Stany nagłe u 

dzieci z punktu 

widzenia 

medycyny 

ratunkowej

 

Zmiany w postępowaniu 
resuscytacyjnym u dzieci  zgodnie z 

zaleceniami

 European Resuscitation 

Council 2000. BLS.

 rozpoznanie zatrzymania krążenia na podstawie braku 

tętna vs braku oznak krążenia – niepolecana nauka 

szukania tętna przez osoby niewykwalifikowane

 rozpoczęcie masażu pośredniego serca przy

 braku tętna
 braku oznak krążenia
 zwolnieniu tętna do 60/min

 technika masażu do 12 miesiąca życia – dwa kciuki

 miejsce przyłożenia rąk:

 dzieci – dolna połowa mostka
 niemowlęta – 1 palec poniżej linii sutkowej

 

Zmiany w postępowaniu 
resuscytacyjnym u dzieci  zgodnie z 
zaleceniami European Resuscitation 
Council 2000. BLS.

 rozpoznanie zatrzymania krążenia na podstawie braku 

tętna vs braku oznak krążenia – niepolecana nauka 

szukania tętna przez osoby niewykwalifikowane

 rozpoczęcie masażu pośredniego serca przy

 braku tętna
 braku oznak krążenia
 zwolnieniu tętna do 60/min

 technika masażu do 12 miesiąca życia – dwa kciuki

 miejsce przyłożenia rąk:

 dzieci – dolna połowa mostka
 niemowlęta – 1 palec poniżej linii sutkowej

 

 stosunek uciśnięć do oddechów niezależnie od 

liczby ratowników:

 powyżej 8 roku życia – 15 : 2
 poniżej 8 roku życia – 5 : 1

 zasada „najpierw dzwoń” u dzieci  z chorobami 

serca

 kontynuacja czynności aż do:

 pojawienia się oznak życia
 nadejścia pomocy wykwalifikowanej
 wyczerpania ratowników

 

ERC 2000, ALS

 wentylacja z użyciem maski
 kontrola założenia rurki intubacyjnej – kapnografia
 wkłucie doszpikowe przy braku dostępu 

dożylnego do 6 roku życia

 adrenalina 10mcg/kg, następna dawka – rozważ 

100mcg/kg

 antyarytmik z wyboru – amiodaron, 5mg/kg
 defibrylacja 2J/kg, 2J/kg, 4J/kg
 defibrylatory automatyczne powyżej 8 roku życia

 

Stany nagłe u dzieci

 zaburzenia oddechowe
 zatrucia pokarmowe
 urazy
 zaburzenia świadomości
 dziecko molestowane

 

 

Zaburzenia oddechowe – 

przyczyny

 infekcyjne

 zapalenie krtani, tchawicy i oskrzeli (krup)
 zapalenie nagłośni
 bakteryjne zapalenie tchawicy

 poinfekcyjne – ropień okołomigdałkowy

 ciało obce w drogach oddechowych lub przełyku

 obrzęk naczynioruchowy

 uraz 

 przyczyny wrodzone – naczyniak

 jatrogenne – powikłania intubacji

 

Dlaczego takie ważne przyczyny 
infekcyjne?

 powszechne i częste (krup)
 zagrażające życiu (zapalenie nagłośni)
 mogą szybko doprowadzić do zamknięcia dróg 

oddechowych

 konieczność przyjęcia do szpitala i intubacji

 

Laryngotracheobronchitis = krup

 ostra infekcja wirusowa górnych i/lub dolnych dróg 

oddechowych

 najczęstsza przyczyna obturacji górnych dróg 

oddechowych w wieku dziecięcym

 najczęstsza przyczyna świstu krtaniowego u małych dzieci
 sezonowość: jesień, zima
 częściej u chłopców
 wiek 6 miesięcy – 3 lata
 etiologia 

 wirus grypy rzekomej typu 1, 3
 RSV, adenowirus, rhinowirus, enterowirus, mycoplasma

 

Przebieg kliniczny

 poprzedzająca infekcja górnych dróg oddechowych 

trwająca kilka dni

 niewielka gorączka
 szczekające kaszel (obrzęk okolicy podgłośniowej)
 świst krtaniowy wdechowy
 pobudzenie, niepokój
 zwiększenie wysiłku oddechowego
 nasilanie się objawów nocą
 szybki przebieg, trwa 3-4 dni
 Rtg – zwężenie podgłośniowe, nadgłośniowo rozdęcie

 

Leczenie

 nawilżanie powietrza, inhalacje chłodną parą
 racemiczna adrenalina (rozpylany 2,25% roztwór 

rozcieńczony 1:8 wodą, 4ml przez 15min)

 deksametazon 0,6mg/kg - działa podany 

wcześnie !

 hospitalizacja - 10% przypadków
 ciężki stan - intubacja, rurka o 1 numer mniejsza 

(2-5% przypadków)

 u 15% powikłania

 

Bakteryjne zapalenie tchawicy

 ostra infekcja – niedrożność dróg oddechowych
 2% jako powikłanie krupu lub infekcji górnych 

dróg oddechowych

 65% Staphylococcus aureus, paciorekowce B-

hemolizujące, HIB, Moraxella

 obrzęk podgłośniowy
 ropna wydzielina - odlewy
 zawsze hospitalizacja; intubacja

 

Charakterystyka

 

 objawy krupu, zapalenia nagłośni
 szybko zamknięcie światła dróg oddechowych
 wysoka gorączka >40 stopni
 świst krtaniowy
 rzężenia
 niewydolność oddechowa
 dziecko ze szczekającym kaszlem wyglądające toksycznie
 brak odpowiedzi na zwykłe leczenie krupu
 wysoka leukocytoza
 śmiertelność przewyższa zapalenie nagłośni

 

Leczenie

 intubacja
 częste odsysanie ropnej wydzieliny 
 antybiotyki

 

Zapalenie nagłośni

 schorzenie zagrażające życiu !
 wywołuje zamknięcie dróg oddechowych
 występuje u dzieci (2-7 rok życia) i u dorosłych 

(20-40)

 70% - Haemophilus influenzae, paciorkowce B-

hemolizujące,   S. pneumoniae, S.aureus

 50% początkowych pomyłek diagnostycznych

 

Charakterystyka

 bakteryjna inwazja nagłośni, fałdów nagłośni, tkanek 

otaczających

 forma miejscowa lub uogólniona infekcja bakteryjna(dzieci)

 nagły początek, bez poprzedzającej infekcji

 wysoka gorączka

 trudności w oddychaniu – pozycja ciała

 ból gardła nieproporcjonalny do objawów przedmiotowych

 utrudnienie połykania

 świst krtaniowy, afonia

 marmurkowata sina skóra

 bolesność okolicy gnykowej

 Rtg – nadmierne rozdęcie dolnego gardła, objaw kciuka 

(powiększony wymiar tylno-przedni nagłośni)

 

Leczenie

 maksymalny spokój i minimum czynności 

manualnych 

 postać ciężka - intubacja w warunkach sali 

operacyjnej: doświadczony anestezjolog, 

laryngolog

 bądź gotowy do konikotomii !
 laryngoskopia i badanie z użyciem narzędzi w 

innych przypadkach przeciwwskazane

 antybiotyki (cefuroxim, ceftriakson)

 

Nabyte stany niedrożności dróg 
oddechowych

 krup – 89%
 zapalenie nagłośni – 8%
 bakteryjne zapalenie tchawicy – 2%
 inne (infekcje, ciała obce, guzy, urazy etc.) – 1%

 

Ciała obce

 stan zagrożenia życia
 drogi oddechowe lub przełyk
 1500 zgonów/rok USA
 90% - poniżej 4 roku życia
 objawy oddechowe – żadne, kaszel, świsty, 

niedrożność dróg oddechowych, zatrzymanie 

krążenia

 objawy pokarmowe – ból przy połykaniu, 

wymioty, utrata wagi, niewydolność oddechowa

 

Leczenie

 diagnostyka – objawy kliniczne, Rtg
 laryngoskopia, fiberoskopia
 gastroskopia
 ewentualny interwencja chirurgiczna

 

Urazy u dzieci

 połowa wszystkich zgonów u dzieci
 standardowe postępowanie 

 pierwsze oględziny
 ABC
 drugie oględziny

 płacz objawem strachu lub/i bólu
 mniejsza zdolność lokalizacji bólu

 

Różnice w porównaniu z dorosłymi

 większa głowa, mózg głównie z włókien bezmielinowych – 

podatność na urazy ostre

 krótsza szyja

 inne położenie krtani, najwęższa okolica podgłośniowa

 klatka piersiowa – większa podatność, więcej elementów 

chrzęstnych, oddech przeponowy

 śródpiersie bardziej ruchome

 jama brzuszna – cieńsza ściana, większa podatność na 

urazy narządów wewnętrznych

 trudny dostęp naczyniowy

 wyższy stosunek powierzchni ciała do masy – większa 

podatność na utratę ciepła

 ośrodki wzrostu w kościach w nasadach – omyłkowe 

traktowanie jak złamania

 

Wstrząs u dzieci

 gwałtownie przybiera zły obrót
 duże rezerwy kompensacyjne
 spadek MAP po utracie 30% OKK
 oznaki hipowolemii

 tachykardia – pierwszy sygnał hipowolemii
 przyspieszenie oddechu – kompensacja kwasicy metabolicznej w 

wyniku obniżenia perfuzji tkankowej

 opóźnienie wypełnianie kapilar

 

Postępowanie w urazach

 Stabilizacja wstępna

 Płyny

 początkowo 20 ml/kg przez 5-10 min
 po pozytywnej reakcji 5ml/kg/dobę
 bez reakcji – powtórnie 20ml/kg
 dalszy brak reakcji – masa erytrocytarna 10ml/kg
 rozważ interwencją chirurgiczną

 Dostęp do dróg oddechowych

 Szybkie wprowadzenie (rapid sequence induction, RSI)

– Atropina 0,02mg/kg do 1mg
– blokada nerwowo-mięśniowa – sukcynylocholina 2mg/kg

 Intubacja dotchawicza

– rozmiar rurki – 16+wiek w latach dzielone przez 4
– niepolecana intubacja przez nos i konikotomia

 

 

 Stabilizacja przyczynowa

 Odbarczanie odmy i ewakuacja krwiaka opłucnej
 Urazy głowy

 wzrost ICP – hiperwenrylacja, mannitol, furosemid
 drgawki – benzodwuazepiny, fenytoina

 Urazy brzucha – leczenie zachowawcze; obserwacja, zgłębnik do 

żołądka; pogorszenie stanu ogólnego – interwencja chirurgiczna

 

Ostre stany zapalne przewodu 
pokarmowego

 stany nagłe bo szybko dochodzi do 

odwodnienia !!!

 najczęstsza etiologia 

 bakterie : Salmonella, Shigella, Campylobacter, Yersinia ent.
 wirusy :Rota, Adenowirusy u młodszych, Norwalk, Calicivirus, 

Astrovirus u starszych

 pasożyty – Giardia lamblia

 objawu miejscowe, pozajelitowe i ogólne – 

zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wsierdzia, 

kości i szpiku; drgawki

 

 leczenie 

 nawodnienie

 zapotrzebowanie płynowe = 100ml/kg na pierwsze 10 kg, 50ml/kg na 

następne 10 kg, 20ml/kg powyżej 20 kg

 ocena procentowa odwodnienia
 faza ostra – przywrócenie wydolności krążenia; 20ml/kg płynu Ringera do 

60ml/kg

 uzupełnienie deficytu
 przetaczanie objętości podtrzymującej
 monitorowanie

 uzupełnienie zaburzeń elektrolitowych
 leczenie przyczynowe

 

Dziecko nieprzytomne

 przyczyny najczęstsze

 zatrucie
 zakażenie (w tym opon mózgowo-rdzeniowych, posocznica
 uraz głowy
 drgawki
 ostre stany cukrzycowe – hipoglikemia, kwasica ketonowa

 inne przyczyny

 wgłobienie
 przyczyny metaboliczne, zespół Reye’a
 przyczyny wewnątrzczaszkowe (guz, zmiany naczyniowe)

 

 postępowanie ABC

 drożność dróg oddechowych – intubacja po ustabilizowaniu 

kręgosłupa szyjnego

 utrzymanie prawidłowej funkcji układów oddechowego i krążenia
 oznaczenie poziomu glikemii (test paskowy)
 rozważenie nalokson 0,01mg/kg
 ocena kliniczna (skala Glasgow)
 etiologia i postępowanie przyczynowe

 

Drgawki u dzieci

 drgawki ostre nienawracające

 gorączkowe – najczęstsze do 3 roku życia
 toksykologiczne – zatrucie substancjami toksycznymi
 metaboliczne – hipoglikemia, hipokalcemia
 zaburzenia OUN - guzy, zapalenie opon

 

 Drgawki przewlekłe nawracające

 częściowo proste (ogniskowe) – motoryczne bez utraty 

świadomości, pochody Jacksonowskie

 częściowo złożone (psychomotoryczne, skroniowe) -  utrata 

świadomości bez utraty kontroli motorycznej

 uogólnione 

 uogólnione toniczno-kloniczne ( aura, senność podrgawkowa)
 uogólnione miokloniczne – objaw chorób metabolicznych lub 

neurodegeneracyjnych

 napady padaczkowe typu absence – naprzemienny nieruchomy 

wzrok i mruganie powiekami 10-20 sek, utrata świadomości bez 

utraty kontroli motorycznej, wywołane emocjami , bodźcami 

świetlnymi

 akinetyczne – ośrodkowe: nagła utrata napięcia mięśniowego
 stan epileptyczny (30 minut)
 drgawki noworodków – ruchy pedałowania, zesztywnienie, 

cmokanie

 leczenie – przyczynowe + benzodwuazepiny

 

Dziecko molestowane

 jedna z głównych przyczyn śmierci dzieci do 12 miesiąca 

życia

 powtarzalność epizodów = gwałtowny wzrost śmiertelności
 30% - 1 rok życia, 33% - 1-6 lat, 37% - powyżej 6 lat
 uwarunkowania środowiskowe
 charakterystyka sprawcy

 spokrewniony z dzieckiem (21% ojciec, 21% matka)
 około 25 lat
 bez choroby psychicznej
 osoba samotnie wychowująca dziecko 

 

 rodzaje molestowania

 fizyczne
 seksualne
 zaniedbanie fizyczne
 zaniedbanie emocjonalne
 zespół Munchhausena

 

 cechy kliniczne

 uwaga na niewytłumaczalny mechanizm urazu, urazy geometryczne i 

symetryczne, zwlekanie z szukaniem pomocy

 sińce – często okolice trudno dostępne
 złamania spiralne – wykręcenie lub pociągnięcie
 uszkodzenia włosów
 oparzenia (15% przypadków) – kształt przedmiotu
 uraz głowy – najczęstsza przyczyna śmierci

 krwiaki podtwardówkowe
 złamania kości czaszki i żeber
 wybroczyny na głowie i szyi, wylewy podspojówkowe – duszenie
 krwotoki do siatkówki – potrząsanie

 obrażenia jamy brzusznej – najczęstsza przyczyna wstrząsu