Odmiany zbiorowości ludzkich:
- kategoria statystyczna
- kategoria socjologiczna (cecha
doniosła społecznie, więź obiektywna –
zewnętrznie wyodrębniona)
- kategoria społeczna (więź
subiektywna, podział „my” – „oni”)
Ale np. kobiety to może być każda z
powyższych kategorii
Więź społeczna – najważniejsza jej
odmiana więź moralna oparta na:
- zaufaniu
- lojalności
- solidarności
Wynikowo kształtuje się poczucie
tożsamości
Więź behawioralna – wyrażana nie tylko
w postawach, ale i w zachowaniach
Czym jest grupa społeczna?
Przykładów jest wiele: to rodzina,
naród, partia polityczna, itp.
Grupa społeczna to zbiór jednostek (byt
naturalny), któremu przysługują pewne
szczególne właściwości o charakterze
pozafizycznym (byt społeczny – ten
ważniejszy w socjologii).
Status ontologiczny grupy (L. Kołakowski)
– grupa jako:
byt naturalny
byt społeczny
Byt naturalny kiedy mamy do czynienia z
pewną namacalną liczbą jednostek
Byt społeczny – nieuchwytny percepcyjnie
np. struktura władzy, role, pozycje
społeczne.
Spór wśród socjologów, czy grupa
społeczna zaczyna się od dwóch, czy
od trzech osób.
Cztery cechy konstytutywne grup:
- zbiorowość ludzi
- interakcje
- ciągłość grupy
- tożsamość/świadomość grupowa.
Świadomość istnienia grupy jako zbioru, świadomość
własnej odrębności (F. H. Giddings, F. Znaniecki, czy S.
Ossowski)
Paweł Rybicki: cechy konstytutywne grup:
- zbiór ludzi pozostających w powtarzalnych
stycznościach
- element wspólnoty – zasób spraw sobie wspólnych
- element świadomościowy – ten najważniejszy, podział
na „my” i „oni”.
Ossowski dodaje, że jest to świadomość dobrowolna.
Ale uwaga!!! Jest to kryterium słabe i nieostre, gdyż
mamy do czynienia z identyfikacją realną i potencjalną.
Interakcje – agregat ludzi, gdzie
przynajmniej potencjalnie każdy z
każdym wchodzi w relacje.
Ale czy osoby stojące przed klatką lwa,
są grupą społeczną?
Stąd mowa o pewnym continuum; od
zbiorowości amorficznych, nietrwałych do
grup ustrukturyzowanych (J. Szmatka)
Ciągłość grupy:
- to ciągła realizacja zadań, właściwych
danemu rodzajowi grupy
- to ciągłość form organizacyjnych i
schematów - zbiorowe działania
- to ciągłość więzi społecznej – spójność
duchowa łącząca owych ludzi.
Rodzaje grup:
- grupy pierwotne i wtórne (Cooley)
- ze względu na liczebność (małe,
średnie i duże, Simmel: diada, triada,
kwadrat i pięciokąt)
- ze względu na ich trwałość
(zadaniowe i długotrwałe)
- ze względu na sposób rekrutacji
(przypisane i osiągane)
- ze względu na łatwość dostania się
(ekskluzywne i inkluzywne),
- ze względu na intensywność
uczestnictwa (jenofunkcyjne i
wielofunkcyjne oraz grupy „żarłoczne” i
nieangażujące)
- ze względu na zakres kontroli w
grupie społecznej (totalitarne i słabo
kontrolujące)
- ze względu na zakres korzyści członków
(grupy zadaniowe i autoteliczne)
- ze względu na zorganizowanie
(formalne i nieformalne)
- ze względu na stosunek jednostki do
grupy (całkowita identyfikacja z grupą,
odrzucenie grupy, negatywne grupy
odniesienia, pozytywne grupy
odniesienia)
Panowanie (autorytet) a władza (siła)
Trzy czyste typy prawomocnego
panowania:
- typ racjonalny – oparty na wierze w
legalność ustanowionych porządków i
ustanowionego prawa np. rząd
- typ tradycyjny – oparty na wierze w
świętość obowiązujących od dawien
dawna tradycji np. król
- typ charyzmatyczny – oparty na
niecodziennym oddaniu się świętości,
sile bohaterstwa danej osoby np.
szaman
Struktury przywództwa w grupach:
- brak przywódcy np. grupy koleżeńskie
- jeden przywódca np. wódz plemienia
- więcej niż jeden przywódca
(hierarchia przywódców – kościół,
uzupełnianie się przywódców - Sejm,
dwie lub więcej struktury władzy w
jednej grupie – formalne i nieformalne –
rodzina).
Przywódca zadaniowy i społeczno-
emocjonalny
Style przywództwa:
- demokratyczny
- autorytarny
- leseferystyczny/permisywny
Typy przywództwa:
- legalne – oparte na kompetencji i
wykonywane wg formalnych reguł
- tradycyjne – oparte na zwyczaju i
długoletniej praktyce
- charyzmatyczne – oparte na
nadzwyczajnych cechach
Powody wyłaniania się przywódcy:
- aby osiągnąć wysoko cenione cele,
- im bardziej złożona struktura grupy,
tym bardziej potrzebuje przywódcy,
- im większa grupa, tym bardziej
potrzebny przywódca,
- kryzysy zagrażające grupie.
Czynniki sprawiające, że jednostki stają
się przywódcami:
- cechy osobowościowe (pewność siebie,
inteligencja, dominujący sposób bycia,
empatia, bezpośredniość itp.)
- cechy zachowania w grupie (wysokie
uczestnictwo w interakcjach, ukryte
statusy, wysoki konformizm wobec norm i
reguł grupowych, motywacja i
kompetencje itp.)
Struktury komunikacyjne – Bavelas
(struktura koła, struktura Y, struktura
łańcucha i struktura okręgu).