Urazy kręgosłupa i rdzenia 

kręgowego

Urazy kręgosłupa i rdzenia 

kręgowego

Większość urazów kręgosłupa jest 

wynikiem wypadków komunikacyjnych, 
upadków z wysokości i urazów 
sportowych.

Urazy kręgosłupa szyjnego stanowią ponad 

połowę wszystkich urazów kręgosłupa.

U pacjentów z istniejącym urazem 

kręgosłupa występuje wysokie ryzyko 
kolejnych urazów – uszkodzenie rdzenia.

Wywiad

Urazy kręgosłupa często występują jako 

składnik urazu wielonarządowego.

Przy każdym urazie wielonarządowym 

należy brać pod uwagę możliwość urazu 
kręgosłupa.

Mechanizm urazu.
Schorzenia kręgosłupa przed wypadkiem.
Gdzie boli? gdzie występują zaburzenia 

czucia?

Badanie fizykalne

Schemat ABCDE – ocena wstępna i stabilizacja 

funkcji życiowych.

Badanie kręgosłupa: należy ocenić cały 

kręgosłup od potylicy do kości krzyżowej. 

Pacjent na boku – jedna osoba przytrzymuje 

głowę i szyję w osi ciała, druga tułów, trzecia 

nogi. Należy ocenić tkliwość, bolesność, uskoki 

kręgów, obrzęki, wybroczyny. 

Ocena siły mięśniowej, ubytków czucia, 

odruchów.

Brak odchyleń w badaniu neurologicznym nie 

wyklucza urazu kręgosłupa i rdzenia 

kręgowego.

Na miejscu zdarzenia

Kiedy myśleć o urazie kręgosłupa?
Mechanizm urazu – upadek z 

wysokości, wypadek komunikacyjny, 

upadek na głowę (skoki do wody)

Objawy – zaburzenia czucia kończyn, 

bóle grzbietu, szyi, niedowłady, 

porażenia, pacjent może zgiąć łokieć 

ale nie może go wyprostować, 

priapizm(długotrwały wzwód prącia bez 

podniecenia seksualnego).

Na miejscu zdarzenia

Zawsze ABC…
Jeśli konieczne to RKO 
 udrożnienie dróg oddechowych a 

unieruchomienie kręgosłupa: wykonać 

manualne unieruchomienia kręgosłupa – 

trzymając głowę i szyję pacjenta w pozycji 

pośredniej umieść obie ręce wokół szyi i 

złącz je z tyłu, przedramionami 

zapobiegając ruchom głowy

 ostrożne przenoszenie(najlepiej 4 – 5 osób 

stabilizujących kręgosłup) i tylko jeśli 

konieczne poruszanie pacjentem.

Na miejscu zdarzenia

Wczesne unieruchomienie:
Kołnierz Schantza lub inny kołnierz 

unieruchąmiający

Sztywne podłoże
Jeśli brak sprzętu nie ruszamy pacjenta 

do czasu przyjazdu karetki 
pogotowia.

Odwracanie pacjenta na 

plecy.

Kołnierz Schantza

Kołnierz Schantza

Kołnierz unieruchomiający

Złamania kręgosłupa

• Kompresyjne – zgnieceniu w różnym stpniu ulega 

kolumna przednia

• Wybuchowe – duża siła działająca w osi kręgosłupa 

i jednocześnie zginająca doprowadza do zgniecenia 

kolumny przedniej i środkowej, co sprawia, że krąg 

wygląda jak rozerwany od środka

• Zgięciowe – w mechanizmie silnego zgięcia z 

dodatkowo działającą rotacją dochodzi do 

zgniecenia kolumny przedniej i rozerwania 

środkowej

• Typu „pasa biezpieczeństwa” – są skutkiem 

rozciągnięcia kolumny przedniej i środkowej

• Przeprostne – zgnieceniu ulega kolumna tylna i 

środkowa

Złamania kręgosłupa

• Stabilne leczy się najczęściej 

zachowawczo przez założenie 
odpowiedniego gorsetu 
ortopedycznego lub gipsowego

• Niestabilne – wymagają zazwyczaj 

leczenia operacyjnego, którego celem 
jest uzyskanie dobrej stabilizacji 
kręgosłupa przez usztywnienie 
uszkodzonego miejsca.

Złamania kręgosłupa

Nawet u ludzi całkowicie i 

nieodwracalnie porażonych 
stabilizacja operacyjna 
złamań umożliwia wczesną 
rehabilitację i znosi lub 
znacznie osłabia ciężkie 
zespoły bólowe.

Złamania kręgosłupa

Złamania dwóch pierwszych kręgów 

szyjnych, ze względu na ich odmienną 
budowę warunkującą dużą ruchomość 
tego odcinka, odbiegają od dość typowych 
złamań kręgów położonych niżej.

Są rzadkie i trudne do rozpoznania, 

obarczone możliwością wystąpienia 
śmiertelnych powikłań w razie 
przeoczenia.

Obrażenia rdzenia 

kręgowego

Wstrząśnienie rdzenia kręgowego – postać 

najlżesza, zaburzenia funkcji bez zmian w 

strukturze. Stan odwracalny, ustępuje w 

pierwszych godzinach po urazie, mija do 

tygodnia

Stłuczenie rdzenia kręgowego – uszkodzenie 

struktury rdzenia (martwica), w zależności od 

umiejscowienia:

• Zespół całkowitego poprzecznego 

uszkodzenia rdzenia kręgowego – ognisko 

martwicy obejmuje cały przekrój, utrata 

odruchów, czucia, zaburzenia 

naczynioruchowe

Obrażenia rdzenia 

kręgowego

• Zespół przedniego uszkodzenia rdzenia kręgowego 

– uszkodzenie do 2/3 przednich przekroju rdzenia, 

porażenia, utrata czucia bólu i temperatury

• Zespół centralnego uszkodzenia rdzenia 

kręgowego – powstaje na skutek urazu 

przeprostnego o niewielkiej sile u ludzi starszych, 

występuje osłabienie siły mięśniowej, drętwienie 

kończyn górnych

• Zespół połowiczego uszkodzenia rdzenia 

kręgowego – rzadko, np. po postrzale, występuje 

po stronie urazu porażenie spastyczne, utrata 

czucia dotyku i czucia głębokiego; po stronie 

przeciwnej upośledzenie czucia temperatury i bólu

Obrażenia rdzenia 

kręgowego

Klinicznie:

 Uszkodzenia powyżej segmentu C3-C4 kończą się zgonem 

na miejscu wypadku z powodu porażenia mięśni 

oddechowych

 Uszkodzenia segmentów C5-C7 powodują wiotkie 

porażenia kończyn górnych, spastyczne dolnych i 

zniesienie wszystkich rodzajów czucia (tetraplegia)

 Uszkodzenia segmentów piersiowych – zniesienie 

wszystkich rodzajów czucia i porażenie spastyczne 

kończyn dolnych, z zachowaniem czynności kończyn 

górnych (paraplegia)

 Uszkodzenie stożka końcowego – wiotkie porażenie 

kończyn dolnych, nietrzymanie moczu i stolca

 Uszkodzenie ogona końskiego – objawy różne, częściowe 

niedowłady i porażenia kończyn dolnych z zaburzeniami 

oddawania moczu i stolca