Interwencje NBP oraz innych 

Banków Centralnych na rynku 

pieniężnym i walutowym

Maksymilian 

Kozłowski

Paweł Chojnowski

Spis treści

• Instrumenty interwencyjne Banków 

Centralnych

• Sytuacja płynnościowa w Polsce
• Interwencje NBP
• Kryzys płynności w USA
• Kryzys płynności w Indonezji
• Podsumowanie

Instrumenty interwencyjne 

Banków Centralnych podczas 

kryzysu płynności

• Operacje TAF
• SWAP walutowy
• Operacje Repo
• Bony pieniężne
• Outrighty

Sytuacja płynnościowa w Polsce 

2008

• W 2008 r sytuacja płynnościowa w Polsce 

uległa destabilizacji pod wpływem kryzysu 

kredytowego i płynnościowego na 

głównych rynkach finansowych

• IV kw. 2008: wzrost poziomu pieniądza 

gotówkowego i rezerwy obowiązkowej

• Narastająca nieufność pomiędzy 

kontrahentami na rynku międzybankowym

• Znaczny spadek płynności

Interwencje NBP

• Od października 2008 r. NBP 

rozpoczął przeprowadzanie operacji 
zasilających sektor bankowy w 
płynność złotową (operacje REPO) 
oraz w płynność walutową (operacje 
typu SWAP walutowy).

• Zwiększenie poziomu emisji bonów 

pieniężnych

Interwencje NBP

Czynniki wpływające na zmniejszenie płynności w 2008 (w 

mln zł):

• Przyrost pieniądza gotówkowego w obiegu           11.476
• Zwiększenie rezerwy obowiązkowej Banków 

3.173

• Wyższe wykorzystanie depozytu na koniec dnia w 

porównaniu z rokiem poprzednim

   891

• Spłata kredytu refinansowego 

   370

• Operacje SWAP walutowy 

   162

• Niższe wykorzystanie kredytu lombardowego 

       4

Razem:

          16.076

Czynniki wpływające na zwiększenie płynności 2008 (w 

mln zł):

• Operacje zasilające Repo            2.135
• Spadek depozytów złotowych sektora publicznego 1.546
• Wpłata z zysku NBP do budżetu państwa

          1.396

• Pozostałe pozycje netto

          1.081

• Wypłata dyskontowa bonów pieniężnych NBP  757
• Wypłata odsetkowa od rezerwy obowiązkowej 

  807

• Wypłata odsetek od obligacji NBP

  326

• Skup walut netto przez NBP 

  256

Razem: 

          8.304

Ciąg dalszy interwencji NBP 

(2009)

• Kontynuacja ‘pakietu zaufania’ 

– Operacje repo (średnio: 11.456 mln)
– Swap-y walutowe (średnio: 1,076 mln)

• Przedterminowy wykup obligacji 

(22.01.09r.) w kwocie nominalnej 7.816 mln

• Od  maja 2009 rozszerzenie wymaganych 

zabezpieczeń w transakcjach zasilających

• Umożliwienie rolowania zabezpieczeń w 

ramach nettingu

Interwencje FED przed 

kryzysem (USA)

• FED przed kryzysem 2008 stosował 

operacje repo i outright:

– repo:

• Zazwyczaj zawierane z terminem jednodniowym 
• Umowy trójstronne

– outright:

• Przed kryzysem 2008 głównie kupno/sprzedaż 

papierów wartościowych ministerstwa skarbu.

• paradygmat structural deficiency

Repo w USA 2008

• Przeciętna wartość krótkoterminowych 

operacji repo wyniosła 71 mld USD

• Przeciętna wartość długoterminowych 

operacji repo wyniosła 170 mld USD

• Zmiana paradygmatu.
• Brak operacji Repo w 2009
• Program LSAP
• Outrigty wynosiły 300 mld USD pod koniec 

2008

Interwencje FED podczas 

kryzysu (USA)

Wykup aktywów przez FED w 

mld USD

Skala interwencji, mierzona liczbą 

interwencji narastająco w okresie lipiec 

2007 – lipiec 2009

Kryzys płynności w Indonezji 

(1997-1999)

Sytuacja przed kryzysem:
• Słabości strukturalne
• Kruchość systemu finansowego
• Wysoka wartość zadłużenia 

krótkoterminowego w stosunku do 

rezerw walutowych banku centralnego

• Rosnący udział portfela kredytów 

zagrożonych

• Nie przestrzeganie zasad 

ostrożnościowych przez banki

Kryzys płynności w Indonezji

Działalność Banku Centralnego:
• Udzielanie nadzwyczajnych pożyczek
• Dostarczanie płynności poprzez 

operacje otwartego rynku

• Banki mogły przekraczać stany 

swych rachunków bieżących z BI

• 80% wsparcia płynnościowego 

skierowano do 5 banków

Kryzys płynności w Indonezji

Pomoc finansowa Banku Indonezji udzielona bankom komercyjnym w 
celu utrzymania ich płynności w okresie 7.1997-12.1998, w mld rupii

Podsumowanie

• Banki Centralne mają wiele 

instrumentów do poprawy płynności

• Różne polityki poszczególnych 

Banków Centralnych (FED vs NBP)

• Nie zawsze ich polityka jest skuteczna
• Za to może być bardzo kosztowna