WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

AHE  w  ŁODZI WYDZIAŁ ZAMIEJSCOWY w 

WARSZAWIE

WARSZAWA 2012/013

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

• Definicja  EAACI – Europejska 

Akademia Alergologii i Immunologii 
Klinicznej

•Anafilaksja- to ciężka, 

zagrażająca życiu , uogólniona, 
lub układowa natychmiastowa 
reakcja nadwrażliwości.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Nadwrażliwość ta spowodowana 

jest uwalnianiem się mastocytów 
 lub bazofilii mediatorów:

Histaminy
Serotoniny
SRS - a (slow reacting 

substance of anaphylaxis).

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Działanie mediatorów:
 wyzwalają reakcję antygenu z komórkami 

wiązącymi immunoglobulinę E (IgE),

Histamina działa na błone naczyniową i 

komórki mięśni gładkich – wywołując 
wzrost przepuszczalności naczyń 
włosowatych zwiększając przenikanie 
dużych ilości płynu śródnaczyniowego do 
przestrzeni poza komórkowej. Wówczas 
dochodzi do powstania obrzęku w dolnej 
części gardła lub krtani,

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

• SRS – a wywołuje skurcz oskrzeli i stan 

astmatyczny.

• Uwalnianie tych mediatorów ; 

histaminy, serotoniny i SRS –a 

doprowadza do dużych ubytków osocza, 

powodując spadek minutowy serca i 

ciśnienia tętniczego krwi.

• Dlatego wstrząs anafilaktyczny 

okreslamy mianem  niewyrównanego 

wstrząsu hipowolemicznego.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Epidemiologia i rokowanie

 Wstrząs występuje  30-

950 przypadków na 100 

000 osób rocznie

 0,05 – 2,0% w ciągu całego 

życia

 Śmiertelność niższa niż 1%
 Wg badań do zatrzymania 

oddechu dochodzi:

 30-35 min po spożyciu 

pokarmu

 10-15 min po użądleniu
 Po 5 min. po dożylnym 

podaniu leków

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

• CZYNNIKI WYZWALAJĄCE:
Pokarmy, głównie orzechy
Leki; antybiotyki, NLPZ-y, leki 

zwiotczające mięsnie

Lateks                      

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Rozpoznanie wstrząsu anafilaktycznego

Rozwija się nagle, szybko narastają 

zagrażające życiu objawy, niedrożność 

dróg oddechowych lub niewydolność 

oddechowo- krążeniowa. Objawom 

tym towarzyszą zmiany skórne i 

zmiany na błonach śluzowych. 

Reakcja ta jest zwykle gwałtowna.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

OBJAWY ANAFILAKSJI
Układ oddechowy

Obrzęk dróg oddechowych

Chrypka

Świst krtaniowy

Duszność

Splątanie z powodu niedotlenienia

Zatrzymanie oddechu

Stan astmatyczny

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Układ krążenia:

Blada i wilgotna skóra

Częstoskurcz

Hipotensja

Zaburzenia świadomości

Zaburzenia ukł. sercowo – 

naczyniowego

Niedokrwienie mięśnia sercowego, 

zmiany w EKG

Bradykardia

Zatrzymanie krążenia

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Skóra i błony sluzowe;

Rumień

Pokrzywka

Obrzęk naczyniopowiek, warg, jamy 

ustnej i gardła

Zmiany skórne sa często pierwszym 

objawem i wystepują w 80% 

anafilaksji, mogą być subtelne, albo 

nasilone i dotyczyć każdego miejsca 

na ciele.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

FAZY WSTRZĄSU
I. FAZA – OKRES ZABURZEŃ 

WSTEPNYCH

Oliguria, spadek ciśnienia 

tętniczego, tachykardia, 
zobojętnienie psychiczne

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

FAZY WSTRZĄSU
I. FAZA – OKRES ZABURZEŃ WSTEPNYCH

Oliguria, spadek ciśnienia tętniczego, 

tachykardia, zobojętnienie psychiczne

II. FAZA – WSTRZĄS KOMPENSOWANY

Blada, zimna skóra, pokryta potem, 

postępujący spadek ciśnienia, 

tachykardia narasta, częstoskurcz i 

kwasica metaboliczna

III. FAZA – WSTRZĄS NIEODWRACALNY

 Załamują się mechanizmy 

kompensacyjne, w tkankach jest coraz 

mniej tlenu – co doprowadza do śmierci.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

LECZENIE:

Do rozpoznania i leczenia używany jest 

schemat ABCD. Podstawowe zasady 

leczenia są takie  samo dla wszystkich 

grup wiekowych. Leczenie uzależnione 

jest od kolejności występujących 

objawów. Chorego układamy w pozycji 

leżącej z nogami uniesionymi do góry 

w celu centralizacji krążenia. Jeśli jest 

to możliwe i nie opóźnia rozpoczęcia 

zasadniczego leczenia – należy usunąć 

czynnik wyzwalający anafilaksję.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

RKO należy rozpocząć bezzwłocznie i 

prowadzić ją zgodnie z aktualnymi 

wytycznymi, jak najszybciej wezwać 

pomoc, gdyż zasadnicze znaczenie w 

przeżywalności ma wczesne wdrożenie 

zaawansowanych zabiegów 

resuscytacyjnych (ALS). Z powodu 

obrzęku i niedrożności dróg 

oddechowych należy jak najszybciej 

wykonać intubację dotchawiczą, bądź 

konikotomię i prowadzić wentylację 

mechaniczną.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

LEKI:
ADRENALINA: najważniejszy lek 

powodujący obkurczenie naczyń, 

zmniejsza obrzęki, rozszerza 

oskrzela, zwiększa siłę skurczu 

mięśnia sercowego, hamuje 

uwalnianie histaminy, tłumi nasilone 

reakcje alergiczne z udziałem IgE. 

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Należy podać ją jak najwcześniej – 

domięśniowo. Droga podskórna i 
wziewna jest mniej efektywna.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

DOMIĘŚNIOWE PODAWANIE 

ADRENALINY

KORZYŚCI:
Większy margines 

bezpieczeństwa

Nie wymaga dostepu żylnego

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

DAWKOWANIE
>12 lat i dorośli: 500mikrogram im 

(0,5 ml)

6-12 lat: 300 mikrogram im (0,3 ml)
6 m-cy: 150 mikrogram im (0,15 ml)
Jeśli nie ma poprawy dawke należy 

powtarzać w 5 min. Odstępach czasu 
w zalezności od stanu pacjenta.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

• DOŻYLNE PODAWANIE ADRENALINY;

• Może być podawana tylko przez specjalistów, 

gdyż może wywołać zagrażające życiu 

nadciśnienie, częstoskurcz, zaburzenia 

rytmu i niedokrwienie mięśnia sercowego. 

Pacjenci, którym podaje się ją dożylnie 

muszą być monitorowani; EKG i 

pulsoksymetria, ciągły pomiar ciśnienia 

tętniczego. U dorosłych podaje 50 

mikrogram iv w dawkach powtarzanych do 

uzyskania pożądanego działania, u dzieci 1 

mikrogram/ 1 kg m.c w dawkach 

powtarzanych.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

• TLEN I PŁYNY:

Należy go podać możliwie najwcześniej, 

używając maski z rezerwuarem, przepływ 

>10 l/min. Jeśli pacjent jest zaintubowany 

prowadzimy wentylację dużymi stęzeniami 

tlenu.

Płyny podłaczamy jak najszybciej- 

rozpoczynając od 500-1000 ml u osób 

dorosłych, 20 ml/1 kg m.c. – dziecko. Nie ma 

dowodów, czy skuteczniejsze są koloidy, czy 

krystaloidy. Należy pamiętać, że koloidy 

mogą być przyczyną anafilaksji, wtedy należy 

podac krystaloidy. Jeśli nie można uzyskać 

dostępu dozylnego –podajemy doszpikowo.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

LEKI DRUGIEGO RZUTU
Leki przeciwhistaminowe-

pomagają rozkurczyć naczynia, 

przeciwdziałają skurczowi oskrzeli.

Steroidy – skracają przedłuzajaca 

się reakcję anafilaktyczną.

Rozszerzające oskrzela- podaje się 

w postaci nebulizacji.

Leki sercowo- naczyniowe.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

BADANIA;
Typowe badania dla stanów nagłych:

XII odprowadzeniowe EKG,

Rtg kl.piersiowej

Gazometria

Elektrolity

Tryptaza mascotytarna – jest to swoisty 

test stosowany w rozpoznaniu anafilaksji 

poprzez pomiar uwalnianej przez 

mastocyty tryptazy. W przypadu 

anafilaksji poziom tryptazy znacząco 

rośnie.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

• Okresowa kontrola pacjenta, u 

którego wystąpił wstrząs 
anafilaktyczny- pacjent powinien być 
poinformowany o możliwości 
wystąpienia  nawrotu objawów, o 
obowiązkowej wizycie u lek. 
Alergologa w celu identyfikacji 
alergenu i powinien być zaopatrzony w 
adrenalinę do samodzielnych iniekcji 
po wcześniejszym przeszkoleniu.

WSTRZĄS 

ANAFILAKTYCZNY

Piśmiennictwo:
1.Larsen Anestezjologia 2007
2.Kubler A., Urban and partner 2002
3.Wołowicka L., Dyk D., Anestezjologia 

i Intensywna terapia, klinika i 
pielęgniarstwo, PZWL 2008

4.Wytyczne resuscytacji, Kraków 2010

DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ