PARAZYTOLOGIA 

LEKARSKA

3. ROBAKI OBŁE 

(NEMATHELMINTHES)

NICIENIE (NEMATODA)

Zbigniew Pokora

Adenophorea 

(Aphasmidia) – jedna z dwóch podgromad Nematoda; cechy 

charakterystyczne to występowanie gruczołów ogonowych i brak gruczołów 

przyogonowych, tu należą: włosień, włosogłówka i kapilarie.

Angiohelminty

 – robaki żyjące w naczyniach krwionośnych, tutaj można 

wskazać Angiostrongylus cantonensis, ale też schistosomy.

Appendicitis oxyurica

 – zapalenie wyrostka robaczkowego powodowane 

przez Enterobius vermicularis.

Autoheteroksenia

 – cykl życiowy pasożyta przebiegający bez żadnej fazy 

poza organizmami żywymi (przykładem Trichinella spiralis).

CT 

(ang. covert toxocarosis) – bezobjawowa postać larwalnej toksokarozy.

Filarie

 (nitkowce) to potoczne określenie nicieni nadrodziny Filarioidea.

Gardziel filariopodobna

 (=strongylopodobna) – typ gardzieli nicieni, 

charakterystyczny dla larw filariopodobnych; kształtu cylindrycznego, z jednym 

rozszerzeniem gardzielowym.

Gardziel rabditopodobna

 

– typ gardzieli nicieni, charakterystyczny dla larw 

filariopodobnych, w której wyróżnia się 3 części: trzon, cieśń i rozszerzenie 

przednie.

Mikrofilarie, różnicowanie:

 

Możliwe w oparciu o trwale, lub przyżyciowo, barwione preparaty rozmazu 

krwi. Pozwalają one znaleźć w budowie anatomicznej mikrofilarii 

charakterystyczne struktury markerowe, do których należą: 1) pierścień 

nerwowy, 2) otwór wydalniczy, 3) komórka wydalnicza, duże komórki 

rozrodcze (G), obecne w liczbie 4, przy czym G1 jest oddalona od pozostałych. 

Różnicowanie przeprowadza się między innymi oceniając, wyrażone w 

procentach, odległości owych struktur znacznikowych od przodu ciała (w 

przypadku komórek G, dotyczy to G1). 

Na wykładzie przekonywałem Was do 

uproszczonej metody, opartej na analizie pierwotnej obecności/braku pochewki 

i wzorca rozmieszczenia jąder w tylnej części ciała tych prelarw.

Nicienie o holoksenicznym cyklu życiowym (monoksenia,

 przykłady):

Ascaris lumbricoides, Toxocara spp., Ancylostoma duodenale, Necator 

americanus, Enterobius vermicularis, Trichuris trichiura (

o specyfice rozwoju 

włośnia już pisałem

).

Nicienie o heteroksenicznym cyklu życiowym (

przykłady):

diheteroksenia

 

– gatunki nadrodziny Filarioidea, Dracunculus medinensis, 

Angiostrongylus spp.; 

triheteroksenia

 

– Anizakis spp.

Prawo priorytetu

 (ang. law of priority) – prawo pierwszeństwa odnoszące się 

do najstarszej nazwy taksonu jako obowiązującej, dlatego dla tych z Was, którzy 

znacie budowę włosogłówki, poniekąd wbrew logice – Trichurus, a nie 

Trichocephalus.

Progeneza

 (neotenia) – osiaganie zdolności rozrodczej przed zakończeniem 

pełnego rozwoju morfotycznego, właściwego dla stadium dojrzałego, neotenia 

występuje w heterogenicznym wzorcu cyklu życiowego Strongyloides 

stercoralis.

Pseudocel

 (rzekoma pierwotna jama ciała) – wypełniona płynem 

okołootrzewnowym jama ciała między endodermalną ścianą jelita a worem 

powłokowo-mięśniowym, obecna u obleńców.

Secernantea

 (Phasmidia) – jedna z dwóch podgromad nicieni, 

charakteryzowana występowaniem fasmidiów (gruczołów przyogonowych) i 

brakiem gruczołów ogonowych; większość grupowanych w niej gatunków 

stanowią pasożyty.

Skrzydełka ogonowe

 (ang. caudal alae) – wąskie błony oskórkowe obecne u 

samców niektórych nicieni, ciągnące się po bokach ogona, widzieliście je, w 

prezentowanym przeźroczu, a prawdopodobnie też w preparacie 

mikroskopowym, u samców Enterobius vermicularis.

Skrzydełka oskórkowe

 (ang. cuticular alae) – obecne u nicieni, cienkie 

oskórkowe pasma, biegnące wzdłuż ciała lateralnie lub subwentralnie, często 

parzyste, widzieliście je w prezentowanym slajdzie, w przekroju owsika 

uchwyconym w płaszczyznie przekroju tkanek zarażonego wyrostka 

robaczkowego.

Stichosom

 (stichosoma) – tylna, gruczołowa część gardzieli niektórych 

nicieni, wśród gatunków Was obowiązujacych, obecna u Trichuris trichiura i 

Trichinella spiralis.