Charakterystyk

a kuchni 

greckiej

 postrzegana jest jako zdrowa i prosta
 charakteryzuje się m.in. popularnym w 

kuchniach śródziemnomorskich i 
bałkańskich, częstym stosowaniem 
czosnku, oliwy z oliwek, liści winorośli, 
dużej ilości warzyw (zwłaszcza 
pomidorów, papryki, świeżych ziół), 
baraniny i ryb.

 wina greckie są znane i cenione już od 

czasów starożytności.

Grecja podzielona jest na regiony: 

Attykę, Grecję Środkową, 
Macedonię Środkową. Kretę, 
Macedonię Wschodnia i Trajcę, 
Epir, Wyspy Jońskie, Wyspy 
Egejskie Północne, Peloponez, 
Wyspy Egejskie Południowe, 
Tesalię, Grecję Zachodnią, 
Macedonię Zachodnią. 

Każdy region ma swoje własne 

tradycje

kulinarne:
 Attyka:
  dolmades - gołąbki zawijane w liście 

winogron

 musaka - danie z zapiekanych 

bakłażanów, ziemniaków i mięsa 
mielonego

 tiropita - placek z nadzieniem z sera 

feta. 

 rejon Wysp Jońskich:
 królestwo owoców morza i ryb
 królestwo makaronu
 Kreta:
  słynie z bardzo intensywnie 

przyprawionych potraw

  duże ilości wieprzowiny
  choirino kritiko - grube 

pieczone kotlety wieprzowe

MEZEDES  (przekąski) – są to 

zazwyczaj:

 rozmaite greckie sery
 pieczywo, które dodawane jest 

niemalże do każdego posiłku i uważane 
za istotę pożywienia

pasty do chleba

Najbardziej popularne przekąski:

 kolokithakia tyganita- kabaczki 

smażone

 piperies tyganites - papryka 

smażona

 skordalia - pasta czosnkowa do 

pieczywa

 tzatziki – pasta czosnkowa z 

ogórkami, miętą i grecką fetę.

Do wspomnianych przystawek, 

pieczywa i

sałatek podaje się rozmaite sosy.
Najpopularniejsze to:
 ladolemono – sos oliwno – cytrynowy
 sos pomidorowy mięsny i bezmięsny
  sos czosnkowy.

SAŁATKI:

 sałatka grecka - na bazie świeżych 

warzyw, fety i oliwek

 ambelosalata - sałatka z fasoli
 sałatka z arbuza, sera feta i liści mięt.

Dużo sałatek bazuje na świeżych ogórkach,
jogurcie, liściach mięty. Bardzo często
serwowane są do dań rybnych i mięsnych.

PITES – placki przygotowywane na bazie
ciasta filo - przypominającego ciasto
francuskie. Placki podawane są z
rozmaitymi farszami.

Znane:
 tiropita - placki serowe - na bazie sera 

feta

 spanakopita - placki szpinakowe
 placki z kabaczków.

Zupy:

 pożywne dania
 przygotowywane na bazie sycących 

składników: grochu, fasoli, soczewicy z 
dodatkiem mięs, np. fasolada czy 
rewithia supa. Popularna jest także 
zupa mięsna – krestosupa na bazie 
wołowiny i ryżu.

Mięsa:

 wołowina – z makaronem
 baranina
 jagnięcina - jagnię pieczone z karczochami 

lub jagnię z sosem cytrynowym. Jagnięcinę 
wykorzystuje sie także do przygotowania 
kleftiko - mięso zapieczone w pergaminie. 

 wieprzowina
 cielęcina duszona z ziemiankami –

moschari kacrolas me patates. 

wiele dań mięsnych bazuje na mięsie 

mielonym

Pilaw – potrawa z ryżu smażonego w 

oliwie lub gotowanego w rosole i 
kawałków smażonego lub pieczonego 
mięsa (zwykle baranina) albo kurczaka 
z dodatkiem warzyw, owoców (suszone 
śliwki, morele, rodzynki) i przypraw 
(papryka, szafran, rozmaryn, kminek 
itp.). Istnieją również pilawy na słodko. 
na 

Musaka – zapiekanka na bazie 

bakłażanów, mięsa mielonego, żółtego 
sera

Pasticio – z makaronu, mięsa 

mielonego, pomidorów, 
zapieczone z żółtym serem. 
Zamiast płatów 
makaronowych tak jak we 
włoskiej lasagne, używa się 
grubego, ugotowanego 
makaronu.

Owoce morza:

 bardzo popularne

Oliwa:

 bardzo popularna; stosowana 

niemal do wszystkich potraw

Dania wegetariańskie:

 stanowią duży procent przepisów w 

kuchni greckiej

 warzywa - zapiekane i podawane z 

nadzieniami z serów, kasz, kaszki 
kuskus. Najczęściej serwowane 
warzywa to: cukinie, bakłażany, 
papryka, pomidory, karczochy.

FAVA - pasta z grochu; najczęściej 

podaje się z pieczywem.

Sery:

•  grecka feta - produkowany z mieszanki 

pasteryzowanego mleka owczego z mlekiem 

kozim (to drugie stanowi tylko 5-10% 

mieszanki) lub tylko z mleka owczego. 

Niedozwolone jest używanie środków 

konserwujących lub koloryzujących. Należy do 

grupy serów miękkich o zawartości tłuszczu 

ok. 40%. Jest serem kruchym, dobrze 

topiącym się w wysokiej temperaturze. Od 14 

października 2007 nazwa "feta" jest chroniona 

i zastrzeżona wyłącznie dla serów 

pochodzących z Grecji (PDO).

Ser feta 

  halloumi - wytwarzany również na Cyprze; 

ser solankowy półtwardy, doskonale nadaje 
się jako dodatek do sałatek. 

Znane potrawy:

 Sałatka grecka  - podawana latem; 

znana w różnych wariantach i jadana na 
całym świecie. Tradycyjny skład to: 
pokrojone pomidory, ogórki, czerwona 
cebula w plastrach, sól, pieprz, oregano, 
oliwa. Przeważnie dodaje się także oliwki i 
ser feta (oryginalnie w plastrze, feta po 
grecku – plaster), czasem paprykę, kapary 
czy anchois. W kuchni anglosaskiej sałatkę 
te podaje się z sałatą i winegretem.

Sałatka grecka 

 Dolmades  - rodzaj gołąbków, 

podawanych na ciepło i z sosem; z 
ryżem i mięsem – jagnięcina; całość 
zawinięta w liście winogron (gołąbki 
te są mniejsze).  Pochodzą z Turcji, 
gdzie jadano je już przed wiekami.

Przygotowywanie dolmades

 Ellinikos – kawa po grecku. Odmiana kawy 

po turecku, pijana w Grecji, najczęściej przez 
mężczyzn w specjalnie do tego stworzonych 
miejscach, zwanych kafenionami. W 
kafenionach siedzą zazwyczaj tylko 
mężczyźni prowadząc długie rozmowy, 
bawiąc się zabawką zwaną komboloi) lub 
grając w tavli - tradycyjną grę grecką.

Kawa po turecku nazywana jest w Grecji 

kawą

po grecku ze względów politycznych.

 Fasolada - grecka zupa fasolowa; 

wegetariańska;  jej podstawowymi 
składnikami jest biała fasola oraz oliwa. W 
różnych regionach Grecji, dodaje się do 
niej rozmaite inne składniki, takie jak 
marchew, selery, pomidory, liście 
bobkowe, cebulę. Jest także popularna na 
Cyprze, przez niektórych błędnie zaliczana 
także do kuchni cypryjskiej, gdzie 
występuje pod arabską nazwą fasoulia.

Fasolada

 Gyros –  mięso (tradycyjnie baranie, 

obecnie najczęściej wieprzowe lub 
drobiowe) pieczone na wielkim rożnie, 
okręcane dookoła i cięte w paseczki. 
Współcześnie - jedno z popularnych dań 
typu fast food, podawane z sałatką 
grecką, tzatziki, ryżem lub frytkami i pitą.

Gyros z frytkami i warzywami

  Souvlaki – potrawa składająca się z 

kawałków mięsa (najczęściej 
wieprzowego), czasem także warzyw, 
nadzianych na szpadkę i upieczonych 
na grillu. Serwowana jest jako fast 
food - na szpadce, w bułce pita, bądź 
podawana na talerzu - z pieczywem, 
pieczonymi ziemniakami lub ryżem.

•  Tzatziki - sos podawany jako dodatek do dań z 

grilla, smażonych, pieczonych; oryginalnie 

podawany jako dip (najpopularniejsza przystawka w 

kuchni greckiej). Pasuje też do spożywania wraz z 

chlebem.

Zasadniczo sos tzatziki składa się z:
 poszatkowanych kawałków ogórka,
 rozdrobnionego czosnku,
 gęstego jogurtu lub twarożku o płynnej konsystencji,
 octu winnego,
 oliwy z oliwek,
 przypraw (sól, pieprz).
Wiele przepisów uwzględnia też dodatek: kopru, 

oliwek,

soku cytrynowego, mięty, fety.

Tzatziki

 Gemista -  wydrążone pomidory lub papryka 

napełniane są farszem z doprawionego ryżu, 
po czym pieczone. Potrawa przeważnie 
wegetariańska czasem spotykana jest w wersji 
z mielonym mięsem lub boczkiem, ale także 
serem lub (w wersji na słodko) rodzynkami i 
orzechami.

Rzadziej farszem napełnia się bakłażany lub
cukinie.
Danie lekkostrawne; spożywane zwykle latem, 

na

gorąco albo na zimno.

Gemista

Alkohole:

 Ouzo – wódka o smaku anyżkowym, 

zawartość alkoholu do 48%. Podawana 
zazwyczaj z wodą (w dodatkowej szklance) 
po rozcieńczeniu wodą zmienia kolor na 
mleczny.

Ouzomezedes  - greckie przekąski do ouzo.

Efekt ouzo - mętnienie i biały kolor powstający 

przy rozcieńczaniu ouzo wodą spowodowany 

jest zawartością anetolu - 

nierozpuszczającego się w wodzie związku 

chemicznego pochodzącego z anyżu. W 

nierozcieńczonej ouzo zawartość etanolu jest 

na tyle wysoka, że cały zawarty w niej anetol 

jest rozpuszczony, bądź tworzy krople o 

rozmiarach zbyt małych, by rozpraszać 

światło. W wyniku rozcieńczenia, hydrofobowy 

anetol wytrąca się w postaci kropel o 

rozmiarach do 3 mikrometrów tworząc mętną 

i względnie trwałą (nie ulegającą dalszej 

koalescencji) emulsję. Zjawisko mętnienia 

ouzo oraz i innych wódek anyżowych (np. 

tureckiej rakı) podczas ich rozcieńczania 

nazywane jest efektem ouzo.

Butelka ouzo

 Retsina (retzina) - wino wyrabiane 

z dodatkiem żywicy sosnowej. Jest 
bardzo popularna w regionie Attyki, 
na Eubei oraz w okolicach Aten. 
Występuje w trzech odmianach: 
białej, czerwonej i różowej.

Podstawowe terminy:

arni – jagnięcina
kotopoulo - kurczak
kota - kura
moschari - cielęcina
musaka (mousaka) - zapiekanka z mięsa 

mielonego, ziemniaków, bakłażana, sosu 

pomidorowego, zalana beszamelem

pastitsio - zapiekanka z grubego 

makaronu, mięsa mielonego, sosu 

pomidorowego, zalana beszamelem

patsa - zupa z flaków i nóżek cielęcych

psistaria – grill
rizi - ryż
skordalia - pasta z chleba lub ziemniaków, 

czosnku, oliwy i soku z cytryny

souvlaki (suvlaki) - szaszłyki z mięsa 

jagnięcego lub wieprzowego

taramosalata - rodzaj pasty/majonezu z 

solonej ikry

tiganites patates - frytki
tzatziki - jogurt z czosnkiem i ogórkiem
yemista (gemista) - pomidory i papryka, 

nadziewane jak nasze gołąbki

youvarlakia - pulpety z mięsa mielonego w 

sosie jajeczno-cytrynowym