Możliwości  

zastosowania 

egzogennego  tlenku  

azotu

 

 

1980

 - odkrycie EDRF

1986

 - EDRF = tlenek azotu (NO)

1988

 - pierwsze kliniczne zastosowanie 

NO

1992

 -NO molekułą roku (Science)

1998

 - nagroda Nobla za odkrycia 

dotyczące NO

 

 

Higenbottam T., Pepke-Zaba J., Scott J., Woolman 
P., 
Coutts C., Wallwork J.:

Inhaled "endothelium derived relaxing 

factor" (EDRF) 

in primary pulmonary hypertension.

 

Am Rev Respir Dis  1988, 137, 107

 

 

•

głębokiego i selektywnego rozkurczu naczyniowego 
łożyska płucnego u chorych z nadciśnieniem płucnym

•

znaczącej poprawy oksygenacji i zmniejszenia 
przecieku płucnego u chorych z zespołami zaburzeń 
oddychania

NO - uniwersalnym mediatorem w obrębie układu 
krążenia,  
układu nerwowego i immunologicznego.

Egzogenne zastosowanie NO prowadzi 
natomiast do:

 

 

•

konwencjonalne środki naczyniorozszerzające

•

środki o działaniu inotropowo dodatnim

•

hyperwentylacja i wysokie stężenia tlenu w mieszaninie

 

oddechowej

    

Leczenie przełomu nadciśnienia 

płucnego:

 

 

Zastosowanie konwencjonalnych 
środków rozszerzających naczynia 
obniża nie tylko opór 
płucny, ale i opór systemowy. 

U chorych z zespołami zaburzeń 
oddychania postępowanie takie może 
zwiększyć przeciek płucny i 
spowodować upośledzenie oksygenacji.

 

 

Jest to wskazanie do zastosowania:

• inhalacji egzogennego NO

•

ECMO

Przełom nadciśnienia płucnego może 
spowodować ciężkie upośledzenie 
funkcji prawej komory serca.

Jeżeli zawiodą konwencjonalne metody 
postępowania -  dochodzi do stanu 
bezpośredniego zagrożenia życia.

 

 

Inhalacja NO jest użyteczną metodą 

leczenia:

•

niemowląt z przetrwałym nadciśnieniem płucnym (PPHN)

•

chorych z ostrymi zespołami zaburzeń oddychania (ARDS)

•

chorych z nadciśnieniem płucnym po zabiegach 
kardiochirurgicznych 

 

 

•

u dzieci z wrodzonymi wadami serca

•

u dorosłych ze zwężeniem lewego ujścia żylnego i 
wadami wielozastawkowymi

•

u chorych po transplantacji serca oraz serca i płuc

•

u chorych po zabiegu trombendarterektomii płucnej

•

u chorych ze wspomaganiem lewej komory serca

Istotnie podwyższone ciśnienie i opory 
płucne 
po zabiegach kardiochirurgicznych 
spotyka się

:

W tych grupach chorych mogą wystąpić 
wskazania 
do zastosowania NO.

 

 

Test z użyciem NO może znaleźć zastosowanie podczas:

•

kwalifikacji biorców do transplantacji serca

•

kwalifikacji dzieci do operacyjnej korekcji wad 
wrodzonych

Test ten określa odwracalność nadciśnienia płucnego

Zastosowanie diagnostyczne NO

 

 

•

Two cases of poisoning by contamination of nitrous oxide 
with higher oxides of nitrogen during anaesthesia.  

Br J Anaesth  1967, 39, 388

•

Indoor air pollution: NO, NO2, CO and CO2.  

J Allergy Clin Immunol  1994, 94, 289

•

Early response of the lungs to low levels of nitrogen 
dioxide. Light and electron microscopy.  

Arch Environ Health 1972, 24, 160

NO to jednak również karcinogenny 
składnik dymu tytoniowego i spalin 
samochodowych, środek powszechnie 
uważany za szkodliwy i toksyczny.

 

 

Toksyczność NO

•

powstawanie wolnych rodników

•

methemoglobinemia

•

transformacja do NO

2

•

hamowanie agregacji krwinek płytkowych

•

działanie supresyjne na produkcję 
endogennego NO (rebound effect)

•

?

 

 

•

 Stężenia wymagane do wywołania efektu  

  terapeutycznego są minimalne

•

 Wynoszą one często mniej niż 10 ppm.

•

 Zmniejsza to ryzyko związane z inhalacją 

NO.

 

 

•

Inhaled nitric oxide leading to pulmonary 
edema 
in stable heart failure.  

Am J Cardiol  1994, 74, 70

•

Inhaled nitric oxide enhances oxygenation but 
not
survival in infants with alveolar capillary 
dysplasia. 

J Pediatr  1997, 130, 417

•

Controversies in the use of inhaled nitric oxide 
therapy
 in the newborn. 

Clin Perinatol 1998, 25, 203

 

 

•

 Nitric oxide, unjustified credit?  

   

J Thorac  Cardiovasc Surg  1996, 111, 284

•

 Nitric oxide inhalation in acute respiratory 

distress   
  syndrome: it works, but can we prove it? 
  

Crit Care Med  1998, 26, 15

•

 Just say NO to inhaled nitric oxide for the 

acute 
   respiratory distress syndrome. 
  

Crit Care Med 1998, 26, 1

 

 

•

Nitric oxide, delivery, measurement and clinical 
application. 

J Cardiothorac Vasc Anest  1995, 11, 748

•

UK guidelines for the use of inhaled nitric oxide 
therapy in adult ICUs. American-European Consensus 
Conference on ALI/ARDS.

 

Intensive Care Med 1997, 23, 1212

 

 

Każdorazowo  po  dokonaniu  wielkich  odkryć 
ważnych 

przekaźników 

biologicznych 

dowiadujemy  się,  że  adrenalina,  histamina, 
bradykinina,  angiotensyna,  prostacyklina,  czy 
wreszcie  tlenek  azotu  są  zbyt  potężne,  zbyt 
rozpowszechnione  w  ustroju  by  same  stać  się 
lekami  powszechnego  użytku.    Po  okresie 
wielkich  nadziei  ich  zastosowanie  per  se 
okazuje się ograniczone i nikłe... 

 

 

Natomiast prawdą jest, że odkrycie istnienia 
nowych przekaźników zawsze otwiera kram 
z  lekami  hamującymi  lub  pobudzającymi 
biochemiczne  mechanizmy,  pozostające 
pod kontrolą tych przekaźników. 

Tak  powstały  leki  beta-adrenolityczne, 
antagoniści receptora H

2

 czy ACE-inhibitory. 

Tak  będą  się  rodziły  nowe  leki,  opierając 
swój 

byt 

o 

biologiczne 

zaistnienie 

prostacykliny  czy  tlenku  azotu;  chociaż  te 
ostatnie  same  nigdy  nie  staną  się  wielkimi 
lekami.