PRZYDATKI SKÓRY
PRZYDATKI SKÓRY
PRZYDATKI SKÓRY
PRZYDATKI SKÓRY
Do przydatków
Do przydatków
zalicza się:
zalicza się:
gruczoły skóry,
gruczoły skóry,
włosy,
włosy,
paznokcie
paznokcie
Gruczoły skóry
Gruczoły skóry
Biorąc pod uwagę sposób w jaki dochodzi
Biorąc pod uwagę sposób w jaki dochodzi
do powstania wydzieliny gruczołowej
do powstania wydzieliny gruczołowej
wyróżniamy:
wyróżniamy:
gruczoły holokrynowe
gruczoły holokrynowe
- łojowe
- łojowe
(produkcja wydzieliny poprzez całkowity
(produkcja wydzieliny poprzez całkowity
rozpad komórek guczołowych)
rozpad komórek guczołowych)
gruczoły merokrynowe
gruczoły merokrynowe
(produkcja
(produkcja
wydzieliny poprzez uwalnianie substancji
wydzieliny poprzez uwalnianie substancji
do przewodów wyprowadzających lub przez
do przewodów wyprowadzających lub przez
częściowy rozpad komórek gruczołowych)
częściowy rozpad komórek gruczołowych)
ektynowe - gruczoł potowe
ektynowe - gruczoł potowe
apokrynowe - gruczoły kłębkowate
apokrynowe - gruczoły kłębkowate
mlekowe
mlekowe
Gruczoły potowe
Gruczoły potowe
Gruczoły te zbudowane są z :
Gruczoły te zbudowane są z :
-
Części wydzielniczej
Części wydzielniczej
- ciało gruczołu
- ciało gruczołu
potowego znajduje się przeważnie w
potowego znajduje się przeważnie w
warstwie gruczołowej tkanki
warstwie gruczołowej tkanki
podskórnej, nieraz w najgłębszej
podskórnej, nieraz w najgłębszej
części skóry właściwej
części skóry właściwej
-
Przewodu wyprowadzającego
Przewodu wyprowadzającego
Rozmieszczenie i liczba
Rozmieszczenie i liczba
gruczołów
gruczołów
potowych
potowych
Z małymi wyjątkami gruczoły potowe
Z małymi wyjątkami gruczoły potowe
są rozsiane po całej skórze. Nie ma
są rozsiane po całej skórze. Nie ma
ich macierz paznokci, wargi sromowe
ich macierz paznokci, wargi sromowe
mniejsze, dolna warg sromowych
mniejsze, dolna warg sromowych
większych, wewnętrzna powierzchnia
większych, wewnętrzna powierzchnia
napletka i żołądź.
napletka i żołądź.
U przedstawicieli rasy czarnej
U przedstawicieli rasy czarnej
gruczoły te są bardzo rozwinięte.
gruczoły te są bardzo rozwinięte.
Gruczoły apokrynowe
Gruczoły apokrynowe
Są specyficznymi gruczołami potowymi,
Są specyficznymi gruczołami potowymi,
pojawiającymi się w skórze dopiero po okresie
pojawiającymi się w skórze dopiero po okresie
pokwitania. Obecność ich stwierdza się tylko
pokwitania. Obecność ich stwierdza się tylko
w pewnych okolicach skóry : pachy, otoczka
w pewnych okolicach skóry : pachy, otoczka
sutkowa , linia pośrodkowa brzucha oraz
sutkowa , linia pośrodkowa brzucha oraz
krocze.
krocze.
Do gruczołów o podobnym sposobie
Do gruczołów o podobnym sposobie
wydzielania zalicza się ponadto gruczoły:
wydzielania zalicza się ponadto gruczoły:
g.okołoodbytowy
g.okołoodbytowy
g.rzęskowe
g.rzęskowe
woskowinowe
woskowinowe
przedsionkowe nosa
przedsionkowe nosa
Gruczoły apokrynowe -
Gruczoły apokrynowe -
czynność
czynność
Gruczoły apokrynowe nie wydzielają
Gruczoły apokrynowe nie wydzielają
zwykłego potu lecz wydzielinę, która
zwykłego potu lecz wydzielinę, która
określa zapach poszczególnego
określa zapach poszczególnego
osobnika. U kobiet są one silniej
osobnika. U kobiet są one silniej
rozwinięte. Najsilniej rozwiniętym
rozwinięte. Najsilniej rozwiniętym
gruczołem tego rodzaju u kobiet jest
gruczołem tego rodzaju u kobiet jest
gruczoł sutkowy.
gruczoł sutkowy.
Gruczoły łojowe
Gruczoły łojowe
Gruczoły łojowe można podzielić na dwie grupy:
Gruczoły łojowe można podzielić na dwie grupy:
związane rozwojowo mieszkiem włosa i
związane rozwojowo mieszkiem włosa i
uchodzące w lejku włosa
uchodzące w lejku włosa
gruczoły rozwojowo całkowicie niezależne od
gruczoły rozwojowo całkowicie niezależne od
włosów.
włosów.
Wolne gruczoły łojowe nie związane z włosem są
Wolne gruczoły łojowe nie związane z włosem są
szczególnie liczne w obrębie czerwieni warg,
szczególnie liczne w obrębie czerwieni warg,
brodawki sutkowej , pępka , żołędzi , prącia ,
brodawki sutkowej , pępka , żołędzi , prącia ,
warg sromowych oraz odbytu. Do tej grupy
warg sromowych oraz odbytu. Do tej grupy
należy zaliczyć gruczoły tarczkowe , które
należy zaliczyć gruczoły tarczkowe , które
znajdują się w powiekach.
znajdują się w powiekach.
Znaczna część gruczołów łojowych osiąga pełną
Znaczna część gruczołów łojowych osiąga pełną
swą czynność w okresie dojrzewania płciowego -
swą czynność w okresie dojrzewania płciowego -
następuje aktywność tych gruczołów powoli
następuje aktywność tych gruczołów powoli
spada.
spada.
Gruczoły łojowe
Gruczoły łojowe
Gruczoły łojowe
Gruczoły łojowe
powstają z nabłonka
powstają z nabłonka
mieszka włosowego lub bezpośrednio z
mieszka włosowego lub bezpośrednio z
naskórka. Mają budowę pęcherzykowatą o
naskórka. Mają budowę pęcherzykowatą o
postaci pojedynczej lub rozgałęzionej. Liczba
postaci pojedynczej lub rozgałęzionej. Liczba
ich wynosi od 0,5 do 1 miliona. Mogą one być
ich wynosi od 0,5 do 1 miliona. Mogą one być
bądź gruczołami łojowymi włosa(90%), bądź
bądź gruczołami łojowymi włosa(90%), bądź
gruczołami łojowymi samodzielnymi(10%).
gruczołami łojowymi samodzielnymi(10%).
Nie ma ich na skórze dłoni i powierzchni
Nie ma ich na skórze dłoni i powierzchni
stóp.
stóp.
Wydzielany przez gruczoły łój zawiera
Wydzielany przez gruczoły łój zawiera
tłuszcze właściwe(43%),wolne kwasy
tłuszcze właściwe(43%),wolne kwasy
tłuszczowe(10%), cholesterol(2,5%) i jego
tłuszczowe(10%), cholesterol(2,5%) i jego
estry(2,5%), woski(25%), skwalen(12%).
estry(2,5%), woski(25%), skwalen(12%).
Gruczoły
Gruczoły
Włosy
Włosy
Włosy są to gładkie włókna
Włosy są to gładkie włókna
zrogowaciałe, które powstają
zrogowaciałe, które powstają
z komórek naskórka.
z komórek naskórka.
Rodzaje włosów
Rodzaje włosów
meszek
meszek
meszek stały
meszek stały
łonowe
łonowe
włosy pachy
włosy pachy
nozdrzy przednich
nozdrzy przednich
w otworze słuchowym i w okolicach odbytu
w otworze słuchowym i w okolicach odbytu
brwi
brwi
rzęsy
rzęsy
włosy głowy
włosy głowy
Włosy
Włosy
Okres wzrastania 5 - 6 lat, długość 50 -
Okres wzrastania 5 - 6 lat, długość 50 -
60cm, choć mogą być nieraz dłuższe, w
60cm, choć mogą być nieraz dłuższe, w
obrębie głowy występuje również
obrębie głowy występuje również
owłosienie typu meszkowego.
owłosienie typu meszkowego.
Czynnikiem sterującym wykształcenie
Czynnikiem sterującym wykształcenie
różnych typów owłosienia jest różna
różnych typów owłosienia jest różna
wrażliwość mieszków włosowych na
wrażliwość mieszków włosowych na
hormony.
hormony.
Włosy nie ustawiają się do powierzchni
Włosy nie ustawiają się do powierzchni
skóry prostopadle lecz
skóry prostopadle lecz
skośnie
skośnie
i
i
dlatego też mogą się układać w pasma.
dlatego też mogą się układać w pasma.
Najcieńsze włosy to meszek, najgrubsze
Najcieńsze włosy to meszek, najgrubsze
brody.
brody.
Włos
Włos
W skład
W skład
narządu włosowego
narządu włosowego
wchodzi
wchodzi
mieszek włosowy
mieszek włosowy
gruczoł łojowy
gruczoł łojowy
gruczoł apokrynowy (tylko w
gruczoł apokrynowy (tylko w
pewnych okolicach ciała)
pewnych okolicach ciała)
oraz mięśnie przywłosowe
oraz mięśnie przywłosowe
Budowa włosa
Budowa włosa
W przekroju podłużnym wyróżniamy:
W przekroju podłużnym wyróżniamy:
łodygę
łodygę
korzeń włosa
korzeń włosa
cebulkę (opuszkę)
cebulkę (opuszkę)
brodawkę włosową
brodawkę włosową
Włosy
Włosy
Włosy na przekroju poprzecznym
Włosy na przekroju poprzecznym
składają się z :
składają się z :
rdzenia - występuje w włosach
rdzenia - występuje w włosach
grubszych jest stałym ich składnikiem
grubszych jest stałym ich składnikiem
kory
kory
powłoczki włosa
powłoczki włosa
tkanek otaczających włos (przekrój na
tkanek otaczających włos (przekrój na
wysokości mieszka
wysokości mieszka
Cykl włosowy
Cykl włosowy
W każdym mieszku włosowym
W każdym mieszku włosowym
następują po sobie w
następują po sobie w
rytmicznej kolejności trzy fazy:
rytmicznej kolejności trzy fazy:
wzrostu i pełnej czynności
wzrostu i pełnej czynności
inwolucji
inwolucji
spoczynkowa
spoczynkowa
.
.
Wzrost włosa
Wzrost włosa
W każdej z tych faz mieszek podlega
W każdej z tych faz mieszek podlega
zmianom.
zmianom.
- fazę wzrostu włosa określa się jako
- fazę wzrostu włosa określa się jako
anagen
anagen
;
;
- fazę inwolucji jako
- fazę inwolucji jako
katagen
katagen
;
;
-
fazę spoczynkową jako
fazę spoczynkową jako
telogen
telogen
.
.
Trójfazowa kolejność cyklu włosowego
Trójfazowa kolejność cyklu włosowego
jest stała, a cykl włosowy powtarza się
jest stała, a cykl włosowy powtarza się
wielokrotnie za życia np.; w obrębie
wielokrotnie za życia np.; w obrębie
owłosienia skory głowy w fazie
owłosienia skory głowy w fazie
anagenu znajduje się ok. 90% włosów.
anagenu znajduje się ok. 90% włosów.
Uszkodzenia włosa
Uszkodzenia włosa
Paznokcie
Paznokcie
Podobnie jak włosy stanowią
Podobnie jak włosy stanowią
przydatek naskórka, w skład
przydatek naskórka, w skład
jednostki paznokciowej wchodzą :
jednostki paznokciowej wchodzą :
macierz,
macierz,
blaszka
blaszka
łoże paznokcia oraz zrośnięta z nim
łoże paznokcia oraz zrośnięta z nim
tkanka okołopaznokciowa .
tkanka okołopaznokciowa .
Paznokieć
Paznokieć
Paznokieć jest zrogowaciałą giętką
Paznokieć jest zrogowaciałą giętką
blaszką która pokrywa powierzchnię
blaszką która pokrywa powierzchnię
grzbietową większej części dalszych
grzbietową większej części dalszych
paliczków palców rąk i stóp.
paliczków palców rąk i stóp.
Części tylne i boczne ułożone są w
Części tylne i boczne ułożone są w
fałdzie naskórkowym zwanym
fałdzie naskórkowym zwanym
wałem
wałem
.
.
Obrąbek naskórkowy
Obrąbek naskórkowy
, czyli skórka
, czyli skórka
pokrywa płytkę paznokciową od
pokrywa płytkę paznokciową od
strony wału i chroni ją przed urazami
strony wału i chroni ją przed urazami
Wzrost paznokcia
Wzrost paznokcia
Paznokcie rosną w sposób ciągły, szybciej u
Paznokcie rosną w sposób ciągły, szybciej u
rąk niż u stóp. Średni dobowy przyrost płytki
rąk niż u stóp. Średni dobowy przyrost płytki
paznokciowej kciuka wynosi 0,1 mm / dobę,
paznokciowej kciuka wynosi 0,1 mm / dobę,
przy czym tempo wzrostu paznokcia zależy od
przy czym tempo wzrostu paznokcia zależy od
wieku i pory roku. Najszybciej rosną
wieku i pory roku. Najszybciej rosną
paznokcie w 2 i 3 dekadzie życia, później
paznokcie w 2 i 3 dekadzie życia, później
rosną coraz wolniej. Latem obserwuje się
rosną coraz wolniej. Latem obserwuje się
szybszy wzrost płytek niż zimą.
szybszy wzrost płytek niż zimą.
Płytka paznokciowa wytwarzana jest aktywnie
Płytka paznokciowa wytwarzana jest aktywnie
przez macierz. Komórki wytworzone przez
przez macierz. Komórki wytworzone przez
macierz są całkowicie przezroczyste i ściśle do
macierz są całkowicie przezroczyste i ściśle do
siebie przylegające. Powstająca płytka
siebie przylegające. Powstająca płytka
przesuwa się po łożu paznokcia w kierunku
przesuwa się po łożu paznokcia w kierunku
dystalnej części paliczka palca. Po przejściu
dystalnej części paliczka palca. Po przejściu
nad naskórek opuszki palca płytka
nad naskórek opuszki palca płytka
paznokciowa traci kontakt z podłożem tworząc
paznokciowa traci kontakt z podłożem tworząc
wolny koniec paznokcia.
wolny koniec paznokcia.
Budowa paznokcia
Budowa paznokcia
Budowa paznkcia
Budowa paznkcia
Na przekroju poprzecznym
Na przekroju poprzecznym
wyróżniamy:
wyróżniamy:
obrąbek naskórkowy
obrąbek naskórkowy
macierz paznokcia
macierz paznokcia
łoże płytki paznokciowej
łoże płytki paznokciowej
płytkę paznokciową
płytkę paznokciową
Twardość paznokcia
Twardość paznokcia
Twardość paznokcia zależy od
Twardość paznokcia zależy od
dachówkowatego ułożenia
dachówkowatego ułożenia
zrogowaciałych komórek, których
zrogowaciałych komórek, których
głównym składnikiem jest keratyna.
głównym składnikiem jest keratyna.
Płytka paznokciowa wykazuje większą
Płytka paznokciowa wykazuje większą
twarość w górnej (zewnętrznej części). Od
twarość w górnej (zewnętrznej części). Od
strony łoża paznokcia zbudowana jest z
strony łoża paznokcia zbudowana jest z
luźniejszej keratyny (co ma znaczenie w
luźniejszej keratyny (co ma znaczenie w
niektórych chorobach paznokci np. w
niektórych chorobach paznokci np. w
grzybicy płytek paznokciowych). Wielkośc
grzybicy płytek paznokciowych). Wielkośc
płytek, ich kształt i grubość są bardzo
płytek, ich kształt i grubość są bardzo
zmienne osobniczo. U osób pracujących
zmienne osobniczo. U osób pracujących
fizyczni paznokcie są bardziej spłaszczone
fizyczni paznokcie są bardziej spłaszczone
niż w innych zawodach.
niż w innych zawodach.
Paznokcie należą obok włosów do
Paznokcie należą obok włosów do
najważniejszych elementów anatomicznych o
najważniejszych elementów anatomicznych o
znaczeniu estetycznym.
znaczeniu estetycznym.
Są one przydatkiem skóry pełniącym wiele
Są one przydatkiem skóry pełniącym wiele
funkcji, które ułatwiają życie codzienne.
funkcji, które ułatwiają życie codzienne.
ochrona opuszek palców
ochrona opuszek palców
ochrona przed urazami
ochrona przed urazami
zwiększenie zdolności manipulowania drobnymi
zwiększenie zdolności manipulowania drobnymi
przedmiotami i ułatwienie chwytania
przedmiotami i ułatwienie chwytania
umożliwienie bardziej precyzyjnych ruchów
umożliwienie bardziej precyzyjnych ruchów
palców oraz zwiększenie wrażliwości dotykowej.
palców oraz zwiększenie wrażliwości dotykowej.
element diagnostyczny chorób układowych i
element diagnostyczny chorób układowych i
skóry
skóry