Polityka gospodarcza
Wykład 11:
Produkcja i kurs walutowy w
krótkim okresie
Polityka gospodarcza
Wykład 11:
Produkcja i kurs walutowy w
krótkim okresie
Czynniki określające popyt w gospodarce
otwartej
•
Zagregowany popyt, D, na cały wytworzony produkt w
gospodarce, Y, jest sumą konsumpcji (C), inwestycji (I),
popytu sektora rządowego (G) oraz eksportu netto (X):
•
D ≡ C + I + G + X
•
Jest to tożsamość wynikająca z definicji, a nie funkcja ani
też warunek równowagi. Równowaga na rynku produktów
wymaga, aby D = Y (co w rzeczywistości może, ale nie
musi zachodzić ex-ante, choć zawsze zachodzi ex-post).
•
Każdy składnik popytu zależy od wielu innych czynników.
W najprostszym ujęciu, konsumpcja jest funkcją dochodu
do dyspozycji Y
d
(dochód całkowity Y minus podatki T),
inwestycje są funkcją realnej stopy procentowej r, eksport
netto jest funkcją realnego kursu waluty (e·P*/P), czyli
kursu nominalnego e pomnożonego przez stosunek cen
zagranicznych P* i cen krajowych P eksportu i importu,
oraz dochodu do dyspozycji Y
d
(import), natomiast G jest
dane egzogenicznie.
Czynniki określające popyt w gospodarce
otwartej (dok.)
•
Równanie popytu zagregowanego jest zatem następujące:
•
D = C(Y
d
) + I(r) + G + X(e·P*/P, Y
d
)
•
czyli D jest funkcją czterech zmiennych:
•
D = D(e·P*/P, Y
d
, r, G)
•
Wpływ zmian kursu realnego na D: Wzrost e, czyli
deprecjacja waluty krajowej, powoduje spadek cen
eksportowych i podrożenie importu, co przesuwa popyt z
dóbr zagranicznych na dobra krajowe, zarówno w kraju jak i
za granicą (podobnie działa wzrost cen P* i spadek cen P).
Spadek e, czyli aprecjacja waluty krajowej, działa odwrotnie.
•
Wpływ zmian dochodu na D: Przy stałych podatkach T,
wzrost dochodu Y powoduje taki sam wzrost dochodu do
dyspozycji Yd, co oznacza wzrost konsumpcji (choć o
mniejszą wielkość niż wzrost Y, bo część dochodu jest
oszczędzana) oraz wzrost importu. Pierwszy efekt powoduje
wzrost D, ale drugi efekt powoduje spadek D. Łączny efekt
będzie jednak zawsze wzrostowy, bo wydatki na całą
konsumpcję są zawsze większe niż wydatki na import.
Równowaga na rynku produktów i konstrukcja
krzywej DD
Równowaga wymaga aby D
45°
Y = D(e·P*/P, Yd, r, G)
D(e(2)P*/P, Y
d
, r, G)
D(e(1)P*/P, Y
d
, r, G)
Deprecjacja kursu e z e(1)
do e(2) powoduje wzrost
eksportu netto X i
przesuwa krzywą D w górę,
powodując wzrost produkcji
Y
z Y(1) do Y(2).
e
D
D’
Punkt równowagi
B
e(2)
przesuwa się z A do B.
A
e(1)
Linia łącząca A i B
wyznacza krzywą DD
D
D’
Y
Y(1) Y(2)
Krzywa DD
• Krzywa DD to kombinacja takich wartości kursu
walutowego e i produkcji Y, które zapewniają
równowagę na rynku produktów;
• Zmiana e powoduje odchylenie D od Y, a
następnie Y dostosowuje się do nowych wartości i
następuje samoczynny powrót do równowagi;
• Zmiana kursu (deprecjacja) z e(1) do e(2)
powoduje wzrost eksportu netto X, co stopniowo
przesuwa krzywą DD w prawo i w dół;
• Krzywa DD może przesuwać się w wyniku zmian
innych parametrów: G, r, T, P, P*. Np.
przesunięcie do D’D’ przy stałym kursie e(1).
Cokolwiek podnosi zagregowany popyt D,
przesuwa też krzywą DD w prawo, i odwrotnie.
Równowaga na rynku pieniądza
zagranicznego
•
W gospodarce otwartej występuje rynek aktywów
finansowych; aktywa te obejmują pieniądz krajowy, pieniądz
zagraniczny oraz papiery wartościowe.
•
Rynek aktywów też musi być w równowadze, aby
równowaga ogólna była zachowana.
•
Rynek pieniądza zagranicznego (dewizowy, walutowy)
będzie w równowadze, gdy oczekiwana dochodowość lokat
(depozytów) w walucie krajowej i walucie zagranicznej
będzie taka sama.
•
Tendencja do wyrównywania się dochodowości lokat w
walucie krajowej i walucie zagranicznej nazywa się
parytetem stóp procentowych (interest rate parity);
•
Dla danej oczekiwanej zmiany kursu walutowego eª, parytet
stóp procentowych jest następujący:
r = r* + (eª - e)/e = r* + de/e
•
Rynek pieniądza krajowego będzie w równowadze, gdy
podaż pieniądza krajowego równa się popytowi. Równowagę
zapewnia odpowiedni poziom krajowej stopy procentowej r:
M/P = L(r, y),
δL/δr < 0,
δL/δy > 0
Równowaga na rynku pieniądza krajowego -
ilustracja
e
e(1)
e(2)
r = r* + de/e
0 r(1) r(2)
r
L(r, y(1))
L(r, y(2))
M/P
M/P
L
Równowaga na rynku pieniądza krajowego -
opis
•
Krzywa parytetu nachylona jest ujemnie, bo wzrost
kursu bieżącego e, przy danym kursie
oczekiwanym eª i stałych stopach zagranicznych
r*, powoduje spadek krajowej stopy procentowej r.
•
Funkcja popytu na pieniądz też jest nachylona
ujemnie, bo wzrost krajowej stopy procentowej
zmniejsza popyt na pieniądz, przy danym poziomie
produkcji i dochodu y.
•
Wzrost produkcji z y(1) do y(2) zwiększa popyt na
pieniądz i przesuwa krzywą L na zewnątrz. Przy
danej podaży realnej M/P, rosną krajowe stopy
procentowe z r(1) do r(2), i waluta krajowa
aprecjonuje się (kurs spada z e(1) do e(2)).
Odwrotna tendencja wystąpi przy spadku produkcji
y.
Krzywa AA: równowaga e i Y
Dla każdego poziomu produkcji Y istnieje tylko jeden
poziom kursu e, który spełnia warunek parytetu stóp
procentowych (przy danych M/P, r* i eª). Im wyższy Y,
tym niższy e – co pokazuje krzywa AA.
e
A
e(1)
e(2)
A
0
Y(1)
Y(2)
Y
Krzywa AA: właściwości
•
Krzywa AA przesuwa się w lewo lub w prawo na
skutek zmian każdego z pięciu czynników
występujących w równaniu popytu (krzywa D);
•
wzrost M przesuwa krzywą AA w prawo;
•
wzrost P zmniejsza realną podaż pieniądza i
przesuwa krzywą AA w lewo
•
wzrost oczekiwanej deprecjacji eª przesuwa
krzywą parytetu w prawo i powoduje wzrost kursu
e – deprecjacja - i przesuwa krzywą AA w prawo;
•
wzrost r* powoduje deprecjację waluty krajowej i
przesuwa krzywą AA w prawo;
•
wzrost popytu na pieniądz realny L przesuwa
krzywą L na zewnątrz, powoduje wzrost r, spadek
e i przesuwa krzywą AA w lewo.
Równowaga krótkookresowa: ilustracja
graficzna
e
3
A
D
2
1
D
A
0
Y
Punkt przecięcia krzywych DD i AA wyznacza jedyną
kombinację Y i e, która zapewnia jednocześnie równowagę
na rynku produktów i na rynku aktywów (punkt 1).
Przywracanie równowagi
•
Załóżmy, że kurs odchylił się od punktu równowagi i
gospodarka znalazła się w punkcie 3. Wysoki
poziom e implikuje wzrost oczekiwanej aprecjacji,
przy danym eª. To oznacza, przy danych stopach
procentowych, że dochodowość aktywów krajowych
jest wyższa niż zagranicznych. Rośnie więc popyt na
walutę krajową i kurs e obniża się, gospodarka
przesuwa się do punktu 2 na krzywej AA.
•
Ale w punkcie 2 występuje przewaga popytu nad
produkcją krajową (punkt 2 jest powyżej krzywej
DD). Następuje wzrost produkcji (zmniejszenie
zapasów) i gospodarka przesuwa się do punktu 1.
•
Rynek aktywów reaguje więc natychmiast, podczas
gdy rynek produktów wolno i z opóźnieniem.
Dlatego zawsze najpierw dostosowuje się kurs
walutowy i gospodarka wraca na krzywą AA, a
dopiero potem stopniowo przesuwa się wzdłuż
krzywej AA do punktu przecięcia z krzywą DD.
Krótkotrwałe zmiany w polityce
makroekonomicznej
Polityka pieniężna
•
Wzrost podaży pieniądza przesuwa krzywą AA w
prawo i powoduje deprecjację waluty krajowej
(wzrost e) oraz wzrost produkcji Y;
Polityka fiskalna
•
Wzrost wydatków rządowych G przesuwa krzywą
DD w prawo i powoduje aprecjację waluty
krajowej (spadek e) oraz wzrost produkcji Y.
Podobne efekty ma obniżenie podatków.
Efekty te występują w krótkim okresie przy
założeniu ceteris paribus, czyli przy stałych
wartościach r, r*, eª i L.
Szoki zewnętrzne
•
Spadek popytu światowego na produkty krajowe
przesuwa krzywą DD w lewo. Kraj może albo
zwiększyć wydatki i przywrócić pierwotne
położenie DD, albo zwiększyć podaż pieniądza,
przesuwając krzywą AA w prawo, przywracając
poprzedni poziom Y przy wyższym kursie e.
•
Wzrost popytu na pieniądz przesuwa krzywą AA
w lewo. Kraj może zwiększyć podaż pieniądza i
przywrócić pierwotne położenie krzywej AA, albo
zwiększyć wydatki rządowe, przesuwając krzywą
DD w prawo, przywracając poprzedni poziom Y
przy niższym kursie e.
•
Wybór konkretnej polityki zależy od źródła szoku
(kraj, zagranica), wpływu zmian kursu na inflację,
ograniczeń politycznych (podatki, wydatki),
poziomu długu publicznego.