background image

 

 

1

1

OSTRA BIEGUNKA U DZIECI

Prof. dr hab. med. Maria Korzon

Klinika Pediatrii, Gastroenterologii i Onkologii
Instytut Pediatrii
Akademii Medycznej w Gdańsku 

background image

 

 

2

2

  

  

DEFINICJA

DEFINICJA

Wg WHO: Stan, w którym dziecko 

Wg WHO: Stan, w którym dziecko 

oddaje 3 lub więcej stolców płynnych 

oddaje 3 lub więcej stolców płynnych 

lub półpłynnych w ciągu 12 godzin, 

lub półpłynnych w ciągu 12 godzin, 

bądź 1 stolec zawierający ropę, śluz 

bądź 1 stolec zawierający ropę, śluz 

lub krew.

lub krew.

Nie dotyczy noworodków i niemowląt 

Nie dotyczy noworodków i niemowląt 

karmionych piersią – wydalanie więcej niż 

karmionych piersią – wydalanie więcej niż 

3 wolnych stolców uznawane jest za stan 

3 wolnych stolców uznawane jest za stan 

fizjologiczny

fizjologiczny

background image

 

 

3

3

  

  

DEFINICJA

DEFINICJA

Stan, który charakteryzuje się 

Stan, który charakteryzuje się 

znamiennym zwiększeniem liczby 

znamiennym zwiększeniem liczby 

wypróżnień w ciągu doby w 

wypróżnień w ciągu doby w 

porównaniu do poprzedniego 

porównaniu do poprzedniego 

okresu i (lub) zmianą konsystencji 

okresu i (lub) zmianą konsystencji 

stolca na płynną lub półpłynną

stolca na płynną lub półpłynną

Bez względu na wiek dziecka i sposób 

Bez względu na wiek dziecka i sposób 

żywienia

żywienia

background image

 

 

4

4

  

  

CZAS TRWANIA

CZAS TRWANIA

Biegunka ostra < 14 dni

Biegunka ostra < 14 dni

Biegunka przewlekła > 14 dni

Biegunka przewlekła > 14 dni

background image

 

 

5

5

   

   

ETIOLOGIA

ETIOLOGIA

75% wirusy:

75% wirusy:

 Rotawirusy (grupy B i C), 

 Rotawirusy (grupy B i C), 

astrowirusy, Adenowirusy (typ 40 i 41), 

astrowirusy, Adenowirusy (typ 40 i 41), 

Calciwirusy, wirusy Norwalk, Picornawirusy, 

Calciwirusy, wirusy Norwalk, Picornawirusy, 

Coronawirusy, Parwowirusy, Torowirusy

Coronawirusy, Parwowirusy, Torowirusy

background image

 

 

6

6

   

   

ETIOLOGIA

ETIOLOGIA

20% bakterie:

20% bakterie:

 Salmonella, patogenne 

 Salmonella, patogenne 

szczepy E. coli, Shigella, Campylobacter, 

szczepy E. coli, Shigella, Campylobacter, 

Yersinia enterocolitica i pseudotuberculosis, 

Yersinia enterocolitica i pseudotuberculosis, 

Clostridium difficile, Vibro cholerae

Clostridium difficile, Vibro cholerae

Egzotoksyny bakterii:

Egzotoksyny bakterii:

 Staphylococcus aureus (A, 

 Staphylococcus aureus (A, 

B, C, D, E), Clostridium perfringens (A, C), Bacillus 

B, C, D, E), Clostridium perfringens (A, C), Bacillus 

cereus

cereus

background image

 

 

7

7

   

   

ETIOLOGIA

ETIOLOGIA

5% pasożyty:

5% pasożyty:

 Giardia lamblia, 

 Giardia lamblia, 

Cryptosporidium parvum, Entamoeba 

Cryptosporidium parvum, Entamoeba 

histolytica

histolytica

background image

 

 

8

8

   

   

CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE ZAKAŻENIOM

CZYNNIKI SPRZYJAJĄCE ZAKAŻENIOM

Karmienie sztuczne – brak IgA zawartej 

Karmienie sztuczne – brak IgA zawartej 

w mleku kobiecym

w mleku kobiecym

Niedobory wagi u dzieci

Niedobory wagi u dzieci

Zaburzenia mechanizmów odporności 

Zaburzenia mechanizmów odporności 

(humoralnej i komórkowej) – głównie 

(humoralnej i komórkowej) – głównie 

giardiaza, grzybice

giardiaza, grzybice

Dzieci ze zbiorowisk, narażone na stres, 

Dzieci ze zbiorowisk, narażone na stres, 

hospitalizacja na salach 

hospitalizacja na salach 

wieloosobowych

wieloosobowych

background image

 

 

9

9

   

   

DIAGNOSTYKA MIKROBIOLOGICZNA

DIAGNOSTYKA MIKROBIOLOGICZNA

U większości dzieci bez niedoboru 

U większości dzieci bez niedoboru 

odporności chorych na ostrą 

odporności chorych na ostrą 

biegunkę diagnostyka 

biegunkę diagnostyka 

mikrobiologiczna nie jest konieczna, 

mikrobiologiczna nie jest konieczna, 

gdyż nie zmienia podstawowych 

gdyż nie zmienia podstawowych 

zasad leczenia, jakimi są 

zasad leczenia, jakimi są 

nawadnianie oraz wczesna 

nawadnianie oraz wczesna 

realimentacja.

realimentacja.

 

 

background image

 

 

10

10

   

   

WSKAZANIA DO DIAGNOSTYKI 

WSKAZANIA DO DIAGNOSTYKI 

MIKROBIOLOGICZNEJ

MIKROBIOLOGICZNEJ

Biegunka krwista 

Biegunka krwista 

Obecność laktoferyny i/lub dużej liczby leukocytów 

Obecność laktoferyny i/lub dużej liczby leukocytów 

w stolcu (> 5 wpw w badaniu mikroskopowym 

w stolcu (> 5 wpw w badaniu mikroskopowym 

świeżego kału barwionego 0,5% błękitem 

świeżego kału barwionego 0,5% błękitem 

metylenowym)

metylenowym)

Podejrzenie cholery, biegunka o ciężkim przebiegu 

Podejrzenie cholery, biegunka o ciężkim przebiegu 

(odwodnienie >10% lub ciężki stan ogólny)

(odwodnienie >10% lub ciężki stan ogólny)

Biegunka przewlekająca się (> 10 - 14 dni) 

Biegunka przewlekająca się (> 10 - 14 dni) 

Względy epidemiologiczne (np. dochodzenie 

Względy epidemiologiczne (np. dochodzenie 

epidemiczne w zatruciach pokarmowych, 

epidemiczne w zatruciach pokarmowych, 

epidemiach biegunki itp.)

epidemiach biegunki itp.)

background image

 

 

11

11

   

   

RÓŻNICOWANIE BIEGUNEK

RÓŻNICOWANIE BIEGUNEK

Róznicowanie między biegunkami infekcyjnymi a nieinfekcyjnymi:

Róznicowanie między biegunkami infekcyjnymi a nieinfekcyjnymi:

Alergia na białko mleka krowiego

Alergia na białko mleka krowiego

 może przypominać ostrą 

 może przypominać ostrą 

biegunkę (krew i śluz w stolcu, wymioty, gorączka)

biegunkę (krew i śluz w stolcu, wymioty, gorączka)

Wrodzona biegunka chlorowa z zasadowicą

Wrodzona biegunka chlorowa z zasadowicą

 obraz podobny 

 obraz podobny 

do biegunki infekcyjnej, ważne badanie pH krwi – duża rezerwa 

do biegunki infekcyjnej, ważne badanie pH krwi – duża rezerwa 

alkaliczna

alkaliczna

Wrodzone biegunki fermentacyjne – wrodzony niedobór 

Wrodzone biegunki fermentacyjne – wrodzony niedobór 

najczęściej sacharozy i izomaltozy

najczęściej sacharozy i izomaltozy

 – nietolerancja sacharozy

 – nietolerancja sacharozy

Zespół nadnerczowo-płciowy z utratą soli

Zespół nadnerczowo-płciowy z utratą soli

 – odwodnienie, 

 – odwodnienie, 

biegunka, wymioty, hiponatremia. Charakterystyczne wysokie 

biegunka, wymioty, hiponatremia. Charakterystyczne wysokie 

stężenie potasu!

stężenie potasu!

background image

 

 

12

12

   

   

PATOGENEZA BIEGUNEK

PATOGENEZA BIEGUNEK

Inwazja bakterii 

Inwazja bakterii 

przekraczająca możliwości obronne 

przekraczająca możliwości obronne 

przewodu pokarmowego

przewodu pokarmowego

Tropizm

Tropizm

 bakterii warunkuje zajęcie jelita cienkiego (E. 

 bakterii warunkuje zajęcie jelita cienkiego (E. 

coli) lub jelita grubego (Shigella, Salmonella, 

coli) lub jelita grubego (Shigella, Salmonella, 

Pseudomonas)

Pseudomonas)

Namnażanie

Namnażanie

 bakterii i ich 

 bakterii i ich 

adhezja

adhezja

 do błony śluzowej 

 do błony śluzowej 

powoduje 

powoduje 

stan zapalny

stan zapalny

 i powstawanie 

 i powstawanie 

ognisk 

ognisk 

martwicy

martwicy

Zwiększone wydzielanie śluzu

Zwiększone wydzielanie śluzu

 jako następstwo stanu 

 jako następstwo stanu 

zapalnego

zapalnego

Przyspieszenie perystaltyki

Przyspieszenie perystaltyki

 spowodowane 

 spowodowane 

działaniem toksyn

działaniem toksyn

background image

 

 

13

13

   

   

PATOGENEZA BIEGUNEK cd.

PATOGENEZA BIEGUNEK cd.

Zwiększona przepuszczalność śluzówki

Zwiększona przepuszczalność śluzówki

Możliwość 

Możliwość 

penetracji 

penetracji 

niektórych bakterii poprzez 

niektórych bakterii poprzez 

barierę jelitową do krwi i chłonki

barierę jelitową do krwi i chłonki

Zwiększone wydalanie sodu i wody do światła jelita 

Zwiększone wydalanie sodu i wody do światła jelita 

(

(

enterosorpcja

enterosorpcja

)

)

Dekoniugacja kwasów żółciowych 

Dekoniugacja kwasów żółciowych 

(niektóre 

(niektóre 

bakterie w górnym odcinku jelita cienkiego) – 

bakterie w górnym odcinku jelita cienkiego) – 

zaburzenia wchłaniania tłuszczów (stolce 

zaburzenia wchłaniania tłuszczów (stolce 

tłuszczowe)

tłuszczowe)

Pobudzenie układu cAMP 

Pobudzenie układu cAMP 

błony śluzowej jelita 

błony śluzowej jelita 

przez białko G błony komórkowej, które

przez białko G błony komórkowej, które

 reguluje 

 reguluje 

sekrecję sodu 

sekrecję sodu 

prze błonę komórkową enterocyta

prze błonę komórkową enterocyta

background image

 

 

14

14

  

  

PATOGENEZA BIEGUNEK - PODZIAŁ

PATOGENEZA BIEGUNEK - PODZIAŁ

Pobudzenie układu cAMP 

Pobudzenie układu cAMP 

błony 

błony 

śluzowej jelita przez białko G błony 

śluzowej jelita przez białko G błony 

komórkowej, które

komórkowej, które

 

 

reguluje sekrecję 

reguluje sekrecję 

sodu

sodu

 

 

prze błonę komórkową enterocyta

prze błonę komórkową enterocyta

Wzrost sekrecji sodu, potasu i wody

Wzrost sekrecji sodu, potasu i wody

 

 

do światła jelita (

do światła jelita (

enterosorpcja

enterosorpcja

)

)

BIEGUNKA SEKRECYJNA

BIEGUNKA SEKRECYJNA

background image

 

 

15

15

  

  

PATOGENEZA BIEGUNEK - PODZIAŁ

PATOGENEZA BIEGUNEK - PODZIAŁ

Uszkodzenie rąbka szczoteczkowego lub 

Uszkodzenie rąbka szczoteczkowego lub 

złuszczanie nabłonka jelita

złuszczanie nabłonka jelita

Zmniejszenie powierzchni chłonnej 

Zmniejszenie powierzchni chłonnej 

jelita

jelita

Spadek aktywności disacharydaz

Spadek aktywności disacharydaz

Spadek wchłaniania węglowodanów

Spadek wchłaniania węglowodanów

Wzrost fermentacji

Wzrost fermentacji

BIEGUNKA OSMOTYCZNA

BIEGUNKA OSMOTYCZNA

background image

 

 

16

16

   

   

OBJAWY BIEGUNKI

OBJAWY BIEGUNKI

Liczne stolce: płynne - wodniste, półpłynne 

Liczne stolce: płynne - wodniste, półpłynne 

lub zawierające treść patologiczną

lub zawierające treść patologiczną

Gorączka

Gorączka

Nudności i wymioty

Nudności i wymioty

Brak łaknienia

Brak łaknienia

Bóle i wzdęcia brzucha, kurczenia, 

Bóle i wzdęcia brzucha, kurczenia, 

przelewania

przelewania

Zmiana zachowania: rozdrażnienie, senność, 

Zmiana zachowania: rozdrażnienie, senność, 

apatia (objawy odwodnienia)

apatia (objawy odwodnienia)

background image

 

 

17

17

   

   

GŁÓWNE ZAGROŻENIE

GŁÓWNE ZAGROŻENIE

   

   

ODWODNIENIE

ODWODNIENIE

Najbardziej narażone są najmłodsze dzieci ze 

Najbardziej narażone są najmłodsze dzieci ze 

względu na:

względu na:

Większą proporcje powierzchni ciała do objętości

Większą proporcje powierzchni ciała do objętości

Szybsze tempo przemian metabolicznych

Szybsze tempo przemian metabolicznych

Mniejszą rezerwę płynową

Mniejszą rezerwę płynową

Całkowita zależność od opiekunów

Całkowita zależność od opiekunów

background image

 

 

18

18

   

   

PRZYCZYNY ODWODNIENIA

PRZYCZYNY ODWODNIENIA

Zwiększona liczba stolców (utrata 

Zwiększona liczba stolców (utrata 

płynów)

płynów)

Wymioty

Wymioty

Utrata łaknienia

Utrata łaknienia

Gorączka (wzrost strat drogą skóry i 

Gorączka (wzrost strat drogą skóry i 

układu oddechowego)

układu oddechowego)

background image

 

 

19

19

   

   

OBJAWY KLINICZNE ODWODNIENIA

OBJAWY KLINICZNE ODWODNIENIA

Spadek masy ciała

Spadek masy ciała

Utrata elastyczności skóry

Utrata elastyczności skóry

Suchość języka i błon śluzowych jamy ustnej

Suchość języka i błon śluzowych jamy ustnej

Zapadnięte ciemię

Zapadnięte ciemię

Zapadnięcie gałek ocznych

Zapadnięcie gałek ocznych

Gęsta lepka ślina

Gęsta lepka ślina

Zaostrzenie rysów twarzy

Zaostrzenie rysów twarzy

Ochrypły głos i bezgłos

Ochrypły głos i bezgłos

Skąpomocz ze wzrostem ciężaru właściwego 

Skąpomocz ze wzrostem ciężaru właściwego 

moczu lub bezmocz

moczu lub bezmocz

background image

 

 

20

20

    

    

OBJAWY KLINICZNE ODWODNIENIA

OBJAWY KLINICZNE ODWODNIENIA

Wydłużony czas powrotu kapilarnego

Wydłużony czas powrotu kapilarnego

( > 1,5 2 sek) jest najbardziej 

( > 1,5 2 sek) jest najbardziej 

wiarygodny w ocenie odwodnienia 

wiarygodny w ocenie odwodnienia 

umiarkowanego stopnia 

umiarkowanego stopnia 

Uciskanie płytki paznokciowej aż do 

Uciskanie płytki paznokciowej aż do 

zblednięcia

zblednięcia

Krew wraca dłużej niż 1,5 – 2 sek.

Krew wraca dłużej niż 1,5 – 2 sek.

background image

 

 

21

21

   

   

STOPNIE ODWODNIENIA

STOPNIE ODWODNIENIA

Stopień 

Stopień 

odwodnieni

odwodnieni

a

a

(utrata 

(utrata 

wody)

wody)

Stan 

Stan 

świado-

świado-

mości

mości

Gałki 

Gałki 

oczne

oczne

Łzy

Łzy

Śluzów

Śluzów

ki jamy 

ki jamy 

ustnej

ustnej

Pragnieni

Pragnieni

e

e

Fałd 

Fałd 

skórny

skórny

Niewielkie

Niewielkie

 

 

<5% mc

<5% mc

(<50 ml/kg) 

(<50 ml/kg) 

Spokojne,

Spokojne,

Przytomn

Przytomn

e

e

Prawid-

Prawid-

łowo 

łowo 

napięte

napięte

Obecn

Obecn

e

e

Wilgotn

Wilgotn

e

e

Normaln

Normaln

e

e

Rozpros-

Rozpros-

towuje 

towuje 

się 

się 

szybko

szybko

Umiarkowa

Umiarkowa

ne

ne

 

 

5-10% mc

5-10% mc

(50-100 

(50-100 

ml/kg)

ml/kg)

Niespo-

Niespo-

kojne, 

kojne, 

pobudzon

pobudzon

e

e

Zapad-

Zapad-

nięte

nięte

Brak

Brak

Suche

Suche

Pije 

Pije 

łapczywi

łapczywi

e, 

e, 

spragnio

spragnio

ne

ne

Rozpros-

Rozpros-

towuje 

towuje 

się 

się 

powoli

powoli

Ciężkie 

Ciężkie 

>10% mc

>10% mc

(>100 

(>100 

ml/kg)

ml/kg)

Senne, 

Senne, 

wiotkie, 

wiotkie, 

nieprzyto

nieprzyto

m-ne

m-ne

Bardzo 

Bardzo 

zapad-

zapad-

nięte

nięte

Brak

Brak

Bardzo 

Bardzo 

suche

suche

Pije 

Pije 

słabo lub 

słabo lub 

wcale

wcale

Rozpros-

Rozpros-

towuje 

towuje 

się 

się 

bardzo 

bardzo 

wolno

wolno

background image

 

 

22

22

   

   

RODZAJE ODWODNIENIA

RODZAJE ODWODNIENIA

IZOTONICZNE – 70%

IZOTONICZNE – 70%

HIPOTONICZNE – 5-10%

HIPOTONICZNE – 5-10%

HIPERTONICZNE – 10-20%

HIPERTONICZNE – 10-20%

background image

 

 

23

23

   

   

RODZAJE ODWODNIENIA

RODZAJE ODWODNIENIA

ODWODNIENIE IZOTONICZNE 

ODWODNIENIE IZOTONICZNE 

Stężenie sodu w osoczu 130-150 mmol/l

Stężenie sodu w osoczu 130-150 mmol/l

Utrata wody i elektrolitów równa 

Utrata wody i elektrolitów równa 

osmolarności osocza

osmolarności osocza

Najczęściej występujący typ 

Najczęściej występujący typ 

odwodnienia w przebiegu biegunki u 

odwodnienia w przebiegu biegunki u 

dzieci

dzieci

background image

 

 

24

24

   

   

RODZAJE ODWODNIENIA

RODZAJE ODWODNIENIA

ODWODNIENIE HIPERTONICZNE 

ODWODNIENIE HIPERTONICZNE 

Stężenie sodu w osoczu > 150 mmol/l

Stężenie sodu w osoczu > 150 mmol/l

Utrata wody ze stolcem jest większa niż utrata 

Utrata wody ze stolcem jest większa niż utrata 

elektrolitów

elektrolitów

Częstsze w regionach o klimacie umiarkowanym

Częstsze w regionach o klimacie umiarkowanym

Występowaniu sprzyja niedopojenie, karmienie 

Występowaniu sprzyja niedopojenie, karmienie 

sztuczne, szczególnie hiperosmolornym, 

sztuczne, szczególnie hiperosmolornym, 

niemodyfikowanym mlekiem oraz młody wiek dziecka

niemodyfikowanym mlekiem oraz młody wiek dziecka

Niebezpieczne ze względu na możliwość poważnego 

Niebezpieczne ze względu na możliwość poważnego 

uszkodzenia centralnego układu nerwowego

uszkodzenia centralnego układu nerwowego

background image

 

 

25

25

   

   

RODZAJE ODWODNIENIA

RODZAJE ODWODNIENIA

HIPOTONICZNE 

HIPOTONICZNE 

Stężenie sodu w osoczu <130 mmol/l

Stężenie sodu w osoczu <130 mmol/l

Większe straty elektrolitów niż wody

Większe straty elektrolitów niż wody

Występowaniu sprzyja obfite podawanie 

Występowaniu sprzyja obfite podawanie 

płynów hipoosmolarnych jak woda czy 

płynów hipoosmolarnych jak woda czy 

herbata

herbata

Najrzadziej występujący typ odwodnienia w 

Najrzadziej występujący typ odwodnienia w 

przebiegu biegunki u dzieci

przebiegu biegunki u dzieci

background image

 

 

26

26

   

   

PRZEBIEG KLINICZNY

PRZEBIEG KLINICZNY

Biegunka łagodna (dyspepsia):

Biegunka łagodna (dyspepsia):

 kilka wolnych stolców 

 kilka wolnych stolców 

w ciągu doby, bez wpływu na stan ogólny i masę ciała

w ciągu doby, bez wpływu na stan ogólny i masę ciała

Biegunka o średnio-ciężkim przebiegu:

Biegunka o średnio-ciężkim przebiegu:

 z wieloma 

 z wieloma 

stolcami z domieszką śluzu, z podwyższoną ciepłotą ciała, 

stolcami z domieszką śluzu, z podwyższoną ciepłotą ciała, 

ale bez cech odwodnienia

ale bez cech odwodnienia

Biegunka o ciężkim przebiegu:

Biegunka o ciężkim przebiegu:

 z narastającą liczbą 

 z narastającą liczbą 

stolców, wymiotami, pogorszeniem stanu ogólnego, z 

stolców, wymiotami, pogorszeniem stanu ogólnego, z 

niepokojem, adynamią, odwodnieniem i zaburzeniami 

niepokojem, adynamią, odwodnieniem i zaburzeniami 

elektrolitowymi

elektrolitowymi

Biegunka toksyczna (toxicosis):

Biegunka toksyczna (toxicosis):

 oprócz ww. objawów 

 oprócz ww. objawów 

dominują objawy ze strony ważnych dla życia narządów

dominują objawy ze strony ważnych dla życia narządów

background image

 

 

27

27

   

   

STAN TOKSYCZNY

STAN TOKSYCZNY

Na złożony obraz stanu toksycznego składają 

Na złożony obraz stanu toksycznego składają 

się skutki:

się skutki:

Odwodnienia

Odwodnienia

Kwasicy

Kwasicy

Zaburzeń w składzie elektrolitów

Zaburzeń w składzie elektrolitów

Zatrucia toksynami bakteryjnymi

Zatrucia toksynami bakteryjnymi

Ostrej niewydolności ważnych dla życia narządów

Ostrej niewydolności ważnych dla życia narządów

(Obraz wstrząsu hipowolemiczno-toksycznego)

(Obraz wstrząsu hipowolemiczno-toksycznego)

background image

 

 

28

28

   

   

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE 

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE 

(wg WHO)

(wg WHO)

Szybkie leczenie płynami 

Szybkie leczenie płynami 

wieloelektrolitowymi drogą doustną

wieloelektrolitowymi drogą doustną

Utrzymanie żywienia drogą doustną w 

Utrzymanie żywienia drogą doustną w 

czasie trwania biegunki

czasie trwania biegunki

Leczenie szpitalne i nawadnianie drogą 

Leczenie szpitalne i nawadnianie drogą 

dożylną w przypadku biegunki o 

dożylną w przypadku biegunki o 

ciężkim przebiegu z dużą utrata płynów

ciężkim przebiegu z dużą utrata płynów

Ograniczenie stosowania antybiotyków 

Ograniczenie stosowania antybiotyków 

do ściśle określonych przypadków

do ściśle określonych przypadków

background image

 

 

29

29

   

   

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE 

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE 

(wg WHO)

(wg WHO)

Teoria nawadniania doustnego jest oparta 

Teoria nawadniania doustnego jest oparta 

na odkryciu wspólnego transportu 

na odkryciu wspólnego transportu 

cząsteczki glukozy i jonu sodowego przez 

cząsteczki glukozy i jonu sodowego przez 

błonę komórkową enterocyta

błonę komórkową enterocyta

W przebiegu biegunki, zwłaszcza 

W przebiegu biegunki, zwłaszcza 

sekrecyjnej, ten niezwykle wydajny 

sekrecyjnej, ten niezwykle wydajny 

mechanizm wchłaniania wody i 

mechanizm wchłaniania wody i 

elektrolitów nie ulega zaburzeniu.

elektrolitów nie ulega zaburzeniu.

 

 

background image

 

 

30

30

   

   

PŁYNY DO NAWADNIANIA 

PŁYNY DO NAWADNIANIA 

DOUSTNEGO (DPN)

DOUSTNEGO (DPN)

PŁYN

PŁYN

Skład (mmol/l)

Skład (mmol/l)

Na

Na

+

+

K

K

+

+

HCO

HCO

3

3

-

-

glukoza

glukoza

ESPEGA

ESPEGA

N

N

60

60

20

20

10

10

74-111

74-111

WHO

WHO

90

90

20

20

30

30

111

111

Satoral

Satoral

90

90

20

20

30

30

110

110

Gastrolit

Gastrolit

60

60

20

20

30

30

80

80

background image

 

 

31

31

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

Leczenie ostrych biegunek z lekkim 

Leczenie ostrych biegunek z lekkim 

lub średnim stopniem odwodnienia 

lub średnim stopniem odwodnienia 

powinno polegać na:

powinno polegać na:

Wyłącznym 4-godzinnym nawadnianiu 

Wyłącznym 4-godzinnym nawadnianiu 

doustnymi płynami 

doustnymi płynami 

wieloelektrolitowymi w ilości 50-100 

wieloelektrolitowymi w ilości 50-100 

ml/kg

ml/kg

(faza rehydratacji)

(faza rehydratacji)

Szybkiej realimentacji dietą stosowana 

Szybkiej realimentacji dietą stosowana 

przed zachorowaniem. 

przed zachorowaniem. 

background image

 

 

32

32

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

Realimentację należy rozpocząć po 4 

Realimentację należy rozpocząć po 4 

godzinach nawadniania drogą doustną i 

godzinach nawadniania drogą doustną i 

nadal utrzymać nawadnianie doustne aż do 

nadal utrzymać nawadnianie doustne aż do 

ustąpienia biegunki

ustąpienia biegunki

Bieżące straty wymagają dodatkowej podaży 5 

Bieżące straty wymagają dodatkowej podaży 5 

- 10 ml/kg DPN po każdym stolcu 

- 10 ml/kg DPN po każdym stolcu 

biegunkowym lub wymiotach.

biegunkowym lub wymiotach.

 

 

W ciągu doby dziecko powinno otrzymać 150-

W ciągu doby dziecko powinno otrzymać 150-

170 ml płynu/kg mc

170 ml płynu/kg mc

W pierwszym okresie leczenia wskazany jest 

W pierwszym okresie leczenia wskazany jest 

płyn zawierający 90 mmol/l sodu, a w 

płyn zawierający 90 mmol/l sodu, a w 

następnym 50-60 mmol/l sodu

następnym 50-60 mmol/l sodu

background image

 

 

33

33

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

Realimentacja

Realimentacja

Szybka realimentacja dietą stosowaną przed 

Szybka realimentacja dietą stosowaną przed 

zachorowaniem ma zapewnić pełne pokrycie 

zachorowaniem ma zapewnić pełne pokrycie 

zapotrzebowania kalorycznego – dieta jak przed 

zapotrzebowania kalorycznego – dieta jak przed 

zachorowaniem, w czasie zdrowienia zalecana nawet 

zachorowaniem, w czasie zdrowienia zalecana nawet 

dieta o wyższej kaloryczności i większej zawartości białka 

dieta o wyższej kaloryczności i większej zawartości białka 

kaloryczności

kaloryczności

Zabezpiecza przed przewlekaniem się biegunki i wtórnymi 

Zabezpiecza przed przewlekaniem się biegunki i wtórnymi 

zmianami troficznymi błony śluzowej jelit spowodowanymi 

zmianami troficznymi błony śluzowej jelit spowodowanymi 

deficytem białkowo-kalorycznym

deficytem białkowo-kalorycznym

Szczególnie zalecane jest utrzymanie karmienia piersią

Szczególnie zalecane jest utrzymanie karmienia piersią

Ze względu na niechęć dziecka do jedzenia wskazane jest 

Ze względu na niechęć dziecka do jedzenia wskazane jest 

częstsze podawanie mniejszych porcji pokarmu

częstsze podawanie mniejszych porcji pokarmu

background image

 

 

34

34

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

POSTĘPOWANIE W OSTREJ BIEGUNCE

Postępowanie w przypadku wymiotów

Postępowanie w przypadku wymiotów

Częste w przebiegu biegunki

Częste w przebiegu biegunki

Nie są one przeciwwskazaniem do stosowania DPN! 

Nie są one przeciwwskazaniem do stosowania DPN! 

Należy przestrzegać zasady nawadniania małymi 

Należy przestrzegać zasady nawadniania małymi 

porcjami (u niemowląt i małych dzieci ok. 5 ml) co 1 - 

porcjami (u niemowląt i małych dzieci ok. 5 ml) co 1 - 

2 minuty. 

2 minuty. 

Płyn powinien być chłodny! Ciepły może prowokować 

Płyn powinien być chłodny! Ciepły może prowokować 

lub nasilać odruch wymiotny

lub nasilać odruch wymiotny

Ewentualnie można stosować nawadnianie przez 

Ewentualnie można stosować nawadnianie przez 

zgłębnik żołądkowy 

zgłębnik żołądkowy 

Nie należy zlecać leków przeciwwymiotnych (np. 

Nie należy zlecać leków przeciwwymiotnych (np. 

chlorpromazyny). 

chlorpromazyny). 

Jeżeli wymioty nadal utrzymują się, konieczne jest 

Jeżeli wymioty nadal utrzymują się, konieczne jest 

nawadnianie dożylne. 

nawadnianie dożylne. 

background image

 

 

35

35

   

   

WSKAZANIA DO NAWADNIANIA 

WSKAZANIA DO NAWADNIANIA 

DOŻYLNEGO (wg WHO)

DOŻYLNEGO (wg WHO)

Biegunka z ciężkim stopniem 

Biegunka z ciężkim stopniem 

odwodnienia

odwodnienia

Wstrząs

Wstrząs

Niedrożność przewodu pokarmowego

Niedrożność przewodu pokarmowego

Stan nieprzytomności

Stan nieprzytomności

Niechęć do picia

Niechęć do picia

Uporczywe wymioty

Uporczywe wymioty

Brak poprawy po nawadnianiu doustnym

Brak poprawy po nawadnianiu doustnym

background image

 

 

36

36

   

   

POSTĘPOWANIE W CIĘŻKIM     

POSTĘPOWANIE W CIĘŻKIM     

ODWODNIENIU (pierwsze 12 godzin)

ODWODNIENIU (pierwsze 12 godzin)

Dostęp dożylny

Dostęp dożylny

1 ml/kg mc NaHCO

1 ml/kg mc NaHCO

3

3

 (1:4 z aqua pro inj.)

 (1:4 z aqua pro inj.)

roztwór Ringera 40-60 ml/kg mc/4 godz.

roztwór Ringera 40-60 ml/kg mc/4 godz.

70 ml/kg mc/8 godzin 5% glukoza

70 ml/kg mc/8 godzin 5% glukoza

+1,5 ml/kg mc 10% NaCl

+1,5 ml/kg mc 10% NaCl

+1-2 ml/kg mc 8,4% NaHCO3

+1-2 ml/kg mc 8,4% NaHCO3

+0,5 ml/kg mc 15% KCl 

+0,5 ml/kg mc 15% KCl 

 

 

 

 

(0,75 ml/kg mc w hipokaliemii)

(0,75 ml/kg mc w hipokaliemii)

background image

 

 

37

37

   

   

POSTĘPOWANIE W CIĘŻKIM     

POSTĘPOWANIE W CIĘŻKIM     

ODWODNIENIU (następne 12 godzin)

ODWODNIENIU (następne 12 godzin)

70 ml/kg mc/12 godzin:  5% glukoza

70 ml/kg mc/12 godzin:  5% glukoza

+1,25 ml/kg mc 10% NaCl

+1,25 ml/kg mc 10% NaCl

+0,75-1,0 ml/kg mc 15% KCl 

+0,75-1,0 ml/kg mc 15% KCl 

Maksymalne stężenie K

Maksymalne stężenie K

+

+

 40 mmol/l

 40 mmol/l

Maksymalna dawka K

Maksymalna dawka K

+

+

 3 mmol/kg mc/dobę

 3 mmol/kg mc/dobę

  

  

background image

 

 

38

38

   

   

POSTĘPOWANIE W ODWODNIENIU 

POSTĘPOWANIE W ODWODNIENIU 

ZE WSTRZĄSEM

ZE WSTRZĄSEM

Szybki dostęp dożylny

Szybki dostęp dożylny

5% albumina lub roztwór Ringera

5% albumina lub roztwór Ringera

20 ml/ kg mc/30-60 min

20 ml/ kg mc/30-60 min

Dalej jak w odwodnieniu ciężkim

Dalej jak w odwodnieniu ciężkim

background image

 

 

39

39

   

   

WSKAZANIA DO LECZENIA 

WSKAZANIA DO LECZENIA 

ANTYBIOTYKAMI LUB 

ANTYBIOTYKAMI LUB 

CHEMIOTERAPEUTYKAMI

CHEMIOTERAPEUTYKAMI

W większości przypadków ostra biegunka zakaźna 

W większości przypadków ostra biegunka zakaźna 

ma samoograniczający się przebieg i nie wymaga 

ma samoograniczający się przebieg i nie wymaga 

stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych. 

stosowania leków przeciwdrobnoustrojowych. 

Wskazania do swoistego leczenia zakażeń przewodu 

Wskazania do swoistego leczenia zakażeń przewodu 

pokarmowego są bardzo ograniczone, a 

pokarmowego są bardzo ograniczone, a 

nieracjonalne przepisywanie antybiotyków przynosi 

nieracjonalne przepisywanie antybiotyków przynosi 

więcej szkód niż korzyści:

więcej szkód niż korzyści:

zwiększa ryzyko przewlekłego nosicielstwa pałeczek 

zwiększa ryzyko przewlekłego nosicielstwa pałeczek 

Salmonella, 

Salmonella, 

prowadzi do selekcji opornych szczepów bakterii,

prowadzi do selekcji opornych szczepów bakterii,

zwiększa ryzyko wystąpienia biegunki poantybiotykowej, 

zwiększa ryzyko wystąpienia biegunki poantybiotykowej, 

zwiększa ryzyko wystąpienia i rzekomobłoniastego zapalenia 

zwiększa ryzyko wystąpienia i rzekomobłoniastego zapalenia 

jelita grubego.

jelita grubego.

background image

 

 

40

40

   

   

WSKAZANIA DO LECZENIA 

WSKAZANIA DO LECZENIA 

ANTYBIOTYKAMI LUB 

ANTYBIOTYKAMI LUB 

CHEMIOTERAPEUTYKAMI

CHEMIOTERAPEUTYKAMI

Ostra biegunka u noworodków i niemowląt <3 m-ca 

Ostra biegunka u noworodków i niemowląt <3 m-ca 

życia

życia

Zakażenia pałeczką czerwonki i Salmonella 

Zakażenia pałeczką czerwonki i Salmonella 

przebiegające z objawami ogólnymi zakażenia (

przebiegające z objawami ogólnymi zakażenia (

leczenie 

leczenie 

salmonellozy bez objawów ogólnych przedłuża 

salmonellozy bez objawów ogólnych przedłuża 

nosicielstwo

nosicielstwo

)

)

Zakażenie Giardia lamblia

Zakażenie Giardia lamblia

Zakażenie Entamoeba histolytica

Zakażenie Entamoeba histolytica

Cholera

Cholera

Zespoły obniżonej odporności

Zespoły obniżonej odporności

Współistnienie ognisk zapalnych poza przewodem 

Współistnienie ognisk zapalnych poza przewodem 

pokarmowym

pokarmowym

background image

 

 

41

41

   

   

BIEGUNKI JATROGENNE

BIEGUNKI JATROGENNE

Powikłanie leczenia biegunek infekcyjnych 

Powikłanie leczenia biegunek infekcyjnych 

antybiotykami

antybiotykami

Antybiotyki

Antybiotyki

Niszczenie flory bakteryjnej

Niszczenie flory bakteryjnej

Wzrost szczepów opornych

Wzrost szczepów opornych

Przemieszczenie flory patogennej do jelita cienkiego 

Przemieszczenie flory patogennej do jelita cienkiego 

(dysbakterioza)

(dysbakterioza)

background image

 

 

42

42

LECZENIE WSPOMAGAJĄCE BIEGUNEK

LECZENIE WSPOMAGAJĄCE BIEGUNEK

    

    

W ostrej biegunce u dzieci 

W ostrej biegunce u dzieci 

nieuzasadnione jest stosowanie 

nieuzasadnione jest stosowanie 

leków przeciwbiegunkowych

leków przeciwbiegunkowych

, do 

, do 

których należą: 

których należą: 

leki adsorbujące toksyny, 

leki adsorbujące toksyny, 

leki hamujące motorykę przewodu 

leki hamujące motorykę przewodu 

pokarmowego,  

pokarmowego,  

leki przeciwwydzielnicze  

leki przeciwwydzielnicze  

background image

 

 

43

43

  

  

LEKI ADSORBUJĄCE TOKSYNY

LEKI ADSORBUJĄCE TOKSYNY

    

    

Leki adsorbujące toksyny bakteryjne, takie jak 

Leki adsorbujące toksyny bakteryjne, takie jak 

preparaty kaolinowo-pektynowe, węgiel 

preparaty kaolinowo-pektynowe, węgiel 

aktywowany, atapulgit, smektyn 

aktywowany, atapulgit, smektyn 

dwuoktanościenny

dwuoktanościenny

 

 

Mają niewielki wpływ na zawartość wody w 

Mają niewielki wpływ na zawartość wody w 

stolcu oraz jego masę. 

stolcu oraz jego masę. 

Niektóre z nich poprawiają konsystencję i 

Niektóre z nich poprawiają konsystencję i 

wygląd stolca oraz - w badaniach in vitro i na 

wygląd stolca oraz - w badaniach in vitro i na 

zwierzętach - zmniejszają oddziaływanie 

zwierzętach - zmniejszają oddziaływanie 

toksyn bakteryjnych na błonę śluzową jelita. 

toksyn bakteryjnych na błonę śluzową jelita. 

Stosowanie ich nie ma wpływu na czas trwania 

Stosowanie ich nie ma wpływu na czas trwania 

biegunki, a obciąża finansowo rodziców. 

biegunki, a obciąża finansowo rodziców. 

background image

 

 

44

44

 

 

LEKI ZWALNIAJĄCE MOTORYKĘ      

LEKI ZWALNIAJĄCE MOTORYKĘ      

PRZEWODU POKARMOWEGO

PRZEWODU POKARMOWEGO

Leki zwalniające motorykę przewodu pokarmowego - 

Leki zwalniające motorykę przewodu pokarmowego - 

loperamid (Immodium)

loperamid (Immodium)

Skracają czas trwania biegunki oraz 

Skracają czas trwania biegunki oraz 

zmniejszają liczbę i objętość stolców, ale 

zmniejszają liczbę i objętość stolców, ale 

bardzo często wywołują ciężkie skutki niepożądane: 

bardzo często wywołują ciężkie skutki niepożądane: 

depresję ośrodka oddechowego, 

depresję ośrodka oddechowego, 

śpiączkę, 

śpiączkę, 

niedrożność porażenną przewodu pokarmowego.

niedrożność porażenną przewodu pokarmowego.

Szczególnie niebezpieczne jest ich stosowanie u 

Szczególnie niebezpieczne jest ich stosowanie u 

niemowląt i małych dzieci!

niemowląt i małych dzieci!

 

 

background image

 

 

45

45

 

 

LEKI PRZECIWWYDZIELNICZE

LEKI PRZECIWWYDZIELNICZE

Skuteczne w biegunce sekrecyjnej – redukcja liczby 

Skuteczne w biegunce sekrecyjnej – redukcja liczby 

stolców o 40%:

stolców o 40%:

Leki 

Leki 

blokujące kanał chlorkowy

blokujące kanał chlorkowy

 (otwierany 

 (otwierany 

przez enterotoksyny bakteryjne) - redukują 

przez enterotoksyny bakteryjne) - redukują 

sekrecję chloru i wody do światła jelita – 

sekrecję chloru i wody do światła jelita – 

Cloferemer

Cloferemer

Inhibitory enkefalinazy – 

Inhibitory enkefalinazy – 

hamują rozpad 

hamują rozpad 

endogennych opiatów

endogennych opiatów

 – Racecadotril

 – Racecadotril

Leki wpływające na

Leki wpływające na

 jelitowy transport wapnia – 

 jelitowy transport wapnia – 

inhibitor kalmoduliny -

inhibitor kalmoduliny -

 Zaldaride

 Zaldaride

Kwas acetylosalicylowy – 

Kwas acetylosalicylowy – 

przeciwwskazany u 

przeciwwskazany u 

małych dzieci

małych dzieci

background image

 

 

46

46

 

 

PREPARATY STOSOWANE ZWYCZAJOWO

PREPARATY STOSOWANE ZWYCZAJOWO

marchwianka, mus jabłkowy - 

marchwianka, mus jabłkowy - 

nieznacznie 

nieznacznie 

normalizują konsystencje stolca (krótkie włókna błonnika 

normalizują konsystencje stolca (krótkie włókna błonnika 

stymulują wchłanianie wody), chociaż nie skracają 

stymulują wchłanianie wody), chociaż nie skracają 

istotnie czasu trwania biegunki; stanowią źródło wody i 

istotnie czasu trwania biegunki; stanowią źródło wody i 

energii, które można stosować jako uzupełnienie DPN (w 

energii, które można stosować jako uzupełnienie DPN (w 

celu zaspokojenia podstawowego zapotrzebowania na 

celu zaspokojenia podstawowego zapotrzebowania na 

wodę w fazie leczenia podtrzymującego lub u dzieci bez 

wodę w fazie leczenia podtrzymującego lub u dzieci bez 

objawów odwodnienia); 

objawów odwodnienia); 

ryż na wodzie - 

ryż na wodzie - 

źródło wody i energii, może stanowić 

źródło wody i energii, może stanowić 

uzupełnienie DPN (w celu zaspokojenia podstawowego 

uzupełnienie DPN (w celu zaspokojenia podstawowego 

zapotrzebowania na wodę w fazie leczenia 

zapotrzebowania na wodę w fazie leczenia 

podtrzymującego lub u dzieci bez objawów 

podtrzymującego lub u dzieci bez objawów 

odwodnienia); 

odwodnienia); 

background image

 

 

47

47

 

 

PROBIOTYKI I PREBIOTYKI

PROBIOTYKI I PREBIOTYKI

Probiotyki - pałeczki kwasu mlekowego

Probiotyki - pałeczki kwasu mlekowego

 

 

Przywracają homeostazę w przewodzie 

Przywracają homeostazę w przewodzie 

pokarmowym – hamują rozplem i adhezję 

pokarmowym – hamują rozplem i adhezję 

patogennych bakterii

patogennych bakterii

Przeciwdziałają dysbakteriozie

Przeciwdziałają dysbakteriozie

Pobudzają układ odpornościowy

Pobudzają układ odpornościowy

Stymulują produkcję cytoprotekcyjnych 

Stymulują produkcję cytoprotekcyjnych 

poliamin

poliamin

background image

 

 

48

48

 

 

PROBIOTYKI I PREBIOTYKI

PROBIOTYKI I PREBIOTYKI

Prebiotyki – oligosacharydy (głównie 

Prebiotyki – oligosacharydy (głównie 

fruktooligosacharydy) - nie podlegające 

fruktooligosacharydy) - nie podlegające 

trawieniu składniki pokarmowe, mające 

trawieniu składniki pokarmowe, mające 

zdolność aktywacji wzrostu bifidobakterii

zdolność aktywacji wzrostu bifidobakterii

Ulegają fermentacji w jelicie grubym

Ulegają fermentacji w jelicie grubym

Indukują zmianę składu mikroflory przewodu 

Indukują zmianę składu mikroflory przewodu 

pokarmowego

pokarmowego

Powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, 

Powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, 

które dostarczają energii i działają troficznie na 

które dostarczają energii i działają troficznie na 

nabłonek jelitowy

nabłonek jelitowy

background image

 

 

49

49

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII EMPIRYCZNEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII EMPIRYCZNEJ

Gorączka (>38°C) oraz przynajmniej jeden z 

Gorączka (>38°C) oraz przynajmniej jeden z 

następujących objawów:

następujących objawów:

 

 

Krwista biegunka

Krwista biegunka

Obecność dużej liczby leukocytów w stolcu 

Obecność dużej liczby leukocytów w stolcu 

Obecność laktoferyny w stolcu 

Obecność laktoferyny w stolcu 

Decydując się na empiryczną 

Decydując się na empiryczną 

antybiotykoterapię biegunki należy zlecić 

antybiotykoterapię biegunki należy zlecić 

badania mikrobiologiczne stolca i w 

badania mikrobiologiczne stolca i w 

zależności od ich wyników oraz stanu 

zależności od ich wyników oraz stanu 

chorego zmodyfikować dalsze leczenie.

chorego zmodyfikować dalsze leczenie.

 

 

background image

 

 

50

50

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII EMPIRYCZNEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII EMPIRYCZNEJ

Leczenie:

Leczenie:

Ze względu na duże ryzyko posocznicy 

Ze względu na duże ryzyko posocznicy 

salmonellowej 

salmonellowej 

u niemowląt 

u niemowląt 

< 3 m.ż:

< 3 m.ż:

 ceftriakson i.v. 50 - 100 mg/kg/d w 1 

 ceftriakson i.v. 50 - 100 mg/kg/d w 1 

- 2 dawkach 

- 2 dawkach 

lub 

lub 

cefotaksym i.v. 75 - 100 mg/kg/d w 3 dawkach 

cefotaksym i.v. 75 - 100 mg/kg/d w 3 dawkach 

Kotrimoksazol 5 - 10 mg/kg/d w 2 dawkach (w 

Kotrimoksazol 5 - 10 mg/kg/d w 2 dawkach (w 

przeliczeniu na trimetoprym) przez 3 - 5 dni

przeliczeniu na trimetoprym) przez 3 - 5 dni

Młodzież > 14 r.ż:

Młodzież > 14 r.ż:

 fluorochinolon przez 3 - 5 

 fluorochinolon przez 3 - 5 

dni: 

dni: 

Norfloksacyna 2 x 400 mg/d 

Norfloksacyna 2 x 400 mg/d 

Ofloksacyna 2 x 300 mg/d 

Ofloksacyna 2 x 300 mg/d 

background image

 

 

51

51

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Salmonella 

Salmonella 

 

 

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 5 - 7 dni (w 

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 5 - 7 dni (w 

zależności od ustępowania objawów) 

zależności od ustępowania objawów) 

Nie leczyć, gdy biegunka wystąpiła u zdrowej 

Nie leczyć, gdy biegunka wystąpiła u zdrowej 

dotychczas osoby, a przebieg nie jest ciężki

dotychczas osoby, a przebieg nie jest ciężki

Leczyć, gdy choroba jest ciężka, występuje gorączka i 

Leczyć, gdy choroba jest ciężka, występuje gorączka i 

inne objawy ogólne 

inne objawy ogólne 

Leczyć bez względu na przebieg, gdy chory należy do 

Leczyć bez względu na przebieg, gdy chory należy do 

grupy podwyższonego ryzyka uogólnionego zakażenia 

grupy podwyższonego ryzyka uogólnionego zakażenia 

(wiek <3. m.ż, niedobory odporności, immunosupresja, 

(wiek <3. m.ż, niedobory odporności, immunosupresja, 

sztuczne zastawki serca, nieswoiste zapalenia jelita, 

sztuczne zastawki serca, nieswoiste zapalenia jelita, 

niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, mocznica, 

niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, mocznica, 

niedożywienie znacznego stopnia, hipoproteinemia)  

niedożywienie znacznego stopnia, hipoproteinemia)  

background image

 

 

52

52

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Shigella 

Shigella 

 

 

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 5 

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 5 

 dni 

 dni 

Częsta oporność: ceftriakson lub 

Częsta oporność: ceftriakson lub 

cefotaksym po sprawdzeniu wrażliwości

cefotaksym po sprawdzeniu wrażliwości

W razie oporności na podstawowe leki 

W razie oporności na podstawowe leki 

fluorochinolony można zastosować 

fluorochinolony można zastosować 

nawet u dzieci 

nawet u dzieci 

background image

 

 

53

53

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Enteropatogenna Escherichia coli 

Enteropatogenna Escherichia coli 

(EPEC)

(EPEC)

Leczyć jak krwistą biegunkę z gorączką 

Leczyć jak krwistą biegunkę z gorączką 

Leczyć chorych z przewlekającą się 

Leczyć chorych z przewlekającą się 

biegunką

biegunką

Wiele szczepów jest opornych na leki

Wiele szczepów jest opornych na leki

background image

 

 

54

54

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Enterotoksyczna Escherichia coli 

Enterotoksyczna Escherichia coli 

(ETEC)

(ETEC)

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 

1-5 dni 

1-5 dni 

Zwykle ustępuje samoistnie

Zwykle ustępuje samoistnie

Leczenie przeciwbakteryjne przyspiesza 

Leczenie przeciwbakteryjne przyspiesza 

proces zdrowienia 

proces zdrowienia 

background image

 

 

55

55

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Enteroinwazyjna Escherichia coli 

Enteroinwazyjna Escherichia coli 

(EIEC)

(EIEC)

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 5 

Leczenie jak w krwistej biegunce przez 5 

dni 

dni 

background image

 

 

56

56

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Enterokrwotoczna Escherichia coli (EHEC)

Enterokrwotoczna Escherichia coli (EHEC)

Obraz kliniczny biegunki krwistej 

Obraz kliniczny biegunki krwistej 

przebiegającej bez gorączki (tzn. z 

przebiegającej bez gorączki (tzn. z 

temperaturą ciała <38°c - nie jest wskazaniem 

temperaturą ciała <38°c - nie jest wskazaniem 

do empirycznego leczenia przeciwbakteryjnego

do empirycznego leczenia przeciwbakteryjnego

Powikłaniem zakażenia typem 0157:H7 

Powikłaniem zakażenia typem 0157:H7 

enterokrwotocznej E. coli jest zespół 

enterokrwotocznej E. coli jest zespół 

hemolityczno-mocznicowy. 

hemolityczno-mocznicowy. 

Leczenie antybiotykiem zwiększa ryzyko 

Leczenie antybiotykiem zwiększa ryzyko 

wystąpienia tego powikłania - Nie leczyć!  

wystąpienia tego powikłania - Nie leczyć!  

background image

 

 

57

57

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Przecinkowce inne niż Vibro cholerae

Przecinkowce inne niż Vibro cholerae

Leczenie jak w krwistej biegunce z 

Leczenie jak w krwistej biegunce z 

gorączką 

gorączką 

Aeromonas sp. 

Aeromonas sp. 

Zwykle samoograniczający się przebieg 

Zwykle samoograniczający się przebieg 

ew. leczyć jak krwistą biegunkę z gorączką 

ew. leczyć jak krwistą biegunkę z gorączką 

background image

 

 

58

58

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Yersinia sp. 

Yersinia sp. 

W większości leczyć jak krwistą biegunkę z gorączką

W większości leczyć jak krwistą biegunkę z gorączką

Gdy przebieg jest ciężki - ceftriakson i.v. 

Gdy przebieg jest ciężki - ceftriakson i.v. 

Rutynowe leczenie osób bez dodatkowych obciążeń jest 

Rutynowe leczenie osób bez dodatkowych obciążeń jest 

kontrowersyjne, skraca jednak okres wydalania bakterii 

kontrowersyjne, skraca jednak okres wydalania bakterii 

w stolcu. 

w stolcu. 

Zawsze należy leczyć chorych z grupy podwyższonego 

Zawsze należy leczyć chorych z grupy podwyższonego 

ryzyka: wiek <3 m.ż, niedobory odporności, zespół 

ryzyka: wiek <3 m.ż, niedobory odporności, zespół 

przeładowania żelazem (wielokrotne przetoczenia krwi i 

przeładowania żelazem (wielokrotne przetoczenia krwi i 

preparatów krwiopochodnych z powodu niedokrwistości 

preparatów krwiopochodnych z powodu niedokrwistości 

aplastycznej, sferocytozy, talasemii itp.), 

aplastycznej, sferocytozy, talasemii itp.), 

hemochromatoza, choroby nowotworowe, długotrwałe 

hemochromatoza, choroby nowotworowe, długotrwałe 

leczenie preparatami żelaza, leczenie desferoksaminą 

leczenie preparatami żelaza, leczenie desferoksaminą 

background image

 

 

59

59

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Clostridium difficile (szczep 

Clostridium difficile (szczep 

cytotoksyczny) 

cytotoksyczny) 

10 r.ż: metronidazol p.o. 30 mg/kg/d w 4 

10 r.ż: metronidazol p.o. 30 mg/kg/d w 4 

dawkach przez 10 dni (ew. wankomycyna) 

dawkach przez 10 dni (ew. wankomycyna) 

<10 r.ż: wankomycyna p.o. 40 mg/kg/d w 4 

<10 r.ż: wankomycyna p.o. 40 mg/kg/d w 4 

dawkach przez 10 dni 

dawkach przez 10 dni 

Zamiast wankomycyny można zastosować 

Zamiast wankomycyny można zastosować 

teikoplaninę. 

teikoplaninę. 

background image

 

 

60

60

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Giardia lamblia 

Giardia lamblia 

Metronidazol p.o. 15 mg/kg/d w 3 

Metronidazol p.o. 15 mg/kg/d w 3 

dawkach przez 5 - 7 dni lub 

dawkach przez 5 - 7 dni lub 

Tynidazol 50 mg/kg jednorazowo lub

Tynidazol 50 mg/kg jednorazowo lub

Furazolidon 6 mg/kg/d w 4 dawkach 

Furazolidon 6 mg/kg/d w 4 dawkach 

przez 7 - 10 dni

przez 7 - 10 dni

background image

 

 

61

61

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Entamoeba histolytica

Entamoeba histolytica

 

 

Metronidazol 35 - 50 mg/kg/d w 3 

Metronidazol 35 - 50 mg/kg/d w 3 

dawkach przez 10 dni w skojarzeniu z 

dawkach przez 10 dni w skojarzeniu z 

lekiem aktywnym wobec cyst 

lekiem aktywnym wobec cyst 

(paromomycyna lub diloksanid)

(paromomycyna lub diloksanid)

 

 

Alternatywnym lekiem jest tynidazol. 

Alternatywnym lekiem jest tynidazol. 

background image

 

 

62

62

 

 

WSKAZANIA DO 

WSKAZANIA DO 

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

 ANTYBIOTYKOTERAPII SWOISTEJ

Campylobacter jejuni/coli 

Campylobacter jejuni/coli 

 

 

ew. erytromycyna 20 - 50 mg/kg/d w 2 - 

ew. erytromycyna 20 - 50 mg/kg/d w 2 - 

4 dawkach przez 5 - 7 dni 

4 dawkach przez 5 - 7 dni 

Skraca okres choroby, gdy leczenie 

Skraca okres choroby, gdy leczenie 

rozpoczęto do 2 dni od początku 

rozpoczęto do 2 dni od początku 

objawów

objawów

Skraca okres wydalania Campylobacter 

Skraca okres wydalania Campylobacter 

w stolcu 

w stolcu 


Document Outline