Miłość 

Dynamika bliskich związków 

uczuciowych

 

 

Wszystko zaczyna się od przywiązania dziecka 

do matki czy innego opiekuna stałego.

Sekwencja reakcji na oddzielenie z matką 

obserwowana u dzieci:

1 faza – protest – płacz, aktywne poszukiwanie 

matki, opór przeciwko próbom ukojenia 

przez inne osoby

2 faza – rozpacz – bierna rezygnacja połączona 

z głuchym, nieutulonym smutkiem

3 faza – negacji przywiązania – paradoksalne 

ignorowanie matki i jej unikanie gdy się na 

powrót pojawi, czemu towarzyszą różne 

poważne zaburzenia, jak zanik łaknienia i 

wycofanie z kontaktów społecznych (ten stan 

zwany był kiedyś chorobą sierocą).

 

 

Według Ainsworth istnieją trzy style przywiązania:
BEZPIECZNY – charakterystyczny dla 66% dzieci, 

cechujący się zaufaniem dziecka do matki i wiarą 

w jej stałą dostępność, wrażliwość i gotowość do 

wsparcia i opieki.

NERWOWO – AMBIWALENTNY – jest 

charakterystyczny dla 19% dzieci, cechuje się 

zachowaniami typowymi dla fazy protestu; dzieci 

takie nie mają poczucia bezpieczeństwa, stale 

upewniają się czy matka jest obecna, więcej 

płaczą i mniej interesują się otoczeniem.

UNIKAJĄCY – charakterystyczny dla 19% dzieci, 

cechuje się zachowaniami przypominającymi 

fazę negacji oraz unikaniem kontaktów z 

rówieśnikami i dorosłymi; dzieci takie są częściej 

odrzucane przez matkę, strofowane za próby 

nawiązania z nią bliskiego kontaktu fizycznego.

 

 

Badania sugerują, że w dorosłych 

związkach romantycznych ludzie 
powtarzają wzorzec przywiązania z 
wczesnego dzieciństwa - tabela. 

Największa zdolność i skłonność do 

budowania trwałych bliskich związków 
mają osoby o bezpiecznym stylu 
przywiązania. Najmniej 
satysfakcjonujące związki budują osoby 
o stylu unikającym, głównie z powodu 
zaprzeczania własnej potrzebie więzi i 
nieufności w stosunku do ludzi.

 

 

Trójskładnikowa teoria 

miłości

Według Sternberga miłość to zjawisko, na które 

składają się trzy składniki o zasadniczo 

odmiennej naturze i dynamice - kwestionariusz.

Intymność – łagodne, pozytywne uczucia i 

towarzyszące im działania wyrażają 

przywiązanie, bliskość i wzajemną zależność 

partnerów od siebie. Uczucia te wynikają z 

umiejętności komunikowania się, wzajemnego 

zrozumienia i wspierania. Powstają one w 

trakcie wzajemnego poznawania się partnerów, 

stąd też intymność powolnie rośnie w miarę 

trwanie związku i wykształcanie się 

scenariuszy wzajemnych kontaktów (ciągów 

działań obojga partnerów w najczęściej 

powtarzających się sytuacjach), spada powoli.

 

 

Namiętność – jest konstelacją silnych emocji 

zarówno pozytywnych (zachwyt, tkliwość, 

pożądanie, radość), jak i negatywnych (ból, 

niepokój, zazdrość, tęsknota), często z mocno 

uwydatnionym pobudzeniem fizjologicznym. 

Emocjom tym towarzyszy silna motywacja do 

maksymalnego połączenia się z partnerem. 

Namiętność intensywnie rośnie, szybko 

osiągając swoje szczytowe natężenie i niemal 

równie szybko gaśnie (po okresie ocenianym na 

4 do 10 lat).

Zobowiązanie – oznacza decyzje i działania 

ukierunkowane na przekształcenie relacji 

miłosnej w trwały związek oraz na jego 

utrzymanie pomimo przeszkód. Po początkowym 

wzroście krzywa zobowiązania osiąga 

maksymalny poziom nie ulegający już większym 

zmianom na końcu trwanie związku.

 

 

 

 

Dynamika bliskiego 

związku

Wojciszke postuluje istnienie sześciofazowej 

koncepcji dynamiki całego bliskiego 

związku dwojga ludzi. Przyjmuje ona 

istnienie pewnego progowego, krytycznego 

natężenia każdego ze składników.

Faza pierwsza – zakochanie – wszystkie trzy 

składniki miłości zaczynają rozwijać się, 

jednakże namiętność jako składnik 

najszybciej przybierający na sile pojawi się 

początkowo jako dominująca i jedyna cecha 

całego uczucia (miłość od pierwszego 

wejrzenia – 50% młodych ludzi twierdzi, że 

przeżyło ją chociaż raz).

 

 

Faza druga – romantyczne początki – rozwija 

się jeśli zakochanie spotka się z 
wzajemnością, czego konsekwencją jest 
rozwój intymności oraz dążenie do coraz 
częstszych kontaktów. Istotne w tej fazie jest 
budowanie zaufania, które jest uogólnionym 
oczekiwaniem, że partner będzie się o nas 
troszczył i zaspakajał nasze potrzeby, 
zarówno teraz jak i w przyszłości. Parter musi 
być uważany za człowieka odpowiedzialnego, 
nieegoistycznego, ogólnie dobrego, ale także 
musi być skłonny do dbania o związek. Wiara 
w przywiązanie partnera jest zwieńczeniem 
procesu budowy zaufania.

 

 

Faza trzecia – miłość kompletna – 

związek wchodzi w tą fazę, gdy pojawia 

się decyzja partnerów o zaangażowaniu 

w utrwalenie związku. Jego podstawową 

właściwością jest współzależność 

partnerów: to co czuje, myśli, robi i 

uzyskuje w wyniku swoich działań jedno 

z nich zależy od tego, co czuje, myśli i 

robi drugie (w trakcie długotrwałego 

pożycia twarze partnerów upodobniają 

się do siebie i to tym bardziej, im 

bardziej udane jest ich pożycie). Faza ta 

jest fazą nietrwałą, ponieważ kończy się 

wraz z zanikiem namiętności. 

 

 

Faza czwarta – miłość przyjacielska – pojawia się, gdy zostają 

intymność i zaangażowanie. Jest to najdłuższa faza, spośród 

jeszcze zadowalających faz udanego związku. Może ona być 

przedłużona, gdy oboje z partnerów są tym zainteresowani i 
wykazują ku temu odpowiednie chęci i umiejętności.

 

Cztery strategie reagowania na niezadowolenie w związku:

-

wyjście ze związku (reakcja aktywna i destruktywna) 

oznacza jego aktywne niszczenie – wycofanie się z 

kontaktów, izolowanie się lub atakowanie partnera, rozwód;

-

dialog (reakcja aktywna i konstruktywna), to podejmowanie 

prób usunięcia problemu i utrzymania związku w dobrym 

stanie – dyskusje nad problemem, proponowanie jego 
rozwiązań,

 

poszukiwanie kompromisu, poszukiwanie 

pomocy na zewnątrz;

-

lojalność (reakcja bierna i konstruktywna), to cierpliwe 

przeczekiwanie problemu w nadziei, że „samo się jakoś 

ułoży”, trwanie przy partnerze, ignorowanie jego wad;

-

zaniedbanie (reakcja bierna i destruktywna) oznacza 

ignorowanie partnera, ograniczenie czasu spędzanego z 

nim, odmowę dyskusji, chłodne bądź nieprzyjemne 

traktowanie.

 

 

Faza piąta – związek pusty – gdy zanika 

intymność, pojawia się związek pusty, 

którego jedynym znaczącym elementem jest 

zobowiązanie. Cechuje się bardzo niskim 

poziomem satysfakcji, choć związki często 

nadal trwają z różnych względów 

(samopodtrzymujący się charakter 

zaangażowania w działanie i pułapka 

utopionych kosztów, brak atrakcyjniejszych 

alternatyw oraz przeszkody utrudniające 

opuszczenie związku – wyznawane normy, 

poczucie odpowiedzialności za dzieci, 

bariery prawne).

Faza szósta – rozpad związku – związek 

wstępuje w tą fazę, gdy nawet 

zobowiązanie zostaje wycofane.

 

 

Rodzaje miłości

John Lee wyodrębnił sześć typów miłości. 

Jednostkę może charakteryzować bądź jeden z 

typów miłości, bądź też może reprezentować ich 

kombinację. Lee wyróżnił trzy typy podstawowe 

(pierwotne) i trzy pochodne (wtórne).

Do podstawowych zaliczamy:
• storge 
Miłość zrównoważona, czuła, przyjacielska w której 

partnerów silnie łączy intymność i założenie, że bez 

względu na wszystko zostaną przyjaciółmi. Intymność 

fizyczna pojawia się później i rzadko, jeśli wystąpi, staje 

się źródłem radości. Miłość tego typu porównać można 

do miłości między rodzeństwem. Najważniejsze jest by 

być z partnerem duchowo i jako jego najlepszy 

przyjaciel. Dla tego typu miłości drobne przeszkody są 

do pokonania. Nawet czasowe rozłąki nie stanowią dla 

niej problemu.

 

 

•

eros 

Miłość eros jest odpowiednikiem miłości romantycznej. 

Charakterystyczne dla tego typu miłości jest 

zafascynowanie kochaną osobą. Osoby prezentujące ten 

typ wierzą w miłość od pierwszego wejrzenia i jest to 

wręcz pożądane by w taki właśnie sposób zakochać się i 

stworzyć związek doskonały, w którym miłość będzie 

wieczna. Partnerzy pragną być do siebie podobni, jak 

najwięcej czynności wykonywać wspólnie. 

Charakterystyczny też jest silny pociąg fizyczny, dlatego 

też dość wcześnie uwzględniany jest element seksualności. 

•

ludus 

Ludus traktuje miłość jako zabawę. W grze tej polega 

głównie na tym by zwyciężyć, a więc wykazać się 

większymi zdolnościami, dowieść swej wyższości nad 

partnerem. Seks w takim związku, to forma zaspokojenia 

jedynie własnych przyjemności. Jeśli w sferze seksualnej 

wystąpią jakieś problemy, to zamiast starać się je 
rozwiązać, przedstawiciele tego typu miłości poszukają

 

raczej nowego partnera. W wyrażaniu ludus nierzadko 
obserwuje się koncentrację na własnej osobie

.

 

 

Typy te łączą się z sobą i tworzą:

•

manię (jako kombinację eros i ludus), 

Miłość maniakalna jest intensywna i obsesyjna, często myśl o 

partnerze jest przyczyną ciągłego lęku przed jego utratą. 
Polega na stałej potrzebie podtrzymywania uczuć i

 

uwagi 

przez partnerów, a także nieustannego rozpraszania 

wątpliwości co do wierności i zaangażowania.

•

pragmę (ludus i storge), 

Pragma to miłość praktyczna. Przedstawiciele tego typu 

inwestują w miłość. Jest to dla nich kalkulacja zysków i 

strat jakie mogą osiągnąć angażując się w dany związek. 

Związek jest możliwy tylko z partnerem, który odpowiada 

tak kochającym osobom ze względu na pochodzenie i 

warunki życiowe.

•

agape (eros i storge). 

Miłość agape jest miłością ofiarną, pełną poświęcenia i troski 

o drugą osobę. W miłości tej łatwo zapomina się o sobie 

myśląc o szczęściu partnera. Jest to moralny ideał miłości 

w etyce chrześcijańskiej jak i innych religii. Oznacza troskę 

o osobę kochaną bez oczekiwania czegokolwiek w zamian.