KOMPUTEROWE WSPOMAGANIE ZARZĄDZANIA

SYSTEMAMI EKSPLOATACJI WOD-KAN

 
     

Technologie  informatyczne  znajdują  obecnie  coraz  szersze 

zastosowanie  w  procesie  eksploa-tacji  wod-kan.  Szkic  schematu 
komputerowego wspomagania przedstawiono na poniższym rysunku.

Komputerowe 

wspomaganie 

w 

systemie 

eksploatacji 

w 

przedsiębiorstwach  wod-kan  polega  przede  wszystkim  na  tworzeniu 
różnorodnego  kompatybilnego  oprogramowania  różnych  ob-szarów 
działalności  eksploatacyjnej  (obszar  techni czny,  technologiczny, 
ekonomiczny,  finan-sowy,  logistyczny,  zamówień  publi cznych,  itp.). 
Ułatwiają one również przepływ informacji i odgrywają istotną ro lę w 
nowoczesnym  zarządzaniu  systemami  eksploatacji  w  przedsię-
biorstwach wod-kan.

1

KOMPUTEROWA BAZA DANYCH

 

        Komputerowa  baza  danych  należy  do  kluczowych  elementów 
systemu  eks ploa tacji  w  przed-siębiorstwach  wod-kan.  Ogólna 
struktura jej jest przedstawiona poniżej.  

obsługow

y

eksploatacy

jny

produkcyj

ny

komputerowa

 baza danych

eksploatacyjn

ych

administrac

yjny

techniczo-

technologiczn

y

księgowo-
finansowy

ekonomic

zny

inwestycyj

ny

2

Powinna  zawierać  dane  i  informacje  dla  następujących  obszarów 
jego dzia łalności:

•eksploatacyjnego (eksploatacji sieci wod-kan, wodomierzy itp.),

•produkcyjnego  (eksploatacja  ujęć,  stacji  uzdatniania,  oczyszczalni 
ście ków itp.),

•techniczno-technologicznego  (wydawanie  warunków  technicznych 
podłą cze nia  się  do  sieci  wod-kan  oraz  uzgadnianie  projektów 
połączeń  wodo cią gowych  i  przykanalików,  sieci  wod-kan,  dane 
eksploatacyjne dotyczą ce procesów uzdatniania wody i oczyszczania 
ścieków),

•inwestycyjnego 

(planowanie 

inwestycji, 

przygotowanie 

dokumentacji,  rea lizowanie  i  nadzorowanie  inwestycji  i  ich 
rozliczanie),

•ekonomicznego 

(planowanie 

zadań 

eksploatacyjnych 

i 

inwestycyjnych, kontrola kosztów, sporządzanie taryf za pobór wody 
i odprowadzanie ścieków, umowy z odbiorcami, odczyty wodomierzy, 
obsługa klientów, rozliczanie z odbiorcami, itp.),

•księ-gowo-finansowego  (ewidencja  środków  trwałych,  bilanse 
roczne, roz li czanie z pracow-nikami, świadczenia socjalne itp.),

•administracyjnego (zatrudnienie, szkolenia, seminaria, konferencje, 
och ro na  obiektów,  przetargi  publiczne,  zagadnienia  informacji 
niejawnych, bhp i ppoż itp),

•obsługującego inwestycje z funduszy unijnych.

Jednym  z  ważniejszych  elementów  bieżącego  działania  i  sterowania 
systemem  eksploatacji  w  przedsiębiorstwach  wod-kan  jest  główna 
dyspozytornia  oraz  dys po zytornia  pogotowia  techni-cznego,  do 
których  napływają  informacje  i  jak  rów nież  przekazywane  są 
informacje  do  ośrod-ków  zarządzania  infrastrukturą  tech ni czną  i 
krytyczną  (służby  dyżurne  miast).  Obecnie  kompu-terowe  bazy 
danych  w  przedsiębiorstwach  wod-kan  ulegają  gwałtownym 
przeobrażeniom i integro waniu.

3

KOMPUTEROWE MONITOROWANIE

 
        Następnym  ważnym  elementem  w  zarządzaniu  eksploatacją  w 
przedsiębior stwach  wod-kan  jest  komputerowe  monitorowanie.  W 
tym zakresie można roz różnić następujące obszary działania:

•funkcjonowanie sieci wod-kan,

•procesy ujmowania, uzdatniania i gromadzenia wody,

•praca pompowni wod-kan (stacjonarnych i sieciowych),

•obiekty  (budowlane,  techniczne,  ujęcia,  stacje  uzdatniania, 
oczyszczal nie).

Wymienione  rodzaje  komputerowego  monitorowania  umożliwiają 
bieżącą 

obserwację 

pracy 

obiektów, 

urządzeń, 

instalacji. 

Komputerowe  monitorowanie  pracy  sieci  wod-kan  obejmuje 
parametry hydrauliczne (ciśnienie, natężenie i kie runek przepływu), 
fizyczne  (temperatura  wo-dy),  chemiczne  (zawartość  żela za, 
pozostały chlor,itp.), bakteriologiczne.

Komputerowe 

monitorowania 

procesów 

ujmowania 

dotyczą 

najczęściej  ilo ści  pobranej  wody  oraz  jej  temperatury.  Natomiast 
monitorowanie  procesów  tech  nologicznych  (monitoring  tech-
nologiczny)  polega  na  obserwacji  ich  prze bie gów  i  pomiaru 
wybranych  parametrów  fizycznych  i  chemicznych.  Kompu te rowe 
monitorowanie pracy pompowni I i II stopnia oraz międzystre-fowych 
obejmuje  pomiar  ciśnienia,  natężenia  przepływu  i  zużycia  energii 
elektrycznej. 

Ostat-nim 

obszarem, 

w 

którym 

komputerowe 

monitorowanie  znajduje  zastoso wa nie  jest  obserwacja  obiektów 
obejmujących  ujmowanie  i  uzdatnianie  wody,  gdyż  te  obiekty  w 
systemie zao-patrzenia w wodę mają charakter strategiczny.
 

4

KOMPUTEROWE MODELOWANIE

 
     Komputerowe modelowanie obejmuje obszary:

•modelowanie hydrauliczne sieci wod-kan,

•modelowanie hydrauliczne rozbiorów w układzie 
czasowoprzestrzennym,

•modelowanie procesów uzdatniania wody,

•modelowanie procesów oczyszczania ścieków.

  Budowa  modeli  matematycznych  w  wymienionych  obszarach 
działalności  eks ploatacyjnej  przedsiębiorstw  wod-kan  wymaga 
dokładnego odwzorowania badanego elementu, przy czym te modele 
są początkowym etapem budowy. Na stępnymi etapami są kalibracja i 
wdrożenie do praktyki. 

Modele  hydrauliczne  sieci  wod-kan  dostarczają  szereg  bardzo 
istotnych  in for macji  eksploa-tacyjnych,  które  są  podstawą  do 
podejmowania  decyzji  w  za kre sie  modernizacji  i  rozbudowy.  Modele 
hydrauliczne  są  również  podstawą  mo delowania  kształtowania  się 
jakości  wody  w  sieciach  wodociągowych.  Na tomiast  modelowanie 
procesów  uzdatniania  wody  i  oczyszczania  ścieków  umoż liwia 
rozpoznanie  zjawisk  i  procesów  i  ocenę  pracy  poszczególnych 
obiektów.

  Obecnie  szereg  przedsiębiorstw  wod-kan  posiada  lub  opracowuje 
modele  hydrauliczne  sieci  wodociągowych  i  poszukuje  dalszych 
możliwości modelowa nia.

5

KOMPUTEROWA SYMULACJA

 
     Komputerowa symulacja ma bardzo szerokie znaczenie i znajduje 
coraz  wię k sze  zastoso-wanie  w  procesach  eksploatacji  wod-kan. 
Obejmuje  w  tym  przy pad ku  symulacje  różnych  wa-runków 
(eksploatacyjnych, awaryjnych, itp.) Funkcjo no wania sieci wod-kan i 
systemów  uz-datniania  wody  i  oczyszczania  ścieków.  Po siada 
charakter poznawczy i praktyczny (np. pla-nowanie przedsięwzięć re 
mon to wych).  Wspomaga  procedury  podejmowania  decyzji  w  zakre-
sie 

zmniej sza nia 

negatywnych 

skutków 

awarii, 

planowania 

harmonogramu prac remon to wych.

ZASADY DOBRYCH PRAKTYK EKSPLOATACYJNYCH

 
    W każdym przedsiębiorstwie wod-kan, o długoletnich tradycjach, 
istnieją  tzw.  „Niepisane  zasady”  dotyczące  głównie  procedur 
postępowania  eksploata cyjnego  i  wykonywania  różnych  czynności 
eksploatacyjnych.  W  nawiązaniu  do  tych  zasad  mających  niekiedy 
„historyczny”  cha-rakter  poniżej  przedstawiono  sche mat  ideowy 
wdrożenia  zasad  dobrych  praktyk  eksploata-cyjnych  do  przed 
siębiorstwa wod-kan.

6

Przedsiębiorstwo wod-

kan

Zarządzajacy 

systemem 

eksploatacji  wod-

kan

Zasady dobrej 

praktyki

eksploatacyjnej w 

przed-siębiorstwach 

wod-kan

Kierownik

eksploata

cji

Tworzenie zasad

Opracowa

nie

zasad

Usprawni

anie

zasad

Standaryz

acja

zasad

Realizator

eksploatacji

Realizowanie 

zasad

weryfikacja 

za-

sad w 

praktyce

Wprowadza

nie

 zasad

Wdrażanie

zasad

7

  W  podsumowaniu  należy  stwierdzić,  iż  dobre  opracowane  i 
wdrożone 

zasady 

dobrej 

praktyki 

eksploatacyjnej 

w 

przedsiębiorstwach wod-kan gwarantują:

•dobry wizerunek przedsiębiorstwa,

•dobrą opinię społeczną,

•dobre funkcjonowanie systemu eksploatacji,

•dobre świadczenie usług wod-kan,

•dobrą obsługę klientów.
 

8