Ustawa o biegłych 

w postępowaniu 

sądowym

Adam Wysokiński

 

 

Czynności biegłego

• Osoby fizyczne
• Instytucje

• Z listy
• Spoza listy

 

 

Cel ustawy

• Ustawa określa:

– Warunki i tryb nabywania i utraty 

prawa do wykonywania czynności 
biegłego,

– Warunki i tryb nabywania i utraty 

prawa do sporządzania opinii przez 
instytucje.

 

 

Osoba fizyczna

• Czynności biegłego może 

wykonywać osoba fizyczna 
wpisana na ogólnokrajową listę 
biegłych.

 

 

Instytucja

• Prawo do wydawania opinii mają 

instytucje, jeśli uzyskały wpis do  
ogólnokrajowego wykazu 
instytucji naukowych i 
specjalistycznych.

 

 

Biegły spoza listy

• Dopuszcza się powołanie biegłego 

spoza listy, jeśli posiada on 
odpowiednią wiedzę w danej 
dziedzinie.

 

 

Biegły spoza listy

• Sąd lub prokuratura może zwrócić 

się do Ministerstwa Sprawiedliwości 
z wnioskiem o wystąpienie do 
Policji w celu przeprowadzenia 
wywiadu środowiskowego w 
stosunku do osoby mającej pełnić 
funkcje biegłego spoza listy.

 

 

Biegły spoza listy

• Analogiczne postępowanie odnosi 

się do osób zatrudnionych w 
instytucji powołanej do 
wykonywania czynności biegłego, 
jeśli nie jest ona wymienionych w 
wykazie instytucji naukowych i 
specjalistycznych.

 

 

• Obywatelstwo polskie lub jednego 

z państw UE, EFTA, EOG lub 
innego państwa (na zasadach 
wzajemności),

• Znajomość języka polskiego,
• Wiek poniżej 70 lat,
• Posiadanie pełnej zdolności do 

czynności prawnych,

Warunki uzyskania

wpisu na listę biegłych

 

 

Warunki uzyskania

wpisu na listę biegłych

• Niekaralność,
• Wobec osoby tej nie jest 

prowadzone postępowanie 

sądowe,

• Nieposzlakowana opinia,
• Posiadanie prawa wykonywania 

zawodu w danej dziedzinie,

 

 

Warunki uzyskania

wpisu na listę biegłych

• Posiadanie teoretycznych 

wiadomości w danej dziedzinie i 
wykonywanie w niej praktyki 
zawodowej przez okres co 
najmniej 5 lat,

• Posiadanie znajomości w zakresie 

postępowania sądowego.

 

 

Wpis na listę biegłych

• Policja na wniosek Ministra 

Sprawiedliwości przeprowadza wywiad 

środowiskowy w stosunku do osoby 

ubiegającej się o wpis na listę biegłych.

• Wymagane dokumenty, które należy 

dołączyć do wniosku określa szczegółowo 

ustawa.

• Wpis na listę następuje na okres 5 lat.
• Biegły ma obowiązek w ciągu 30 dni 

zgłaszać zmiany danych objętych wpisem 

na listę biegłych.

 

 

Wpis na listę biegłych

• Przed uzyskaniem wpisu 

wnioskodawca może zostać 
wezwany do sporządzenia do trzech 
próbnych opinii w celu potwierdzenia 
posiadanych kwalifikacji.

• Decyzja o odmowie wpisu nie 

uniemożliwia ponownego ubiegania 
się o wpis na listę biegłych.

 

 

Zawieszenie biegłego

• Prowadzone jest wobec niego 

postępowanie o całkowite lub 

częściowe ubezwłasnowolnienie.

• Prowadzone jest wobec niego 

postępowanie mogące orzec zakaz 

wykonywania zawodu w danej 

dziedzinie.

• Prowadzone jest wobec niego 

postępowanie sądowe w związku z 

oskarżeniem publicznym lub 

przestępstwem skarbowym.

 

 

Zawieszenie biegłego

• Brak aktualizacji danych 

zawartych w wykazie biegłych.

• Nienależyte wykonywanie 

czynności biegłego.

 

 

Instytucja naukowa

• Warunki uzyskania wpisu do 

wykazu instytucji naukowych i 

specjalistycznych:

– Warunki organizacyjne i techniczne 

niezbędne do prowadzenia badań i 

opracowywania opinii.

– Zatrudnienie niezbędnej do realizacji 

zadań orzeczniczych liczby osób; 

Wobec osób tych stawia się takie 

same wymogi jak wobec osób 

fizycznych ubiegających się o wpis na 

listę biegłych.

 

 

Instytucja naukowa

• Wymagane dokumenty, które 

należy dołączyć do wniosku 
określa szczegółowo ustawa.

• Wpis do wykazu następuje na 

okres 5 lat.

 

 

Zawieszenie instytucji 

naukowej

• Toczące się postępowanie sądowe 

przeciwko instytucji lub osobie 

wydającej w jej imieniu opinie.

• Instytucja nie wydaje opinii przez 

okres >1 roku.

• Nienależyte sporządzanie i 

wydawanie opinii.

• Niespełnianie wymogów 

organizacyjno-technicznych.

 

 

Obowiązki biegłego

• Wykonywanie czynności ze szczególną 

starannością i bezstronnością, zgodnie 

z zasadami wynikającymi z przepisów 

prawa.

• Doskonalenie kwalifikacji.
• Znajomość obowiązujących przepisów 

prawa dotyczących zasad udziału 

biegłego w postępowaniu.

• Prowadzenie dokumentacji dotyczącej 

wydawanych opinii.

 

 

Obowiązki biegłego

• Biegły nie możne odmówić 

wydania opinii, chyba że 
zachodzą przyczyny 
uzasadniające, określone w 
ustawie

 

 

Wynagrodzenie

• Wynagrodzenie obejmuje czynności 

przygotowawcze, badawcze, łącznie 
z zapoznaniem się z aktami sprawy 
oraz opracowanie opinii wraz z 
uzasadnieniem.

• Biegłemu przysługuje zwrot kosztów 

zużytych materiałów i wszelkich 
innych wydatków niezbędnych do 
wydania opinii.

 

 

Wynagrodzenie

• Instytucji przysługuje zwrot 

kosztów związanych z 
prowadzeniem obserwacji oraz 
maksymalnie 15% narzutu z 
tytułu kosztów związanych z 
utrzymaniem instytucji.

 

 

Wynagrodzenie

• Biegły lub instytucja wydająca opinię 

ma obowiązek wystąpić o przyznanie 

wynagrodzenia w ciągu 7 dni, a jeśli 

wezwanie dotyczyło przesłuchania 

lub czynności procesowej – 3 dni od 

wydania opinii.

• Niewystąpienie o przyznanie 

wynagrodzenia w tym terminie 

powoduje utratę prawa do 

wynagrodzenia.

 

 

Wynagrodzenie

• Wysokość wynagrodzenia określa 

organ, który żądał wydania opinii.

• W razie wadliwego opracowania 

opinii organ zlecający jej wydanie 
może obniżyć wynagrodzenie lub 
odmówić jego przyznania.

 

 

• Ustawa wejdzie w życie 

najwcześniej w IV kwartale 2007 
roku.