Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
1
Usługi
to świadczenie społecznie
użytecznych czynności,
niezwiązanych bezpośrednio z
wytwarzaniem dóbr rzeczowych.
Międzynarodowy obrót
Międzynarodowy obrót
usługami
usługami
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
1
Usługi
to świadczenie społecznie
użytecznych czynności,
niezwiązanych bezpośrednio z
wytwarzaniem dóbr rzeczowych.
Międzynarodowy obrót
Międzynarodowy obrót
usługami
usługami
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
2
Współczesne gospodarki narodowe:
Współczesne gospodarki narodowe:
1.
Układ
trójsektorowy
gospodarki:
rolnictwo
przemysł przetwórczy
usługi
2. Układ
dwusektorowy
w gospodarkach
najbardziej rozwiniętych:
przemysł:
* agrobiznes
* przemysł wydobywczy
* przemysł przetwórczy
usługi
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
3
Cechy charakterystyczne usług:
Cechy charakterystyczne usług:
usługa to
produkt niematerialny
,
którego użyteczność konkretyzuje się
u usługobiorcy lub w rzeczy, którą on
posiada;
usługi będące przedmiotem
gospodarowania wytwarza się w
procesie produkcji
;
usługa jest szczególnym rodzajem
wartości użytkowej
, która jest
wytwarzana w wyniku pracy ludzkiej;
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
4
W krajach rozwiniętych usługi tworzą
W krajach rozwiniętych usługi tworzą
około 60-70 % PKB i około 60% całego
około 60-70 % PKB i około 60% całego
zatrudnienia.
zatrudnienia.
Istota usług sprawia, że większość z
nich konsumowana jest na miejscu
wytworzenia i nie może być
przedmiotem
obrotu
międzynarodowego.
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
5
Czynniki wzrostu znaczenia usług:
Czynniki wzrostu znaczenia usług:
wzrost zamożności społeczeństw i zwiększenie
ilości wolnego czasu
(turystyka, bankowość)
wzrost produkcji towarów pociągających za
sobą rozwój usług uzupełniających
(transport,
ubezpieczenie towarów)
postęp techniczny, który kreuje nowe rodzaje
usług
(TV satelitarna, usługi międzybankowe
świadczone za pośrednictwem satelitów)
świadczenie usług na odległość
(komputerowa
rezerwacja biletów, Internet shopping)
wzrost specjalizacji usług
rozwój wyspecjalizowanych firm usługowych
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
6
Szeroko pojmowana
Szeroko pojmowana
międzynarodowa wymiana
międzynarodowa wymiana
usług występuje wtedy,
usług występuje wtedy,
gdy usługodawca
gdy usługodawca
i usługobiorca są
i usługobiorca są
podmiotami różnych
podmiotami różnych
krajów.
krajów.
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
7
Dwie grupy usług
Dwie grupy usług
tzw.
usługi niewyodrebnione
, mające związek z innymi formami
międzynarodowych przepływów gospodarczych (w tym też z innymi
usługami), nie rejestrowane jako samodzielne transakcje handlowe,
lecz zawarte w innych, zwłaszcza transakcjach międzynarodowego
handlu towarowego
(np. związane z przygotowaniem, negocjacjami i nadzorowaniem
realizacji transakcji handlowych);
samodzielne usługi
, których międzynarodowy przepływ ujmowany
jest w osobnych, międzynarodowych transakcjach handlowych.
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
8
Rodzaje usług:
Rodzaje usług:
Usługi sensu stricto:
-
transport
-
turystyka i podróże
-
pozostałe transportowe
-
inne (ubezpieczenia niehandlowe, bankowe,
biznesu, komunikacyjne, reklama, leasing itp.)
Usługi czynnikowe:
- dochody od kapitału
zainwestowanego za granicą
-
dochody z pracy za granicą
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
9
Klasyfikacji sektora usług dokonano w
ramach
Rundy Urugwajskiej GATT.
W jej wyniku podpisano m.in.
Układ
Ogólny w Sprawie Handlu Usługami
General Agreement on Trade
in Services (GATS).
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
10
Klasyfikacja GATS:
•Usługi biznesowe
•Komunikacyjne
•W zakresie budownictwa i pokrewnych
inżynieryjnych
•Dystrybucyjne
•Edukacyjne
•Środowiskowe
•Finansowe
•Związane z ochroną zdrowia i usługi
socjalne
•Związane z turystyka i podróżami
•W zakresie rekreacji, kultury i sportu
•Transportowe
•Inne nie uwzględnione gdzie indziej
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
11
GATS
jest pierwszą wielostronną
umową międzynarodową, która
ustanawia zasady swobodnego obrotu
usługami.
Żaden z artykułów GATS nie
przyjmuje definicji usługi.
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
12
Mimo braku doprecyzowania terminu
„usługa” GATS jasno określa,
w jakim
przypadku dochodzi do międzynarodowego
handlu usługami
.
W świetle art. I ust. 2 następuje to,
gdy usługa jest świadczona:
z terytorium jednego kraju na terytorium innego
kraju, jest to
tzw. usługa transgraniczna
, nie
jest konieczne przemieszczanie się usługodawcy
lub usługobiorcy
(np. porada prawna przez telefon lub kształcenie
korespondencyjne);
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
13
na terytorium jednego kraju dla
usługobiorcy któregokolwiek innego kraju;
jest to
tzw. konsumpcja za granicą
, czyli
sytuacja, gdy usługobiorca udaje się do
kraju usługodawcy (np.wyjazd turystyczny,
na studia zagraniczne);
przez usługodawcę jednego kraju poprzez
jego
obecność handlową
na terytorium
innego kraju
(np.przedstawicielstwo,
oddział czy przedsiębiorstwo);
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
14
przez usługodawcę jednego kraju poprzez
obecność osób fizycznych
na terytorium
któregokolwiek innego kraju; zagraniczny
usługodawca wysyła swój personel do
kraju usługobiorcy i tam następuje
świadczenie usługi.
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
15
Światowy handel usługami w wybranych
Światowy handel usługami w wybranych
regionach
regionach
w latach 2000-2007
w latach 2000-2007
(w procentach)
(w procentach)
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
16
Całkowity światowy obrót usługami w
Całkowity światowy obrót usługami w
2007 roku
2007 roku
Główni eksporterzy usług w 2008 roku
Główni eksporterzy usług w 2008 roku
Wartość
Udział
Roczna zmiana procentowa
2008
2000
2008
2000-
08
2006
2007
2008
Eksporterzy
Unia Europejska (27)
402,7
42,6
45,2
13
11
21
15
UE (27) eksport
zewnętrzny
195,4
...
21,9
...
8
19
19
USA
90,6
14,5
10,2
8
10
13
17
Japonia
46,8
7,4
5,3
8
5
12
11
Korea PŁd
43,5
3,9
4,9
16
8
30
30
Chiny
38,4
1,1
4,3
34
36
49
23
Singapur
28,8
3,4
3,2
12
18
26
2
Hongkong , Chiny
28,5
3,7
3,2
11
10
14
11
Norwegia
21,6
2,8
2,4
11
-1
19
13
Rosja
15,0
1,0
1,7
20
11
17
27
Kanada
11,9
2,2
1,3
6
8
6
7
Indie
11,1
0,6
1,2
24
32
18
23
Australia
8,9
1,2
1,0
9
3
14
23
Egipt
8,2
0,8
0,9
15
16
27
17
Turcja
7,8
0,9
0,9
13
-2
32
26
Ukraina
7,6
0,8
0,9
13
19
14
25
Powyżej 15
770,0
86,7
86,5
-
-
-
-
Główni importerzy usług , 2008
Główni importerzy usług , 2008
Wartość
Udział
Roczna zmiana procentowa
2008
2000
2008
2000-
08
2006
2007
2008
Importerzy
Unia Europejska (27)
363,6
35,6
34,8
12
11
18
12
UE (27) import zewnętrzny
162,1
...
15,5
...
12
15
16
USA
104,7
15,7
10,0
6
5
3
10
Japonia
54,0
8,0
5,2
6
6
14
10
Chiny
50,3
2,5
4,8
22
21
26
16
Indie
41,4
2,1
4,0
22
20
24
34
Korea Płd
37,2
2,6
3,6
16
15
26
28
Singapur
29,8
3,0
2,9
11
17
23
2
Zjednoczone Emiraty
Arabskie
25,5
1,1
2,4
24
23
42
33
Tajlandia
23,0
1,6
2,2
17
13
11
26
Kanada
20,3
2,2
1,9
10
13
14
9
Australia
15,1
1,5
1,5
12
5
15
16
Hongkong, Chiny
14,9
1,5
1,4
12
11
20
7
Norwegia
14,5
1,2
1,4
14
2
33
10
Indonezja
13,8
1,0
1,3
17
10
16
45
Rosja
13,0
0,6
1,2
24
31
39
39
Powyżej 15
820,0
80,2
78,7
-
-
-
-
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
19
Światowy eksport usług wg kategorii,
Światowy eksport usług wg kategorii,
1990, 1995, 2002 (w mld USD)
1990, 1995, 2002 (w mld USD)
Usługi transportowe
Usługi turystyczne
Pozostałe usługi
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
20
Światowy eksport usług transportowych i
Światowy eksport usług transportowych i
światowy eksport towarowy (I kw. 2008, I
światowy eksport towarowy (I kw. 2008, I
kw. 2009)
kw. 2009)
Dr Renata Orłowska, MSG, SSW
Chojnice 2010
21
Światowy eksport usług turystycznych
Światowy eksport usług turystycznych
(I kw.2008, I
(I kw.2008, I
kw.2009)
kw.2009)