Zewnętrzne narządy 

płciowe męskie



Łukasz Giermasiński Fiz1Z1

Do narządów płciowych 

zewnętrznych u mężczyzny 

należą: 



moszna,



prącie,



cewka moczowa.

Moszna (scrotum)

Worek skórny mieszczący się w kroczu. Wewnątrz znajduje 

się  przegroda  moszny  (septum  scroti)  dzieląca  mosznę 

na  dwa  przedziały,  przeznaczone  dla  jąder.  Na 

powierzchni  zewnętrznej  znajduje  się  szew  moszny 

(raphe  scroti).    W  ścisłym  znaczeniu  worek  mosznowy 

składa  się  ze  szczególnie  zbudowanej  skóry  oraz 

warstwy  gładkiej  tkanki  mięśniowej  podskórnej  – 

mięśnia  kurczliwego  (musculus  septum  tunica  dartos). 

W szerszym znaczeniu do worka mosznowego zaliczamy 

również osłonki obustronnie obejmujące jądra, najądrze 

i powrózek nasienny. 

Znaczenie osłonek jądra

Poprzecznie  prążkowany  mięsień  dźwigacz  jądra  powoduje 

szybkie  odruchowe  uniesienie  jąder,  pozostała  mięśniówka 

gładka - mięsień dźwigacz jądra wewnętrzny współpracują z 

mięśniem  dźwigaczem  zewnętrznym  kurcząc  osłonki,  a  tym 

samym  zmniejszając  ich  powierzchnię.  Błona  kurczliwa 

wybitnie  reaguje  na  wahania  temperatury.  Moszna  uchodzi 

też  za  narząd  regulujący  ciepło.  Wrażliwa  na  temperaturę 

błona 

kurczliwa 

rozluźniając 

się 

może 

powiększać 

powierzchnię  worka  mosznowego,  a  tym  samym  zwiększać 

oddawanie ciepła lub też kurcząc się może  marszczyć skórę 

moszny  i  zmniejszać  powierzchnię  oddającą  ciepło.  Brak 

tkanki  tłuszczowej  w  skórze  moszny  wpływa  również  na 

ochłodzenie jąder. W worku mosznowym temp. jest o 2,5 do 

4 stopni Celcjusza niższa niż w jamie brzusznej.

Powrózek nasienny

Obły,  nieco  spłaszczony  twór  który  zawiera  zewnątrzbrzuszną 

część nasieniowodu i towarzyszące jej naczynia krwionośne i 

limfatyczne  oraz  nerwy  zaopatrujące  jądro,  najądrze  i 

nasieniowód.  Ciągnie  się  on  przez  mosznę  i  kanał 

pachwinowy.  W  odcinku  mosznowym  powrózek  nasienny 

otaczają  osłonki  jądra  i  powrózka  nasiennego.  W  przejściu 

przez  kanał  pachwinowy  powrózek  stopniowo  traci  swe 

osłonki.  Powrózek  nasienny  oprócz  nasieniowodu  zawiera 

także:  tętnicę  jądrową,  tętnicę  nasieniowodu,  tętnicę 

dźwigacza  jądra,  żyły  wytwarzające  splot  wieńcowaty, 

naczynia  chłonne,  gałąź  płciową  nerwu  płciowo-udowego 

oraz  splot  nerwowy  jądrowy.  Grubość  powrózka  odpowiada 

mniej  więcej  grubości  małego  palca.  Długość  zależna  od 

położenia wynosi między 15-20 cm. 

Unaczynienie i unerwienie 

moszny

Oprócz  naczyń  zaopatrujących  powrózek  nasienny  mosznę 

unaczyniają  także  większe  gałęzie  mosznowe  tylne  z  t. 

sromowej  wewnętrznej  (od  tętnicy  biodrowej  wewnętrznej) 

oraz mniejsze gałęzie mosznowe przednie tętnic sromowych 

zewnętrznych  (od tętnicy udowej). Żyły uchodzą częściowo 

do  żyły  sromowej  wewnętrznej,  częściowo  do  żyły 

podskórnej  odpiszczelowej.  Naczynia  chłonne  prowadzą  do 

węzłów pachwinowych. 

Nerwy  zaopatrujące  skórę  moszny  to:  od  przodu  gałąź 

pachwinowa nerwu płciowo-udowego oraz nerwy mosznowe 

przednie  (z nerwu biodrowo-pachwinowego), od tyłu nerwy 

mosznowe  tylne  (z  nerwu  sromowego).  Autonomiczne 

unerwienie pochodzi ze splotu podbrzusznego dolnego.

 

Prącie (penis)

Męski  narząd  kopulacyjny,  kształtu  walcowatego,  pokryty  skórą  bez 

podściółki  tłuszczowej.  Organ  moczowo-płciowym,  w  którym 

odcinek  początkowy  cewki  moczowej  należy  wyłącznie  do  dróg 

moczowych.  Część  dalsza,  poczynając  od  ujścia  przewodów 

wytryskowych,  jest  wspólnym  odcinkiem  dróg  moczowo-

płciowych. 

 

W prąciu wyróżnić można 3 odcinki: 

- korzeń,

- trzon,

-żołądź. 

Napletek  (preputium)  -  fałd  skórny,  w  którym  wyróżnić  można 

blaszkę  zewnętrzną  i  wewnętrzną.  Blaszka  wewnętrzna  jest 

wilgotna  i  pokryta  wydzieliną  łojową  gruczołów  Tysona.  Obficie 

wydzielane  są  tu  także  feromony.  Złuszczony  naskórek  i 

wydzielina  tworzą  razem  mastkę.  Napletek  pełni  funkcje 

ochronne. 

Unaczynienie prącia

Prącie otrzymuje krew tętniczą z dwóch źródeł: od  tętnicy 

sromowej wewnętrznej oraz od tętnic sromowych 

zewnętrznych. Ciała jamiste i ciała gąbczaste otrzymują 

krew tętniczą wyłącznie z t. sromowej wewnętrznej.

Krew żylna odpływa trzema drogami:

- żyła grzbietowa prącia (nieparzysta),

- Żyła grzbietowa powierzchowna prącia (parzysta),

- żyły głębokie prącia. 

Unerwienie prącia

Prącie zaopatrują zarówno nerwy rdzeniowe, jak i autonomiczne. 

  Pierwsze  pochodzą  ze  splotu  krzyżowego  i  drogą  nerwu 

sromowego  wiodą  włókna  ruchowe  do  mięśnia  kulszowo-

jamistego 

i opuszkowo-gąbczastego oraz włókna czuciowe ze skóry prącia 

i błony śluzowej cewki. 

  Drugi  rodzaj  nerwów  prącia,  nerwy  autonomiczne,  wiodą 

włókna  współczulne    i  przywspółczulne,  regulują  one 

mechanizm wzwodu prącia. Włókna współczulne pochodzą ze 

splotu  podbrzusznego  dolnego,  włókna  przywspółczulne  są 

gałęziami I - III nerwu krzyżowego. Jedne i drugie dochodzą do 

zwojów 

miednicznych 

i  stąd  jako  nerwy  jamiste  prącia,  zaopatrują  mięśniówkę 

gładką prącia.

Cewka moczowa męska 

(urethra masculina) 

Długi przewód, ciągnący się z dna pęcherza moczowego do 

przedniego końca prącia. Jej długość wynosi między 17,5 – 20 

cm. 

W związku z przebiegiem cewka moczowa dzieli się na trzy części: 

sterczową, błoniasta, gąbczastą. Ściany cewki moczowej są 

zbudowane z błony śluzowej, tkanki podśluzowej i błony 

mięśniowej. 

Do cewki moczowej uchodzą dwa rodzaje gruczołów:
- gruczoły cewki moczowej – zwilżają i chronią błonę śluzową cewki
-  gruczoły,  które  opróżniają  się  tylko  okresowo  w  czasie  wytrysku 

nasienia (ich wydzielina stanowi istotny składnik nasienia) są to 

np.  gruczoł  krokowy  oraz  parzyste  gruczoły  opuszkowo-

cewkowe.

Gruczoł krokowy, stercz 

(prostata)

  Nieparzysty  narząd  mięśniowo-gruczołowym,  położony  na 

wysokości  części  początkowej  cewki  moczowej  męskiej. 

Leży  w  miednicy  mniejszej,  poniżej  pęcherza  i  powyżej 

przepony  moczowo-płciowej,  ku  tyłowi  od  dolnej  części 

spojenia  łonowego  i  ku  przodowi  od  bańki  odbytu.  Stercz 

jest w większej części zbudowany z miąższu gruczołowego, 

w  mniejszej  przeniknięty  pasmami  mięśniówki  gładkiej, 

która  wraz  z  tkanką  łączną  nieregularnie  przenikają  istotę 

gruczołową. W drobnych pęcherzykach tworzących gruczoł 

krokowy  wytwarzana  jest  wydzielina  o  mętnym  kolorze, 

zbudowana  z  ziarenek  lipidowych.  Stanowi  ona  15-30  % 

nasienia. 

Naczynia i nerwy gruczołu 

krokowego

Tętnice  pochodzą  głównie  z  tętnic  pęcherzowych  dolnych, 

częściowo również z tętnicy odbytniczej dolnej. Biegną one 

między  żyłami  splotu  sterczowego  i  dochodzą  do  powięzi 

oraz  do  miąższu  gruczołu.  Żyły  miąższu  sterczowego 

przechodzą 

przez 

powięź 

i uchodzą do splotu sterczowego , z tyłu łączą się również z 

żyłami  przestrzeni  odbytniczo-sterczowej,  odbytnicy  i 

pęcherzyków nasiennych. 

Nerwy  ruchowe  i  wydzielnicze  elementy  autonomiczne  ,  jak 

również 

włókna 

czuciowe, 

pochodzą 

ze 

splotu 

sterczowego.

Gruczoły opuszkowo-

cewkowe (glandulae 

bulbourethrales)

 Parzyste gruczoły  wielkości ziarna grochu, leżące na tylnym końcu 

opuszki członka, na dnie miednicy. Główny przewód o średnicy szpilki i 

długości 5 cm uchodzi do cewki moczowej. Gruczoły opuszkowo-

cewkowe wydzielają jasną i lepką wydzielinę ułatwiającą 

przemieszczanie się nasienia.

Naczynia i nerwy gruczołów 

opuszkowo-cewkowych

Gruczoł ten zaopatrują gałązki tętnicy opuszki prącia , włókna 

nerwowe dochodzą przypuszczalnie ze splotu podbrzusznego 

dolnego.

Unaczynienie i unerwienie 

cewki moczowej

  Naczynia  i  nerwy  cewki  moczowej  są  te  same,  które 

omówione  zostały  przy  prąciu.  Błona  śluzowa  jest 

szczególnie  bogato  wyposażona  w  naczynia  chłonne  i  w 

czuciowe  zakończenia  nerwowe,  jest  ona  niezmiernie 

wrażliwa na ból.

Dziękuję za uwagę!