background image

 

 

Zasady kształtowania krajobrazu

 

ze szczególnym uwzględnieniem problemu 

fragmentacji 

i relacji przestrzennych między obszarami 

wartościowymi przyrodniczo, a pozostałymi 

terenami

Zasady kształtowania 
krajobrazu

ze szczególnym uwzględnieniem 

problemu fragmentacji i relacji 

przestrzennych między obszarami 

wartościowymi przyrodniczo, 

a pozostałymi terenami

background image

 

 

Zasady kształtowania 

krajobrazu

1. Zasada zgodności sposobu kształtowania i użytkowania 

krajobrazu z warunkami przyrodniczymi terenu 

2. Zasada tworzenia systemów przyrodniczych - jako obszarów o 

funkcji utrzymywania równowagi ekologicznej na danym obszarze 
.

3. Zasada komplementarnego kształtowania struktury ekologicznej 

krajobrazu.

Tworzone krajobrazowe systemy przyrodnicze powinny składać 
się z różnych typów struktur przyrodniczych. osnowę systemu 
przyrodniczego powinny stanowić: lasy, doliny rzeczne, rynny 
jeziorne, wybrzeże morskie i pasma górskie. 

4. Zasada optymalizacji struktury ekologicznej = zasada działania 

dwukierunkowego

.

background image

 

 

Główne korytarze ekologiczne w 

Polsce

• Rozległe niegdyś obszary leśne oraz tereny wodno-błotne mają 

obecnie ograniczony zasięg w wyniku działalności człowieka i 
przekształcania powierzchni ziemi. Poprzez pozyskiwanie 
nowych terenów pod użytki rolne oraz postępującą zabudowę 
ograniczona została powierzchnia najcenniejszych siedlisk flory i 
fauny a istniejące siedliska podzielone zostały na małe, 
odizolowane od siebie płaty  -  FRAGMENTACJA. 

•  Występowanie gatunków o wysokich wymaganiach 

przestrzennych i ich swobodne przemieszczanie się w 
podzielonym środowisku jest możliwe jedynie dzięki obecności 
korytarzy ekologicznych (korytarzy migracyjnych fauny) .  

• Korytarze są to tereny leśne, zakrzaczone i 

podmokłe z naturalną roślinnością o przebiegu 
liniowym (pasowym) położone pomiędzy płatami 
obszarów siedliskowych.

 

background image

 

 

Korytarze ekologiczne

• W zależności od dominującego typu siedliska 

tworzącego korytarz ekologiczny wyróżnić można 
korytarze wodne i siedlisk hydrogenicznych, korytarze 
o przewadze siedlisk kserotermicznych, korytarze 
zdominowane przez siedliska leśne oraz korytarze 
ekosystemów górskich lub nadmorskich. 

• W Polsce główne korytarze o randze międzynarodowej 

związane są z dolinami Wisły i Odry, łańcuchami 
górskimi oraz z pasmami łączącymi obszary węzłowe 
w strefie pojezierzy.

background image

 

 

Główne korytarze ekologiczne w 

Polsce

Najważniejsze leśne

 

korytarze ekologiczne przebiegające przez Polskę to:

korytarz "północny" o przebiegu: Puszcza Augustowska/Puszcza Białowieska-Dolina Biebrzy-
Puszcza Piska-Puszcza Nidzicka-Bory Tucholskie-Lasy Wałeckie-Puszcza Notecka-Bory 
Zielonogórskie-Bory Dolnośląskie
-  korytarz "karpacki" o przebiegu: Bieszczady-Beskid Niski-Beskid Sądecki-Beskid Makowski-
Beskid Żywiecki-Beskid Śląski. 

Opisane korytarze mają charakter transgraniczny - posiadają 

kontynuację poza granicami Polski i stanowią fragmenty korytarzy europejskich

.

background image

 

 

Krajowy system obszarów 

chronionych

• Ekologiczny system obszarów 

chronionych- ESOCh  =
Wielkoprzestrzenny system 
obszarów chronionych- WSOCh

• ciągłość przestrzenna obszarów chronionych, 

tworzenie korytarzy i stref buforowych, tereny 
różnej rangi ochronnej

background image

 

 

Sieć ECONET- część EECONETu

• Krajowa sieć ekologiczna ECONET-POLSKA jest

wielkoprzestrzennym systemem 
obszarów węzłowych najlepiej 
zachowanych pod względem 
przyrodniczym i reprezentatywnych dla 
różnych regionów przyrodniczych kraju, 
wzajemnie ze sobą powiązanych 
korytarzami ekologicznymi, które 
zapewniają ciągłość więzi przyrodniczych 
w obrębie tego systemu.

background image

 

 

Sieć ECONET

• Sieć ECONET-POLSKA pokrywa 46% kraju.
• Składa się ona z obszarów węzłowych i łączących je 

korytarzy ekologicznych, wyznaczonych na podstawie 
takich kryteriów, jak naturalność, różnorodność, 
reprezentatywność, rzadkość i wielkość.

• Wyznaczono ogółem 

78 obszarów węzłowych

 

(46 

międzynarodowych i 32 krajowe,

 które razem obejmują 31% 

powierzchni kraju) oraz 

110 korytarzy ekologicznych

 

(38 

międzynarodowych i 72 krajowe

, które razem obejmują 15% 

powierzchni kraju).

• Sieć ECONET-POLSKA zawiera także obszary prawnie 

chronione (parki narodowe i krajobrazowe oraz 
rezerwaty), które najczęściej są "wbudowane" w 
najcenniejsze fragmenty obszarów węzłowych jako tzw. 
biocentra (regionalne i lokalne).

background image

 

 

Sieć ECONET

background image

 

 

Zasady kształtowania 

krajobrazu

5. Zasada wzbogacania ekologicznego terenów nieobjętych ochrona 

prawną. Zasada ta jest warunkiem koniecznym skutecznej 
ochrony przyrody w izolowanych obszarach chronionych, jak i 
ochrony samego krajobrazu obszarów niechronionych: trzeba 
chronić różnorodność biologiczną WSZĘDZIE!!!

6. Zasada spójności systemów przyrodniczych różnych szczebli

7. Podobna do poprzedniej,  zasada zbieżności kształtowania 

struktury przyrodniczej na rożnych poziomach.

8. Zasada ochrony dużych obszarów zajętych przez ekosystemy o 

charakterze naturalnym i półnaturalnym ( w tym kompleksów 
leśnych i wodno-torfowiskowo-łąkowych).

background image

 

 

Doliny rzeczne są często osiami 

ekologicznymi w strukturze krajobrazu

background image

 

 

Zasady kształtowania 

krajobrazu

9. Zasada ochrony naturalnych ekotonów: stref styku 

ekosystemów naturalnych: leśno-torfowiskowych, leśno-
wodnych, łąkowo-wodnych, brzegu morskiego, strefy górnej 
granicy lasu.

10. Zasada przyjaznego zagospodarowania sąsiedztwa obszarów 

wartościowych przyrodniczo ( zasada tworzenia stref 
buforowych).

11. Zasada niezaburzania naturalnych fitocenoz i ekosystemów.

12. Zasada większej korzyści ekologicznej w krótszym czasie: 

wybierać opcje kształtowania krajobrazu dające szybszy efekt: 
np. Dolesienia na szlaku korytarzy lub powiększania  
kompleksów leśnych, korelowania z innymi ekosystemami 
naturalnymi.

background image

 

 

Zasady kształtowania 

krajobrazu

13. Zasada włączania całych struktur ekologicznych w system 

przyrodniczy, a nie tylko fragmentów, np. dolin rzecznych, 
jednej strony rzeki.

14.Zasada tworzenia przynamniej jednej dużej ostoi (500 ha) w 

gminie - może być na granicy gmin.

15. Zasada zróżnicowania wielkości ostoi przyrodniczej i 

korytarza ekologicznego.

16. Zasada kształtowania ostoi pośrednich na szlaku korytarza 

ekologicznego między ostojami zasadniczymi.

background image

 

 

Płaty(węzły) w sieci korytarzy są 

dobrymi miejscami siedliskowymi

.

background image

 

 

Przecięcia korytarzy charakteryzują się 

większa bioróżnorodnością niż inne odcinki 

korytarzy.

background image

 

 

Pętle i alternatywne korytarze kompensują luki w 

korytarzach

background image

 

 

Większe zróżnicowanie sieci korytarze ułatwia 

przemieszczanie gatunków.

background image

 

 

Zasady kształtowania 

krajobrazu

• 17. Zasada nieprzerywania ciągłości historycznej 

zagospodarowania leśnego

• 18. Zasada synchronizacji polityki dolesień i zalesień 

z kształtowaniem systemu zadrzewień śródpolnych

• 19. Zasada zachowania obszarów wodno-

torfowiskowo-łąkowych


Document Outline