DYDAKTYKA
OCENA W PROCESIE
KSZTAŁCENIA
DYDAKTYKA
OCENA W PROCESIE
KSZTAŁCENIA
ocena
"umowny sposób zakwalifikowania
pracy i postępów ucznia"
M. Szymczak, Słownik języka
polskiego t. II, Państwowe
Wydawnictwo Naukowe,
Warszawa 1979, s.436
ocena
„proces oceniania bądź rezultat tego procesu”
w węższym znaczeniu
„nota-jeden ze stopni przewidzianych w skali
ocen”
w znaczeniu szerszym
„opinia nauczyciela o wynikach pracy ucznia
wyrażona w formie stopnia lub jakiejkolwiek
innej formie niż stopień”
I. Altszuler, Badania nad funkcją oceny, PZWS,
Warszawa 1960, s.10
ocena
"wypowiedź o charakterze
wartościującym, będąca wyrazem
opinii pozytywnej lub negatywnej o
przedmiocie, stanie rzeczy, sobie czy
zdarzeniu”
W.Okoń,Nowy Słownik pedagogiczny,
Wydawnictwo Żak, Warszawa 1997,
s.195
ocena szkolna
”(…) to ustosunkowanie się nauczyciela
do osiągnięć ucznia, czego wyrazem
może być określony stopień szkolny lub
opinia wyrażona w formie pisemnej lub
ustnej a także zewnętrzne objawy
zachowania się nauczyciela takie jak
mimika czy gesty.”
W.Okoń,Nowy Słownik pedagogiczny,
Wydawnictwo Żak, Warszawa 1997, s.195
Stopień szkolny
„(…)jest symbolem (słownym, cyfrowym,
literowym) spełnienia określonych
wymogów programowych„
R. Muszkieta, Ocenianie osiągnięć uczniów
przez nauczycieli wychowania
fizycznego,Fundacja na Rzecz Akademii
Wychowania Fizycznego im. Eugeniusza
Piaseckiego w Poznaniu, Poznań 2004, s.50
Zgodnie z
rozporządzeniem MEN z
dn.19.04.1999 r. w kl. I-III
szkoły podstawowej
została wprowadzona
ocena opisowa
„(...) w formie syntetycznego
komentarza, o cechach zwięzłości,
dotyczącego najważniejszych
osiągnięć ich uwarunkowań i
zmian”
Rozporządzenie MEN
2001 paragraf 6
„przy ustalaniu oceny z
wychowania fizycznego, jeżeli nie
są one zajęciami kierunkowymi,
należy w szczególności brać pod
uwagę wysiłek wkładany przez
ucznia w wywiązywanie się z
obowiązków wynikających ze
specyfiki tych zajęć”.
PODSTAWOWE CECHY
OCENY SZKOLNEJ:
obiektywność,
trafność,
rzetelność,
jawność,
instruktywność,
element mobilizacji.
I. Altszuler poza
tradycyjnym stopniem
szkolnym wymienia
następujące formy ocen
a. – „stopnie pozorne”,
b. – plusy i minusy,
c. – wyrażenia zastępujące stopień
pozorny,
d. – potwierdzenie lub zaprzeczenie,
e. – wyrażenia aprobaty lub dezaprobaty
w różnej postaci,
f. – opis, komentarz, recenzja,
charakterystyka odpowiedzi.
Formy ocen według B.
Dymary
a.- ocena wg obowiązującej skali z
uzasadnieniem,
b.- ocena w postaci opinii o wynikach
w zakresie x, y, z,
c.- ocena w postaci opinii o wynikach,
możliwościach i sposobach pracy,
d.- ocena stawiana – przy współudziale
uczniów – przez nauczyciela,
e.- ocena mająca charakter
symboliczny (order uśmiechu, serce,
nutka itp.),
f.- ocena symboliczna nierzeczowa
(pochwała, gest, mimika, aprobata
itp.),
Formy ocen według B.
Dymary
g.- ocena stawiana przez uczniów wg
znanych kryteriów,
h.- ocena stawiana przez członków
zespołu wspólnej pracy,
i.- ocena odroczona, cząstkowa (jeśli
zrobisz to i to, będzie inna),
j.- ocena wg obowiązującej skali –
bez uzasadnienia ze strony
nauczyciela.
Przyczyny różnych ocen
Nauczyciel jako zwolennik stawiania
oceny
↓ ↓ ↓
krańcowej przeciętnejnormalnej
(6 lub 1) (3)(faktyczny
poziom
wiedzy)
Przyczyny różnych ocen
Wpływ autorytetu
Wpływ wyznaniowo -
narodowościowy
Wpływ partyjno-partykularny
Różne postacie nepotyzmu
Elementy mieszane
Przyczyny różnych ocen
Niejednakowy poziom wymagań stawianych
w różnych szkołach
Niejednakowy poziom wymagań stawianych
w różnych nauczycieli tej samej szkoły
Niejednakowe wartościowanie
poszczególnych elementów pracy i
odpowiedzi ucznia
Trudności w uchwyceniu małych różnic w
pracach i odpowiedziach uczniów.
OGÓLNE KRYTERIA
OCENY SZKOLNEJ
1. POZNAWCZE
1. znajomość faktów
2. znajomość uogólnień
3. posiadanie odpowiednio
wyćwiczonych umiejętności,
nawyków i przyzwyczajeń
OGÓLNE KRYTERIA
OCENY SZKOLNEJ
2. KSZTAŁCĄCE
1. Poprawność logicznego myślenia
2. Samodzielność i krytycyzm myślenia
3. Poprawność językowa odpowiedzi
4. Planowość i obszerność odpowiedzi
5. Dokładność obserwacji
6. Odpowiedni stosunek do przedmiotu
OGÓLNE KRYTERIA
OCENY SZKOLNEJ
3.
WYCHOWAWCZE
1.
Konsekwentnie naukowy charakter
poglądów ucznia
2.
Jednolitość poglądów ucznia, co do
podstawowych kwestii w szkole i poza
szkołą
3.
Zgodność postępowania ucznia z jego
poglądami
FUNKCJE OCENY
dydaktyczna,
społeczna,
wychowawcza,
selektywna,
sterująco - metodyczna,
psychologiczna.
3 główne cele oceniania
1. przewidywanie i selekcja (ale są same przez
się niewystarczające, jako że nie służą
bezpośrednio ulepszaniu uczenia się i
nauczania),
2. wywoływanie maksimum pożądanych zmian
u poszczególnych uczniów (nie zaś jako
wyselekcjonowanie na każdym poziomie tych,
którzy „mogą” i tych, którzy „nie mogą”),
3. wprowadzenie informacji oceniającej w
formie korygującego sprzężenia zwrotnego.
C. Galloway, Psychologia uczenia się i nauczania tom II,
Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszwa 1988, s.224
METODY OCENIANIA
czyli sposoby oceniania,
zależne od form i metod
kontroli oraz od miejsca w
procesie nauczania
Metody oceniania
nietechniczne - tradycyjne
– Formy kontroli ustne, pisemne,
praktyczne, graficzne, kontrola poprzez
pracę z książką, analizę pomocy
naukowych oraz kontrola poprzez
obserwację.
techniczne - metody testowe
– Testy, szablony, wzorniki, karty
preferowane, maszyny dydaktyczne.
Błędy w ocenianiu
1) stereotypy i uprzedzenia
2) błąd Pigaliona (samospełniająca się
przepowiednia
3) błąd pobłażliwości lub surowości
4) efekt aureoli
5)błąd prawdopodobieństwa
6) efekt pierwszego wrażenia
7) efekt ostatniego wrażenia.
8) błąd promieniowania
10) błąd kontrastu.
11) błąd oślepienia (efekt Horna)
12)błąd projekcji
13) błąd tendencji centralnej
T.Tyszka,Psychologiczne pułapki oceniania i
podejmowania decyzji,GWP,Gdańsk 2000,str.30
DYDAKTYCZNE WSKAZANIA
SKUTECZNEGO OCENIANIA
a.- był rzeczowy, dotyczył zaistniałych faktów,
zmierzonych treści i podsumowanych wyników,
b.- był zgodny z danymi zawartymi w opiniach
bieżących,
c.- był pozbawiony określeń o zabarwieniu
emocjonalnym, wolny od pustosłowia (świetnie,
bardzo, dobrze, średnio),
d.- powinien określać mocne strony ucznia bez
porównywania go do innego kolegi z klasy czy
też do ogólnego poziomu grupy,
e.- miał charakter administracyjny,
f.- pełnił podstawowe funkcje: dydaktyczna i
wychowawczą.
Samoocena
Samodzielne, świadome i aktywne
kształcenie
PYTANIA KONTROLNE
Jak oceniasz osiągnięcia i postępy
uczniów?
Do jakiej grupy oceniających
nauczycieli zaliczasz mgr K. Król?
Podaj przykłady błędów
występujących w ocenianiu
uczniów