Choroby nerek

Choroby nerek

Nefrologia

Wybrane zagadnienia

kliniczne

Nefrologia

− dziedzina medycyny

zajmująca się schorzeniami nerek

leczonych nieinwazyjnie w

odróżnieniu od urologii. Jest

podspecjalnością interny.



Nerki to parzysty narząd

położony zaotrzewnowo



Podstawowym elementem

nerki jest nefron



Każda nerka ma ich ok. miliona



Zewnątrznerkowe drogi moczowe:

miedniczka nerkowa, moczowód,

pęcherz moczowy, cewka moczowa

Rola nerek:

Narząd wydalniczy – usuwa końcowe produkty

przemiany materii, nadmiar elektrolitów oraz wody

Narząd homeostatyczny – izowolenia i prawidłowe

ciśnienie tętnicze, izojonia, izohydria i izoosmia.

Narząd wewnątrzwydzielniczy – erytropoetyna,

substancje wazopresyjne, wazodylatacyjne

Narząd metaboliczny- udział w przemianie białek,

węglowodanów, lipidów a także w gospodarce

wodno-elektrolitowej

Zaburzenia tych czynności prowadzą do mocznicy

ostrej lub przewlekłej( zespół objawów klinicznych

występujących w ostrej lub przewlekłej

niewydolności

nerek)

Objawy podmiotowe

Ból ( kolka nerkowa)

Zaburzenia w oddawaniu moczu:

dysuria (bolesne oddawanie moczu)

oliguria (skąpomocz)

anuria (bezmocz)

polyuria (wielomocz)

Częstomocz

Nietrzymanie moczu

Nykturia

Mimowolne oddawanie moczu

Objawy przedmiotowe

Obrzęki

Krwiomocz przednerkowy, nerkowy

i pozanerkowy

Nadciśnienie tętnicze

Badania laboratoryjne

1.Klirens kreatyniny odzwierciedla GFR czyli przesączanie

kłębuszkowe w ciągu minuty, ocena stopnia niewydolności

nerek

2.Badanie ogólne moczu: pH, kwasowość lub zasadowość

moczu, barwa, zmętnienie, zapach, gęstość moczu

3. Cechy biochemiczne moczu: białko i albumina

barwniki żółciowe, glukoza, ciała ketonowe, hemoglobina

4. Cechy morfologiczne moczu: krwinkomocz i krwiomocz,

leukocyturia, wałeczkomocz, krystaluria

5. Badanie krwi: poziom mocznika, kreatyniny i elektrolitów,

kwas moczowy

Badania

obrazowe:

Ultrasonografia

Urografia klasyczna

Uretrografia i cystografia

Scyntygrafia

Rezonans magnetyczny



Badania morfologiczne: biopsja nerki,

ocena histologiczna



Badania mikrobiologiczne, posiew i

oporność moczu

Ostra niewydolność nerek:

Nagłe upośledzenie czynności nerek ze

wzrostem stężenia kreatyniny o

25-50%,

któremu może towarzyszyć zmniejszenie

ilości

wydalanego moczu

Przyczyny: przednerkowa np. spadek RR,

nerkowa ( miąższowa), zanerkowa przeszkoda

w odpływie moczu

Przewlekła niewydolność

nerek:

PNN jest to postępujące i nieodwracalne upośledzenie

czynności nerek, głównie przesączania

kłębuszkowego, zmniejszenie liczby czynnych

nefronów

Przyczyny: nefropatia cukrzycowa, nadciśnieniowa,

odmiedniczkowe zapalenie nerek, kłębuszkowe

zapalenie nerek

Toksyny mocznicowe: produkty przemiany białek

Leczenie nerkozastępcze: hemodializoterapia, dializa

otrzewnowa; przeszczep nerki

Choroby kłębuszków nerkowych,

pierwotne i wtórne:

Ostre kłębuszkowe zapalenie nerek

(poinfekcyjne)

Nefropatia cukrzycowa

Zespół nerczycowy utrata białka z moczem,

hipoalbuminemia, lipiduria, hiperlipidemia,

obrzęki

Śródmiąższowe zapalenia nerek, proces zapalny,

nieinfekcyjny dotyczący miąższu nerek

Tubulopatie (zaburzenia czynności cewek

nerkowych)

Kamica

nerkowa:



obecność w drogach moczowych

nierozpuszczalnych złogów, które powstają

w wyniku wytracania się substancji

chemicznych zawartych w moczu.

Powstawania złogów sprzyjają:

Duże stężenie w moczu substancji

kamicorodnych

Zastój moczu i zakażenia układu moczowego

Małe stężenie w moczu koloidów ochronnych

i magnezu

Czynniki ryzyka kamicy

nerkowej:

Występowanie rodzinne

Nowotwory powodujące hyperkalcemię i hyperurykemię

Choroby układu kostnostawowego, dna moczanowa

Choroby przewodu pokarmowego przebiegające ze złym
wchłanianiem

Nawracające zakażenia układu moczowego

Mała objętość wypijanych płynów

Dieta: bogatopurynowa, bogatoszczawianowa,
bogatowapniowa, bogatosodowa, bogatobiałkowa

Przebywanie w gorącym suchym środowisku

Długotrwałe unieruchomienie

Leki: suplementy wapnia, vitamina D, witamina C.



Badania:

badanie ogólne moczu, usg nerek, rtg

przeglądowe jamy brzusznej, urografia

Leczenie



Leczenie kolki nerkowej: uśmierzanie

bólu, usunięcie przeszkody w odpływie

moczu



Leczenie inwazyjne: litotrypsja poza

ustrojowa, ESWL, metody

endoskopowe, zabiegi operacyjne

Zakażenia układu moczowego

ZUM - obecność drobnoustrojów w drogach moczowych



Bakteriomocz znamienny i bezobjawowy



Zapalenie pęcherza moczowego i cewki moczowej



Odmiedniczkowe zapalenie nerek

Przyczyny

Bakterie, E coli do 95% przypadków

Chlamydia, rzeżączka,

Grzyby

Zastój moczu

Czynniki ryzyka: starszy wiek, ciążą i połóg, cukrzyca,

immunosupresja, kamica nerkowa,

Nowotwory układu moczowego

Rak nerkowokomórkowy ( zaburzenia

genetyczne, palenie papierosów, otyłość

z nadciśnieniem tętniczym )

Rak pęcherza moczowego ( czynniki

genetyczne, palenie papierosów)

Objaw: masywny krwiomocz

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek



Zmiany ilościowe i jakościowe



Schyłkowa niewydolność nerek-

niedożywienie



Dieta wysokokaloryczna szczególnie gdy

stosuje się dietę ubogobiałkową



Bogatoenergetyczne dodatki żywieniowe



Żywienie pozajelitowe

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek



Węglowodany 50-60% energii, ograniczenie

węglowodanów szybko wchłaniających się



Tłuszcze poniżej 30 %, ograniczenie

zwierzęcych, oleje roślinne, margaryny

miękkie i ryby



Białko

Prawidłowa czynność nerek bez ograniczeń

GRF poniżej 60 ml/min 0,8 g/kg mc/d

GRF poniżej 25 ml/min- 0,6 g/kg mc/d +

niezbędne aminokwasy

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek



Zmniejszenie spożycia białka łagodzi objawy

mocznicy i spowalnia postęp niewydolności

nerek



Duża korzyść z diet z dużym ograniczeniem

białka i suplementacją niezbędnych

aminokwasów



Chorzy dializowani podaż białka większa niż u

osób zdrowych ( duża utrata białka i

aminokwasów w trakcie dializy, wyniszczenie)



U osób wyniszczonych nie powinno się

ograniczać białka poniżej 1,2 g/kg/d



U osób z zespołem nerczycowym białko

0,8g/kg/dobę + pokrycie utraconej dobowej

utraty białka z moczem

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek



U chorych z nefropatia i nadciśnieniem

tętniczym- ograniczenie sodu w diecie.

Nie zalecać soli ubogosodowych, gdyż

zawierają one potas, groźba

hiperkaliemii



Ograniczenie spożycia fosforu

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek

Pokarmy bogate w sód:

Konserwy, przetwory mięsne i rybne,

wędzone,

mrożone, garmażeryjne, wędliny

Koncentraty spożywcze

Konserwy warzywne, kiszonki, zupy w proszku

Sery ( poza serami twarogowymi)

Jaja kurze

Nabiał

Przyprawy np. maggi

Płatki kukurydziane

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek

Pokarmy bogate w potas:

Konserwy, przetwory mięsne i rybne,

wędzone

Mięso i ryby- dorsz, halibut, makrela, pstrąg,

szprot

Koncentraty spożywcze

Warzywa i owoce

Kasze płatki zbożowe i otręby

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek

Pokarmy bogate w fosfor:

Ryby i konserwy rybne

Mleko i sery

Wędliny

Podroby

Owoce suszone

Jaja kurze

Kasze, płatki zbożowe, otręby

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek

Witaminy i pierwiastki śladowe

Zachowana czynność wydalnicza nerek – takie

same ilości jak osoby zdrowe

Chorzy dializowani- niedobory witamin

rozpuszczalnych w wodzie: C, kwas foliowy,

tiamina (B1) i pirydoksyna (B6)

Stężenie witaminy A u osób dializowanych jest

wysokie i należy ja ograniczać suplementacji tą

witaminą ( preparaty wielowitaminowe)

Niedobór aktywnej postaci witaminy D wymaga

suplementacji

Niedobór cynku i selenu- suplementacja tylko

przy wykazaniu tych niedoborów

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek



Błonnik w ilości 15g na 1000 kcal



Warzywa i owoce: źródło

węglowodanów i błonnika ale także

potasu i sodu



Alkohol dopuszczalny w niewielkich

ilościach do 15g na dobę

Leczenie żywieniowe w chorobach

nerek

Nefropatia cukrzycowa:

Szczególnie ważne ograniczenie białka w diecie.
Ograniczenie potasu i leków zwiększających kaliemię nawet gdy czynność
nerek jest prawidłowa

Przewlekła dializoterapia:

Ograniczenie przyjmowania płynów aby uniknąć nadmiernego przyrostu

masy

ciała między dializami. Unikanie przewodnienia. Nadciśnienie tęt.,

obciążenie serca

Ograniczenie spożycia potasu szczególnie u osób z bezmoczem lub

skąpomoczem.

Płyny dializacyjne z małym stężeniem potasu lub bez potasowe.

Zaburzenia rytmu

serca. Wyrównanie zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej
Ujemny bilans azotowy i niedożywienie. Połowa ilości białka to białko

zwierzęce.

Należy zwrócić uwagęna gospodarkę fosforanową. Farmakoterapia.

Nerki a ciąża



Zmiany w zakresie funkcji nerek w czasie

ciąży: wzrost objętości nerek, wzrost GFR i

przepływu osocza przez nerki, wzrost

wydalania cukru, białka i witamin przez

nerki



Poszerzenie kielichów, miedniczek i

moczowodów, skłonność do bakteriomoczu i

objawowych zakażeń



Hiperwolemia, niedokrwistość

Nerki a ciąża



Bakteriomocz bezobjawowy, 20-35% zakażenie

objawowe, wymaga leczenia, (przyczyna groźnych

powikłań: niedokrwistość, stan przedrzucawkowy,

poronienie, wcześniactwo, wzrost śmiertelności

okołoporodowej).



Ostra niewydolność nerek związana z ciążą i porodem



Ciąża u kobiet z przewlekłą niewydolnością nerek

( dializoterapia 1-3% kobiet, około połowa ciąż jest

zakończona pomyślnie)



Przeszczep nerki: 12-20% po przeszczepie zachodzi w

ciążę, większość tych ciąż kończy się poronieniem

Nerki a ciąża

Rzucawka: drgawki lub śpiączka u kobiety w

ciąży u której wcześniej stwierdzano stan

przedrzucawkowy. U 16% nie ma nadciśnienia

tętniczego

Zespół HELLP- ciężkie powikłanie

stanu

przedrzucawkowego

lub

rzucawki

. Składa się

na niego grupa objawów:



niedokrwistość hemolityczna

(Hemolytic

anemia)



podwyższone poziomy enzymów

wątrobowych (Elevated Liver enzymes)



małopłytkowość

(Low Platelet count).

Document Outline