REHABILITACJA I FIZJOTERAPIA
RYS HISTORYCZNY
REHABILITACJA I FIZJOTERAPIA
RYS HISTORYCZNY
Historia rehabilitacji i
fizjoterapii
Historia koncepcji
rehabilitacji
Historia fizykoterapii
Historia masażu
Historia fizjoterapii klinicznej
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Kształtowaniu wiedzy ortopedycznej sprzyjały
choroby narządu ruchu, trapiące człowieka od zarania
dziejów.
Szczątki człowieka neandertalskiego, który
przemierzył Europę, Afrykę i Bliski Wschód w
ostatnim okresie lodowcowym, wykazują zmiany
gośćcowe układu kostnego oraz zmiany typu
zapalnego.
w odkopywanych szkieletach znajdujemy zmiany
nowotworowe, zapalne, wrodzone, pourazowe i in.
Wykopaliska w Wielkopolsce (w dolinie Warty i
Baryczy) ujawniły szkielety ze śladami działania
rozwiniętej sztuki chirurgicznej. Ustalono, że już w
okresie neolitu na tym terenie potrafiono nastawiać
złamania kości i uzyskiwać ich zrost. Wykonywano
trepanacje czaszki najbardziej prymitywnymi
kamiennymi narzędziami .
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Rehabilitacja jest prawie tak stara jak ludzkość.
Zasady i metody stosowane obecnie w leczeniu
usprawniającym mają wiekowe tradycje. W
czasach współczesnych, w których podziwiamy
wspaniale osiągnięcia naukowe, zwłaszcza w
dziedzinie techniki, często zapomina się o tym,
że na całokształt tych osiągnięć składa się
doświadczenie lat, a nawet wieków.
Rehabilitacja w swym obecnym ujęciu i formie
organizacyjnej stanowi niewątpliwie nowy
kierunek działania i postępowania w dziedzinie
ochrony zdrowia oraz rozwijania i utrzymywania
jak najlepszej sprawności fizycznej człowieka.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Osoby okaleczone, niepełnosprawne stanowiły ciężar dla
reszty społeczności, w zasadzie nie miały szans na
przetrwanie. Czasami tolerowano zasłużonych, starszych
przedstawicieli plemion.
Początkowo nie zajmowano się również leczeniem
wrodzonych wad ciała, a ułomne noworodki porzucano lub
skazywano na śmierć (Grecja — góry Tajgetu, Rzym — Skała
Tarpejska).
W tym czasie, kiedy człowiek pierwotny zaczął pocierać dwa
kawałki kamienia o siebie w celu wywołania ognia, odkryto
również, że przymocowanie do zranionej kończyny kawałka
drewna przynosi ulgę i łagodzi ból.
Później próbowano jedynie leczyć nabyte wady kośćca, i to z
pełnym zrozumieniem celowości podejmowanych zabiegów.
2380 rok p.n.e. – najwcześniejsze dane odnośnie używania
drewnianych kul (rzeźba pochodząca z egipskiego grobowca).
W Royal College ot Surgeons w Londynie można dzisiaj
oglądać drewnianą nogę, wykonaną 300 lat p.n.e.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Od najdawniejszych czasów
wiedziano jednak, iż ruch i
ćwiczenia fizyczne wpływają
korzystnie na rozwój i sprawność
całego organizmu ludzkiego. W
czasach starożytnych leczenie
usprawniające zajmowało
czołowe miejsce w medycynie.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
W starożytnym Egipcie unieruchamiano
złamane kończyny tkaninami przesyconymi
żywicą, woskiem, mąką i bliżej nie znanymi
substancjami, posiadającymi właściwości
twardnienia.
Lekarze arabscy, jak dowiadujemy się z
zapisków słynnego ich przedstawiciela —
Rhazesa, stosowali opatrunki składające się
z wapna i białka jaj, które po wyschnięciu
stawały się twarde jak kamień.
Wiadomości dotyczące leczenia złamań kości
zawarte są w papirusie Edwina Smitha.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Medycyna grecka i rzymska opierała się w
dużej mierze na leczeniu ćwiczeniami
fizycznymi i ruchem.
Dioskurydes, wojskowy lekarz grecki,
odróżniał złamania proste od powikłanych i
określał czas potrzebny na uzyskanie zrostu
złamanej kości.
Medycyna grecka opierała się w dużej mierze
na kinezyterapii.
Empedokles — lekarz grecki — stosował w
leczeniu dużo ćwiczeń oddechowych.
Diokles z Karystos (IV w. p.n.e.) w swojej
książce o higienie zaleca dużo ćwiczeń i ruchu.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Hipokrates (ok. 460-377 p.n.e.) opisuje wiele
zniekształceń ciała ludzkiego. Podaje wytyczne
zarówno co do zapobiegania, jak i leczenia
zniekształceń cała.
W dziełach Hipokratesa można znaleźć opisy i
rysunki prymitywnych protez, aparatów
ortopedycznych i obuwia do korygowania wad
wrodzonych kończyn dolnych (stopa końsko-
szpotawa, stopa wydrążona itd.)
„(...) przymocowuje się podeszwę zrobioną z niezbyt twardej skóry lub z ołowiu,
ale nie przykłada się jej do skóry (...), bandażami owija się kończynę w ten
sposób, by ją ustawić w pozycji w której ma być unieruchomiona; różne
postacie zniekształceń wymagają różnych pozycji unieruchomienia. Mały
bucik wykonany ze skóry zakłada się na bandaże. Bucik ma kształt
chińskiego pantofla (...). Na tym polega leczenie i sposób ten nie wymaga
ani nacinania, ani przypalania czy stosowania innych środków, gdyż w tego
rodzaju schorzeniu leczenie przebiega szybciej, niż się przypuszcza.
Jednakże do całkowitego wyzdrowienia dochodzi późno i dopiero aż nastąpi
zakończenie procesów rozwojowych ciała, jeśli zaś chodzi o obuwie, to
najodpowiedniejsze są trzewiki na koturnach, które wzięły swą nazwę od
tego, że używa się ich do chodzenia po błocie, jeżeli chodzi o ten rodzaj
obuwia to nie poddaje się on stopie, lecz na odwrót (...)"
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Hipokrates wprowadził leczenie wyciągiem zarówno w
złamaniach kończyn i zwichnięciach stawów, jak i w
leczeniu bocznych skrzywień kręgosłupa. W złamaniach
zalecał unieruchomienie w łupkach, a następnie
zakładanie bandaży przesyconych krochmalem i
woskiem. Po kilku dniach, gdy obrzęk mijał, opatrunek
był zmieniany. Zalecał też stosowanie ćwiczeń mających
zapobiec następstwom unieruchomienia i zwracał uwagę
na dobroczynny wpływ tych ćwiczeń.
W dziele „O chirurgii” Hipokrates podaje, że:
„ćwiczenia wzmacniają,
a nieczynność osłabia ciało”
Na tej maksymie opiera się cała dzisiejsza
rehabilitacja.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Znaczenie gimnastyki leczniczej podkreślał też
Celsus (I w. n.e.).
Seranus (II w. p.n.e.) wskazywał na związek
przedwczesnego rozpoczynania chodzenia przez
dzieci z występowaniem skrzywień kręgosłupa.
Claudius Galen – sławny przedstawiciel szkoły
aleksandryjskiej (130-199 n.e.) – pisał na temat ruchu
i pozytywnego wpływu ćwiczeń na prawidłowy rozwój
człowieka. W dziele Ars parva systematyzuje wady
postawy i wprowadza przetrwałe do dziś terminy, jak
scoliosis, kyphosis, lordosis itp.
Calius Aurelianus (210 n.e.) podaje wskazówki co
do prowadzenia ćwiczeń biernych w przypadkach
porażeń.
W III w. n.e. działa Antyllus, który wprowadza
metodę podskórnego przecinania ścięgien i torebek
stawowych w zwalczaniu przykurczów stawowych
oraz konstruuje szyny stabilizujące porażone
kończyny.
Historia koncepcji
rehabilitacji Starożytność
Dobroczynny wpływ ruchu i ćwiczeń na
zdrowie człowieka znany był także w
dawnej kulturze chińskiej i japońskiej.
Tokuhon-Nagata uczony i filozof, zwany
japońskim Hipokratesem, zajmował się
przede wszystkim badaniami nad wpływem
ruchu i ćwiczeń na zdrowie i siłę człowieka.
Cesarz chiński Hoang-Ti w roku 2698
p.n.e. urządzał turnieje zdrowotne, w skład
których wchodziły ćwiczenia wolne,
kształtujące i dużo ćwiczeń oddechowych.
Historia koncepcji
rehabilitacji
Średniowiecze
Potępianie wszystkiego co wiąże się z kultem ciała.
Polecano umartwianie się. Zniekształcenia ciała i
choroby uważane były za dopust boży, karę za grzechy
Rozwój chrześcijaństwa przyczynił się do powstawania
zakładów opiekuńczych dla kalek i chorych przewlekle
lub choroby zakaźne.
W r. 1215 IV synod laterański zabrania diakonom,
subdiakonom i kapłanom wykonywania praktyki
chirurgicznej, jeśli przejawia się ona w przyżeganiu i
zadawaniu ran.
Podobne zakazy spotkać można w zarządzeniach
władz kościelnych na ziemiach polskich. Przykładem
tego jest zakaz wydany na synodzie diecezji
chełmińskiej, odbytym w 1583 r.
„Chirurgia jest owa część sztuki lekarskiej, która uczy
zaradzać chorobom zewnętrznym za pośrednictwem
operacyji ręcznej"
Historia koncepcji
rehabilitacji
Średniowiecze
W XIII wieku wynaleziono proch. Odtąd
mogły walczyć ze sobą cale armie
zamiast pojedynczych oddziałów i liczba
rannych znacznie wzrosła.
Powstało zagadnienie leczenia rannych w
celu utrzymania zdolności bojowej armii.
Ciągły wzrost liczby kalek wojennych
spowodował ponowne zainteresowanie
osobami niepełnosprawnymi.
Od tego czasu wojna i jej skutki była
najsilniejszym bodźcem wpływającym na
rozwój rehabilitacji.
Historia koncepcji
rehabilitacji
XVI wiek
Od początku XVI wieku wielkie zasługi na polu rehabilitacji
medycznej ma Ambroży Parè – cyrulik wojsk francuskich
(podwiązywanie naczyń po amputacjach kończyn,
rehabilitacja i protezowanie chorych po amputacjach).
Wymyślał wiele protez i urządzeń ułatwiających życie po
utracie jakiejś części ciała, które według jego wzorów
wykonywali z metalu najlepsi kowale i płatnerze.
Jednocześnie prowadził z chorymi ćwiczenia fizyczne, dzięki
którym chorzy zdobywali umiejętności używania protez.
Poza tym Parè wprowadza wiele innych urządzeń, jak
zrobione ze złota i srebra lub sztywnego płótna nosy,
sztuczne zęby, metalowe gorsety dla osób z wadami
kręgosłupa, szyny unieruchamiające kończyny i ułatwiające
chodzenie oraz różne typy obuwia dla zniekształconych
stóp.
Parę był lekarzem społecznikiem. Leczył zarówno biednych,
jak i bogatych; głównym celem jego działalności było
przywrócenie choremu zdrowia i uczynienie go szczęśliwym
i czynnym.
Działalność Ambrożego Parè to zapowiedź narodzin nauk
społecznych i rehabilitacji w szerokim tego słowa znaczeniu.
Historia koncepcji
rehabilitacji
XVI/XVII wiek
W XVI i XVII wieku zaczęto interesować się budową
ciała, wróciło również zainteresowanie ćwiczeniami
gimnastycznymi jako środkiem leczniczym.
W XVII wieku pomoc ubogim i niepełnosprawnym
weszła w skład obowiązków władz publicznych.
Wincenty z Paulo tworzy zakład dla dzieci kalekich.
W 1741 we Francji Nickolas Andre z Lyonu wydaje
książkę pt. „Ortopedia”: orthos – prosty, paidios –
dziecko, czyli nauczanie sposobów zapobiegania i
leczenia ułomności u dzieci.
W Anglii Francis Glisson (1597-1677), anatom i
fizjolog, propagował ćwiczenia fizyczne przy leczeniu
schorzeń kręgosłupa i zniekształceń klatki piersiowej.
Wprowadził urządzenie, które stosuje się po dzień dzi
siejszy, do wyciągu mięśni i kręgów szyjnych przy ich
zmianach chorobowych – nazywane pętlą Glissona.
Historia koncepcji
rehabilitacji
XVIII/XIX wiek
W XVIII i XIX wieku w wielu krajach wprowadza się
ćwiczenia fizyczne jako środek terapeutyczny.
Za twórcę gimnastyki leczniczej jest uważany Szwed,
Henryk Ling (1776-1839). Ćwiczenia lecznicze
Linga, określane mianem gimnastyki szwedzkiej, są
stosowane do dziś. System Linga opiera się na
ćwiczeniach czynnych, które uważał za podstawowe
ćwiczenia kształtujące. Ćwiczenia lecznicze w
systemie Linga prowadzone są przez kinezyterapeutę
z pełną jego pomocą i współudziałem. Ling opracował
ćwiczenia lecznicze i podał sposób ich prowadzenia
przede wszystkim dla osób z wadami postawy,
zniekształceniami kręgosłupa i innymi schorzeniami
narządów ruchu. Jego też zasługą jest wyszkolenie
pierwszych fachowców z zakresu kinezyterapii w
Centralnym Instytucie Gimnastyki w Sztokholmie.
Historia koncepcji
rehabilitacji
XVIII/XIX wiek
Nieco później, również Szwed, Gustaw Zander
(1835—1920) wprowadza ćwiczenia z pomocą
specjalnych aparatów i maszyn. Aparaty te
dotychczas jeszcze spotyka się w pewnych ośrodkach
rehabilitacyjnych — w Polsce stosuje się je w
niektórych uzdrowiskach.
Leczenie usprawniające wprowadzono dość wcześnie
w psychiatrii. W roku 1798 Philippe Pinel uwalnia
psychicznie chorych z kajdan i traktuje ich jak innych
chorych. Terapia zajęciowa jako środek leczniczy i
usprawniający zostaje zastosowana po raz pierwszy
w psychiatrii. Pinel stwierdza, że bodźce w postaci
ruchu i ćwiczeń powodują u psychicznie chorych
zwiększenie poprawnej aktywności; stają się oni
czynni, pilni i metodyczni. Połączone z pracą lub
rozrywką zajęcia powstrzymują tych chorych od
bezsensownego chodzenia, dają zdrowe zmęczenie i
ożywczy sen.
Historia koncepcji
rehabilitacji
Początek rehabilitacji w
Polsce
W Polsce historia rehabilitacji sięga XVI wieku,
kiedy to nadworny lekarz Stefana Batorego,
Wojciech Oczko, wzorując się na C. Galenie,
propaguje leczenie ruchem. Rozwój rehabilitacji
w naszym kraju łączy się ściśle z powstaniem i
rozwojem ortopedii oraz organizacją zakładów
gimnastyczno-ortopedycznych.
Inicjatorem rehabilitacji ruchowej w Polsce był
chirurg Ludwik Bierkowski (1801-1860). W
1837 r. w Krakowie zorganizował on zakład
gimnastyczno-ortopedyczny, w którym prowadził
gimnastykę leczniczą. W Warszawie, w 1892 r.,
został otwarty Zakład Gimnastyki Inwalidzkiej.
Teofil Matecki – utworzył podobny zakład w
Poznaniu.
Ireneusz Zabłudowksi – opracował zasady
mechanoterapii.
okres
dynamicznego
rozwoju
rehabilitacji
Historia koncepcji
rehabilitacji
XX wiek
Pojęcie REHABILITACJA
Po pierwszej wojnie światowej celem
rehabilitacji było przywrócenie osobom
dotkniętym kalectwem możliwie dużo z
utraconych sprawności, aby mogły one
podjąć czynności zawodowe. Była to
zwłaszcza rehabilitacja zawodowa.
Rehabilitacją określano przywrócenie
potrzebującym najpełniejszej, jak to
tylko możliwe, fizycznej, psychicznej,
społecznej, a przede wszystkim
zawodowej i ekonomicznej,
przydatności w rodzinie i
społeczeństwie.
Pojęcie REHABILITACJA
Zostało oficjalnie określone i wprowadzone po raz
pierwszy w 1918 r.
Użył je Douglas C. McMurtie, dyrektor Instytutu
Czerwonego Krzyża dla Inwalidów w Nowym Jorku,
kiedy opisywał eksperymentalną szkołę reedukacji i
rehabilitacji inwalidów wojennych.
W tym samym roku zniesiono w Senacie Stanów
Zjednoczonych ustawę o zawodowej rehabilitacji
żołnierzy i marynarzy. Nieco później założono w
Nowym Jorku Federalne Biuro Zawodowej
Rehabilitacji, określając rehabilitację jako:
„przywracanie potrzebującym najpełniejszej, jak tylko
można, fizycznej, psychicznej, społecznej, zawodowej
i ekonomicznej przydatności.”
Od tego czasu zaczęto używać terminu rehabilitacja
w dzisiejszym znaczeniu tego słowa .
Pojęcie REHABILITACJA
Jest to złożony proces mający na celu
umożliwienie osobie kalekiej optymalnego
poziomu funkcjonowania fizycznego,
umysłowego i społecznego. Procesowi temu
powinno towarzyszyć wyposażenie danej osoby
w środki umożliwiające przystosowanie się
dożycia w nowych warunkach.
termin wywodzi się z łaciny
habere – mieć, posiadać;
habilis – zdatny, zręczny, sprawny;
habilitas – zdatność, przydatność, sprawność;
habitus – zespół charakterystycznych właściwości
składających na sposób zachowania, wygląd i
działanie;
habilitacja – wykształcenie optymalnych nawyków i
umiejętności składających się na sposób życia;
przedrostek re- oznacza ponownie.
Początek XX wieku
Paul Pastur (1866 - 1938)
społecznik,
prawnik z Belgii.
Jeszcze przed I wojną światową
przekonał władze miasta Charlerois, że
taniej będzie uczyć inwalidów zawodu,
niż umieszczać ich w zakładach
opiekuńczych.
Po wybuchu I wojny światowej wyjechał
do Lyonu, gdzie zorganizował podobną
placówkę dla inwalidów wojennych.
Ruch ten rozszerzył się następnie
w Europie i USA.
Po II wojnie światowej
Szczególnie szybki rozwój rehabilitacji w Polsce i
na świecie datuje się na lata po II wojnie
światowej. Olbrzymia liczba kalek – ofiar wojny –
ludzi w różnym wieku, wymagała podjęcia
działań na rzecz przywrócenia tych osób
społeczeństwu.
Z czasem rozwój metod rehabilitacyjnych
umożliwił objęcie rehabilitacją także chorych i
niepełnosprawnych. Rehabilitacja została
uznana za główny czynnik zmniejszający stopień
kalectwa i liczbę osób niezdolnych do pracy oraz
przyspieszający powrót do zdrowia. Zaczęto
patrzeć na rehabilitację w aspekcie medycznym,
społecznym i zawodowym.
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Howard Rusk (1901-1989)
obok prof. Degi
uważany jest za twórcę współczesnej
rehabilitacji.
W Stanach Zjednoczonych Ameryki Płn.
wszechstronny rozwój rehabilitacji łączy się z
rokiem 1947, kiedy to w Szpitalu Bellevue w
Nowym Jorku powstaje 80-łóżkowy ośrodek —
Wydział Rehabilitacji i Medycyny Fizykalnej
pod kierunkiem dr. Howarda Ruska.
Dzięki dużemu doświadczeniu w rehabilitacji,
zdobytemu w czasie wojny, dr H. Rusk
nakreśla program rehabilitacji, który opiera się
na filozofii zawartej w jego słowach
„... rehabilitacja rozciąga się na okres zawarty między
łóżkiem chorego a jego warsztatem pracy. Opieramy
się raczej na pozostałych zdolnościach chorego nie jego
niezdolnościach i uczymy, jak żyć i pracować przy tym,
co mu pozostało...".
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Elizabeth Kenny (1880 - 1952)
Australijska pielęgniarka,
opracowała innowacyjną metodę
leczenia usprawniającego chorych
po poliomyelitis z porażeniami.
Opracowała dokładnie technikę
wykonywania ćwiczeń biernych,
stymulacji, ćwiczeń redresyjnych,
reedukacji oraz sposób nauki
chodzenia w przypadkach porażeń
wiotkich.
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Heinrich Sebastian Frenkel
Szwajcar, opracował ćwiczenia
lecznicze dla chorych z ataksją i
niedowładami spastycznymi.
Metoda tych ćwiczeń polegała na
częstym powtarzaniu tego
samego ruchu, przy skupieniu i
uwadze ze strony pacjenta.
Rudolf Klapp (1873 – 1949)
Profesor chirurgii Uniwersytetu w
Berlinie.
Opracował nową metodę
leczenia skolioz idiopatycznych -
wprowadził ćwiczenia w
pozycjach niskich (czworonożnej
i w czołganiu).
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Metoda proprioreceptywnej nerwowo –
mięśniowej reedukacji (PNF)
Została opracowana w roku 1951 w
Kalifornii w Instytucie Kabat – Kaiser.
Pionierami i twórcami tej metody byli
dr Herman Kabat - neurofizjolog i
wybitny fachowiec na polu
biomechaniki oraz Margaret Knott.
Metoda NDT - Bobath
Twórcami tej koncepcji byli bracia, dr
Berta i Karel Bobath - Czesi
mieszkający w Londynie.
Metoda NDT-Bobath została stworzona w
latach 40 XX wieku. Od tego czasu jest
stosowana na całym świecie, zarówno
dla dzieci jak i dorosłych.
Jest to metoda o charakterze
neurorozwojowym.
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
okres
dynamicznego
rozwoju
rehabilitacji
Rozwój rehabilitacji w
Polsce
XX wiek
XIX / XX wiek
Tomasz Drobnik (1858 - 1901)
stworzył podstawy leczenia
porażeń wiotkich u dzieci,
opracował metody przeszczepów
mięśni zdrowych w miejscu
porażonych.
1866 r – dzieło J.B. Wagnera
„Gimnastyka domowa”.
1901 rok
A. M. Gabryszewski, docent
chirurgii i ortopedii, otwiera we
Lwowie zakład ortopedyczny,
wyposażony w urządzenia
zanderowskie do ćwiczeń.
1906 rok
Helena Kuczalska otwiera w
Warszawie szkołę gimnastyki
zdrowotnej i leczniczej oraz kurs
masażu.
Kształcono tu pierwszych
fachowców w dziedzinie
kinezyterapii w Polsce.
1913 rok
Oddany do użytku zostaje
poznański Zakład Ortopedyczny
im. B. S. Gąsiorowskich.
Kierownik tego zakładu, prof. I.
Wierzejewski, był zwolennikiem
gimnastyki leczniczej Linga.
Po I wojnie światowej
Po I wojnie światowej za bardzo ważny
problem w dziedzinie kinezyterapii
uznano leczenie zaburzeń narządu
ruchu u dzieci i młodzieży.
W wielu miastach Polski powstały
zespoły gimnastyki wyrównawczej dla
dzieci z wadami postawy i bocznymi
skrzywieniami kręgosłupa.
W Poznaniu organizował je i prowadził
ortopeda Wiktor Dega.
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Ojcem i pionierem polskiej rehabilitacji jest
prof. Wiktor Dega (1896-1995), chirurg
ortopeda, który w 1950 r. został krajowym
specjalistą do spraw rehabilitacji. Jego
POLSKA SZKOŁA REHABILITACJI cieszy się
szacunkiem na całym świecie. Uznaje ona
rehabilitację za integralną część
podstawowego leczenia i wymaga od niej
takich cech, jak: wczesność
zapoczątkowania, powszechność,
kompleksowość i ciągłość.
Rehabilitacja powinna być dostępna dla
każdego, kto jej potrzebuje, rozpoznawana
bardzo wcześnie i obejmować wszystkie
aspekty: kliniczne, zawodowe i społeczne.
Polska Szkoła Rehabilitacji
Wczesność zapoczątkowania – im wcześniej
rozpocznie się proces rehabilitacji, tym lepszych
efektów należy się spodziewać.
Powszechność – rehabilitacja jest dostępna dla
wszystkich, którzy jej potrzebują i obejmuje
wszystkie specjalności.
Kompleksowość – od początku uwzględnia się
wszystkie aspekty (etapy) rehabilitacji,
maksymalnie wykorzystując dostępne działy
rehabilitacji, tj. leczniczy, społeczny i
psychologiczny.
Ciągłość – rehabilitacja medyczna jest ściśle
powiązana z rehabilitacją zawodową i społeczną; z
chwilą zapoczątkowania rehabilitacja prowadzona
jest aż do uzyskania pełnej sprawności, a u osób
nie rokujących pełnego powrotu do zdrowia – do
czasu uzyskania optymalnych mechanizmów
kompensacyjnych, utrwalających wyniki
usprawnienia lub utrzymania uzyskanej kondycji
Twórcy współczesnej
rehabilitacji
Zapoczątkowany proces rehabilitacji powinien być
kontynuowany do końca, tj. aż do momentu, gdy chory
zdobędzie maksymalną sprawność psychiczną i fizyczną.
Rehabilitacja jest więc procesem medyczno-społecznym,
którego celem jest przywrócenie człowiekowi
niepełnosprawnemu, utraconych na skutek choroby, możliwości
optymalnego funkcjonowania biologicznego i/lub społecznego.
„rehabilitacja to zorganizowane
postępowanie zmierzające do
ujęcia i uwzględnienia wszystkich
potrzeb chorego, związanych z jego
chorobą i jej skutkami. A skutki
choroby to nie tylko upośledzenie
fizyczne, czy reakcje psychiczne –
skutki te mają często daleko idące
znaczenie społeczne i zawodowe”.
prof. W. Dega
1925/1926 rok
W Wyższej Uczelni Wychowania
Fizycznego w Poznaniu
wprowadzono na III roku studiów
zajęcia z teorii i praktyki
gimnastyki leczniczej oraz
masażu.
Na wykładowcę powołano prof. I.
Wierzejewskiego, który zlecił
prowadzenie zajęć dr. W. Dedze.
1930 rok
Dr W. Dega organizuje ćwiczenia
gimnastyki wyrównawczej dla dzieci
ze szkół poznańskich.
Były one prowadzone do roku 1939.
Podobne kursy prowadziła w
Warszawie dr Jadwiga Titz – Kosko
w Poradni Wychowania Fizycznego
przy II Klinice Chorób Wewnętrznych
Uniwersytetu Warszawskiego.
Po 1930 roku
W 1930 r. coraz więcej szpitali i
klinik wprowadza gimnastykę
leczniczą, m.in. Klinika Chirurgii
Uniwersytetu Warszawskiego.
Kierownikiem tej kliniki był prof.
A. Wojciechowski – doceniał
znaczenie usprawniania chorych
po zabiegach operacyjnych.
1948 rok
Prof. W. Dega utworzył oddział
rehabilitacji w Poznaniu.
1950 rok
Prof. W. Dega zostaje mianowany
Krajowym Specjalistą ds.
Rehabilitacji.
1951 rok
Epidemia choroby Heinego – Medina –
punktem zwrotnym w intensywnym
rozwoju placówek rehabilitacyjnych w
Polsce.
Ofiarami epidemii padło ponad 6 tys.
osób, głównie dzieci.
Utworzono wiele zakładów leczniczo –
wychowawczych, które stały się
zalążkami specjalistycznych ośrodków
rehabilitacyjnych.
1959 rok
Rehabilitacja została uznana za
odrębną, dwustopniową
specjalność kliniczną dla lekarzy.
Konsultanci krajowi w
Polsce
prof. Wiktor Dego
prof. Jan Haftek
prof. Kazimiera Milanowska
prof. Andrzej Kwolek
prof. Jerzy Kiwerski
prof. Marek Krasuski
1960 rok
W Poznaniu została utworzona
Katedra Medycyny
Rehabilitacyjnej.
Kierownikiem mianowano doc. dr
J. Tomaszewską.
Powstało Polskie Towarzystwo
Walki z Kalectwem, którego
pierwszym prezesem został prof.
W. Dega.
1969 rok
Zatwierdzone zostały wytyczne
rozwoju rehabilitacji w Polsce
przez Ministerstwo Zdrowia i
Opieki Społecznej.
Wytyczne te opracowała Komisja
Rehabilitacji Rady Naukowej pod
kierunkiem prof. W. Degi.
1989 rok
Utworzono Polskie
Towarzystwo Rehabilitacji.
Pierwszym prezesem
został prof. Jan Haftek.
Towarzystwo ma
charakter naukowy,
organizuje sympozja,
kongresy, wydaje własne
pismo „Postępy
Rehabilitacji”.
Literatura fachowa
Balneologia Polska
Fizjoterapia
Fizjoterapia Polska
Inżynieria Biomedyczna
Medycyna Manualna
Medicina Sportiva
Medycyna Sportowa
Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja
Postępy Rehabilitacji
Rehabilitacja Medyczna
Rehabilitacja w Praktyce
Medycyna Po Dyplomie
Medycyna Praktyczna
Współczesny wymiar
rehabilitacji
Należy podkreślić, że naturalna potrzeba
ruchu w życiu człowieka była wyrażana od
zarania wieków. Znacznie wcześniej niż
pojawiło się pojęcie rehabilitacja.
Współcześnie zarówno różne formy
aktywności ruchowej, jak i rehabilitacji są
elementami wieloaspektowego
postępowania medycznego, pedagogicznego
i społecznego. Aktywność fizyczna i
rehabilitacja mają więc wymiar bio-
psycho-społeczny, gdyż wpływają na
zdrowie fizyczne i psychiczne człowieka oraz
na jego relacje z otoczeniem.
Współczesny wymiar
rehabilitacji
Organizacja wszelkich form aktywności
ruchowej (sportu, rekreacji, turystyki) i
rehabilitacji niepełnosprawnych odgrywa
istotną rolę we włączaniu tych osób w nurt
życia społecznego i ich integrację ze
społeczeństwem.
Szeroko pojęta aktywność fizyczna i
rehabilitacja osób niepełnosprawnych stwarza
korzystną sytuację nie tylko dla niwelowania
przez te osoby swego inwalidztwa, lecz służy
przeobrażeniu war-tości, a tym samym
pomnażaniu szans na pełniejsze uczestnictwo
w życiu rodzinnym, społecznymi zawodowym
Rola i miejsce fizjoterapii we
współczesnym świecie
Definicja Rehabilitacji
„
Rehabilitacja osób niepełnosprawnych
Rehabilitacja osób niepełnosprawnych
oznacza zespół działań, w
szczególności organizacyjnych,
leczniczych, psychologicznych,
technicznych, szkoleniowych,
edukacyjnych i społecznych,
zmierzających do osiągnięcia, przy
aktualnym uczestnictwie tych osób,
możliwie najwyższego poziomu ich
funkcjonowania, jakości życia i
integracji społecznej”.
(Dz. U. Nr 123 z 1997r. poz. 776, art.
7,1)
ICD - 9
Kod 93 Fizjoterapia, rehabilitacja
i zabiegi pokrewne
93.0 Diagnostyka
fizjoterapeutyczna
93.1 Kinezyterapia
93.2 Fizykoterapia
93.3 Zaopatrzenie ortopedyczne i
protezowanie
93.4 Wyciągi szkieletowe i inne
wyciągi
93.5 Inne unieruchomienie,
ucisk i zabiegi przy ranie
93.6 Leczenie osteopatyczne
93.7 Rehabilitacja mowy i
czytania i rehabilitacja ślepoty
93.144 Szkoła rodzenia
93.1441 Ćwiczenia prenatalne
93.1442 Szkoła rodzenia
93.1443 Ćwiczenia dla kobiet w połogu
93.145 Ćwiczenia i kinezyterapia
oddechowa
93.1451 Drenaż
Pozycje drenażowe
Drenaż limfatyczny miejscowy
Drenaż limfatyczny ogólny
93.1452 Oklepywanie
93.1453 Nauka kaszlu
93.1454 Ćwiczenia oddechowe czynne
93.1455 Ćwiczenia oddechowe z oporem
93.16 Pionizacja i nauka poruszania
się
93.161 Pionizacja
na stole pionizacyjnym
w stojakach pionizacyjnych
w łuskach i aparatach opaskowo-szynowych
w łóżku pacjenta
przy łóżku pacjenta
93.162 Nauka chodu
93.163 Nauka wsiadania i
wysiadania ze środków komunikacji
93.164 Nauka posługiwania się
wózkiem inwalidzkim
93.165 Ćwiczenia padów
93.153 Metoda FES
Założenie aparatu STEP
Nauka chodu ze stymulatorem STEP
Nauka rodziny w zakładaniu
stymulatora STEP
93.154 Metoda SCOL – założenie
stymulatora SCOL
Nauka rodziny w zakładaniu
stymulatora SCOL
93.159 Metody reedukacji
nerwowo-mięśniowej – inne
93.15 Metody reedukacji
nerwowo-mięśniowej
93.151 Metoda Vojty
93.1511 Jedna strefa
93.1512 Dwie strefy
93.1513 więcej stref
93.152 Metody reedukacji nerwowo-
mięśniowej – inne
93.1521 Metoda Bobathów – NDT
93.1522 Metoda Kabat-Kaizera (jeden
wzorzec)
93.1523 Metoda Domana-Delacata
93.1524 Metoda Kenny
93.1525 Metoda Peto
93.1526 Metoda Schultza
93.3 Zaopatrzenie ortopedyczne i
protezowanie
93.31 Dobranie i dopasowanie protezy lub
ortezy
93.311 Autokorektor
93.312 Dobranie i ustawienie kuli, laski,
balkoniku, ortezy
93.313 Dopasowanie protezy kończyny dolnej
93.314 Założenia aparatów i ortez
ortopedycznych
kołnierza ortopedycznego
aparatu opaskowo-szynowego w obrębie jednej
kończyny
gorsetu w obrębie tułowia
łuski w obrębie kończyny
Oficjalnie WCPT
powstało w
08.09.1951r. w
Kopenhadze,
było reprezentowanych
11 organizacji
fizjoterapeutów, 120
delegatów z 14 krajów.
Wybrano wówczas
Prezydenta WCPT
Mildred Elson.
1952r. WCPT
rozpoczęło współpracę
z WHO.
1953r. Odbył się I
Światowy Kongres
WCPT w Londynie oraz
II Generalny Meeting
1954r. WCPT oficjalnie
brało udział w III
Międzynarodowej
Konferencji dotyczącej
Poliomymyelitis w
Rzymie.
Fizjoterapia
zatem stanowi
obecnie uznaną i w pełni
samodzielną dyscyplinę medycyny
klinicznej posługuje się własnymi
metodami diagnostycznymi i
swoistymi sposobami leczenia,
opartymi w głównej mierze na
różnych formach energii fizycznej.
Fizjoterapia obejmuje takie działy
jak: kinezyterapia, fizykoterapia,
masaż leczniczy, balneoterapia,
klimatoterapia, aerozoloterapia,
fototerapia.
Również w Polsce fizjoterapia
rozwija się niezwykle dynamicznie.
Historia rehabilitacji w Polsce ma bardzo
starą tradycję, sięgającą XVI wieku.
Lekarz nadworny króla polskiego
Stefana Batorego, Wojciech Oczko,
wzorując się na Galenie, propaguje w
Polsce leczenie ruchem. W XVII wieku
prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego
Sebastian Petrycy zaleca stosowanie
ćwiczeń jako czynnika leczniczego. W
1837 roku chirurg Ludwik Bierkowski
organizuje w Krakowie zakład
gimnastyczno-ortopedyczny.
Na terenie Warszawy istnieją już około 1844
roku zakłady gimnastyczno-ortopedyczne,
założone przez Roberta Eichlera i Gustawa
Manna.
W następnych latach powstają kolejne
zakłady gimnastyczne m.in.H. Kuczalskiej w
Warszawie, Majówny w Krakowie, A.
Gabryszewskiego we Lwowie. W roku
akademickim 1925/26 zostały wprowadzone
zajęcia z zakresu teorii i praktyki gimnastyki
leczniczej i masażu na III roku studiów
Wyższej Uczelni Wychowania Fizycznego
w Poznaniu. Po 1930 roku coraz więcej
szpitali
i klinik wprowadza jako jeden za środków
terapeutycznych gimnastykę leczniczą.
Po II wojnie światowej zagadnienie
rehabiltacji we wszystkich krajach, w tym
również w Polsce, staje się zagadnieniem
na skalę światową. Rehabiltację uznano za
główny czynnik zmniejszający stopień
kalectwa i liczbę osób niezdolnych do
pracy oraz przyspieszający powrót do
zdrowia. Powstaje wiele ośrodków wysokiej
klasy, a polscy specjaliści wywodzący się i
reprezentujący „polską szkołę fizjoterapii”
znajdują uznanie na całym świecie. Wielu
naszych kolegów pracuje w znanych
ośrodkach
Stanów
Zjednoczonych,
Kanady, Australii i Europy, w bardzo wielu
wypadkach przekazując wiedzę zdobytą w
Polsce.
Do najbardziej znanych ośrodków
fizjoterapeutyczno-
rehabilitacyjnych należy zaliczyć:
1) klinikę ortopedii i rehabilitacji
w Poznaniu kierowaną przez
wiele lat przez jednego z
twórców światowej rehabilitacji
prof. dr. Wiktora Degę,
2)
2)
stołeczne centrum
stołeczne centrum
rehabilitacji w
rehabilitacji w
Konstancinie założone w
Konstancinie założone w
1949 roku przez prof.
1949 roku przez prof.
Mariana Weissa,
Mariana Weissa,
3)
3)
górnośląskie centrum
górnośląskie centrum
rehabilitacji leczniczej
rehabilitacji leczniczej
i
i
zawodowej
zawodowej
w Tarnowskich Górach.
w Tarnowskich Górach.
Obecnie rzesza ok. 40 tys.
fizjoterapeutów pracuje w szpitalach
i zakładach fizjoterapii na terenie
całej Polski stosując nie tylko
tradycyjne, ale przede wszystkim
nowoczesne metody
fizjoterapeutyczne.
W Polsce ma swoją siedzibę m.in.
Filia Międzynarodowego instytutu Mc
Kenziego, filia IPNFA, Polskie
Stowarzyszenie NDT-SI, Polskie
Stowarzyszenie Neurokinezjologiczne
im.Vojty, jak również Towarzystwo
Terapii Manualnej.
Polskie Towarzystwo Fizjoterapii
Jubileusz 20 lecia PTF
Polskie Towarzystwo Fizjoterapii wyłoniło się w
roku 1987 z tradycji i dorobku naukowego Sekcji
Magistrów Wychowania Fizycznego Pracujących
w Rehabilitacji, od 1976 roku Sekcji Fizjoterapii,
działającej przez 25 lat w ramach w Polskiego
Towarzystwa Walki z Kalectwem.
Dążenie polskich fizjoterapeutów do utworzenia
własnego towarzystwa naukowego można
podzielić na 3 etapy:
I – piętnastolecie powojenne do roku 1962,
II – od 1962 do 1987 działalność społeczno-
naukowa w Polskim Towarzystwie Walki z
Kalectwem w ramach Sekcji Mgr WF
Pracujących w Rehabilitacji/Sekcji Fizjoterapii
III – od 1987 roku działalność Polskiego
Towarzystwa Fizjoterapii
Piętnastolecie powojenne do roku
1962
W latach 1950 – 1953 odbywały się zebrania
szkoleniowe w miejscach pracy w których byli
zatrudnieni mgr wf. Były to przede wszystkim
Kliniki Ortopedyczne lub Neurologiczne w
Gdańsku, w Warszawie, Poznaniu, Piekarach
Śląskich, Krakowie i we Wrocławiu, sanatoria
rehabilitacyjne dla dzieci po przebytym
poliomyelitis; w Połczynie Zdroju, w
Goczałkowicach, w Radziszowie, w Trzebnicy,
poradnie leczenia wad postawy oraz inne placówki
służby zdrowia w kraju. W listopadzie 1953 roku
ta grupa mgr wf opracowała statut i postanowiła
powołać własne stowarzyszenie, Polskie
Towarzystwo Gimnastyki Leczniczej z siedzibą
zarządu głównego w Poznaniu.
Działalność społeczno-naukowa w Polskim Towarzystwie
Walki z Kalectwem w ramach Sekcji Mgr WF Pracujących w
Rehabilitacji/Sekcji Fizjoterapii
W
listopadzie
1962
roku
zorganizowano w Poznaniu I Zjazd
Ogólnopolski, na którym powołano
Sekcję
Magistrów
Wychowania
Fizycznego
Pracujących
w
Rehabilitacji
przy
Polskim
Towarzystwie Walki z Kalectwem,
wybrano Zarząd Główny Sekcji oraz
ustalono 3-letni okres kadencji dla
przewodniczących Sekcji.
Metoda
• Termin ten oznacza sposób
postępowania świadomy,
powtarzalny wybór działania,
zespół celowych czynności i
środków, zespół założeń
badawczych i wytycznych w
postępowaniu naukowym. Jak z
powyższego wynika nadrzędną
sprawą jest tutaj cel.
Do najczęściej stosowanych
metod kinezyterapeutycznych
należy zaliczyć:
• PNF - proprioreceptywne nerwowo-
mięśniowe torowanie
• McKenzie - diagnozowanie i
usprawnianie chorych z bólami
kręgosłupa
• NDT Bobatch MPD
• V.Vojty usprawnianie w MPD
• Metoda czaszkowo-krzyżowa –
dysfunkcje neuronalne:chroniczne
bóle,porażenia mózgowe,zespoły
hiperkinetyczne
• Metoda Brunkow – usprawnianie w
uszkodzeniach kręgosłupa
Metody ortopedycznej terapii
manualnej
• Kaltenborna – Evjent
• Cyriax
• Maitland
Do mniej znanych metod należy
zaliczyć:
• Metoda Alexandra chroniczne bóle,
zakłócenia w oddychaniu, migreny,
depresje
• Metoda Pohl usprawnianie MPD
• Metoda Deavera usprawnianie w MPD
• Metoda Levitt usprawnianie w MPD
• Metoda Obrdy usprawnianie w
uszkodzeniach mm. twarzy
• Metoda Finnie uzupełnienie metody
Bobath
• Metoda Vlach – rehab. niemowląt i
dzieci młodszych
• Metoda Ayres - rehabilitacja w
autyzmie
• Metoda Feldenkraisa -
choroby
zwyrodnieniowe aparatu ruchu, ostre
rozsiane zapalenie mózgu, porażenia
mózgowe, udary mózgu.
• Metoda Kleina - Vogelbacha -
funkcjonalna nauka ruchu: bóle i
funkcjonalne ograniczenia ruchowe
kręgosłupa, st. biodrowych, barkowych i
łokciowych.
• Metoda Schrotha
przestrzenne leczenie
skoliozy.
• Hipoterapia -
jeździectwo terapeutyczne -
MPD, zespół wrodzonego rozszczepu
kręgosłupa, wady postawy,
spastyczny kręcz
karku, choroby kręgosłupa.
• Dogoterapia MPD
• Metody w środowisku wodnym: Watsu,
Bad Ragaz Ring
Historia rehabilitacji i
fizjoterapii
Historia koncepcji
rehabilitacji
Historia fizykoterapii
Historia masażu
Historia sportu
niepełnosprawnych
Starożytność
Ziemie basenu Morza
Śródziemnego - kolebka
nowocześnie pojętej fizykoterapii
Starożytność
Ludy Egiptu, Bliskiego Wschodu, Grecy i
Rzymianie przykładali dużą wagę do
leczniczego wpływu naturalnych,
fizycznych bodźców przyrody. Dowodem
tego są opracowane naukowo przez
znanych lekarzy starożytności, takich
jak: Hipokrates (460-380 p.Ch.) czy
Asklepides z Bitymi (120-56 p.Ch.),
metody leczniczego wykorzystania
światła słonecznego i wody.
Starożytność
Rzymianom
zawdzięcza się
stworzenie
podwalin
lecznictwa
uzdrowiskowego.
Średniowiecze
NULL
XVI – XVII wiek
W 1600 roku pojawia się w Anglii
pierwsze pionierskie dzieło Williama
Gilberta (1540-1603) o elektryczności
statycznej. Gilbertowi przypisuje się
stworzenie słowa „elektryczność"
(electricitas), które pochodzi od
greckiej nazwy bursztynu (elektron).
Izaak Newton odkrywa pryzmat
Paracelsus prace nad polem
magnetycznym
XVIII wiek
bardzo ważny dla elektro i PM
Wiek XVIII to czas zainteresowania
elektrycznością i magnetyzmem, który
przynosi odkrycia decydujące o
powstaniu nowej dziedziny fizykoterapii,
a mianowicie elektrolecznictwa. Luigi
Galvani (1737-1798), profesor anatomii
w Bolonii, opisuje w 1791 roku skurcz
mięśnia żaby wywołany działaniem
elektryczności. Skurcz ten przypisywał
on działaniu elektryczności wytworzonej
w wyniku połączenia mięśnia z dwiema
płytkami różnych metali.
XVIII wiek
bardzo ważny dla elektro i PM
Włoch Alessandro Volta (1745-1827),
kontynuując doświadczenia Galvaniego
wykazał, że prąd elektryczny powstaje w
układzie dwóch różnych metali
połączonych ze sobą dobrym
przewodnikiem elektryczności, a
przedzielonych tkaniną nasyconą
roztworem kwasu lub soli. Na tej
podstawie zostaje zbudowane przez Voltę
pierwsze ogniwo elektryczne, będące
jednocześnie pierwszym wykorzystanym
przez człowieka sztucznym źródłem
prądu elektrycznego.
XVIII wiek
bardzo ważny dla elektro i PM
U progu czasów nowożytnych
szczególne zainteresowanie
magnetoterapią wykazał słynny
lekarz francuski R.T. Laennec
(1781-1826) oraz amerykański
lekarz E. Perkins, który w 1776 roku
skonstruował prototypowy, oparty
na działaniu pola magnetycznego
aparat do zwalczania bólu.
XIX wiek
wielokierunkowy rozwój
Epokowego odkrycia zjawiska
indukcji elektromagnetycznej
dokonał w 1831 roku Faraday.
Prądy galwaniczny i faradyczny
stosowane w elektroterapii,
otrzymały swoje miano od
Galvaniego i Faradaya.
XIX wiek
wielokierunkowy rozwój
W 1855 roku Duchenne ogłasza
obszerną pracę o leczeniu porażeń i
niedowładów, w której podaje, że
działanie lecznicze prądu faradycznego
zapobiega zanikowi mięśni. Stymulację
mięsni i nerwów prądem faradycznym i
galwanicznym stosują: Du Bois-Reymond
(1849) we Francji, Erb (1886) w
Niemczech. W 1886 roku ukazuje się w
Lipsku książka Erba „Handbuch der
Elektrotherapie".
XIX wiek
wielokierunkowy rozwój
Remak w 1858 roku opisał tzw. „punkty
wybrane", znane obecnie jako „punkty
motoryczne mięśni", i wykazał, że ich
lokalizacja na powierzchni skóry zależy
od miejsca wejścia gałązki nerwu
ruchowego do mięśnia. Drażnienie
mięśnia prądem w punkcie
motorycznym stało się podstawą badań
elektrodiagnostycznych oraz
elektrostymulacji.
XIX wiek
wielokierunkowy rozwój
Althaus (1831-1900) jest autorem pracy
o zastosowaniu elektrolizy do usuwania
znamion oraz do celów chirurgicznych.
Pierwszą pracę doświadczalną o
wprowadzaniu jonów rtęci przez skórę
przy użyciu prądu galwanicznego
ogłasza w 1802 roku Rossi. Wnikanie
jonów do skóry w trakcie jontoforezy
zostało udowodnione przez
francuskiego uczonego Leduca.
XIX wiek
wielokierunkowy rozwój
Wprowadzenie prądów wielkiej
częstotliwości do lecznictwa
zawdzięczamy Tessli i
d'Arsonvalovi. Tessla w 1891 roku
buduje aparat do wytwarzania
prądów tego rodzaju i stwierdza,
że wpływ ich na ustrój polega na
podniesieniu ciepłoty tkanek.
XIX wiek
wielokierunkowy rozwój
Herschl – promieniowanie IR
Ritter, Wollaston – promieniowanie UV
Finsen – UV w tbc skóry, IR i R blizny po
ospie. Ojciec światłolecznictwa.
Jakub i Piotr Curie – zjawisko
piezoelektryczne
Einstein – technika kwantowa
Priessnitz, Winternitz – wodoledcznictwo
Kneipp, Żniniewicz - wodolecznictwo
XX wiek
Leczenie prądami
diadynamicznymi jest również
nową metodą wprowadzoną do
terapii przez Bernarda (Francja,
1949 rok). Polega ona na użyciu
różnych odmian prądów (tzw.
prądów Bernarda) złożonych z
impulsów. Prądy te mają
właściwości stymulacyjne.
XX wiek
Bourguignon i zespół francuskich
naukowców szczegółowo opracowują
metodę jonizacji. W okresie I Wojny
Światowej Bourguignon zaczyna
stosować metodę jonizacji jodowej
śródmózgowej w porażeniach
połowiczych spowodowanych
urazami ośrodkowego układu
nerwowego, uzyskując w 85%
przypadków wyniki znacznej
poprawy.
XX wiek
Zeyneck, Nagelschmidt – prądy
wielkiej częstotliwości w lecznictwie
Fleming, Forest – lampa elektronowa
Schereschewsky, Schliephake –
diatermia krótkofalowa
Randall, Boot – lampa generacyjna
magnetron
Langevin, Pohlman – UD
Mester – laser małej mocy
XX/XXI wiek
Elektrolecznictwo jest dziedziną
medycyny znaną i rozwijającą się
w okresie ostatnich 200 lat. Od
20 lat elektronika, obejmująca
również zastosowanie w
medycynie, jest najszybciej
rozwijającą się nauką.
XX/XXI wiek
W ostatnim dwudziestoleciu dał się
zauważyć w medycznym piśmiennictwie
światowym wyraźny wzrost zainteresowania
polem magnetycznym i jego zastosowaniem
w terapii klinicznej. Oddziaływanie pola
magnetycznego na organizm ludzki, jego
praktyczne zastosowanie w terapii, było do
tej pory tematem wielu kongresów i
sympozjów o zasięgu ogólnoświatowym.
Pierwsze zjazdy datuje się w przedziale od
końca lat sześćdziesiątych (1969 Moskwa)
do początku lat osiemdziesiątych (1980
Rzym, 1981 Sao Paulo).
XX/XXI wiek
Lata dziewięćdziesiąte i ostatnie to
burzliwy rozwój magnetoterapii i
magnetostymulacji. Olbrzymia
większość autorów podkreśla przede
wszystkim brak ujemnego
oddziaływania na organizm ludzki
stosowanego pola magnetycznego,
wskazując jednocześnie na olbrzymie
możliwości terapeutyczne tego pola.
XX/XXI wiek
W Polsce fizykoterapia spełnia ważną rolę w systemie służby
zdrowia. Ustanowienie specjalizacji lekarskiej, w zakresie
medycyny fizykalnej i balneoklimatologii oraz utworzenia wielu
szkół kształcących techników fizjoterapii, zapewniło dopływ
lekarskich i średnich kadr medycznych decydujących o poziomie
lecznictwa. Nadzór nad poziomem lecznictwa fizykalnego i
uzdrowiskowego sprawuje Minister Zdrowia i Opieki Społecznej.
Tradycje polskiej myśli naukowej w zakresie balneologii,
bioklimatologii i medycyny fizykalnej kontynuują: Polskie
Towarzystwo Lekarzy Medycyny Fizykalnej obejmujące sekcję
Techników Fizjoterapii i Masażystów.
Osiągnięcia Polskie w leczeniu
uzdrowiskowym i balneologii
Lecznictwo zdrojowe dawnych
Słowian: Szczawno Zdrój,
Cieplice, Lądek Zdrój, Iwonicz,
Swoszowice.
XVI wiek: Maciej z Miechowa,
Józef Struś, Wojciech Oczko
(ociec polskiej balneologii).
XIX wiek: Józef Dietl – „Krynica
– perła uzdrowisk”,
Zieleniewski, Korczyński,
Gliński.
Kąpiele perełkowe
Kąpiel perełkowa w wodolecznictwie znana jest
również od bardzo dawna.
Jest zabiegiem polegającym na masowaniu
zanurzonego w wodzie ciała olbrzymią ilością
pęcherzyków powietrza. Dotychczas w wielu polskich
sanatoriach zabieg ten wykonywano przy
wykorzystaniu butli ze sprężonym powietrzem, które
wydostawało się systemem miedzianych rurek do
wody wypełniającej tanki zabiegowe.
W zamożniejszych krajach od ponad 30 lat stosowane
są specjalne agregaty połączone z ergonomicznymi
aplikatorami powietrza. Nowoczesna technologia,
wysokiej jakości bezpieczne tworzywa, prostota
obsługi pozwoliły na spopularyzowanie tej skutecznej i
przyjemnej metody profilaktyki i rehabilitacji i
stosowanie jej w warunkach domowych. Ostatnie lata
to coraz szersze zastosowanie kąpieli z dodatkiem
ozonu.
Kąpiele perełkowe
Ozon kojarzony jest najczęściej z problemem "dziury
ozonowej". Jak szacują naukowcy, zubożenie warstwy
ozonowej o 1% może doprowadzić do wzrostu częstości
występowania chorób nowotworowych nawet o 10%. Ozon
to również skuteczny środek o właściwościach bakterio-,
wiruso-, i grzybobójczych (300 razy silniejszy niż chlor),
dlatego od dawna w bogatych krajach stosowany jest do
uzdatniania wody pitnej. Balneoozonoterapia jest uznana
za metodę efektywną i bezpieczną, zalecaną do wdrażania
w lecznictwie uzdrowiskowym z różnorodnych wskazań.
Ozon został odkryty przez niemieckiego naukowca
(chemika) Chrystiana Friedricha Schönbeina (1799-1868)
w 1840 roku. Zainteresowanie ozonem datuje się już od
1873 roku, kiedy to Fox, używając wynalezionej przez
Siemensa w 1857 roku lampy ozonowej, zaobserwował
jego działanie na drobnoustroje. W medycynie ozon został
wykorzystany przez C. Lendlera w 1870 roku do
oczyszczania krwi (publikacje na ten temat pochodzą z
1885 roku od dr Charlesa J. Kenwortha).
Kąpiele perełkowe
Prawdziwy rozkwit ozonoterapii obserwuje się w XX
wieku. W 1966, Dr Otto Warburg, obecnie kierownik
Maksimum Planck Instytut Cell Physiology, przedstawił
wykład na temat "Powody rozwoju i zapobieganie
rakowi" na spotkaniu laureatów Nagrody Nobla. W 1971,
Dr Hans Wolff i Prof. Dr Siegfried Rilling założył
niemieckie „Medyczne Stowarzyszenie Terapii Ozonem”.
W 1972, Międzynarodowe Stowarzyszenie Terapii
Tlenowej założył Dr George Freibott, które stało się
następcą wschodniego Związku Terapii tlenowej z roku
1913. Z kolei w 1977, Dr Renate Viebahn dostarczył
biologicznego przeglądu działania ozonu. Zaczęły
pojawiać się pierwsze donienisienia o pozytywnym
wpływie w leczeniu różnych chorób. W 1979, Dr George
Freibott opisuje skuteczną terapię ozonem w przypadku
pacjenta cierpiącego z powodu mięśniaka Kaposiego. W
1980, Dr Horst Kief również poinformował o sukcesie
terapii ozonem w przypadku AIDS.
Kąpiele perełkowe
W 1980, Dr Horst Kief również poinformował o sukcesie
terapii ozonem w przypadku AIDS. W 1980, F. Sweet, wydał
artykuł: "Ozon wybiórczo hamuje wzrost ludzkiej komórki
rakowej"
w czasopiśmie, Nauka, Vol. 209. W 1982, zostaje wydany
przez dr E.Fischera niemiecki medyczny podręcznik "Medical
Ozone" w Heidelbergu. W 1983, konferencja w Waszyngtonie,
D.C., USA, zorganizowana przez pierwszy Medyczny Związek
Ozonoterapii. Streszczenia były publikowane w książce
"Medyczne Podania Ozonu", sporządzone i zredagowane
przez Julius Laraus. W 1985, Dr Renate Viebahn wydał
"Biochemiczny Proces leżący u podłoża Ozonu Terapia", a Dr
Siegfried Rilling wydał "Podstawowe Kliniczne Podania Ozonu
Terapia". W 1987, Dr Siegfried Rilling i Dr Renate Viebahn
współpracował w publikacji "Wykorzystania Ozonu w Leku".
W 1990, Kubańczycy poinformowali o sukcesie terapii
ozonem w leczeniu jaskry, zapalenia spojówek i zapaleniu
siatkówki pigmentosa. W 1992, Rosjanie poinformowali, o
pozytywnym, relaksującym i odprężającym wykorzystaniu
ozonu w wannie ( kąpiele).
Kąpiele perełkowe
W czerwcu 1994 Plasmafire Int. sponsorował
sympozjum ozonu w Vancouver, składające się z 160
uczestników. Bezpośrednim rezultatem tego
spotkania było uznanie terapii ozonem za
powszechnie akceptowaną przez Naturopathic
Association. Dzisiejsza ozonoterapia ma ok. 80 lat i
jest obecnie uznaną na świecie metodą leczniczą
wspomagającą podstawową terapię różnych chorób,
zwłaszcza opornych na dotychczasowe leczenie.
Aktualnie ozonoterapię stosuje się w: Brazylii,
Bułgarii, Czechach, Francji, Izraelu, Japonii, Kanadzie,
Kubie, Meksyku, Niemczech, Rosji, Rumunii, Serbii,
Singapurze, Węgrzech, Włoszech oraz w USA. W
Polsce po raz pierwszy ozon w medycynie zastosował
chirurg i anestezjolog prof. Zygmunt Antoszewski w
1986 roku.
Kapiele perełkowe
Badaniami naukowymi, określaniem procedur
leczenia i upowszechnieniem terapii ozonowej
zajmuje się na świecie stowarzyszenie Medical
Society for Ozone Application in Prevention and
Therapy, a w naszym kraju Polskie
Towarzystwo Ozonoterapii. Głównymi
ośrodkami badań w tej dziedzinie są Instytut
Akademii Nauk Federacji Rosyjskiej w Moskwie
oraz IBOMF - International Bio-Oxidiative
Mediucal Fundation w Oklahomie. We Włoszech
powstała NEMKO - Worlwide Testing and
Certyfication – Italy, instytucja zajmująca się
testowaniem urządzeń wykorzystujących w
swoim działaniu ozon.
Historia rehabilitacji i
fizjoterapii
Historia koncepcji
rehabilitacji
Historia fizykoterapii
Historia masażu
DEFINICJA MASAŻU
Definicja masażu klasycznego:
MASAŻ nie jest czynnością automatyczną i powielaniem wyuczonych chwytów, ale jest to przemyślane i uzasadnione anatomiczne i fizjologiczne posługiwanie się odpowiednimi ruchami
działającymi na ustrój jako różnorodne bodźce celem uzyskania pożądanych efektów profilaktycznych i leczniczych w różnych stanach chorobowych.
Masażem klasycznym nazywamy świadome sprężyste odkształcanie tkanek wywierające wpływ na ustrój człowieka. Celem masażu klasycznego jest zadziałanie na układ ruchu (mięśnie,
ścięgna, torebki stawowe, okostną, kości) oraz na skórę i tkankę łączną, tłuszczową, zakończenia nerwowe w skórze, a także na układy krwionośny i chłonny. Pośrednio masaż klasyczny działa
również na narządy wewnętrzne.
HISTORIA MASAŻU
Masaż , zaliczany jest do jednej z najstarszych metod leczenia.
Pierwsze wzmianki o nim pochodzą już z papirusów egipskich 5000 lat p.n.e.
Dokładny opis masażu znajduje się w księdze Kung-Fu z 3000 roku p.n.e.
W dawnych Indiach i Chinach masaż stanowił część rytuału religijnego i stamtąd przeniknął do medycyny ludowej. W Indiach tancerze masowani byli przez swych nauczycieli za pomocą stóp.
W okresie gdy medykami byli kapłani masaż pełnił rolę kultu religijnego. Z czasem nabierał coraz większego znaczenia leczniczego.
Właściwy rozwój masażu datuje się jednak od czasów rozkwitu starożytnej Grecji. Pojęcie masaż pochodzi od greckiego słowa „massein", które oznacza w przybliżeniu ugniatanie, a połączone
zostało z łacińskim słowem „manus" - ręka. Masażyści uważają, że tak naprawdę jedynymi instrumentami, za pomocą których przeprowadzany jest prawdziwy masaż, są delikatne i wyczulone
ręce terapeuty.
Pierwsze szkoły masażu zakładali Grecy.
W Grecji masaż stosowano jako zabieg leczniczy , sportowy i kosmetyczny. Masaż klasyczny już w czasach starożytnych należał do metod, które były stosowane do poprawy sprawności
sportowej atletów. Ciała sportowców biorących udział w igrzyskach olimpijskich przed zawodami sportowymi masowano i natłuszczano oliwką w celu przygotowania do zawodów.
Hipokrates filozof grecki twierdził, w swych dziełach , że pocieranie ku górze działa korzystniej dla ciała.
Niezależnie od Hipokratesa wykorzystywanie masażu sportowego w starożytności opisane zostało przez Galena i Epikteta.
Galen rozróżniał już wówczas 18 różnych rodzajów masażu, w tym masaż twardy, miękki, średni, przygotowawczy i uspokajający - końcowy. Masażysta miał podczas masażu kierować się
konstytucją atlety. Zachowały się obrazy ze starożytnej Grecji odnoszące się do roz masowywania pleców, masażu mięśnia piersiowego u bokserów, masażu ścięgna Achillesa u biegaczy oraz
masażu własnego mięśnia trójgłowego łydki.
C. Diems w swej książce T~Geltgeschichte des Sports und Leibeserzie hung (Światowa historia sportu i wychowania cielesnego) opisuje masaż, obok kąpieli oraz nasłoneczniania, jako istotną
część składową leczenia atletów w starożytnej Grecji. Z opisu tego dowiadujemy się, że masaż sportowy w tym okresie, a więc 500 lat p.n.e., był już bardzo rozmaicie wykorzystywany, przy
użyciu różnorodnych środków pomocniczych, oraz że był łączony z innymi metodami treningowymi. Godne uwagi jest to, że masaż połączony był zawsze z lekką, czynną i bierną gimnastyką
oraz z nauką oddychania. W starożytnej Grecji gimnas tyka i masaż tworzyły jedną całość.
Wraz z kulturą grecką dotarł także do Rzymu, gdzie był wykonywany głównie w słynnych termach, w których np. dzieci do lat 14 miały prawo do bezpłatnego korzystania z masażu. Był to w
tamtej epoce zabieg o charakterze higienicznym, przysługujący możnym patrycjuszom, których masowali niewolnicy. Juliusz Cezar w swych pamiętnikach opisał leczenie metodą szczypania i
ugniatania w przypadku wystąpienia rwy kulszowej.
Masaż znany był nie tylko w starożytnej Grecji i Rzymie, ale także u innych starożytnych narodów: Egipcjan, Persów, Japończyków i Chińczyków - wszędzie stosowany był jako środek leczniczy.
Na Hawajach masaż był aktem gościnności- honorowy gość poddawany był ruchom biernym nazywanym lomi-lomi.
W niektórych krajach słowiańskich, a wiem na pewno, że w Polsce do połowy XIV wieku istniały nawet we wsiach łaźnie parowe, w których po kąpielach ludzie poddawani byli klepaniu rózgami w
celu poprawy ukrwienia tkanek.
Średniowiecze było okresem zahamowania rozwoju nauki i lecznictwa. Należy przypuszczać, że w okresie tym rozwój masażu był również zaniedbany.
W XVI wieku lekarz francuski Ambroży Parè po raz pierwszy przeprowadził badania nad fizjologią masażu, określając jego wpływ na poszczególne układy naszego organizmu. Od tego czasu
znaczenie masażu w naukach medycznych systematycznie rosło, aż do momentu uznania go za jedną z dyscyplin wiedzy medycznej.
Następnym lekarzem, interesującym się masażem i naturalnymi metodami leczeni, był Fridrich Hoffman. Na podstawie własnych badań i obserwacji opracował program stosowania masażu w
licznych przypadkach chorobowych.
Największy wkład w rozwój masażu leczniczego w XIX wieku włożył szwedzki lekarz Per Henrik Ling. W 1913 r. utworzony został w Sztokholmie Centralny Instytut Gimnastyki. Wykładał w nim
szwedzki nauczyciel gimnastyki P. H. Ling. Był on współautorem tzw. „szwedzkiej gimnastyki” , w zakres której wchodził masaż leczniczy.
Prawdziwą szkołę masażu klasycznego powołał do życia holenderski lekarz Johan Mezger. Uważany on jest za autora masażu naukowego , określił on na podstawie własnych badań zasady
masażu , a także wskazania i przeciwwskazania.
Duże zasługi w upowszechnianiu masażu ma Polak – profesor Uniwersytetu w Berlinie – Izydor Zabłudowski. Kierował on Zakładem Masażu Leczniczego i po raz pierwszy dzięki niemu masaż
został zrównany z innymi dyscyplinami wiedzy lekarskiej na poziomie uniwersyteckim. Zabłudowski był jednym z uczniów J. Mezgera , pozostawił po sobie duży dorobek naukowy, między
innymi liczne prace z masażu napisane w wielu językach.
Piśmiennictwo polskie u schyłku XIX w. Wzbogaciło się o kilka wartościowych pozycji dotyczących masażu , jak np.: J. Grabowskiego, I. Strabowskiego, J. Zawadzkiego.
W okresie międzywojennym masaż stanowił dość popularną metodę leczenia, zwłaszcza w zakładach i gabinetach fizykoterapii. Wielu lekarzy nie tylko zalecało tę metodę leczenia , ale na
podstawie własnej praktyki i obserwacji doskonaliło ją , do zasłużonych na tym polu należą M . Kosiński i J. Zaorski, wzbogacili oni swoimi pracami naukowymi skromny dorobek piśmienniczy
polski.
Obecnie coraz więcej lekarzy-naukowców zajmuje się oddziaływaniem masażu na ciało ludzkie. Godni wymienienia są: P. Vogler, W. Kohlrausch, H. S. Ludge, W. Thomsen, H. Teilrich-Leube, W.
Hei pertz. Są to osoby zajmujące się gimnastyką chorych oraz masaży ści zbierający swe doświadczenia, które następnie publikują.
Obok prac naukowych dotyczących masażu klasycznego rozwijały się teorie specjalnych rodzajów masażu. Najbardziej znane z nich to masaż polegający na segmentowej topografii skóry ( na
podstawie badań przeprowadzanych przez H.Heada i J Mackenziego) oraz masaż tkanki łącznej, polegający na czuciowo-mięśniowych refleksach - opracowane i rozwinięte przez W. Kohlrauscha,
E. Dickego oraz H. Teilrich-Leubego. W 1953 r. P. Vogler oraz H. Kraus opracowali masaż okostnej, a Duńczyk E. Vodder - tzw. masaż limfatycz ny lub drenaż limfatyczny.
Masaż starożytny
Masaż, zaliczany do najstarszych dziedzin medycyny naturalnej,
przez wiele wieków stanowił domenę czystej empirii i medycyny
ludowej. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z papirusów
egipskich 5000 lat p.n.e. Dokładny opis masażu znajduje się w
księdze Kung-Fu z 3000 roku p.n.e. W okresie, gdy medykami
byli kapłani, masaż pełnił rolę kultu religijnego. Fizjologiczne i
psychologiczne zalety masażu zaczęto doceniać w czasach
starożytnych, szczególnie w okresie rozkwitu kultury starożytnej
Grecji i Rzymu. To właśnie ten okres uważa się za kluczowy w
rozwoju masażu.
Pojęcie „masaż” pochodzi od greckiego słowa „massein”, które
oznacza w przybliżeniu ugniatanie, a połączone zostało z
łacińskim słowem „manus” - ręka. Z licznych prac filozofów
ówczesnych czasów między innymi Hipokratesa, Galena i
Epikteta oraz Diemsa dowiadujemy się, że w Grecji masaż
stosowano jako zabieg leczniczy, sportowy i kosmetyczny. Prace
te przedstawiają głównie masaż sportowy, który w tym okresie, a
więc 500 lat p.n.e., był już bardzo rozmaicie wykorzystywany,
wykonywany przy użyciu różnorodnych środków pomocniczych, a
także łączony z innymi metodami treningowymi. W Rzymie
masaż był wykonywany głównie w słynnych termach.
Muzeum masażu
przyrządowego
W Światowym Muzeum Masażu (WOMM) w Spokane,
w stanie Waszyngton, znajduje się liczna kolekcja
wykorzystywanych do terapii masażem różnego typu
urządzeń masujących (ponad 100). Najstarsze z nich
prawdopodobnie były wykorzystywane już w czasach
starożytnej Grecji i Rzymie. Najwcześniejsze formy
naukowych oddziaływań mechanicznych
wykorzystywały technikę wibracji, którą wytwarzano
umieszczając pacjentów na drewnianych deskach
zawieszonych na linach zaczepionych o drzewo lub
kraty, deski te wprawiano w drgania przez potrząsanie
lub popychanie – nazywając to kołysaniem. Innym
sposobem wytworzenia drgań wibracyjnych było
umieszczanie pacjentów na zwierzętach, koniach bądź
mułach lub przejażdżka w wozie o nierównych kołach
przez kamienny bruk. Huśtanie, konie i przejażdżki
były stosowane do XIX wieku.
Masaż w XVI/XVII wieku
W międzyczasie postępowały badania
dotyczące masażu. W XVI wieku francuski
lekarz Ambroży Parè po raz pierwszy
przeprowadził badania nad fizjologią masażu,
określając jego wpływ na poszczególne układy
organizmu człowieka. Od tego czasu znaczenie
masażu w naukach medycznych
systematycznie rosło, aż do momentu uznania
go za jedną z dyscyplin wiedzy medycznej.
Równie zasłużonym lekarzem, zajmującym się
badaniami nad masażem i naturalnymi
metodami leczenia, był Fridrich Hoffman, a w
Szwecji - Per Henrik Ling. W tym czasie Herman
Boerhave (1668 - 1738) przedstawia masaż
całego ciała wykonywany twardą szczotką.
Masaż „naukowy”
Za twórcę „masażu naukowego” uważany jest Jahn Mezger,
holenderski lekarz, od jego czasów datuje się stosowanie masażu
w klinikach medycznych. Polak Izydor Zabłudowski był pierwszym
kierownikiem Katedry Masażu na Uniwersytecie w Berlinie.
Pierwsze urządzenie wibracyjne stworzone do masażu, choć
nazywane: „wibrator do masażu” nie było typowym wibratorem,
a urządzeniem do rolowania ciała zbudowanym z kulek
zamieszczonych między uchwytami. W 1800 George Taylor
zaprezentował „manipulator”, proste urządzenie zbudowane z
koła poruszanego przez pręt na korbkę ręczną. Człowiek
masowany mógł trzymając je w dłoni odbierać wibracje lub
oscylacje.
Pierwszy prawdziwy wibrator był ręcznie poruszanym
urządzeniem działającym na zasadzie powtarzających się
rytmicznych uderzeń, wynaleziony około 1855 roku w Niemczech.
Nazywany: ”The Macerator Blond Circulator” był pierwszym do
1890 roku produkowanym masażerem wytwarzającym uderzenia
zmiennej – wysokiej częstotliwości przypominającej wibrację.
Kolejnym postępem w tej dziedzinie był ręczny wibrator: „ The
Veedee”, który miał dodatkowo zainstalowane urządzenie do
kalibracji umożliwiające zwiększenie lub zmniejszenie wibracji.
Masaż przyrządowy
W 1875 roku pojawiają się urządzenia do masażu napędzane parą,
były one olbrzymimi mechanicznymi monstrami, które mogły
wykonywać masaż kilku osobom w tym samym czasie. Większość
tych urządzeń wykonywało oklepywania i wibracje. Jednym z
takich urządzeń była powstała około 1895 „Maszyna wibracyjna”
Kelloggsa do stóp, dłoni i całego ciała, używana w Battle Creek
Sanatorium w Michigan. W 1882 roku Nissan Hartving opisał w
swej książce zatytułowanej „Instrukcja uzupełnienia leczenia przez
szwecką gimnastykę i masaż” urządzenie nazwane „wibratorem”
wynaleziony przez J.W.Osborna.
Klemn C. kierownik zakładu gimnastyki w Rydze opracował w 1884
roku przyrząd do masażu nazywany „oklepywaczem”. Zalecał go
do stosowania w obszarach pleców i karku, były to trzy elastyczne
gumowe pałeczki złączone metalowym uchwytem, urządzenia te
produkowano w trzech różnych wielkościach. W Japonii również w
tym czasie powstawały urządzenia do masażu przyrządowego,
były to na przykład różnego kształtu gałki. Orzech opisuje w swej
książce przyrządy, które tam używano: wałki pojedyncze i
podwójne, gładkie i grzebieniaste z rękojeścią, żelazne gałki
oklejone skórą z uchwytem do masażu brzucha, przyrząd do
automasażu zbudowany z podwójnego rzędu drewnianych gałek
połączonych ogniwami z drutu.
Masaż przyrządowy
W 1885 wprowadzono „Bongers” oryginalnie nazywane
kulki klepiące, które były osadzone na długich
uchwytach. Dzięki nim uzyskiwano wibracje przez
uderzenie rytmiczne w tkanki.
Pod koniec XIX wieku szwecki lekarz i kierownik Gustaw
Zander założył Medyczno – Mechaniczny Instytut w
Sztokholmie. Jako jeden z twórców potężnej
mechanoterapii, przedstawił idee ćwiczeń z
wykorzystaniem urządzeń mechanicznych i zasady
ćwiczeń oporowych. Maszyny Zandera miały różne
przeznaczenie. Były to urządzenia do pomiarów
biomechanicznych, do ruchu aktywnego, do ruchu
biernego, ortopedyczne i korekcyjne, jak również i do
masażu. Były to maszyny wibrujące, perkusyjne,
ugniatające, trące i walcujące. Jego urządzenia były
popularne zarówno w Europie jak i Stanach
Zjednoczonych.
Masaż przyrządowy
Pierwsze wibratory na baterie pochodzą ze Szwecji.
Były to urządzenia z mosiądzu osadzonego na
drewnianym uchwycie. Wibratory poruszane za
pomocą baterii z ogniwa suchego były prekursorami
tych poruszanych obecnie na baterie alkaliczne.
Pierwsze elektryczne przyrządy pochodzą z 1902
roku. W pierwszej dekadzie XX wieku prąd
elektryczny nie był jeszcze powszechny i nie wszyscy
używali połączeń sieciowych. Skonstruowane
wibratory miały specjalny długi przewód, aby można
było za pomocą specjalnych przełączników pobierać
prąd z żarówki sufitowej.
W 1904 roku zaprojektowano oryginalny, znany jako
„ Rolki do ciała” lub „Kulki do ciała”, Masażer
Wibracyjny, dzięki któremu uzyskuje się potrójne
korzyści: uciskanie, wibracje i rozcieranie tkanek.
Masaż przyrządowy
W Światowym Muzeum Masażu Znajduje się wiele
urządzeń używanych do masażu w czasach 1900-
1999. Są to różnego rodzaju szklane,
porcelanowe, kamienne, plastykowe, drewniane
narzędzia, jak również zasilane elektrycznie
wibratory. Między innymi znajdują się tu
pierwsze, pochodzące z 1960 roku, fotele
wibracyjne zaprojektowane przez Sharper Image
czy firmę Panasonic.
W dzisiejszych czasach producenci urządzeń do
masażów nadal starają się powiększać liczbę
masażerów, produkując coraz bardziej
nowoczesne, uniwersalne urządzenia mające
zastępować manualne sprężyste odkształcanie
tkanek.
Historia rehabilitacji i
fizjoterapii
W naszej populacji znajduje się pokaźna liczba dzieci
i dorosłych niepełnosprawnych, różniących się od
innych pod względem poziomu rozwoju fizycznego,
sprawności fizycznej, wzorców zachowania.
Wymagają oni różnych sposobów postępowania w
celu uzyskania maksymalnej sprawności fizycznej i
psychicznej.
Doświadczenie historyczne uczy, iż na przestrzeni
dziejów postawy społeczne wobec inwalidów były w
przeważającej części nieprzychylne.
W społeczeństwach pierwotnych dzieci
niepełnosprawne najczęściej ginęły albo był
porzucone jako nieprzydatne w stawianiu czoła
twardym rygorom życia. Nawet w cywilizowanych
społeczeństwach starożytności np. w Grecji, dzieci
niepełnosprawne zabijano lub pozostawiano
własnemu losowi, skazując je wcześnie na zagładę.
Podobny los spotykał osoby niepełnosprawne w
starożytnym Rzymie.
Historia rehabilitacji i
fizjoterapii
W średniowieczu spotykano się ze społeczna
akceptacją inwalidztwa, jednak większość postaw
oparta była na przesądach i lęku. Ludzi ułomnych
fizycznie czy psychicznie uważano za nawiedzonych
przez szatana za grzeszne postępowanie ich samych
lub rodziców. W związku z tym traktowanie osób
niepełnosprawnych było w przeważającym stopniu
ostre
i nieprzychylne.
Filozofia humanistyczna, jaka rozkwitła w epoce
renesansu, niewątpliwie zmieniła nieżyczliwe
postawy wobec inwalidów, a rewolucja przemysłowa
kreowała przepisy legislacyjne dotyczące osób
niepełnosprawnych.
W czasie pierwszej i drugiej wojny światowej
pojawiła się olbrzymia liczba inwalidów wojennych,
zmuszając władze państwowe do zajęcia się w skali
społecznej problemem inwalidztwa.
Historia sportu
niepełnosprawnych
Historycznie ujmując, sport osób
niepełnosprawnych wyrósł z rehabilitacji
ruchowej. Od końca lat 80-tych XIX stulecia,
wolno, ale skutecznie zyskiwał sobie
zwolenników i torował osobom
niepełnosprawnym drogę dla
samorealizacji.
Warto wspomnieć, że początki tego ruchu
zawdzięczamy lekarzom. To oni zalecali
weteranom II wojny światowej, inwalidom – sport
jako formę rehabilitacji. Pierwsze zawody dla nich
zorganizowano na terenie szpitala w Stoke
Mandeville w 1944 roku.
Historia sportu
niepełnosprawnych
Historycy przyjmują rok 1948 jako początek sportu
niepełnosprawnych. W dniu otwarcia Igrzysk
Olimpijskich w Londynie, dr Ludwig Guttmann
zorganizował w szpitalu Stoke Mandeville zawody
łucznicze dla 16 pacjentów tego szpitala.
Cztery lata później tam włąśnie powstała organizacja
koordynująca zawody sportowe, przyczyniająca się
do propagowania sportu jako czynnika
wspomagającego rehabilitację. W kolejnych latach
tworzone były kolejne stowarzyszenia dla osób z
różnymi schorzeniami. Przyczyniło się to do
dynamicznego rozwoju sportu niepełnosprawnych na
świecie. Powoli następowało uniezależnienie się od
ośrodków rehabilitacyjnych.
Historia sportu
niepełnosprawnych
W 1982 roku powołany został Międzynarodowy
Komitet Koordynacyjny (ICC). Nastąpiło zatem
znaczne zinstytucjonalizowanie tego ruchu na
tyle, że w 1989 roku w Dusseldorfie powstał
Międzynarodowy Komitet Paraolimpijski (IPC),
koordynujący wszystkie sprawy związane z
Igrzyskami Paraolimpijskimi i rozowjem sportu,
będącego w gestii Rady Sportu tego Komitetu.
Z danych IPC wynika, że zresza on 162
organizacje z całego świata, w tym 52 spośród
nich to Narodowe Komitety Paraolimpijskie.
Historia sportu
niepełnosprawnych
Polskie początki sportu
niepełnosprawnych, oprócz
sportu głuchych i
niedosłyszących, który rozwijał
się w latach dwudziestolecia
międzywojennego, przypadają na
lata pięćdziesiąte XX wieku i
również związane były z
ośrodkami rehabilitacyjnymi.
Historia sportu
niepełnosprawnych
Początki sportu niepełnosprawnych w
Polsce sięgają lat 50-tych . Głównie w
Poznaniu za sprawą prof. Wiktora Degi
podjęto szereg pionierskich
przedsięwzięć - Jan Dziedzic - profesor
obecnej AWF - organizował dla
niewidomych wioślarstwo, jazdę konną i
biwaki sportowo-rekreacyjne, a profesor
Aleksander Kabsch przygotowywał i
prowadził obozy narciarskie dla osób
niepełnosprawnych ruchowo.
Historia sportu
niepełnosprawnych
Także w Poznaniu w 1961 roku powstała w porozumieniu z
Regionalnym Związkiem Spółdzielni Inwalidów pierwsza w
kraju Komisja Sportu i Turystyki Inwalidów działająca przy
Radzie Wojewódzkiej ZSSP "START" . Dzięki zaangażowaniu
się w tę nową formę rehabilitacji przez osoby, które dla
starszej części przedstawicieli społeczności
niepełnosprawnych są już dzisiaj legendą - prezesa
"STARTU" inż. Franciszka Karłowskiego, prezesa RZSI
Witolda Sokolnickiego oraz wielu innych entuzjastów, sport i
turystyka inwalidów zyskiwały popularność i dawały
pożądane efekty. Pierwsza wyspecjalizowana organizacja
nosiła nazwę - Międzyspółdzielniane Ognisko Kultury
Fizycznej Inwalidów START . W krótkim czasie Ognisko
upowszechniło swój system w całym kraju. Rok 1990 - rok
przełomu polityczno-społecznego, przyniósł regres naszej
działalności. Szansę uchronienia dotychczasowego dorobku i
możliwość kontynuowania podjętego dzieła stwarzało
powołanie w dniu 15 stycznia 1991 niezależnego,
samorządnego Stowarzyszenia Sportowego Inwalidów
"START" w Poznaniu.
Historia sportu
niepełnosprawnych
W latach 60-ych funkcjonowały w Polsce określenia
inwalida, kaleka, ułomny - bliskie istocie stereotypu
niepełnosprawności sednem którego, są wyobrażenia
, że osoby niepełnosprawne to ludzie naznaczeni
palcem złego losu, nadzwyczaj nieszczęśliwi,
zgorzkniali, niezaradni, oczekujący zawsze ulgowego
traktowania. Po 40 latach działań sport
niepełnosprawnych zaczyna cieszyć się
powszechnym uznaniem, gdyż jest on bardziej
efektywny i tańszy niż wiele innych społecznych
przedsięwzięć. Społeczeństwo przekonuje się , że
niepełnosprawność jest pojęciem względnym, że
dzięki uprawianiu sportu można uzyskać życiową
niezależność.