzaje zezwoleń 

dewizowych, kto i w jakim 

trybie jest uprawniony do ich 

udzielania?

Wprowadzone  ustawą ograniczenia w 
obrocie dewizowym  i obowiązki mogą być 
znoszone w drodze zezwoleń dewizowych 
ogólnych i indywidualnych w zakresie i na 
zasadach określonych w takim zezwoleniu.

Rodzaj zezwoleń 

dewizowych

Ogólne - zezwolenia takie mogą 
dotyczyć wszystkich lub rodzajowo 
określonej kategorii podmiotów prawa 
dewizowego np. tylko rezydentów czy 
tylko nierezydentów albo np. 
poszczególnych ugrupowań 
zawodowych oraz wszystkich lub 
rodzajowo określonych czynności.

Indywidualne - potrzeba ich uzyskania 
zachodzi wówczas, gdy podmiot prawa 
dewizowego zamierza dokonać czynności 
wymagającej zezwolenia ,a czynność taka 
nie była objęta zezwoleniem ogólnym ale 
także wówczas, gdy podmiot prawa 
dewizowego pragnie uzyskać możliwość 
dokonania czynności dewizowej na innych 
warunkach niż, te które zostały określone 
w zezwoleniu ogólnym.

Kto udziela zezwoleń 

dewizowych?

Ogólne zezwolenia dewizowe- udzielane są 

przez ministra właściwego do spraw finansów 

publicznych, którym jest Minister Finansów w 

drodze rozporządzenia.

Indywidualne zezwolenia dewizowe – w 

przypadkach nieobjętych  wyjątkami określonymi w 

ustawie lub w rozporządzeniu  Ministra Finansów na 

wniosek mogą być wydawane indywidualne 

zezwolenia dewizowe w drodze  decyzji 

administracyjnej Prezesa Narodowego Banku 

Polskiego  lub upoważnionych  do wydawania w 

jego imieniu dyrektorów departamentów Centrali 

NBP, dyrektorów oddziałów terenowych NBP lub 

jednostek równorzędnych.

Indywidualne zezwolenie – 

przebieg procedury

1.

Złożenie wniosku wraz z załącznikami o wydanie 

indywidualnego zezwolenia dewizowego,

2.

Weryfikacja wniosku –Formalne sprawdzenie 

wniosku, (niezwłocznie)

3.

Wydanie indywidualnego zezwolenia 

dewizowego.(bez zbędnej zwłoki, gdy  

wymagane postępowanie wyjaśniające-miesiąc, 

sprawy szczególnie skomplikowane -2 miesiące.

Decyzje odmowna powinna zawierać uzasadnienie 

faktyczne, wskazujące powiązanie odmowy z 

zagrożeniem interesu publicznego lub 

wiążących Polskę zobowiązań  

międzynarodowych.  

Ograniczeniom podlega:



1) wywóz, wysyłanie oraz przekazywanie przez 
rezydentów do krajów trzecich krajowych lub 
zagranicznych środków płatniczych, z przeznaczeniem 
na podjęcie lub rozszerzenie w tych krajach działalności 
gospodarczej, w tym na nabycie nieruchomości na 
potrzeby tej działalności, z wyjątkiem przekazywania do 
krajów trzecich krajowych lub zagranicznych środków 
płatniczych na pokrycie kosztów działalności 
polegającej na bezpośrednim świadczeniu usług w 
wykonaniu zawartej umowy lub promocji i reklamie 
działalności gospodarczej prowadzonej przez rezydenta 
w kraju;



2) zbywanie w kraju przez nierezydentów z krajów 
trzecich, a także przez organizacje międzynarodowe, do 
których nie należy Rzeczpospolita Polska, zarówno 
bezpośrednio, jak i za pośrednictwem innych 
podmiotów: a) papierów wartościowych dłużnych o 
terminie wykupu krótszym niż rok, z wyjątkiem 
nabytych w kraju, b) wierzytelności i innych praw, 
których wykonywanie następuje poprzez dokonywanie 
rozliczeń pieniężnych, z wyjątkiem nabytych w kraju lub 
powstałych w obrocie z rezydentami w zakresie 
niewymagającym zezwolenia dewizowego;



3) nabywanie przez rezydentów, zarówno bezpośrednio, 
jak i za pośrednictwem innych podmiotów: a) udziałów i 
akcji w spółkach mających siedzibę w krajach trzecich, 
a także obejmowanie udziałów i akcji w takich spółkach, 
b) jednostek uczestnictwa w funduszach zbiorowego 
inwestowania mających siedzibę w krajach trzecich, c) 
papierów wartościowych dłużnych wyemitowanych 
bądź wystawionych przez nierezydentów z krajów 
trzecich, d) wartości dewizowych zbywanych przez 
nierezydentów z krajów trzecich, w zamian za inne 
wartości dewizowe lub krajowe środki płatnicze, e) 
wierzytelności i innych praw, których wykonywanie 
następuje poprzez dokonywanie rozliczeń pieniężnych, 
zbywanych przez nierezydentów z krajów trzecich;



4) zbywanie przez rezydentów, zarówno bezpośrednio, 
jak i za pośrednictwem innych podmiotów, w krajach 
trzecich: a) papierów wartościowych dłużnych o 
terminie wykupu krótszym niż rok, z wyjątkiem 
nabytych w tych krajach na podstawie zezwolenia 
dewizowego, b) wierzytelności i innych praw, których 
wykonywanie następuje poprzez dokonywanie rozliczeń 
pieniężnych, z wyjątkiem nabytych w tych krajach na 
podstawie zezwolenia dewizowego lub powstałych w 
obrocie z nierezydentami z krajów trzecich w zakresie 
niewymagającym zezwolenia dewizowego;



5) otwieranie przez rezydentów, zarówno bezpośrednio, 
jak i za pośrednictwem innych podmiotów, rachunków 
w bankach i oddziałach banków, mających siedzibę w 
krajach trzecich, z wyjątkiem ich otwierania w czasie 
pobytu w tych krajach, a także w związku z 
działalnością określoną w pkt 4, z zastrzeżeniem 
nieutrzymywania takich rachunków dłużej niż 2 
miesiące od zakończenia pobytu lub działalności; 



6) dokonywanie przez rezydentów i nierezydentów z 
krajów trzecich rozliczeń pieniężnych w wykonaniu 
czynności określonych w pkt 5 i 7-9, z wyłączeniem 
czynności, których dokonywanie nie wymaga 
zezwolenia dewizowego;



Art. 10. 1. W zakresie obrotu dewizowego z zagranicą 
mogą być wprowadzane szczególne ograniczenia, o ile 
są one niezbędne w celu: 



1) wykonania decyzji organów organizacji 
międzynarodowych, których członkiem jest 
Rzeczpospolita Polska; 



2) zapewnienia porządku publicznego lub 
bezpieczeństwa publicznego; 



3) zapewnienia równowagi bilansu płatniczego, w razie 
ogólnej jego nierównowagi lub nagłego załamania albo 
powstałego w tym zakresie zagrożenia; 



4) zapewnienia stabilności waluty polskiej, w razie 
nagłych wahań jej kursu albo powstałego w tym 
zakresie zagrożenia.



Ograniczenia wprowadza: · Rada Ministrów może, w 
drodze rozporządzenia, wprowadzać ograniczenia w 
celach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2. · Rada 
Ministrów, po zasięgnięciu opinii Rady Polityki 
Pieniężnej, może, w drodze rozporządzenia, 
wprowadzać ograniczenia w celach, o których mowa w 
ust. 1 pkt 3 i 4. Ograniczenia takie mogą obowiązywać 
do czasu przezwyciężenia powstałych trudności z 
bilansem płatniczym lub stabilnością waluty polskiej lub 
ustania powstałego w tym zakresie zagrożenia, nie 
dłużej jednak niż przez 6 miesięcy od dnia ich wejścia w 
życie, z zastrzeżeniem art. 62.

Charakterystyka 

działalności kantorowej w 

świetle prawa dewizowego

Działalność kantorową jest działalnością 
gospodarczą regulowaną w rozumieniu 
przepisów ustawy z 2 lipca 2004 polegającą 
na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych 
oraz pośrednictwie w ich kupnie i sprzedaży.
Zezwolenie może być udzielone osobie 
fizycznej, osobie prawnej, a także spółce 
niemającej osobowości prawnej (art.12)

Udzielenie zezwolenia na 

działalność kantorową

Udzielenie zezwolenia na prowadzenie 

działalności kantorowej następuje na wniosek 

złożony wraz z dołączonym:

1.

Zaświadczeniem o niekaralności (przesłanka 

negatywna):



osoba nie została prawomocnie skazana za 

przestępstwo skarbowe, albo za przestępstwo 

popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej 

lub osobistej.



żaden odpowiednio członek władz lub wspólnik nie 

został skazany za takie przestępstwo (osoba prawna 

oraz spółka niemająca osobowości prawnej).

2.

Świadectwem ukończenia kursu albo 

świadectwem pracy i oświadczeniem, o 

fachowym przygotowaniu (art.13)

Obowiązki prowadzącego 

działalność kantorową

a) Ustawa przewiduje zakres obowiązków, do spełnienia, których obowiązana jest 
osoba, która uzyskała zezwolenia na prowadzenie działalności kantorowej. Na 
obowiązki takiej osoby składają się:



Obowiązek prowadzenia w sposób trwały i ciągły ewidencji wszystkich operacji 

powodujących zmianę stanu wartości dewizowych i waluty polskiej,



Obowiązek prowadzenia, w godzinach działalności kantoru, ciągłego kupna i 

sprzedaży wartości dewizowych, będących przedmiotem obrotu,



Obowiązek wydawania dowodów kupna i sprzedaży, imiennych lub na okaziciela, 

przy każdej transakcji kupna lub sprzedaży wartości dewizowych, będących 
przedmiotem obrotu,



Osoba, która uzyskała zezwolenia jest obowiązana uzyskiwać, z upływem każdego 

roku działalności, zaświadczenie o niekaralności za przestępstwa (m.in. skarbowe)
 
Czynności określone w zezwoleniu mogą być wykonywane tylko przez osoby, które 
nie zostały skazane prawomocne za przestępstwo (m.in.. skarbowe), i które 
posiadają fachowe przygotowanie do wykonywania tych czynności. (art.14)
 

    

b) Kontrola wykonywana w zakresie działalności 

kantorowej polega na sprawdzeniu czy:



1) przedsiębiorca wykonuje działalność kantorową 

zgodnie z warunkami określonymi w ustawie i 

przepisach szczególnych wydanych na jej podstawie;



3) obowiązek, o którym mowa w art. 30 ust. 1, jest 

wykonywany przez rezydentów oraz przedsiębiorców 

wykonujących działalność kantorową, oraz czy dane 

przekazywane w wykonaniu tego obowiązku są zgodne 

ze stanem faktycznym.

       Kontrolę przeprowadzają pracownicy Narodowego 

Banku Polskiego, zwani dalej "kontrolerami", w siedzibie 

jednostki kontrolowanej albo w siedzibie 

kontrolowanego przedsiębiorcy lub siedzibie 

Narodowego Banku Polskiego, po okazaniu legitymacji 

służbowej i doręczeniu upoważnienia, z zastrzeżeniem 

ust. 2.

c) Prezes Narodowego Banku Polskiego 

może w każdej chwili uchylić udzielone 
zezwolenie, jeśli osoba, która uzyskała 
zezwolenie, przestały spełniać 
określone w zezwoleniu lub przepisach 
warunki, lub jeśli działalność kantorowa 
jest prowadzona wbrew warunkom 
określonym w zezwoleniu albo wbrew 
ustawie lub przepisom wydanym na jej 
podstawie. (art. 40c i art. 41)

 

Charakterystyka obowiązków 

wynikających z prawa 

dewizowego

Obowiązki dotyczące przywozu i wywozu wartości dewizowych lub krajowych środków 

płatniczych  (rozdział 5 Ustawy)

Art. 18 Rezydenci i nierezydenci, którzy przekraczają granicę państwa, mają obowiązek zgłosić 

pisemnie organom celnym lub organom Straży Granicznej przywóz do kraju oraz wywóz za 

granicę:



złota dewizowego lub platyny dewizowej – bez względu na ilość



krajowych lub zagranicznych środków płatniczych – jeśli ich wartość przekracza łącznie 

równowartość 10 000 euro
Podanie nieprawdziwych danych nie stanowi wykonania obowiązku zgłoszenia.

Art. 20 Rezydenci i nierezydenci mają obowiązek przedstawić organom celnym lub organom 

Straży Granicznej – na ich żądanie -  przywożone do kraju lub wywożone zeń wartości dewizowe 

oraz krajowe środki płatnicze. W celu sprawdzenia, czy przywóz/wywóz odbywa się zgodnie z 

przepisami ustawy, organy celnej oraz organy Straży Granicznej mogą podejmować czynności 

kontrolne na zasadach i w trybie określonych w przepisach o kontroli celnej lub kontroli granicznej.

Art. 21 Mając na uwadze zapewnienie informacji o wywozie/przywozie wartości dewizowych lub 

krajowych środków płatniczych na potrzeby współpracy z organami informacji finansowej, 

określonej w odrębnych przepisach, minister właściwy do spraw finansów publicznych, w 

porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych określi w drodze rozporządzenia:



sposób dokonywania potwierdzenia przywozu/wywozu



wzory zgłoszenia przywozu/wywozu

Obowiązki dotyczące wysyłania za granicę wartości dewizowych i 
krajowych środków płatniczych (rozdział 7 Ustawy)

Art. 25 Jeżeli kwota przekazu lub rozliczenia przekracza równowartość 15 000 
euro, rezydenci i nierezydenci mają obowiązek dokonywania przekazów 
pieniężnych za granicę oraz rozliczeń w kraju związanych z obrotem 
dewizowym za pośrednictwem:



uprawnionych banków lub



instytucji płatniczych oraz instytucji pieniądza elektronicznego uprawnionych 

do świadczenia usług płatniczych, a w przypadku dokonywania rozliczeń w 
kraju również biur usług płatniczych

Obowiązek dokonywania takich rozliczeń nie dotyczy przypadków, w których 
stroną rozliczenia jest uprawniony bank, krajowa instytucja płatnicza, oddział 
unijnej instytucji płatniczej, krajowa instytucja pieniądza elektronicznego lub 
oddział unijnej instytucji pieniądza elektronicznego.

Obowiązki dotyczące zgłaszania danych o obrocie dewizowym z zagranicą (rozdział 8 Ustawy)
 
Art. 30 Rezydenci dokonujący obrotu dewizowego oraz przedsiębiorcy wykonujący działalność kantorową 

mają obowiązek przekazywać do NBP dane w zakresie niezbędnym do sporządzania bilansu płatniczego 

oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej – dane te są przekazywane w postaci elektronicznej z 

wykorzystaniem odpowiednich certyfikatów wydanych przez NBP lub innych form uwierzytelniania 

stosowanych przez NBP (wyjątek: rezydenci będący osobami fizycznymi mogą przekazywać te dane 

również w formie dokumentu papierowego zgodnie z ustalonym wzorem). Przekazanie danych w sposób 

niezgodny z powyższymi wymaganiami jest równoznaczny z nieprzekazaniem tych danych.



Przepisów dotyczących przekazywania danych w postaci elektronicznej z uwierzytelnieniami NBP nie 

stosuje się do banków, oddziałów banków zagranicznych oraz oddziałów instytucji kredytowych.



Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi w drodze rozporządzenia sposób, zakres i terminy 

wykonywania obowiązku przekazania danych do NBP oraz wysokość kwot, których przekroczenie powoduje 

powstanie tego obowiązku, mając na uwadze zapewnienie danych niezbędnych do sporządzenia bilansu 

płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej.

Art. 31 NBP ma obowiązek przestrzegania tajemnicy w zakresie danych uzyskanych od banków i 

rezydentów w wykonaniu obowiązków określonych powyżej, na zasadach określonych w art. 23 ustawy z 

dnia 29 sierpnia 1997 o Narodowym Banku Polskim

Art. 32 Rezydenci mają obowiązek - na żądanie uprawnionego banku, obowiązanego do przekazywania 

(na podstawie odrębnych przepisów) danych niezbędnych do sporządzenia przez NBP bilansu płatniczego 

oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej –udzielać temu bankowi informacji o dokonywanym za jego 

pośrednictwem obrocie dewizowym, w szczególności dotyczących przeznaczenia środków pieniężnych 

będących przedmiotem takiego obrotu.

Art. 32a Przedsiębiorcy wykonujący działalność kantorową, rezydenci i nierezydenci dokonujący czynności 

obrotu dewizowego, które podlegają ograniczeniom lub obowiązkom określonym w ustawie, mają 

obowiązek przechowywania dokumentów związanych z tą działalnością lub tymi czynnościami przez okres 

5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym wykonywali działalność kantorową lub dokonali danej 

czynności obrotu dewizowego – na potrzeby kontroli skarbowej oraz kontroli wykonywanej przez Prezesa 

NBP.

Kontrola ruchu dewizowego 

– jakie podmioty i w jakim 

zakresie przeprowadzają tę 

kontrolę?

W ustawie Prawo Dewizowe zapisy dotyczące kontroli ruchu dewizowego zawarte są 

przede wszystkim w rozdziale dziewiątym dokumentu, opisującym zakres i sposób 

przeprowadzania kontroli przez Prezesa Narodowego Banku Polskiego. W artykule 

pierwszym i drugim zdefiniowano zakres jego uprawnień kontrolnych, obejmujący 

kontrolę:



przestrzegania warunków indywidualnych zezwoleń dewizowych



wykonywania działalności kantorowej 



wykonywania przez rezydentów dokonujących obrotu dewizowego i przedsiębiorców 

prowadzących działalność kantorową obowiązków sprawozdawczych wobec Narodowego 

Banku Polskiego, polegających na przekazywaniu danych niezbędnych do sporządzenia 

bilansu płatniczego oraz międzynarodowej pozycji inwestycyjnej
Kontrola ta przeprowadzana jest przez pracowników Narodowego Banku Polskiego, w 

dalszych artykułach rozdziału dziewiątego szczegółowo opisano tryb przeprowadzania 

kontroli oraz uprawnienia i obowiązki kontrolerów i podmiotów kontrolowanych
Dodatkowo w artykule trzydziestym rozdziału piątego wymieniono uprawnienia 

organów celnych i Straży Granicznej do kontroli przywozu do kraju i wywozu za granicę 

wartości dewizowych lub krajowych środków płatniczych. Kontrola ta odbywa się na 

zasadach określonych w przepisach o kontroli celnej i kontroli granicznej.