Jak napisać dobry
konspekt?
Beata Nowakowska
Zagadnienia:
1. Cechy dobrego konspektu.
2. Przedstawienie schematu
konspektu obowiązującego w
Zespole Szkół w Ostrorogu.
3. Omówienie poszczególnych
elementów konspektu.
Jak napisać dobry
konspekt?
Beata Nowakowska
Zagadnienia:
1. Cechy dobrego konspektu.
2. Przedstawienie schematu
konspektu obowiązującego w
Zespole Szkół w Ostrorogu.
3. Omówienie poszczególnych
elementów konspektu.
Konspekt lekcji
Wyjaśnijmy sobie najpierw
słowo konspekt.
Konspekt- z łac. conspectus 'rzut
oka; przegląd. To zarys, szkic,
skrót; streszczenie wykładu,
przemówienia, utworu lit. lekcji itp.
Cechy dobrego konspektu
Konspekt powinien być ściśle zorientowany na
cele lekcji;
Cele lekcji nie mogą być „ozdobą konspektu”
ani jego marginalnym elementem;
Konspekt powinien być skoncentrowany na
czynnościach uczniów;
Konspekt powinien zawierać cele końcowe
lekcji i pośredniczące (środki do celu);
Konspekt powinien akcentować adekwatną do
potrzeb uczniów sekwencję czynności uczenia
się uczniów;
Cechy dobrego konspektu
Konspekt powinien być ściśle powiązany z planem
wynikowym;
Konspekt powinien zapewnić „sprzężenie zwrotne” w
doskonaleniu nauczania przez zawieranie elementów
ewaluacyjnych;
Konspekt powinien umożliwić oryginalne sposoby
osiągania celów przez projektowanie sekwencji
czynności pośrednich (zadań dydaktycznych);
Konspekt powinien służyć samoocenie, rozwojowi
samoświadomości dydaktycznej nauczyciela;
Konspekt powinien być prosty w budowie, łatwy w
wykorzystaniu i nie ograniczający możliwości bieżących
modyfikacji.
Wzór konspektu lekcji
pierwsza strona
Konspekt lekcji
Imię i nazwisko nauczyciela………………………………………………………
Przedmiot……………………….....…lekcja nr*…………………klasa…......
Data………………………………..……Czas realizacji…………………………
Temat lekcji……………………………………………………………….............
Ścieżka edukacyjna…………………………………………………………….....
Treści ścieżki dydaktycznej……………………………………………………….
…………………………………………………………………………………….
Cele ogólne:
Np.
Zdobycie…
Rozwijanie…
Kształtowanie
Cele szczegółowe:
Np.
Uczeń rozwiąże…
Uczeń wymieni
Uczeń opisze
Metody nauczania:………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………….
Środki dydaktyczne:…………………………..………………………………...
……………………………………………………………………………………………….
Formy nauczania: ……………………………………………………………….
……………………………………………………………………………………………
*numer lekcji musi odpowiadać numerowi lekcji w planie wynikowym
Wzór konspektu lekcji
druga strona
Części
lekcji-
ogniwa
Czynności uczniów
Czynności
nauczyciela
Środki
dydakt
yczne
Formy
naucz
ania
docelowe
pośrednie
Wstępn
a
Główna
Końcow
a
Praca
domow
a
Cele ogólne
Zawierają informację co nauczyciel
poprzez daną lekcję chce osiągnąć ,
inaczej czego wychowankowie będą
się uczyć, jakie kompetencje
nabywać. Cele te ukierunkowują na
to, co przez planowaną lekcję będzie
przez uczniów zdobywane, ćwiczone,
doskonalone, tworzone, przeżywane.
Cele ogólne
Najogólniej cele te można by ująć następująco:
Zdobycie (poszerzenie, ugruntowanie) nowej
wiedzy o faktach i procesach, mechanizmach
przyrodniczych i społecznych;
Nabywanie i rozwijanie umiejętności
intelektualnych takich jak: rozwiązywanie
problemów typowych i nietypowych,
teoretycznych i praktycznych, interpretacja i
ocena faktów, analiza i synteza.
Ćwiczenia umiejętności intelektualnych i
doskonalenie stopnia ich opanowania,
automatyzowanie (stosowanie nawyków)
Cele ogólne
Nabywanie umiejętności praktycznych,
manualnych, technicznych, sprawności
fizycznych i ich ćwiczenie.
Promowanie twórczości, wytworów
artystycznych i technicznych.
Kształtowanie umiejętności organizatorskich i
społecznych.
Cele ogólne
Aby dobrze sformułować cele ogólne, nauczyciel
musi wziąć pod uwagę następujące rzeczy:
1.
strategiczne (długofalowe) cele kształcenia i
wychowania;
2.
wymagania i standardy programowe (zakres
wiedzy i umiejętności wyznaczonych do
opanowania na danym etapie rozwoju ucznia)
3.
własny plan wynikowy;
4.
własną ocenę postępów uczniów
5.
badanie wyników nauczania w danym oddziale
prowadzonym przez nadzór pedagogiczny;
Cele szczegółowe
Po ustaleniu celów ogólnych przygotowywanej
lekcji nauczyciel musi określić cele uczniowskie,
a więc takie szczegółowe stany rzeczy w
zakresie wiedzy, umiejętności, przeżyć i
zachowań uczniów, które staną się
przekonywującym dowodem uzyskania
(rozszerzania, doskonalenia) kompetencji
określonych w celach ogólnych.
Aby dobrze założyć cele szczegółowe nauczyciel
musi wziąć pod uwagę następujące czynniki:
1.
poziom wyjściowy swoich uczniów;
2.
treści określone tematem.
Cele szczegółowe
Oprócz tego nauczyciel musi przekonać się, że
uczniowie osiągnęli określone cele szczegółowe
poprzez konkretne zachowania uczniów po
skończonej lekcji. Zachowania te powinny
korespondować z poszczególnymi celami
ogólnymi. Przewidywane zachowania
nauczyciel opisuje w sposób operacyjny, a więc
za pomocą zwrotów umożliwiających skuteczne
skontrolowanie i ocenę uzyskanych przez
ucznia wyników. Zaliczymy do nich m. in.
zwroty
Cele szczegółowe
Uczeń :
rozwiąże (zadanie, problem teoretyczny lub praktyczny)
wymieni, wyliczy (fakty, zdarzenia, osoby, wzory, reguły)
rozróżni (cechy, gatunki, stany rzeczy)
opisze (przedmioty, sytuacje)
uzasadni, że...
wykona (wytwór, utwór artystyczny, określoną czynność)
przetłumaczy na język obcy, z języka obcego (to i to)
oceni (zjawisko, zdarzenie, proces, postawy moralne)
zidentyfikuje (przedmiot, gatunek, problem)
uzyska taki poziom sprawności ( dokładność, szybkość, ilość)
wyszuka, odnajdzie (dowody, materiały, fakty, dokumenty)
skomentuje (wydarzenia, zachowania)
streści, opracowuje plan, konspekt
wypowie się swobodnie (na temat)
Cele szczegółowe
Tak opisane zachowanie uczniów
nauczyciel uzupełnia ewentualnymi
standardami ilościowymi lub
jakościowymi. Ustala dokładnie np. ile
faktów i jakie uczeń wyliczy, ile zadań i
jakie musi rozwiązać, ile nowych pojęć
czy reguł opanuje, jakie nowe słowa
zapamięta itp.
Cele szczegółowe
Operacjonalizacja celów wymaga od
nauczyciela wiele wysiłku, wyobraźni,
dostosowania wymagań do możliwości
wychowanków i do czasu, jakim się dysponuje.
Trud ten bardzo się jednak opłaci, ponieważ
sprawne działanie nauczyciela i uczniów jest
możliwe tylko w warunkach szczegółowego,
konkretnego planowania.. Mając tak starannie
opisane cele możemy już bez większego
wysiłku „opracować” scenariusz całej lekcji. Nie
działamy bowiem po omacku, wiemy, czego
chcemy zarówno od siebie, jak i od uczniów.
Cele szczegółowe
Streszczając rozważania o celach lekcji,
możemy powiedzieć, że nauczyciel
przygotowując się do lekcji obmyśla
przyszłe stany rzeczy zarówno w skali
makro, czyli ustala, jakie kompetencje
uczniów dana lekcja ma kształtować lub
ćwiczyć, jak i w skali mikro, czyli
precyzyjnie, w jaki sposób powinni się
zachowywać uczniowie po lekcji.
Metoda nauczania
Definicja
Metoda nauczania to systematycznie
stosowany sposób pracy nauczyciela z
uczniami, umożliwiający osiągnięcie
celów kształcenia, to wypróbowany
układ czynności nauczycieli i uczniów
realizowanych świadomie w celu
spowodowania założonych zmian w
osobowości uczniów.
Metoda nauczania
O wartości metod nauczania decyduje
charakter czynności nauczycieli i uczniów
oraz środków poglądowo-technicznych ,
wspierających lub zastępujących niektóre
czynności. Wartość metod nauczania
zależy przede wszystkim od tego, czy i w
jakim stopniu wywołuje aktywność,
samodzielność i zaangażowanie samych
uczniów. Ze względu na wielkie bogactwo
metoda nauczania i ciągłe pojawianie się
nowych metod ich klasyfikacja nie została
ujednolicona.
Podział metod nauczania
Dawny podział na metody podające i
poszukujące okazał się za wąski,
zaczęto więc poszukiwać nowych.
Podział najbardziej pełny obejmuje 5 grup
metod nauczania, którym odpowiada 5
rodzajów uczenia się wg Szloska:
Podział metod nauczania
1)
metody podające-uczenie się przez
przyswajanie
Wykład informacyjny
Pogadanka
Opowiadanie
Opis
Prelekcja
Anegdota
Odczyt
Objaśnienie lub wyjaśnienie
Podział metod nauczania
2)
metody problemowe-uczenie się przez
odkrywanie
Wykład problemowy
Wykład konwersatoryjny
Klasyczna metoda problemowa
Aktywizujące
Metoda przypadków
Metoda sytuacyjna
Inscenizacja
Gry dydaktyczne (np. symulacyjne, decyzyjne, psychologiczne)
Seminarium
Dyskusja dydaktyczna (związana z wykładem, okrągłego stołu,
burza mózgów, panelowa, metaplan)
Podział metod nauczania
3)
metody waloryzacyjne (eksponujące)
uczenie się przez przeżywanie
Pokaz łączony z przeżyciem
Film
Sztuka teatralna
Ekspozycja
Podział metod nauczania
4)
metody praktyczne
uczenie się przez działania
Pokaz z objaśnieniem
Pokaz z instruktażem
Ćwiczenia przedmiotowe
Ćwiczenia laboratoryjne
Ćwiczenia produkcyjne
Metoda projektów
Metoda przewodniego tekstu
Podział metod nauczania
5)
metody programowe
Z użyciem komputera
Z użyciem maszyny dydaktycznej
Z użyciem podręcznika programowanego
Środki dydaktyczne
Definicja
Środki dydaktyczne, przedmioty materialne
umożliwiające usprawnienie procesu
nauczania-uczenia się i uzyskania optymalnych
osiągnięć szkolnych
Środki dydaktyczne
Funkcja środków dydaktycznych
sprowadza się:
a) upoglądowienia procesu kształcenia, tj. do
rozszerzenie zasięgu kontaktów uczącego się z
rzeczywistością;
b) ułatwienia procesów myślowych;
c) pomocy w wykonywaniu przez uczniów
ćwiczeń i zdobywaniu sprawności praktycznego
działania;
d) eksponowania materiałów wywołujących
przeżycia uczniów.
Środki dydaktyczne
Środki dydaktyczne dzielą się na:
1) słowne, tj. udostępniające teksty drukowane lub pisane;
2) wzrokowe proste, zw. Tradycyjnie pomocami
naukowymi, jak oryginalne przedmioty, modele, obrazy,
wykresy, mapy;
3) techniczne środki wzrokowe, jak np. diaskop, grafoskop,
mikroskop, teleskop;
4) techniczne środki słuchowe, jak magnetofon czy radio;
5) słuchowo-wzrokowe, jak film, telewizja;
6) automatyzujące proces dydaktyczny, jak maszyny
dydaktyczne, komputery, urządzenia symulacyjne.
Formy nauczania
Definicja
Forma nauczania (łac. forma –
kształt, postać), termin
oznaczający organizacyjną stronę
nauczania w odróżnieniu od
metody nauczania, która dotyczy
sposobu pracy nauczycieli i
uczniów.
Formy nauczania
Forma nauczania obejmuje zewnętrzne
warunki tego nauczania, a więc dobór
uczniów i nauczycieli, połączenie ich w
odpowiednie grupy, współpracę grup i
jednostek ze sobą, rodzaj zajęć oraz
warunki miejsca i czasu pracy
dydaktycznej. W niektórych dawnych
podręcznikach dydaktyki można się
spotkać z utożsamianiem metody z formą
nauczania, co nie jest uzasadnione.
Formy nauczania
Zastosowane w skali makro pojecie formy nauczania
odnosi się zwykle do systemów nauczania, jak np.
klasowo-lekcyjny system nauczania, system
pracowniany, system Freineta. W skali mikro pojecie
formy nauczania kojarzy się z takimi elementami
systemu jak: lekcja (jako organizacyjna forma
nauczania), praca domowa, wycieczka szkolna, bądź z
takimi kategoriami organizacji pracy uczniów na lekcji
czy poza nią , jak praca zbiorowa (frontalna) uczniów,
praca grupowa czy praca jednostkowa (indywidualna).
Zróżnicowanie form pracy wychowanków sprzyja
powstawaniu kontaktów międzyjednostkowych i
międzygrupowych i stwarza wiele nowych sytuacji
dydaktyczno-wychowawczych, sprzyjających rozwojowi
osobowości.