Biologia 
komórki

Zakład Biologii 

Roślin

Dr Anna Wilczek

Ćwiczenia 1

Podstawy techniki 

mikroskopii świetlnej

Ustawienie Köhlera

• Przedstawienie regulaminu 

zajęć oraz instrukcji BHP 

(podpisy Studentów)

Podstawy mikroskopii 

optycznej

• Światło
• Budowa mikroskopu
• Podstawowe techniki mikroskopii 

optycznej

• Ustawienie mikroskopu

Światło białe składa się z nałożonych 

na siebie fal o różnej długości

Pryzmat

Spektrum fali świetlnej

Światło to fala

Barwa

Ja

sn

o

ść

Mikroskop 
świetlny

rewolwer

tubus

Przesłona 
aperturowa

Przesłona 
aperturowa

lub

Mikroskop 
świetlny

Droga światła w mikroskopie

Zdolność rozdzielcza 

mikroskopu

d= 2A / λ 

d: zdolność rozdzielcza mikroskopu
A: apertura numeryczna obiektywu
λ: długość fali świetlnej

Granica zdolności rozdzielczości 

mikroskopu wynosi ok. 0,5 μm.

Oznaczenia obiektywu

• Wielkość powiększenia: 10x, 20x, 40x, 100x)
• Wielkość apertury numerycznej: 0,25-1,25; im 

mniejsza, tym lepsza rozdzielczość mikroskopu

• Wysokość tubusa: np. 160 [mm]
• Grubość szkiełka nakrywkowego: - / 0,17 [mm]
• Imersja wodna (WI) lub imersja olejowa (OI / Oil)
• Kontrast fazowy: PhA (anoptralny), PhS 

(sadzowy), PhZ (zmienny).

• PI: soczewka Wollastona – mikroskopia 

polaryzacyjno - interferencyjna

Obraz w jasnym polu

Obraz w 
kontraście 
fazowym

Obraz w 

ciemnym polu

Ustawienie Köhlera 

- ustawienie optymalne 

drogi światła

Światło koherentne 

Ustawić ostry obraz 

preparatu

Zamknąć przesłonę pola 

(pomiędzy źródłem światła a 

preparatem)

Obraz przesłony widziany w 

okularze

Kondensor 

w niewłaściwym 

położeniu:

* W osi światła – 

nieostry obraz 

przesłony pola

Wymaga regulacji 

pokrętłem 

kondensora;

* W polu widzenia – 

pole światła 

widoczne „z boku”

Wymaga regulacji 

śrubami 

centrującymi z 

przodu kondensora 

(w pokazowym 

mikroskopie)

Widoczne silniejsze świetlenie z boku pola 

widzenia

Kondensor na prawidłowej wysokości, ale 

nie wycentrowany (tylko w profesjonalnym 

mikroskopie)

• Należy 

wycentrować 
położenie 
kondensora 
śrubami 
centrującymi

Kondensor w prawidłowym 

położeniu

• Teraz 

wystarczy 
otworzyć 
przesłonę 
pola tak, aby 
oświetlić całe 
pole 
widzenia, ale 
nie więcej.

• Przymknąć przesłonę aperturową

• Im bardziej otwarta przesłona aperturowa, tym 

jaśniejszy obraz preparatu, ale mniej ostry.

• Im bardziej zamknięta, tym ostrzejszy, 

ale i ciemniejszy.

Prawidłowo świetlony 

preparat

Schemat budowy komórki 
roślinnej