Przeszczep Szpiku
Kostnego
Pracownia Immunologii Klinicznej,
Transplantacyjnej i Genetyki
WSS im. M. Kopernika w Łodzi
Przeszczep Szpiku
Kostnego
Pracownia Immunologii Klinicznej,
Transplantacyjnej i Genetyki
WSS im. M. Kopernika w Łodzi
1968 rok - Pierwszy udany
przeszczep allogenicznego
szpiku
( Gatti, USA )
Choroby Leczone Przeszczepem
Szpiku Kostnego
Choroby dziedziczne:
Nowotwory:
Niedokrwistość
sierpowatokrwinkowa,
Niedokrwistość
śródziemnomorska
(niedokrwistość
Cooley’a, talasemia),
Zespół Wiskott’a – Aldrich’a,
Zespół Chediaka – Higashiego,
Zespół neurologiczny Louis –
Barra
( ataxia teleangiectasia )
Ciężki złożony niedobór
odpornościowy ( SCID )
Przewlekła choroba
ziarniniakowa,
Grzybica błon śluzowych i skóry,
Choroba Fanconiego,
Choroba Gauchera.
Ostra białaczka limfoblastyczna,
Ostra białaczka szpikowa,
Przewlekła białaczka szpikowa,
Chłoniak,
Guzy lite:
piersi, płuc, jajnika, jądra
Poziomy Doboru Dawcy i Biorcy
Komórek Krwiotwórczych ( wg Van
Rooda i Oudshorn’a
)
prawdopodobieństwo znalezienia dawcy
niespokrewnionego 1:25 000
stopień
MHC
/ metoda
VI
A, B
/ serologicznie ;
DR
/ serologicznie
V
A, B
/ serologicznie ;
DRB1*
/ molekularnie LR
IV
A, B
/ serologicznie ;
DRB1*, DQB1*
/ molekularnie LR
III
A
/ serologicznie ;
B, DRB1*, DQB1*
/ molekularnie HR
II
A, B, C
/ molekularnie LR ;
DRB1*, DQB1*
/ molekularnie HR
I
A, B, C, DRB1*, DQB1*
/ molekularnie HR
Dobór Dawcy i Biorcy Komórek
Krwiotwórczych
Dawca rodzinny
zgodność grupy krwi ABO:
bez znaczenia
zgodność w MHC:
VI, V, IV stopień wg Van
Rooda i Oudshorn’a
Dawca
niespokrewniony
zgodność grupy krwi ABO:
bez znaczenia
zgodność w MHC:
II, I stopień wg Van Rooda i
Oudshorn’a
Dziedziczenie Antygenów MHC - Rozkład
Rodzinny Genotypów
Rodzice
Helena
Jan
A*
B*
Cw*
DRB1*
0201
4404
0501
0404
0302
4010
0402
0104
A*
B*
Cw*
DRB1*
0301
5701
0402
1103
2301
5801
0704
1503
Dzieci
Bożena
Zofia
Roman
Jan
A*
B*
Cw*
DRB1*
0301
5701
0402
1103
0302
4010
0402
0104
A*
B*
Cw*
DRB1*
2301
5801
0704
1503
0201
4404
0501
0404
A*
B*
Cw*
DRB1*
0201
4404
0501
0404
0301
5701
0402
1103
A*
B*
Cw*
DRB1*
2301
5801
0704
1503
0302
4010
0402
0104
Józef
Maria
Danuta
A*
B*
Cw*
DRB1*
0101
0802
0702
0305
1101
3505
0402
0101
A*
B*
Cw*
DRB1*
0204
5602
0303
0701
0202
1802
0703
1103
A*
B*
Cw*
DRB1*
0204
5602
0303
0701
2501
1802
0704
0403
Wnuki
Wnuki
Wnuki
Elżbieta
Mirosława
Tomasz
Ewa
Marek
Katarzyna
A*
B*
Cw*
DRB1*
0101
0802
0702
0305
0302
4010
0402
0104
A*
B*
Cw*
DRB1*
0101
3505
0402
0101
0302
4010
0402
0104
A*
B*
Cw*
DRB1*
0101
0802
0702
0305
0301
5701
0402
1103
A*
B*
Cw*
DRB1*
0201
4404
0501
0404
0204
5602
0303
0701
A*
B*
Cw*
DRB1*
2301
5801
0704
1503
0204
5602
0303
0701
A*
B*
Cw*
DRB1*
2301
5801
0704
1503
0204
5602
0303
0701
Metody Pobierania Komórek
Krwiotwórczych
Pobranie z talerza
biodrowego
Separacja komórek
krwiotwórczych
( afereza )
2 tygodnie wcześniej
pobranie 450 ml krwi
przetoczenie po pobraniu
szpiku
czas zabiegu: 60 – 90 min.
objętość: 1000 – 1500 ml
szpiku (20-25 ml / kg m.c.
dawcy )
niezgodność grupowa ABO
usunięcie erytrocytów i
osocza
przez 5 dni G-CSF podskórnie
5-10 kom.
hematopoetycznych/
l krwi
100 kom.
hematopoetycznych/
l krwi
czas separacji: ok. 4 godz.
to rodzaj fizjologicznej (choć np. w transplantologii
często niepożądanej) reakcji zachodzącej w
organizmie biorcy
pod wpływem wprowadzonych
do niego obcych antygenowo
.
Limfocyty T przyjęte od dawcy naciekają (obce dla nich) tkanki
gospodarza i doprowadzają do ich niszczenia. Najczęściej
zajmowanymi narządami są
skóra, przewód pokarmowy i
wątroba
. Usunięcie zawiesiny limfocytów z materiału
przeszczepowego zmniejsza ryzyko GVHD. Z drugiej strony,
nieobecność
w przeszczepie wzmaga ryzyko reakcji
gospodarz przeciwko przeszczepowi i w efekcie
.
Odpowiednik reakcji GVH, w której komórki dawcy atakują
komórek nowotworowych
wykorzystywany jest w terapii
(GVL - Graft Versus
Leukemia).
GVHD jest ciężką chorobą mogącą prowadzić nawet do śmierci
pacjenta. O chorobie GVH mówi się jako ostrej, kiedy rozwija
się w ciągu 100 dni od przeszczepu i jako przewlekłej gdy
pojawia się po tym czasie.
Graft-Versus-Host Disease, GVHD,
lub choroba przeszczep przeciwko
gospodarzowi
Czynniki Ryzyka Rozwoju Choroby
Przeszczep Przeciwko Gospodarzowi
( GvHD )
GvHD
– ostra
GvHD
- przewlekła
ciąże dawcy szpiku,
duża liczebność limfocytów T
w szpiku,
niezgodność w MHC,
przeszczep od kobiety do
mężczyzny,
podeszły wiek dawcy i biorcy,
brak immunosupresji,
wcześniejsze zakażenie
wirusem opryszczki,
stosowanie dużych dawek
promieniowania.
niezgodność w MHC,
przeszczep od kobiety do
mężczyzny,
podeszły wiek dawcy i biorcy,
przebyta ostra GVHD,
przetoczenie leukocytów
dawcy.
KRAJOWA RADA TRANSPLANTACYJNA
RAPORT z DZIAŁALNOŚCI w 2006 ROKU
4
36(+5)
13
5 (+1)
5
40
8
8 (+1)
2
Akademicki Szpital Kliniczny im. J Mikulicza-Radeckiego we
Wrocławiu
Dolnośląskie Centrum Transplantacji Komórkowych z KBDS we
Wrocławiu
Dziecięcy Szpital Kliniczny im. Prof A. Gębali Klinika
Hematologii i Onkologii Dziec.AM w Lublinie
Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w
Warszawie
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. A. Mielęckiego
AM w Katowicach
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1- Akademickie
Centrum Kliniczne Akademii Medycznej w Gdańsku
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 5 im. K.J onschera
Akademii Medycznej w Poznaniu
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Przemienienia
Pańskiego Nr 1 w Poznaniu
CBU
PBSC
BM
Aktywność Ośrodków
Transplantacyjnych
w 2006 roku
– przeszczepienia od
niespokrewnionego
dawcy ( N=128 )
-wykorzystanie źródeł
komórek
macierzystych
( liczbę retransplantacji
podano w nawiasie).
KRAJOWA RADA TRANSPLANTACYJNA
RAPORT z DZIAŁALNOŚCI w 2006 ROKU
Aktywność Ośrodków
Transplantacyjnych
w 2006 roku.
Przeszczepienia od
spokrewnionego
dawcy
( N=182 )-
wykorzystanie źródeł
komórek
macierzystych
( liczbę retransplantacji
podano w nawiasie)
5
8 (+1)
17
14
7
12
11(+4)
30
9
9
15
22
6
4
8
0
5
10
15
20
25
30
35
Akademicki Szpital Kliniczny im. J Mikulicza-Radeckiego we Wrocławiu
Dolnośląskie Centrum Transplantacji Komórkowych z KBDS we Wrocławiu
Dziecięcy Szpital Kliniczny im. Prof A. Gębali Klinika Hematologii i Onkologii
Dziec.AM w Lublinie
Instytut Hematologii i Transfuzjologii w Warszawie
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny w Warszawie
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. A. Mielęckiego AM w
Katowicach
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1- Akademickie Centrum
Kliniczne Akademii Medycznej w Gdańsku
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 w Lublinie
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 1 we Wrocławiu
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Nr 5 im. K.J onschera Akademii
Medycznej w Poznaniu
Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny Przemienienia Pańskiego Nr 1 w
Poznaniu
Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej Szpital Uniwersytecki w
Krakowie
Szpital Uniwersytecki im. dr Antoniego J urasza w Bydgoszczy
Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Krakowie
Wojskowy Instytut Medyczny w Warszawie
PBSC
SZPIK
CENTRALNY REJESTR NIESPOKREWNIONYCH
DAWCÓW SZPIKU I KRWI PĘPOWINOWEJ
POLTRANSPLANT
Biuletyn Informacyjny nr 1(15) Marzec
2007r.
Działalność Centralnego Rejestru
Niespokrewnionych Dawców Szpiku
i Krwi Pępowinowej
www.poltransplant.org.pl
I
III
V
VII
IX
XI
S1
66
60
241
152
523
223
446
249
196
380 408
315
0
100
200
300
400
500
600
Dawcy zarejestrowani
w CRNDSiKP w 2007 roku
Działalność Centralnego Rejestru
Niespokrewnionych Dawców Szpiku
i Krwi Pępowinowej
www.poltransplant.org.pl
1003 1128
1566
1890
2382
2357
3261
13587
0
2000
4000
6000
8000
10000
12000
14000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007 RAZEM
Dawcy zarejestrowani w
CRNDSiKP w latach 2001-2007
( n = 13587 )
Działalność Centralnego Rejestru
Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi
Pępowinowej
www.poltransplant.org.pl
Pobrania komórek krwiotwórczych w 2007r.
od dawców zarejestrowanych w CRNDSiKP
PBSC
- Przeszczep komórek krwiotwórczych krwi obwodowej
BM
- Przeszczep szpiku
I
II
III
IV
V
VI
VII
VII
I
IX
X
XI
XII SUMA
PBS
C
1
1
-
1
-
1
-
1
1
-
1
-
7
BM
-
-
-
1
-
-
-
-
-
2
-
2
5
Ośrodki Przeszczepiające
Komórki Krwiotwórcze
w Polsce
1. Klinika Hematologii i Chorób Rozrostowych Układu Krwiotwórczego AM , Sam. Publ. Szp. Klin. Nr 1, 61-833
Poznań
, ul. Szkolna 8/12 , tel. (0-61) 852-
89-52
2. Dolnośląskie Centrum Transplantacji Komórkowych z Krajowym Bankiem Dawców Szpiku, 53-439
Wrocław
, ul. Grabiszyńska 105, tel. (0-71) 362-15-
12, fax (071) 783-13-75
3. SP. Szp. Klin. im. A. Mieleckiego, Katedra i Klinika Hematologii i Transplantacji Szpiku, 40-029
Katowice
, ul. Reymonta 8, tel. (0-32) 256-28-58
4. Instytut Hematologii i Transfuzjologii, 00-957
Warszawa
, ul. Chocimska 5, tel. (0-22) 646-85-79
5. Dziecięcy Szpital Kliniczny, Katedra i Klinika Hematologii i Chorób Rozrostowych Dzieci, 50-345
Wrocław
, ul. Bujwida 44, tel. (0-71) 328-20-40
6. SP ZOZ Szpital Uniwersytecki , Katedra i Klinika Hematologii, 31-501
Kraków
, ul. Kopernika 17 , tel. (0-12) 421-36-93
7. Centrum Onkologii, Instytut Marii Skłodowskiej-Curie, Klinika Nowotworów Układu Chłonnego, 02-781
Warszawa
, ul. Roentgena 5 , tel. (0-22) 644-50-
24
8. SP Szpital Kliniczny, Katedra i Klinika Hematologii i Onkologii Dziecięcej, 20-093
Lublin
ul. Chodźki 2 , tel. (0-81) 747-72-20
9. SP Szpital Kliniczny Nr 5, Klinika Hematologii i Onkologii Dziecięcej, Instytutu Pediatrii Oddziału Transplantacji Szpiku, 60-572
Poznań
, ul. Szpitalna
27/33, tel. (0-61) 847-43-56
10.
SP Centralny Szpital Kliniczny, Klinika Hematologii i Onkologii, 02-097
Warszawa
, ul. Banacha 1a , tel. (0-22) 659-75-77
11.
SP Szpital Kliniczny Nr 4, Katedra i Klinika Hematologii, 20-090
Lublin
, ul. J aczewskiego 8, tel. (0-81) 747-63-55
12.
SP Szpital Kliniczny Nr 1, 80-952
Gdańsk
, ul. Dębinki 7 , tel. (0-58) 349-22-30
13.
CSK WAM z Polikliniką, SPZOZ Oddział Kliniczny Hematologii, 00-909
Warszawa
, ul. Szaserów 128, tel. (0-22) 610-83-90
14.
CSK WAM z Polikliniką , SPZOZ Oddział Kliniczny Onkologiczny, 00-909
Warszawa
, ul. Szaserów 128 , tel. (0-22) 681-72-35