Bóle głowy u dzieci
Anna Krenska, Agnieszka Jatczak -
Gaca
Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii CM w
Bydgoszczy
Bóle głowy u dzieci
Anna Krenska, Agnieszka Jatczak -
Gaca
Klinika Pediatrii, Hematologii i Onkologii CM w
Bydgoszczy
Bóle głowy (cephalea,
cephalgia)
Jeden z najczęściej występujących objawów
chorobowych
Pochodzenie bólu:
- tkanki pokrywające czaszkę
- okostna czaszki
- struktury wewnątrzczaszkowe
Struktury wrażliwe na ból:
- nerwy czaszkowe:V, IX, X; korzenie
nerwów
rdzeniowych: C1, C2, C3
- naczynia, zatoki żylne, część opony twardej
podstawy mózgu
Bóle głowy – podział
Patogeneza:
samoistny: napięciowe bóle głowy; migrena
objawowy: spowodowany procesem
chorobowym toczącym się w obrębie głowy
lub innych układach i narządach
Kliniczny:
bóle głowy jako objaw choroby zagrażającej
życiu
bóle głowy jako objaw choroby nie
zagrażającej życiu
Bóle głowy jako objaw
choroby zagrażającej życiu
Cechy charakterystyczne:
- stan pacjenta średnio ciężki lub
ciężki
- ból silnie wyrażony
- objawy wzmożonego ciśnienia
śródczaszkowego: wymioty,
zaburzenia świadomości, bradykardia
Bóle głowy jako objaw
choroby zagrażającej życiu
Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i
mózgu
Krwawienia śródczaszkowe
Zakrzep mózgu
Zator mózgu
Guz mózgu
Urazy głowy
Przełom nadciśnieniowy
Zapalenie opon mózgowo-
rdzeniowych i mózgu
silny ból głowy, gorączka, wymioty
dodatnie objawy oponowe
rozpoznanie na podstawie badania
płynu mózgowo-rdzeniowego,
ewentualnie badań obrazowych oun
leczenie w zależności od etiologii
Krwawienie
śródczaszkowe
bardzo silny, ostry, nagły ból
zaburzenia świadomości, objawy
ogniskowe, porażenie połowicze,
zaburzenia mowy, widzenia
obraz kliniczny uzależniony od lokalizacji
i masywności krwawienia
pęknięcie tętniaka mózgu (rozgałęzienia
t.szyjnej, t. przedniej i tylnej mózgu)
brak ścisłego związku u dzieci z
nadciśnieniem lub wysiłkiem fizycznym
Zakrzep mózgu
(thrombosis cerebri)
bóle głowy, ogniskowe objawy neurologiczne,
porażenie połowicze
czynniki sprzyjające:
- urazy
- infekcje np. zapalenie ucha środkowego
- wady serca
- policytemia
- układowe choroby tkanki łącznej
- choroby metaboliczne (cukrzyca,
homocystynuria)
Zator mózgu (embolia
cerebri)
ostre objawy mózgowe: bóle głowy,
porażenie połowicze, objawy ogniskowe
czynniki sprzyjające:
- wady serca,
- zaburzenia rytmu - migotanie przedsionków
- bakteryjne zapalenie wsierdzia
- gorączka reumatyczna
udar mózgu: objawy mózgowe powstałe w
wyniku zakrzepu, zatoru, krwotoku
Guzy mózgu
guzy podnamiotowe 60%
- najczęściej u dzieci
- objawy wzmożonego
ciśnienia
śródczaszkowego: bóle
głowy, wymioty, bradykardia,
zmiany na dnie oka
- zaburzenia ruchomości
gałek ocznych
- lokalizacja: robak i półkule
móżdzku, pień mózgu
- glejaki, medulloblastoma
guzy nadnamiotowe 40%
- rzadziej u dzieci
- objawy ogniskowe,
padaczka,
- zmiana osobowości,
charakteropatie, regresja
rozwoju umysłowego
- lokalizacja: półkule
mózgu, siodło tureckie,
skrzyżowanie nn.
wzrokowego
- guzy pierwotne: glejaki;
guzy przerzutowe, wznowy
Urazy głowy
bóle głowy, nudności, wymioty, objawy
wstrząsu mózgu: splątanie lub
krótkotrwała utrata przytomności,
utrata przytomności, zaburzenia
krążenia i oddychania w przypadku
krwawienia śródczaszkowego
rozszerzenie źrenicy po stronie
krwiaka i porażenie połowicze po
stronie przeciwnej
Przełom nadciśnieniowy
silny ból głowy, zaburzenia widzenia,
zawroty głowy, nudności, wymioty,
zaburzenia świadomości, drgawki,
niewydolność lewokomorowa
czynniki sprzyjające: guz
chromochłonny nadnerczy,
nadciśnienie w przebiegu
kłębkowego zapalenia nerek
Bóle głowy jako objaw
choroby
nie zagrażającej życiu
bóle głowy o różnym stopniu nasilenia,
najczęściej bez towarzyszących odchyleń w
badaniu neurologicznym i okulistycznym
ból głowy typu napięciowego
infekcje
wady wzroku, jaskra
neurastenia pourazowa
depresja
klasterowy ból głowy (Hortona)
migrena
Migrena
napadowy ból głowy, oddzielony
okresami bezobjawowymi, któremu
towarzyszą co najmniej dwa z
czterech czynników: jednostronny
ból głowy, nudności, aura oczna,
wywiad rodzinny
częstość występowania u dzieci 2-5%
< 10 rż przeważają chłopcy
> 10 rż przeważają dziewczynki
Migrena
etiologia: nadmierna labilność naczyń
tętniczych wewnątrz- i
zewnątrzczaszkowych, co powoduje ich
skurcz i rozkurcz pod wpływem różnych
czynników
czynniki wywołujące: stres i wydzielane
substancje: aminy katecholowe,
serotonina, czynniki atmosferyczne,
pokarmy (ser żółty, czekolada, mleko,
środki konserwujące), brak snu
Migrena – postacie
kliniczne
Migrena zwykła
Migrena klasyczna
Migrena powikłana:
- migrena podstawy mózgu
- migrena okoporaźna
- migrena z niedowładem połowiczym
Inne postacie
- cykliczne wymioty
- ostre stany splątania
Migrena zwykła
najczęściej występująca u dzieci
nie jest poprzedzona aurą
w 90% dodatni wywiad rodzinny
pulsujący charakter bólu głowy bez
lateralizacji
towarzyszą mu nudności i wymioty,
czasami bóle brzucha, gorączka,
światłowstręt, parestezje w obrębie rak i
nóg
Migrena klasyczna
występowanie aury:
- wzrokowa: zamazane widzenie, mroczki,
fotopsja, wzmocnienie widma, widzenie
zniekształconych przedmiotów
- czuciowa: parestezje wokół ust,
drętwienie rąk i nóg
- zespół Alicji w krainie czarów:
nadpobudliwość, splatanie, zaburzenia w
postrzeganiu proporcji ciała
objawy bólowe jak w postaci zwykłej
Migrena powikłana
migrena podstawy mózgu
- skurcz tętnic podstawy mózgu i
t.tylnej mózgowej
- zawroty głowy, szum w uszach,
mroczki, ataksja, ból głowy w
okolicy potylicznej
- szerokie źrenice, drgawki
Migrena powikłana
Migrena okoporaźna
- rzadko występuje u dzieci
- porażenie nerwu III po stronie bólu
Migrena z niedowładem połowiczym
- jednostronne objawy ruchowe i
czuciowe
- drętwienie twarzy, ramienia, nogi,
osłabienie siły mięśniowej, afazja
Postępowanie
zapobieganie napadom migreny
- unikanie czynników wywołujących napady
- leki: karbamazepina, kwas walproinowy –
Depakine
leczenie ostrego napadu migreny
- NLPZ;
- kwas acetylosalicylowy + metoklopramid
(Migpriv)
- preparaty ergotaminy
- leki nowej generacji powodujące selektywny
skurcz naczyń wewnątrzczaszkowych: agoniści
receptora 5HT1(Imigran, Zomig)
Dystrofia mięśniowa
typu Duchenne’a
uwarunkowana genetycznie – mutacja genowa
Xp21, przenoszona przez kobiety, chorują
wyłącznie mężczyźni
początek objawów około 3-4 rż
postępujący, symetryczny zanik mięśni, od pasa
miedniczego
kaczkowaty chód, trudności ze wstawaniem z
pozycji leżącej, chodzeniu po schodach
zanik odruchów głębokich, rzekomy przerost
mięsni, przykurcze,
unieruchomienie około 10 rż i zgon z powodu
powikłań lub wtórnych chrób kilka lat później
Rdzeniowy zanik mięśni –
choroba Werdniga -
Hoffmanna
uwarunkowana genetycznie – dziedziczenie AR
objawy od okresu niemowlęcego: hipotonia
mięśniowa, dosiebny zanik mięsni, drżenia
pęczkowe (język, palce rąk)
ułożenie w pozycji „żabiej”
zanik odruchów głębokich
brak kontroli ułożenia głowy, posadzone zgina się
scyzorykowato
prawidłowy rozwój umysłowy
zgon następuje najczęściej z powodu niewydolności
oddechowej w następstwie zaniku mm.
międzyżebrowych i ciężkich zakażeń
Miastenia
choroba autoimmunologiczna,
obecnosć przeciwciał przeciwko
receptorom acetylocholinowym mm.
szkieletowych
częściej u kobiet
męczliwość mięsni: opadanie powiek, cicha
nosowa mowa, trudności w połykaniu,
opadanie głowy, trudności w chodzeniu
przejściowa miastenia noworodków