EMG w
EMG w
uszkodzeniach
uszkodzeniach
neurogennych
neurogennych
Paweł Maćkowiak
Paweł Maćkowiak
EMG w
EMG w
uszkodzeniach
uszkodzeniach
neurogennych
neurogennych
Paweł Maćkowiak
Paweł Maćkowiak
Cel badania EMG
Cel badania EMG
1.
1.
Celem badania jest:
Celem badania jest:
Lokalizacja uszkodzenia – czy
Lokalizacja uszkodzenia – czy
dotyczy ono pierwotnie włókna
dotyczy ono pierwotnie włókna
mięśniowego uszkodzenie
mięśniowego uszkodzenie
(miogenne) , czy komórki ruchowej
(miogenne) , czy komórki ruchowej
rogu przedniego rdzenia, korzenia
rogu przedniego rdzenia, korzenia
bądź nerwu obwodowego
bądź nerwu obwodowego
(uszkodzenie neurogenne)
(uszkodzenie neurogenne)
Cel badania EMG
Cel badania EMG
1.
1.
Celem badania jest:
Celem badania jest:
Zróżnicowanie poziomu
Zróżnicowanie poziomu
uszkodzenia obwodowej drogi
uszkodzenia obwodowej drogi
nerwowej. W tym przypadku jednak
nerwowej. W tym przypadku jednak
badanie EMG nie jest
badanie EMG nie jest
wystarczające . Pomocne jest wtedy
wystarczające . Pomocne jest wtedy
skorzystanie z badania ENG
skorzystanie z badania ENG
(elektroneurografii)
(elektroneurografii)
Definicja Neuronu
Definicja Neuronu
Obwodowego
Obwodowego
Neuron Obwodowy jest to układ,
Neuron Obwodowy jest to układ,
który składa się z komórek
który składa się z komórek
ruchowych rogu przedniego rdzenia
ruchowych rogu przedniego rdzenia
kręgowego bądź opuszki, ich
kręgowego bądź opuszki, ich
wypustek aksonalnych i efektora
wypustek aksonalnych i efektora
czyli włókna mięśniowego.
czyli włókna mięśniowego.
Diagnostyka uszkodzeń
Diagnostyka uszkodzeń
neurogennych
neurogennych
O lokalizacji uszkodzenia można
O lokalizacji uszkodzenia można
świadczyć po cechach klinicznych
świadczyć po cechach klinicznych
takich jak rozkład niedowładu, zaniki
takich jak rozkład niedowładu, zaniki
lub przerosty mięśniowe,
lub przerosty mięśniowe,
zachowanie się odruchów, oraz inne
zachowanie się odruchów, oraz inne
objawy
objawy
Diagnostyka uszkodzeń
Diagnostyka uszkodzeń
neurogennych
neurogennych
Samo wnioskowanie z objawów jest
Samo wnioskowanie z objawów jest
jednak niewystarczające i konieczne
jednak niewystarczające i konieczne
jest badanie EMG, oraz ENG
jest badanie EMG, oraz ENG
Badanie EMG
Badanie EMG
Składa się z trzech części
Składa się z trzech części
Oceny czynności spoczynkowej
Oceny czynności spoczynkowej
Oceny czynnego potencjału jednostki
Oceny czynnego potencjału jednostki
ruchowej podczas słabego
ruchowej podczas słabego
dowolnego ruchu
dowolnego ruchu
Oceny zapisu wysiłkowego
Oceny zapisu wysiłkowego
Czynność Spoczynkowa
Czynność Spoczynkowa
Dla uszkodzenia neurogennego,
Dla uszkodzenia neurogennego,
zarówno na poziomie komórki rogu
zarówno na poziomie komórki rogu
przedniego jak i nerwu obwodowego
przedniego jak i nerwu obwodowego
charakterystyczna jest obecność:
charakterystyczna jest obecność:
Fibrylacji
Fibrylacji
Dodatnich fal ostrych –
Dodatnich fal ostrych –
świadczących o odnerwieniu
świadczących o odnerwieniu
Czynność Spoczynkowa
Czynność Spoczynkowa
Fascykulacje nie są związane z
Fascykulacje nie są związane z
odnerwieniem, mechanizm ich
odnerwieniem, mechanizm ich
powstania nie jest do końca poznany
powstania nie jest do końca poznany
jednakże często występują w
jednakże często występują w
uszkodzeniach rdzenia kręgowego
uszkodzeniach rdzenia kręgowego
np.: w stwardnieniu zanikowym
np.: w stwardnieniu zanikowym
bocznym (SLA)
bocznym (SLA)
WYŁADOWANIA SPOCZYNKOWE SĄ
WYŁADOWANIA SPOCZYNKOWE SĄ
CHARAKTERYSTYCZNE DLA
CHARAKTERYSTYCZNE DLA
USZKODZEŃ NEURONU
USZKODZEŃ NEURONU
OBWODOWEGO O CHARAKTERZE
OBWODOWEGO O CHARAKTERZE
OSTRYM, rzadko mogą one występować
OSTRYM, rzadko mogą one występować
w uszkodzeniach miogennych np.: w
w uszkodzeniach miogennych np.: w
zapaleniu wielomięśniowym, czy dystrofii
zapaleniu wielomięśniowym, czy dystrofii
Duchenne’a (jest to prawdopodobnie
Duchenne’a (jest to prawdopodobnie
związane z podrażnieniem i
związane z podrażnieniem i
uszkodzeniem błony komórkowej w tych
uszkodzeniem błony komórkowej w tych
chorobach)
chorobach)
Ciągi
Ciągi
rzekomomiotoniczne
rzekomomiotoniczne
Ciągi wyładowań tzw miotoniczne o
Ciągi wyładowań tzw miotoniczne o
częstotliwości 50-150 Hz, z
częstotliwości 50-150 Hz, z
charakterystycznym dźwiękiem
charakterystycznym dźwiękiem
„pikującego samolotu” świadczą o
„pikującego samolotu” świadczą o
diagnostyce zespołów
diagnostyce zespołów
miotonicznych, wrodzona miotonia
miotonicznych, wrodzona miotonia
Thomsena i Beckera, dystrofia
Thomsena i Beckera, dystrofia
miotoniczna Steinerta i inne
miotoniczna Steinerta i inne
Ciągi
Ciągi
rzekomomiotoniczne
rzekomomiotoniczne
Natomiast w przewlekłych
Natomiast w przewlekłych
uszkodzeniach neuronu obwodowego,
uszkodzeniach neuronu obwodowego,
np. w rdzeniowym zaniku
np. w rdzeniowym zaniku
mięśniowym, chorobie Charcot Marie
mięśniowym, chorobie Charcot Marie
Tooth (CMT) mogą występować ciągi
Tooth (CMT) mogą występować ciągi
rzekomomiotoniczne.
rzekomomiotoniczne.
Ciągi rzekomomiotoniczne
Ciągi rzekomomiotoniczne
odróżniamy od miotonicznych tym że:
odróżniamy od miotonicznych tym że:
zaczynają się i kończą gwałtownie, i
zaczynają się i kończą gwałtownie, i
czas ich trwania jest dłuższy
czas ich trwania jest dłuższy
Ciągi
Ciągi
rzekomomiotoniczne
rzekomomiotoniczne
Ciągi rzekomomiotoniczne jak i
Ciągi rzekomomiotoniczne jak i
miotoniczne zawsze są
miotoniczne zawsze są
poświadczeniem patologii i nigdy nie
poświadczeniem patologii i nigdy nie
występują w zdrowym mięśniu, lecz
występują w zdrowym mięśniu, lecz
nie są na tyle swoiste by świadczyć o
nie są na tyle swoiste by świadczyć o
rodzaju i lokalizacji uszkodzenia
rodzaju i lokalizacji uszkodzenia
Ciągi miotoniczne w chorobie Thomsena — widoczny nagły początek ciągu i
Ciągi miotoniczne w chorobie Thomsena — widoczny nagły początek ciągu i
powolny spadek jego amplitudy przy końcu ciągu
powolny spadek jego amplitudy przy końcu ciągu
Ciąg rzekomomiotoniczny w przypadku rdzeniowego zaniku mięśni — widoczny
Ciąg rzekomomiotoniczny w przypadku rdzeniowego zaniku mięśni — widoczny
nagły początek ciągu i nagłe jego zakończenie
nagły początek ciągu i nagłe jego zakończenie
Ocena potencjału czynnej
Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
Wpływa to na wielkość potencjału
Wpływa to na wielkość potencjału
czynnej jednostki ruchowej,
czynnej jednostki ruchowej,
amplituda ulega obniżeniu, czas
amplituda ulega obniżeniu, czas
trwania skróceniu, pole będące
trwania skróceniu, pole będące
iloczynem czasu trwania i amplitudy
iloczynem czasu trwania i amplitudy
zmniejszeniu.
zmniejszeniu.
2 Ocena potencjału czynnej
2 Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
Potencjał czynnej jednostki ruchowej, jest
Potencjał czynnej jednostki ruchowej, jest
odzwierciedleniem czynności jednostki
odzwierciedleniem czynności jednostki
ruchowej. Zmienia się inaczej w
ruchowej. Zmienia się inaczej w
uszkodzeniu neuronu obwodowego w
uszkodzeniu neuronu obwodowego w
porównaniu z uszkodzeniem jego efektora
porównaniu z uszkodzeniem jego efektora
w procesach miogennych.
w procesach miogennych.
W procesach miogennych uszkodzenie
W procesach miogennych uszkodzenie
dotyczy losowo poszczególnych włókien
dotyczy losowo poszczególnych włókien
mięśniowych należących do różnych
mięśniowych należących do różnych
motoneuronów. Liczba motoneuronów,
motoneuronów. Liczba motoneuronów,
jednostek ruchowych zatem nie maleje.
jednostek ruchowych zatem nie maleje.
Ocena potencjału czynnej
Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
W uszkodzeniu neurogennym dochodzi
W uszkodzeniu neurogennym dochodzi
także do zmiany parametrów PCJR ale
także do zmiany parametrów PCJR ale
mechanizm jest zupełnie inny.
mechanizm jest zupełnie inny.
W pierwszej fazie pojawia się
W pierwszej fazie pojawia się
odnerwienie a w kolejnej reinerwacja.
odnerwienie a w kolejnej reinerwacja.
Tutaj uszkodzenie dotyczy całych
Tutaj uszkodzenie dotyczy całych
motoneuronów a więc ich liczba
motoneuronów a więc ich liczba
zmniejsza się.
zmniejsza się.
Ocena potencjału czynnej
Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
Nietknięte procesem chorobowym
Nietknięte procesem chorobowym
motoneurony wysyłają kolaterale,
motoneurony wysyłają kolaterale,
które reinerwują uprzednio
które reinerwują uprzednio
odnerwione włókna mięśniowe. A
odnerwione włókna mięśniowe. A
zatem w pozostałych motoneuronach
zatem w pozostałych motoneuronach
liczba włókien mięśniowych wzrasta
liczba włókien mięśniowych wzrasta
Przejawem tego w EMG jest:
Przejawem tego w EMG jest:
podwyższeniem amplitudy, wydłuża
podwyższeniem amplitudy, wydłuża
się czas trwania, pole ulega
się czas trwania, pole ulega
zwiększeniu.
zwiększeniu.
Ocena potencjału czynnej
Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
Zmiany te obserwujemy w
Zmiany te obserwujemy w
uszkodzeniach nerwów obwodowych
uszkodzeniach nerwów obwodowych
jak i rdzenia kręgowego, np.
jak i rdzenia kręgowego, np.
rdzeniowym zaniku mięśni, po
rdzeniowym zaniku mięśni, po
przebytym
przebytym
poliomyelitis.
poliomyelitis.
Podobne zmiany zachodzą w
Podobne zmiany zachodzą w
neuropatiach aksonalnych
neuropatiach aksonalnych
Ocena potencjału czynnej
Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
W neuropatiach demielinizacyjnych zmiany
W neuropatiach demielinizacyjnych zmiany
zapisu są niecharakterystyczne.
zapisu są niecharakterystyczne.
Dla powstania prawidłowego dwu lub trzy
Dla powstania prawidłowego dwu lub trzy
fazowego potencjału konieczne jest
fazowego potencjału konieczne jest
synchroniczne wyładowanie potencjałów
synchroniczne wyładowanie potencjałów
generowanych w poszczególnych włóknach
generowanych w poszczególnych włóknach
mięśniowych.
mięśniowych.
W procesie chorobowym i nierównomiernego
W procesie chorobowym i nierównomiernego
uszkodzenia dochodzi do desynchronizacji
uszkodzenia dochodzi do desynchronizacji
przewodzenia i pobudzeń. Co skutkuje
przewodzenia i pobudzeń. Co skutkuje
powstaniem potencjałów wielofazowych
powstaniem potencjałów wielofazowych
Ocena potencjału czynnej
Ocena potencjału czynnej
jednostki ruchowej
jednostki ruchowej
NIESTABILNOŚĆ PCJR
NIESTABILNOŚĆ PCJR
POLEGAJĄCA NA ZMIENNOŚCI
POLEGAJĄCA NA ZMIENNOŚCI
KSZTAŁTU POTENCJAŁU W
KSZTAŁTU POTENCJAŁU W
KOLEJNYCH WYŁADOWANIACH
KOLEJNYCH WYŁADOWANIACH
JEST CHARAKTERYSTYCZNA DLA
JEST CHARAKTERYSTYCZNA DLA
USZKODZEŃ NEUROGENNYCH W
USZKODZEŃ NEUROGENNYCH W
OKRESIE CZYNNEJ REINERWACJI
OKRESIE CZYNNEJ REINERWACJI
OCENA ZAPISU
OCENA ZAPISU
WYSIŁKOWEGO
WYSIŁKOWEGO
(maksymalny skurcz przeciwko
(maksymalny skurcz przeciwko
oporowi)
oporowi)
Podczas tej części badania w mięśniu
Podczas tej części badania w mięśniu
dochodzi do rekrutacji czasowej oraz
dochodzi do rekrutacji czasowej oraz
przestrzennej.
przestrzennej.
W zdrowym mięśniu ma zastosowanie
W zdrowym mięśniu ma zastosowanie
gradacja czyli stopniowa rekrutacja i
gradacja czyli stopniowa rekrutacja i
związane z tym zwiększenie bogactwa
związane z tym zwiększenie bogactwa
zapisu wysiłkowego
zapisu wysiłkowego
OCENA ZAPISU
OCENA ZAPISU
WYSIŁKOWEGO
WYSIŁKOWEGO
W uszkodzonym mięśniu miogennie
W uszkodzonym mięśniu miogennie
dochodzi do rekrutacji wszystkich
dochodzi do rekrutacji wszystkich
jednostek. (Zapis bogaty do nikłego
jednostek. (Zapis bogaty do nikłego
ruchu), Jest to interferencja
ruchu), Jest to interferencja
patologiczna u której podstawy leżą
patologiczna u której podstawy leżą
procesy kompensacyjne.
procesy kompensacyjne.
OCENA ZAPISU
OCENA ZAPISU
WYSIŁKOWEGO
WYSIŁKOWEGO
W procesach neurogennych w wyniku
W procesach neurogennych w wyniku
zmniejszenia się liczby motoneuronów
zmniejszenia się liczby motoneuronów
zapis zarówno podczas silnego jak i
zapis zarówno podczas silnego jak i
słabego skurczu jest zwykle pośredni,
słabego skurczu jest zwykle pośredni,
ubogi, prosty. (Składa się z wyładowań
ubogi, prosty. (Składa się z wyładowań
jednego lub kliku PCJR)
jednego lub kliku PCJR)
Gęstość jest wyraźnie zmniejszona
Gęstość jest wyraźnie zmniejszona
natomiast amplituda zmienia się od
natomiast amplituda zmienia się od
stadium i nasilenia procesu chorobowego.
stadium i nasilenia procesu chorobowego.
Np.: w przewlekłych procesach
Np.: w przewlekłych procesach
rdzeniowych amplituda jest podwyższona
rdzeniowych amplituda jest podwyższona
Zakończenie
Zakończenie
EMG pozwala na rozróżnienie
EMG pozwala na rozróżnienie
procesów miogennych od
procesów miogennych od
neurogennych
neurogennych
W dokładnym różnicowaniu
W dokładnym różnicowaniu
lokalizacji oraz rodzaju schorzenia
lokalizacji oraz rodzaju schorzenia
potrzebne jest badanie ENG.
potrzebne jest badanie ENG.
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ
DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ