Instytut Pielęgniarstwa PWSZ w Sanoku

Zasady postępowania 

przed      i 

pooperacyjnego w 

przypadku operacji 

serca.

Mgr Elżbieta Cipora

 

 

Metody diagnostyczne

• Wywiad i wstępne badanie w tym tętno, RR, 

Ekg.

• Rtg klatki piersiowej.
• Echokardiografia pozwala określić wielkość 

struktur wewnątrzsercowych i ich zachowanie 

w trakcie czynności.

• Tomografia komputerowa jest przydatna do 

rozpoznawania tetniaków, guzów, zwapnień 

zastawek i skrzeplin wewnątrzsercowych.

• Cewnikowanie serca.
• Koronarografia.

 

 

Cewnikowanie serca

• Polega na wprowadzeniu cewnika przez żyłę 

obwodową do serca.

• Rozpoznanie zmian w sercu uzyskuje się przez:
   - obsewację rtg położenia cewnika w sercu,
   - pomiar ciśnienia w przedsionkach, komorach   

    i dużych naczyniach,

   - gazometrię, a przede wszystkim wysycenie 

krwi tlenem w różnych przestrzeniach serca,

   - angiokardiografię – szybkie wstrzyknięcie 

przez cewnik środka cieniującego umożliwia 

zarejestrowanie przepływu krwi przez serce.

 

 

Cewnikowanie serca

Cewnikowanie serca lewego.

Cewnikowanie serca prawego.

 

 

Koronarografia

• Polega na wstrzyknięciu środka 

cieniującego do prawej i lewej 
tętnicy wieńcowej i rejestrowaniu 
rentgenowskim w różnych 
płaszczyznach obrazu przepływu 
krwi.

 

 

Choroby serca leczone 

operacyjnie

• Wrodzone wady serca bez przecieku.
• Wrodzone wady serca z przeciekiem.
• Nabyte wady zastawkowe serca.
• Zaawansowana choroba wieńcowa.
• Powikłania po zawale mięśnia 

sercowego.

 

 

Wskazania do zabiegu

• Narastająca niewydolność 

krążenia.

• Objawy płucne.
• Omdlenia.
• Zatorowość.

 

 

Operacje metodą 

zamkniętą

• Ułożenie na prawym boku.
• Po otwarciu opłucnej dochodzi się do worka 

osierdziowego, a z worka osierdziowego do 
lewego ujścia żylnego.

• Przez to ujście wprowadza się palec do 

lewego przedsionka i palcem bada stan 
zastawki.

• Tą samą drogą wprowadza się rozszerzadło   

          i rozszerza spoidła zastawki.

 

 

Operacje w krążeniu 

pozaustrojowym

• Po raz pierwszy aparat do krążenia pozaustrojowego został 

zastosowany w 1953 roku.

• Zasada działania aparatu:
   - rury wypełniające obie żyły główne pobierają krew żylną , 

która płynie do utleniacza, a następnie do wymiennika 

ciepła gdzie ulega łagodnemu ogrzaniu lub ochłodzeniu,

   - dalej krew jest wtłaczana pod ciśnieniem do tętnicy 

biodrowej lub aorty.

• Kardioplegię, czyli zatrzymanie czynności serca uzyskuje 

się przez podanie roztworu potasu lub płynu 

kardioplegicznego.

• W celu obniżenia przemiany materii i tym samym 

zmniejszenia zapotrzebowania na tlen stosuje się 

hipotermię.

 

 

Schemat krążenia 

pozaustrojowego

 

 

Przygotowanie do zabiegu

• Odbywa się w oddziale kardiologicznym.
• Należy wyeliminować wszelkie stany zapalne, ograniczyć podawanie 

płynów.

• Wykonać badania diagnostyczne zgodnie z zaleceniem.
• Stosować farmakoterapię w zależności od zlecenia lekarskiego (leki 

moczopędne, nasercowe, przeciwzakrzepowe).

• Przygotować chorego psychicznie do zabiegu.
• Wdrażać pacjenta do fizykoterapii (nauka prawidłowego oddychania, 

efektywnego kaszlu).

• Wyłączyć leki moczopędne i nasercowe na 48 godzin przed zabiegiem.
• W przeddzień operacji zważyć chorego, przygotować przewód 

pokarmowy, pole operacyjne, wieczorem podać środek nasenny 

zgodnie ze zleceniem.

• W dzień operacji przed transportem na blok sprawdzić przygotowanie 

pola operacyjnego i dokonać jego ponownej dezynfekcji, dokonać 

oceny układu krzepnięcia.

 

 

Opieka we wczesnym okresie 

pooperacyjnym

• Zorientować się w przebiegu zabiegu 

operacyjnego.

• Bezpiecznie przetransportować 

pacjenta   do OIOM – u.

• Prowadzić intensywny nadzór 

(monitorowanie bezprzyrządowe         

         i przyrządowe).

• Zapewnić stałą opiekę pielęgniarską.  

 

 

Dalsza opieka nad pacjentem

• Przekazać pacjenta do oddziału.
• Ułożyć pacjenta w pozycji półwysokiej, na wznak lub na stronie operowanej.
• Obserwować w kierunku powikłań.
• Zwalczać ból.
• Nadzorować czynność oddechową (intubacja do 48 godzin, oczyszczanie drzewa 

oskrzelowego, nacieranie, oklepywanie pleców).

• Dbać o ranę pooperacyjna i drenaż ;
   - zmiana opatrunku jeśli zachodzi potrzeba nawet w dniu zabiegu, szwy usuwamy w 7 

dobie co drugi, w 9 pozostałe,

   - drenaż dotyczy jamy opłucnej i worka osierdziowego. W pierwszej godzinie ilość krwi 

może dochodzić do 600 ml, ale stopniowo zmniejsza się i po 3 godzinach nie powinna 

przekraczać 50 ml. Po 6-12 godzinach wyciek krwi powinien zmienić się w wyciek 

surowiczo-krwisty, a po 12 godzinach ilość wydzieliny z drenu powinna wynosić 5-10 

ml . Dren powinien być usunięty do 72 godzin, w razie powikłań drenaż może zostać 

utrzymany dłużej.

• Uruchamiać zależnie od rodzaju zabiegu i stanu chorego.
• Wykonać badania kontrolne.
• Przetransportować pacjenta na dalsze leczenie sanatoryjne.

 

 

Powikłania po operacjach 

kardiochirurgicznych

POWIKŁANIE

PRZYCZYNA

niewydolność krążenia

kwasica, niedotlenienie

tamponada serca

nadmierne krwawienie

Krwotok

nadciśnienie tętnicze, małe 
stężenie czynnika krzepnięcia

obrzęk płuc

zła czynność lewej komory, zła 

praca nerek

bloki przewodzenia

miejscowy obrzęk

zawał serca

niedotlenienie, zmniejszony 

przepływ wieńcowy

niewydolność nerek

obniżenie RR, podostre 

zapalenie wsierdzia