Krążenie krwi

Obejmuje ono:
1. Płyny ustrojowe; krew, chłonka, 

płyn tkankowy.

2. Łożysko krwionośne 

wypełnione krwią dzięki;

• Sercu,
• Układowi naczyń krwionośnych

 

 

Krew

• Jest to tkanka płynna wypełniająca 

łożysko naczyń krwionośnych,

• oddzielona ona jest od pozostałych 

tkanek co najmniej l warstwą 
komórek, którą stanowi 
śródbłonek naczyniowy. 

• całkowita objętość krwi wypełniająca łożysko 

krwionośne stanowi od 1/20-1/13 masy ciała.

 

 

Krew

Zawiera ona;
• Elementy upostaciowane 

(erytrocyty, leukocyty, trombocyty 
stanowiące mniej niż 50% objętości 
krwi)

• Elementy 

nieupostaciowane( składniki 
osocza krwi)

 

 

Krew

• Stosunek objętości erytrocytów do 

objętości pełnej krwi nosi nazwę

    hematokrytu
• U człowieka zdrowego wynosi on 

40-50%.

 

 

Krew

Rola krwi w organiźmie
• Główną funkcją krwi jest 

utrzymanie stałego środowiska 
wewnętrznego.

 

 

Krew

• Funkcja ta może być spełniona 

dzięki temu, że krew krążąc w 
organiźmie powoduje:

1.  transport tlenu z płuc do tkanek,
2.  transport dwutlenku węgla z 

tkanek do płuc 

 

 

Krew

3.transport do wszystkich tkanek 

produktów energetycznych i 
budulcowych wchłoniętych z p.p.

4. transport do nerek -produktów 

przemiany materii wchłoniętych z 
tkanek

5.  transport hormonów 

wytworzonych w organiźmie

 

 

Krew

6.  transport witamin wchłoniętych 

w p.p.

7.  magazynuje hormony tarczycy i 

steroidowe wiążąc je z białkami 
osocza krwi

8.  wyrównuje ciśnienie osmotyczne 

we wszystkich tkankach,

 

 

Krew

10.wyrównuje różnicę temperatur 

między tkankami

11.funkcję obronną przed 

bakteriami (fagocytoza)

12.eliminuje za pomocą przeciwciał 

i układu dopełniacza substancje 
obce o charakterze białkowym.

 

 

Krew

• Krew obwodowa jest to tkanka 

płynna, mająca wiele cech 

wspólnych z tkanka łączną:

• 1 obie pochodzą z mezenchymy,            

                           

• 2 główną masę w tkance łącznej 

stanowi istota komórkowa, a we krwi 

osocze oraz niewielka ilość elementów 

morfotycznych zawieszonych w osoczu,

 

 

Krew

• Elementy komórkowe krwi
• erytrocyty, 
• leukocyty, 
• płytki krwi

 

 

Krew

Tkanki krwiotwórcze dzielą się;
l.   Pierwotne - czyli centralne tkanki 

hematopoetyczne(szpik kostny 
czerwony i grasica)

2.

Wtórne- czyli obwodowe tkanki 
hematopoetyczne(węzły chłonne, 
grudki chłonne w błonach 
śluzowych i śledziona)

 

 

Krew

• Szpik kostny czerwony-
• Jest zasadniczy narząd krwiotwórczy 

w życiu pozapłodowym. Stanowi on 
5% masy ciała z czego połowa to 
szpik czerwony, w którym powstaję 
elementy morfotyczne krwi. 
Występuje on głównie w kościach 
płaskich 

 

 

Krew

Wśród komórek szpiku wyróżnia 

się;

• 1.  komórki hematopoetyczne
• 2.  adipocyty (niewielka ilość)
• 3.  komórki zrębu
• 4.  komórki śródbłonka i przydanki
• 5.  komórki bariery

 

 

 

 

Krew

• Komórki stanowiące zrąb szpiku 

kostnego to komórki siateczki, 
które tworzą sieć, na której 
zawieszone jest utkanie tkanki 
szpikowej. 

 

 

Krew

Funkcje komórek siateczki;
1.  podporowa,
2.  udział w hematopoezie,
3.  właściwości żerne( pochłanianie 

jąder wydalanych przez dojrzałe 
erytroblasty)

4.  wydzielają; czynniki wzrostowe, 

leukotrieny,cytokiny, prostoglandyny

 

 

Krew

Komórki bariery
1. mają zdolność do kurczenia się
2.  łącząc się ze sobą otaczają kolonie 

komórek hematopoetycznych i 
chronią je przed działaniem 
czynników niepożądanych

3.  zwiększają przepływ krwi przez 

różne miejsca w jamach szpikowych

 

 

Krew

• Wszystkie elementy morfotyczne 

krwi pochodzą od komórki pnia 
szpiku pluripotencjalnej 
hematopoetycznej tj teoria 
unitarystyczna.

 

 

 

 

Krew

Pod wpływem czynnika wzrostowego 

granulocytów CSF-G, sześciu 
inetrleukin(IL-1, 6, 7,10,11,12) oraz 
innych czynników z komórki pnia 
powstają;

1.  komórki macierzyste 

nieukierunkowane (CFU-GEMM) i

2.  komórki limfoidalane

 

 

Krew

AD l Komórki macierzyste 

nieukierunkowane przekształcają 
się w;

• komórki ukierunkowane linii 

erytrocytów

• komórki ukierunkowane 

granulocytów i makrofagów

 

 

Krew

• komórki macierzyste linii 

eozynofilów

• komórki macierzyste linii 

bazofilów

• komórki ukierunkowane linii 

megakariocytów

 

 

Krew

AD 2 Komórki progenitorowe 

limfoidalane przekształcają się w 
szpiku kostnym w limfocyty pre-B, 
limfocyty pre-T, limfocyty 
NK( naturalni niszczyciele).

 

 

Krew

• w l mm3 krwi znajduje się u kobiet 

4,5mln, u mężczyzn 5mln 
erytrocytów

• w 5 litrach znajduje się 25 

bilionów

 

 

Krew

• U człowieka czerwone krwinki 

(erytrocyty) mają kształt okrągłej 
dwuwklęsłej soczewki i dlatego z 
profilu przyjmują kształt 
„biszkoptowaty".

• Wielkość zdrowych krwinek nie 

zależy od wieku osobnika, jest 
stała dla danego gatunku.

 

 

Krew

ERYTROCYTY

• Krwinki czerwone nie mają jąder.
•  Są one pokryte cieniutką błoną 

półprzepuszczalną.

 

 

Krew

• W preparacie świeżej krwi 

erytrocyty widać jako żółtawe 
krążki jaśniejsze w środku, z 
profilu w kształcie biszkopta, a 
poza tym łatwo tworzą rulony 
zbitych ze sobą krwinek. Ta 
aglutynacja nie jest trwała, rulony 
bardzo łatwo rozpadają się. 

 

 

Krew

• Tłumaczymy to zjawisko pewną 

lepkością krwinek czerwonych 
oraz działaniem sił 
powierzchniowych. 

 

 

Krew

Roztwór i z o t o n i c z n y jest to taki 

roztwór, który ma takie samo ciśnienie 
osmotyczne jak plazma komórki i 
płyny tkankowe oraz osocze. 
Izotonicznymi są również roztwory 
tzw. fizjologiczne (0.9o/o NaCI, płyn 
Ringera-Locke'a); które ze względu na 
swój skład zachowują tkanki oraz 
krwinki nie uszkodzone 

 

 

Krew

• Jeżeli do preparatu świeżej krwi 

dolejemy trochę wody 
destylowanej, krwinki znajdą się w 
roztworze hipotonicznym, tj. o 
niższym ciśnieniu osmotycznym 
aniżeli osocze.

 

 

Krew

• W roztworze hipotonicznym krwinka 

czerwona zaczyna pęcznieć wskutek 
przenikania do jej wnętrza wody. Gdy 
hipotonia jest znaczna, krwinki 
pęcznieją i pękają, a hemoglobina 
uchodzi na zewnątrz. Zjawisko takie 
nazywamy hemolizą=czyli 
uwolnieniem hemoglobiny na 
zewnątrz erytrocyta. 

 

 

Krew

• W roztworze hipertonicznym 

krwinki oddają wodę do otoczenia, 
kurczą się, na ich powierzchni 
powstają jak gdyby kolce: mówimy, 
że krwinka przybrała kształt 
morwowaty. Zjawisko to nazywa 
się 
p l a z m o l i z ą. 

 

 

Krwinka czerwona

• Wewnątrz znajduje się delikatny zrąb 

z substancji białkowych 
wypełniających całą komórkę, a w 
jego oczkach znajduje się substancja 
półpłynna złożona z wody, 
hemoglobiny oraz z nieznacznej ilości 
soli mineralnych, białek i lipidów.

 

 

Krew

• Hemoglobina jest czerwonym 

barwnikiem o odczynie 
zasadowym, krwinki w większym 
skupieniu nadają krwi barwę 
czerwoną. 

 

 

 

Krew

• Hemoglobina jest syntetyzowana 

w szpiku kostnym w komórkach 
proerytroblastów, erytroblastach 
zasadochłonnych i 
polichromatofilnych.

 

 

Krew

• Hemoglobina- zbudowana jest z 

białka -globiny, składającego się z 
4łańcuchów polipeptydowych i z 4 
cząsteczek hemu.

• U ludzi dorosłych w97% występuje 

Hemoglobina Al, w 2,5% HbA2 i

    około 0,5% -HbF(płodowa).

 

 

Krew

• HbAl ma 2 łańcuchy alfa i 2 beta
• HbA2 ma 2 łańcuchy Alfa i 2 delta
• HbF ma 2 łańcuchy alfa i 2 gama

 

 

Krew

• Oksyhemoglobina- czyli
• hemoglobina związana z tlenem –
• powstaje przez związanie hemu 

zawierającego atom F e++ wiążąc 
się z 

• jedną cząsteczką tlenu.

 

 

Krew

• Stopień wysycenia Hb tlenem -czyli 

równowaga między wiązaniem Hb z 
tlenem i uwalnianiem tlenu z 
oksyhemoglobiny zależy od; 

• prężności tlenu P02 i C02

• temperatury krwi,

• stężenia jonów wodorowych (czyli 

pH)

 

 

Krew

• Wzrost P02, spadek temperatury 

krwi zwiększa stopień wysycenia 
Hb tlenem, natomiast wzrost 
PCO2 i wzrost stężenia wolnych 
jonów wodorowych (czyli spadek 
pH krwi)-powoduje zmniejszenie 
stopnia wysycenia Hb tlenem. 

 

 

Krew

• Rola hemoglobiny;
•  transport tlenu z płuc do tkanek,
• transport CO2 z tkanek dopłuc,
• wiążąc się z tlenem podobnie jak 

mioglobina, stanowią magazyn 
tlenowy w organiźmie(zaspokaja 
organizm w tlen tylko na kilka 
sekund)

 

 

Krew

• Methemoglobina tj hemoglobina 

powstała w wyniku działania 
związków utleniających 
dwuwartościowy atom żelaza w 
cząsteczce hemu do żelaza 
trójwartościowego. 

• Ta hemoglobina nie ma właściwości 

wiązania i uwalniania tlenu. 

 

 

Krew

• Karboksyhemoglobina- tj 

połączenie Hb z CO, który ma 200 
razy większe powinowactwo 
wiązania się z Hb niż tlen.

 

 

Krew

Po rozpadzie erytrocytów w USŚ, 
śledzionie i wątrobie, uwalnia się 
Hb, która rozpada się na globinę 
(rozłożenie na aminokwasy) i na 
hem 

 

 

Krew

hem-ulega przemianie na 

biliwerdynę, a następnie 
bilirubinę i w komórkach wątroby 
wiąże się z kwasem 
glukuronowym i wydalana jest 
wraz z żółcią do XIIcy, a atomy 
żelaza powracają do osocza krwi

 

 

Krew

• W tkankach następuje oderwanie 

tlenu, który wejdzie do przemian 
chemicznych komórki.  

• Erytrocyty żyją średnio od 80 do 

120 dni.

• Po tym okresie są one niszczone 

przez układ siateczkowo-
śródbłonkowy śledziony 

 

 

Krew

• Krwinek białych jest u obu płci 

5-10 tysięcy w l mm3

•  płytek krwi u obu płci od 200 do 

300 tysięcy w l mm3

 

 

Krew

Krwinki białe=leukocyty
• 1.Krwinki  białe  są komórkami  

większymi  od  czerwonych,

• 2.posiadającymi    

charakterystyczne    dla    każdej    
postaci    jądro    i cytoplazmę.

 

 

Krew

• 3. Jest ich znacznie mniej niż 

krwinek czerwonych.

• 4. W 1 mm3 znajduje się od 5 do 

10 tysięcy krwinek białych.

 

 

Krew

• 5. W preparacie świeżej krwi są one 

bezbarwne - nie mają barwnika, a 
przez to są słabo widoczne

• 6.Po zabarwieniu ich widać, że 

jądra są silnie zasadochłonne, 
cytoplazma zaś

   różni się nieco w poszczególnych 

postaciach krwinek 

 

 

Krew

• 7.  Mają zdolność do 

samodzielnych ruchów 
amebowatych i zawierają w swej 
cytoplazmie złożone układy 
enzymatyczne.

 

 

Krew

• Leukocyty można podzielić na:
• I)  granulocyty   -   krwinki   

zawierające   w   plazmie   
ziarnistości   o swoistych 
zdolnościach barwienia się,

• II) agranulocyty - krwinki bez 

ziarnistości

 

 

Krew

Do granulocytów należą:
• a) leukocyty pałeczkowate i 

segmentowane obojętnochłonne, 

• b) leukocyty kwasochłonne, 
• c) leukocyty zasadochłonne

 

 

 Granulocyt 

obojętnochłonny 

• Między erytrocytami 

widać grupę płytek krwi 
Granulocyt 
obojętnochłonny ma 
słabo segmentowne, 
laskowato wygięte 
jądro. Drobne 
ziarnistości 
odpowiadają widocznym 
w mikroskopie 
elektronowym małym 
lizosomom 

 

 

Leukocyty, krwinki 

czerwone

• W górnej części zdjęcia 

znajduje się komórka 

wypełniona dużymi, 

zasadochłonnymi 

ziarnistościami, nazwana jest 

granulocytem zasadochłonnym. 

Obok niego znajduje się 

granulocyt obojętnochłonny, a 

na dole, na lewo, limfocyt, 

charakteryzujący się przede 

wszystkim dużym jądrem z 

wąskim pasmem cytoplazmy. 

Zwracają uwagę ważne dla 

diagnozy różnice wielkości 

między leukocytami oraz 

między leukocytami i 

erytrocytami.

 

 

Limfocyt i monocyt

•

Po lewej stronie 

zdjęcia widoczny 

jest tzw. limfocyt 

duży, po prawej 

monocyt, 

charakteryzujący się 

dużym, lekko 

wgłębionym, 

fasolowatym jądrem. 

Po lewej na górze 

kilka trombocytów 

 

 

Granulocyt kwasochłonny

• Granulocyt 

kwasochłonny, którego 
jądro ma zwykle dwa 
segmenty. Widoczne 
tutaj bardzo wyraźne 
ziarnistości są dzięki 
swej liczbie i wielkości 
łatwe do odróżnienia 
od dużo mniejszych 
ziarnistości 
neutrofilnych 

 

 

Granulocyt 

obojętnochłonny

• Ma silnie 

segmentowane 
jądro ma na 
górnym biegunie 
rakietkowatą 
wypustkę, tzw. 
pałeczkę dobosza. 
Odpowiada ona 
chromatynie 
płciowej 

 

 

limfocyty

• .Tzw. mały (po lewej 

stronie) i duży limfocyt, 

które różnią się wyraźnie 

stosunkiem jądra do 

cytoplazmy. Limfocyty 

małe mają tylko wąski, 

często niewidoczny rąbek 

cytoplazmy. Z reguły w 

blado zabarwionej cy-

toplazmie młodych, ale 

dużych limfocytów 

znajdują się delikatne 

tzw. ziarnistości 

azurochłonne.

 

 

Monocyt

• Monocyt z dużym, 

zawsze wgłębionym 
jądrem, lecz nigdy 
okrągłym jak w 
limfocytach. W 
często blado 
zasadochlonnej 
cytoplazmie można 
zaobserwować 
delikatne 
ziarnistości.

 

 

Krew

Do agranulocytów należą: 
• a) limfocyty, 
• b) monocyty.

 

 

Krew

• Leukocyty obojętnochłonne młode. 
•  Stanowią od 0-2%

Jądra ich dojrzewając ulegają 
stopniowemu przewężaniu na 
segmenty.

 

 

Krew

Granulocyty segmentowane 

obojętnochłonne 

• Leukocytów tych jest we krwi na 

ogólną ilość białych krwinek 55-
65% 

 

 

Krew

• Leukocyty te wykazują wybitną 

zdolność do ruchów pełzakowatych i 
fagocytozy.

• Dzięki zdolności do poruszania się 

komórki te mogą przechodzić przez 
ścianę naczynia krwionośnego do 
tkanek i nawet posuwać się w tkance 
łącznej, gdzie można je zawsze 
spotkać.

 

 

Krew

• Zjawisko to daje się łatwo 

zaobserwować w miejscowych 
stanach zapalnych, dokąd dążą 
leukocyty spełniające ważne 
zadanie fagocytowania bakterii.

 

 

Krew

• Ponadto działają one niszcząco na 

bakterie wydzielając specjalne 
enzymy, a także przez swą zdolność 
produkowania przeciwciał. 

• Leukocyty obojętnochłonne żyją od 

2 do 4 dni i są fagocytowane w 
układzie siateczkowo-
śródbłonkowym 

 

 

Krew

• Leukocyty kwasochłonne-

eozynofile występują w mniejszej 
ilości niż obojętnochłonne (2-4% 
ogólnej ilości krwinek białych). 

.

 

 

Krew

•  Komórki te mają również zdolność 

do ruchu pełzakowego. Spotyka 
się je w tkance łącznej, zwłaszcza 
obficie w błonie śluzowej 
przewodu pokarmowego. 

 

 

Krew

• Leukocyty kwasochłonne mogą również 

fagocytować, lecz w znacznie słabszym 
stopniu niż leukocyty obojętnochłonne. 
Mają one zdolność produkowania 
enzymów proteolitycznych oraz 
oksydaz. W warunkach fizjologii 
inaktywują substancje wywołujące 
odczyn zapalny, a patologii działają 
odwrotnie.

 

 

Krew

• Żyją przeciętnie od 8 do 12 dni. 
• W wielu chorobach alergicznych 

(jak katar sienny, astma) ilość ich 
zwiększa się w znaczącej ilości

 

 

Krew

• Leukocyty zasadochłonne 

występują w bardzo małej ilości 
(0,3-0,9%). 

 

 

 

Krew

•  komórki te nie są zdolne do 

samodzielnych ruchów ani do 
fagocytozy; 

• Uczestniczą w reakcjach 

anafilaktycznych.

 

 

Krew

• produkują enzymy utleniające 

(oksydazy); 

• nie zawierają natomiast enzymów 

proteolitycznych; 

•  wydzielają heparynę - ciało 

przeciwdziałające krzepnięciu krwi, 
produkowane również przez 
komórki tuczne tkanki łącznej 

 

 

Krew

• AGARANULOCYTY
1. Limfocyty
2. monocyty

 

 

Krew

• Limfocyty  stanowią od 20 do 

30% wszystkich białych krwinek . 

 

 

Krew

• Wytwarzają enzymy lipolityczne 

(rozpuszczające tłuszcze), lecz nie 
zawierają oksydaz jak granulocyty. 

• Limfocyty posiadają w miernym 

stopniu zdolność ruchu, fagocytują 
tylko wyjątkowo.

 

 

Krew

• Wytwarzają   one   tzw.   gamma-

globuliny   odgrywające   ważną   
rolę   w procesach 
odpornościowych organizmu. 

 

 

Krew

• Wyróżniamy limfocyty T 

(grasiczozależne) stanowiące 70% i dzielą 
się na :

• 1.  limfocyty T helper(pomagające) czyli 

CD4 ( stanowią40%), one pod wpływem 
swoistych immunogenów wydzielają 
przekaźniki humoralne czyli cytokiny (tj 
IL-2,4,5,6,10, interferon gama, i TNF), 
które aktywują limfocyty B lub inne T.

 

 

Krew

• 2.Limfocyty T-CD8-(stanowią 

30%)-one niszczą obce 
antygeny(np komórki zakażone 
wirusami), hamują aktywacje 
limfocytów B wywołaną przez 
limfocyty T CD4.

 

 

krew

• W warunkach zdrowia prawidłowy 

stosunek CD4 do CD8 zapewnia 
prawidłową reakcje 
immunologiczną typu 
komórkowego na pojawiające się 
obce antygeny

 

 

Krew

  limfocyty B (szpikozależne), 

stanowią 15% są one 
odpowiedzialne za reakcję 
humoralną odpowiedzi 
immunologicznej z produkcją 
immunoglobulin.

 

 

Krew

• Limfocyty NK naturalni niszczyciele)-

stanowią 15% wykazują aktywność 
cytotoksyczną-niszczą komórki 
zakażone wirusami, nowotworowe, za 
pomocą wytworzonych przez siebie 
białek(tj. perforyna- uszkadza bł.kom. 
obcej komórki wytwarzając w jej ścianie 
otworki.

• interleukina 12 -wzmaga aktywność NK.

 

 

Krew

Powstawanie immunoglobulin 

wiążących antygen, przebiega w 
zależności od tego, czy antygen 
występuje po raz pierwszy w 
organiźmie, czy po raz kolejny.

 

 

Krew

Pierwotna odpowiedź 

immunologiczna- po wniknięciu do 

środowiska wewnętrznego organizmu, 

zostaje sfagocytowany przez komórkę 

żerną i dezaktywowany, po pewnym 

czasie nieczynny antygen uwolniony z 

komórki i wraz z chłonką dostaje się 

do węzłów chłonnych, gdzie 

przyczepia się do błony komórkowej 

makrofaga.

 

 

Krew

Makrofag pełni rolę komórki prezentującej 

antygen dla limfocytów T CD4( helper). Pod 

wpływem cytokin wytwarzanych przez  l.T.CD4 

 i komórek prezentujących antygen dochodzi 

do aktywacji lim.B i przekształcenia ich w 

komórki plazmatyczne wytwarzające w 

znacznych ilościach immunoglobuliny, które 

krążąc w płynach ustrojowych wiążą antygen i 

unieczynniają go. Ubywanie antygenu z 

płynów powoduje przewagę CD8 nad CD4 i 

spadek wydzielania immunoglobulin przez 

plazmocyty.

 

 

Krew

Wtórna odpowiedź immunologiczna- 

odbywa się przy ponownym pojawieniu 
się tego samego antygenu , który 
dostaje się do chłonki i zostaje 
związany ze swoistymi przeciwciałami 
znajdującymi się na powierzchni  
limfocytów B, które ulegają 
przekształceniu w plazmocyty, 
produkujące swoiste immunoglobuliny.

 

 

Krew

Immunoglobuliny są 

syntetyzowane wewnątrz komórki 
na polirybosomach ziarnistej 
siateczki śródplazmatycznej skąd 
są transportowane na zewnątrz. 
Mają budowę zbliżoną –składają się 
z 4 łańcuchów polipeptydowych- 2 
lekkich i 2 ciężkich.

 

 

Krew

• Monocyty stanowią 4—8%krwinek 

białych. 

 

 

Krew

• Monocyty wykazują dużą zdolność 

do ruchu pełzakowatego i 
fagocytozy; 

• mogą one fagocytować nawet 

mniejsze komórki, 

• produkują enzymy utleniające.

 

 

Krew

Monocyty i makrofagi biorą udział:
• Regulacja biosyntezy immunoglobulin,
• Reakcje p-bakteriom, grzybom, wirusom,
• Usuwanie uszkodzonych tkanek,
• Kierowanie funkcją fibroblastów i 

k.tk.łącz.

• Angiogeneza,
• Wytwarzanie czynników wzrostowych.

 

 

Krew

• Płytki krwi=trombocyty znajdują 

się w liczbie od 200 do 400 tysięcy 
w l mm3 krwi. 

• Są to  właściwie  cząsteczki 

komórek powstałe  przez  
odszczepienie cząstek plazmy 
megakariocytów. 

 

 

Krew

• Trombocyty
• Wytwarzane są w szpiku 

czerwonym z megakariocytów. 
Krążą we krwi od 8-10 dni, a czas 
ich połowicznego krążenia wynosi 
od 4-5dni, zatrzymywane są w 
śledzionie, która jest ich głównym 
miejscem rozpadu.

 

 

Trombocyty

• Biorą udział w hemostazie, po 

uszkodzeniu śróbłonka naczynia i 
odsłonięciu warstwy 
podśródbłonkowej naczynia 
przylepiają się

   i tworzą czop płytkowy.

 

 

Trombocyty

• Białka warstwy podśródbłonkowej 

naczynia (kolagen, fibronektyna, 
trombospondyna, witronektyna, 
laminina, czynnikvon Willebranda) są 
rozpoznawane przez receptory 
trombocytów i przyczepiają się do 
nich, ulegają agregacji, i uwalniają ze 
swoich ziarnistości liczne czynniki, 
które nasilają agregację płytek krwi.

 

 

Trombocyty

Do czynników zwiększających 

agregację należą:

• ADP i ATP
• adrenalina, serotonina,
• czynniki krzepnięcia (I, II,V,XI)
• czynniki wzrostowe PDGF, TGF-B 
• białka adhezyjne (fibronektyna i 

trombospondyna)

 

 

Trombocyty

• Płytki krwi są różnokształtne, 

często owalne, nie mają jądra, 
natomiast środek płytki jest 
wypełniony ziarenkami 
azurofilnymi (chromomerus cum 
granulo granulomeri).

• Płytki warunkują krzepnięcie krwi.

 

 

Trombocyty

• Z błony cytoplazmatycznej 

agregujących płytek uwalniane 
są

• pochodne kwasu arachidonowego 

w postaci tromboksanów (TXA2 i 
TxB2) i leukotrieny 
(LTB4,LTC4,LTD4 LTE4)

 

 

Trombocyty 

• Skupiają się one w środku 

przyszłego skrzepu i rozpadając 
się aktywują

• trombokinazę surowicy, która 

działa na fibrynogen (włóknik).

 

 

Krew

• Poza tym mogą one działać 

bakteriobójczo wydzielając przy 
rozpadzie przeciwciała. 

• Płytki krwi żyją kilka dni.

 

 

Krew

• Na powierzchni leukocytów i 

trombocytów występują również 
antygeny grupowe.

• Ludzkie antygeny leukocytarne-

HLA-czyli antygeny zgodności 
tkankowej, które są rozpoznawane 
przez receptory na błonie

    komórkowej limfocytów T 

 

 

Krew

1. Układ HLA- ma szczególne 

znaczenie w przeszczepianiu 
narządów.

2. Limfocyty-pochodzą z różnych tkanek 

i narządów, w których są wytwarzane; 
ze szpiku kostnego czerwonego, 
grasicy, węzłów chłonnych, grudek 
chłonnych błon śluzowych i śledziony. 

 

 

Krew

3. Wymienione narządy wraz z 

naczyniami chłonnymi i 
krwionośnymi tworzą układ 
chłonny, limfocyty krążąc między 

   tkankami , dzielą się, dojrzewają i 

zmieniają swoje właściwości. 

 

 

OSOCZE

• Składa się ze składników 

nieorganicznych i organicznych.

 

 

OSOCZE

Składniki nieorganiczne osocza
• 1.  kationy -głównie jony Na i K
• 2.  aniony-jony chlorkowe i 

węglanowe

 

 

OSOCZE

•  Składniki organiczne osocza
• 1.  białka
• 2.  składniki pozabiałkowe
• 3.  Lipidy

 

 

Białka osocza

Występują w ilości 70-75g w 1 L osocza.
Dzielą się na trzy zasadnicze frakcje;
• Albuminy-55,1%
• Globuliny-38,4% (L1-5,3%,L2-8,7%,

B-13,4%, G-11%)

• Fibrynogen-6,5%

 

 

Białka osocza

Albuminy-wytwarzane są w wątrobie.
Główną funkcją ich jest wiązanie 

cząsteczek wody i dlatego wywierają 
na ścianki naczyń ciśnienie 
koloidoosmotyczne czyli onkotyczne. 
Na cząstkach albumin osadzają się 
hormony, które są nośnikami dla 
tych substancji.

 

 

Białka osocza

Globuliny- w tej frakcji występują;
1.

Muko- i glikoproteiny.

2.

Lipoproteiny.

3.

Globuliny wiążące metal (Fe, Cu) tj 

transferrytyna, ceruloplazmina.

4.

Gammaglobuliny( G,A,D,M,E)-

tylko wytwarzane w węzłach 

chłonnych.

Pozostałe globuliny powstają w wątrobie.

 

 

Składniki organiczne 

pozabiałkowe osocza

Należą tu;
• Węglowodany i ich produkty przemiany 

(glukoza, kwas mlekowy)

• Produkty przemiany białkowej (aminokwasy 

i produkt deaminacji –amoniak)

• Produkty przemiany hemu (bilirubina, 

urobilinogen)

• Inne produkty przemiany 

wewnątrzkomórkowej (kwas moczowy i 

kreatynina)

 

 

Lipidy osocza

Występują w osoczu od 5-8g w 1 L 

osocza.

W skład wchodzi-
Cholesterol, fosfolipidy, triacyloglicerole,
Witaminy rozpuszczalne w tłuszczach 

(ADEK)

Hormony steroidowe wydzielane przez 

korę nadnerczy, jądro, jajnik.

Wolne kwasy tłuszczowe.

 

 

Krew

Grupy krwi

• Wyróżnia się 4 główne grupy krwi: 
• A,
•  B, 
• AB, 
• O

 

 

Krew

• Podział ten został przeprowadzony 

na podstawie obecności

• antygenów grupowych ABO, 
    które są obecne w otoczce 

erytrocytów 

 

 

Krew

Grupa A
• Ludzie mający antygen A w 

otoczce erytrocytów, 

• posiadają w osoczu naturalne p-

ciała anty-B czyli beta 

 

 

Krew

• Grupa B
• Mający antygen B w otoczce 

erytrocytów, posiadają w osoczu

• naturalne p-ciała anty A czyli 

alpha.

 

 

Krew

• Grupa AB
• W grupie AB w otoczce 

erytrocytów znajdują się antygeny 
A i B, 

• a w osoczu jest brak p-ciał. 

 

 

Krew 

• Grupa O
• W grupie O substancja grupowa 

H ma bardzo słabe właściwości 
antygenowe, 

•  w osoczu występują p-ciała 

antyA i antyB.

 

 

Krew

Antygen a nie jest jednorodny i 

dzieli się na Al i A2, dlatego

• wyróżnia się sześć grup głównych
• Al, A2, B, A1B, A2B, 0. 

 

 

Krew

• Ponadto istnieje podział grup w 

zależności od układu Rh: 

• Rh dodatni 
• Rh ujemny 

 

 

Krew

• Rh dodatni - w otoczkach 

erytrocytów występuje antygen D

• Rh ujemny- w otoczkach 

erytrocytów brak jest tego 
antygenu 

 

 

Krew 

• Antygen D odgrywa rolę w 

konflikcie serologicznym pomiędzy 
Rh-ujemną matką i Rh dodatnim 
ojcem 

 

 

Krew

• W układzie Rh występuje ponad 40 

antygenów, lecz ich znaczenie 
praktyczne jest małe, bada się 
głównie 

• antygeny C, c, D, d , E, e.

 

 

Krew

Przed przetoczeniem krwi 

niezbędne jest 

• oznaczenie grupy krwi biorcy i dawcy,
• zgodność grup głównych i czynnika 

Rh,

• data ważności krwi przetaczanej,
• wykonanie próby krzyżowej.

 

 

Hemostaza

Jest to proces polegający na 

zatrzymaniu krwi w łożysku 
naczyniowym.

Zależy ona od:
1.

Właściwości naczyń krwionośnych,

2.

Obecności płytek krwi  i zdolności 
tworzenia z nich czopu płytkowego,

 

 

Hemostaza

3.Czynników osoczowych 

wywołujących przejście 
fibrynogenu w fibrynę, która 
wraz z czopem płytkowym, 
leukocytami i  erytrocytami 
tworzy skrzep krwi.

 

 

Hemostaza

• W miejscu uszkodzonego śródbłonka 

naczynia skupiają się płytki krwi 
tworząc czop i uwalniają 
tromboksan-(TxA)-substancja , która 
nasila agregację płytek i równocześnie 
silnie kurczy naczynie krwionośne. 
Równocześnie z uszkodzonego 
śródbłonka , gdzie przylega czop 
zostają odsłonięte białka adhezyjne

 

 

Hemostaza

Białka adhezyjne to:
1.

Kolagen,

2.

Czynnik von Willebranda,

3.

Fibrynogen, 

4.

Fibrynonektyna,

5.

Laminina,

6.

Witronektyna

7.

trombospondyna 

 

 

Hemostaza

• Na powierzchni płytek krwi znajdują 

się swoiste receptory , które wiążą się 
z białkami adhezyjnymi.

• Równocześnie z śródbłonka naczynia 

zostaje uwolniona Prostacyklina 
(PGI) wywierająca działanie 
przeciwstawne do tromboksanu-czyli 
hamuje agregację płytek i rozkurcza 
naczynie krwionośne.

 

 

Krzepnięcie krwi

Jest to proces polegający na 

zamianie fibrynogenu w fibrynę 
z udziałem enzymu 

    trombiny, która we krwi 

występuje w postaci nieaktywnej tj 
protrombiny 

 

 

Krzepnięcie krwi

Istnieją dwa mechanizmy 

aktywujące protrombinę;

- wewnątrzpochodny,
- Zewnątrzpochodny. 

 

 

Krzepnięcie krwi

• Wewnątrzpochodny- ujawnia 

się ,gdy krew ma kontakt z 
substancjami o ładunku ujemnym 
np.ściana probówki gdzie znajduje 
się krew pobrana z żyły, a 
wewnątrz naczynia krew 
najczęściej krzepnie w miejscu 
uszkodzenia śródbłonka.

 

 

Krzepnięcie krwi

Proces krzepnięcia zew- i 

wewnątrzpochodny przebiega w 
sposób kaskadowy, 

Bierze w nim udział 13 

czynników krzepnięcia.

 

 

Czynniki krzepnięcia

I-    fibrynogen,
II-   protrombina,
III-  tromboplastyna tkankowa
IV-   jony CA
V-     proakceleryna
VI-   akceleryna
VII-  prokonwertyna

 

 

Czynniki krzepnięcia

VIII-  czynnik p-hemofilowy A
IX   -  czynnik p-hemofilowy B
X    -   czynnik Stuarta
XI   -   czynnik p-hemofilowy C
XII –   czynnik kontaktowy 

Hagemana

XIII-    czynnik stabilizujący skrzep

 

 

Krzepnięcie krwi

Wewnątrzpochodny- rozpoczyna się od 

aktywacji czynnika XII(kalikreina, 
kininogen, kolagen i powstaje XIIa, 
który działa na XI, IX,X i II i powstają 
aktywne aż do kaskady gdzie 
fibrynogen I przekształca się w 
fibrynę labilną , a ta pod wpływem 
czynnika XIII i i jonów Ca w fibrynę 
stabilną

 

 

Krzepnięcie krwi

Zewnątrzpochodny-rozpoczyna się od 

kontaktu krwi wypływającej z 
naczynia z uszkodzoną tkanką, 
uwolniona trombo- plastyna tkankowa 
i aktywny czynnik VII (występujący w 
tkankach) powoduje aktywację 
czynnika IX , lub X. Od tego momentu 
oba układy wew. i zew. przebiegają 
jednakowo.

 

 

Krzepnięcie krwi

Czynnik I- Fibrynogen- podlega 

fibrynolizie

pod wpływem enzymu plazminy,występującej
stale w formie proenzymu –plazminogenu.
Aktywatorem tej przemiany jest;
-t-PA i-u-PA (tkankowy i urokinazowy)
Inhibitorem tej przemiany jest:
-PAI-1 i –PAI-2.

 

 

Krzepnięcie krwi

Wrodzony brak czynnika VIII tj. hemofilia A
Wrodzony brak czynnika IX tj.   hemofilia B
Wrodzony brak czynnika XI  tj.  hemofilia C
Niedobór vit.K –w pokarmach, upośledzone 

jej wchłanianie lub wypieranie przez 
pochodne dikumarolu- hamuje syntezę 
czynnika II,VII,IX,białka C i S.

 

 

Krzepnięcie krwi

Granulocyty zasadochłonne oraz 

komórki tuczne tkanki łącznej stale 
wytwarzają do krwi heparynę 
(100ug/L osocza). Działa ona blokując 
aktywność wielu czynników 
krzepnięcia, lecz główne działanie 
trombiny(czynnika IIa) na 
fibrynogen (czynnika I)-hamując w 
ten sposób krzepnięcie krwi.

 

 

Chłonka

Część przefiltrowanego osocza do 

tkanek, przez ściany naczyń 
włosowatych dostaje się do naczyń 
chłonnych i powraca w postaci 
chłonki do krwi żylnej przez 
przewód piersiowy i chłonny 
prawy.

 

 

Równowaga kwasowo-

zasadowa

W tkankach ustroju powstają stale 

kwasy jak np, węglowy, mlekowy, 
moczowy i inne, a w czasie wysiłku 
ilość wytwarzanych kwasów 
znacznie zwiększa się. 

 

 

Równowaga kwasowo-

zasadowa

W czasie trawienia pokarmów 

dochodzi do wydzielania soków 
trawiennych kwaśnych (sok 
żołądkowy) i zasadowych (sok 
trzustkowy), ponadto w pokarmach 
spożytych tez znajdują się składniki 
kwaśne jak i zasadowe, które są 
wchłaniane do krwi. 

 

 

Równowaga kwasowo-

zasadowa

Wraz z wydychanym powietrzem 

stale jest usuwany kwas węglowy.

Kwasy i zasady nielotne są wydalane 

z moczem. 

 

 

Równowaga kwasowo-

zasadowa

Aby została utrzymana prawidłowa 

równowaga kwasowo-zasadowa, 

muszą być zachowane właściwości 

buforowe krwi, co wiąże się z 

występowaniem we krwi;

•   buforu węglowodanowego,
•   buforu fosforanowego
•   białek osocza
•   krwinek czerwonych

 

 

Równowaga kwasowo-

zasadowa

Poza tym w płucach, w krwi 

tętniczej, aniony chlorowe 
przechodzą przez otoczkę 
erytrocytów do osocza, a w 
tkankach we krwi żylnej 
powracają do krwinek 

 

 

Równowaga kwasowo-

zasadowa

Ta wędrówka anionów chlorowych 

jest ściśle związana z 
właściwościami oksyhemoglobiny, 
która jest silniejszym kwasem od 
hemoglobiny, wypiera te jony z 
erytrocytów, a w krwi żylnej powrót 
do erytrocytów, co powoduje 
utrzymanie stałego pH krwi żylnej.