Patogeneza i diagnostyka zaburzeń płodności

Patogeneza i

diagnostyka zaburzeń

płodności

Doc.dr hab.med. Jacek R.

Wilczyński

III Katedra i Klinika

Ginekologii i Położnictwa UM

Definicja:

Niepłodność małżeńską podejrzewamy

po 1-rocznym okresie regularnego

współżycia bez stosowania

jakichkolwiek metod antykoncepcyjnych

Niemożność zajścia w ciążę -

sterilitas

pierwotna

(primaria)

wtórna

(secundaria)

Niemożność donoszenia ciąży -

infertilitas

Epidemiologia:

Dotyczy około 15% małżeństw europejskich

40% - „czynnik żeński”

40% - „czynnik męski”

20% - czynniki partnerskie

Przyczyny niepłodności kobiecej:

- hormonalne do 40%

- jajowodowe do 40%

- maciczne do 10%

- szyjkowe

do 7%

- immunologiczne do 5%

- pozagonadalne 1%

- niewyjaśnione do 10%

Warunki zachowania

płodności:

Prawidłowa budowa narządów

płciowych

Drożne jajowody / nasieniowody

Owulacja / spermatogeneza

Wydolne ciałko żółte

Przygotowane

endometrium

Penetracyjny śluz szyjkowy

Prawidłowe nasienie

Stosunki koncepcyjne

Męskie przyczyny

niepłodności:

Zaburzenia spermatogenezy:

- aspermia

- azoospermia

- oligospermia

- polyspermia

- teratospermia

- asthenospermia

- aglutynacja

spowodowana przez ASA -

infekcje

Niedrożność nasieniowodów

(impotentia generandi)

Niemożność współżycia

(impotentia coeundi)

Wytrysk wsteczny

(ejaculatio retrograda)

Wady, zespoły genetyczne, urazy (mechaniczne,

termiczne, chemiczne)

Używki, narkotyki, leki, nowotwory

Diagnostyka niepłodności

męskiej:

Wywiad

Badanie przedmiotowe

Spermiogram

Testy czynnościowe plemników

Badania immunologiczne

Posiew nasienia

Badania hormonalne

USG jąder

Biopsja jęder

Badanie moczu po masturbacji

Badanie kariotypu

Spermiogram - normy i

testy:

Objętość ejakulatu

≥

7,2

Koncentracja plemników

≥

20 mln/ml (<13.5

)

Całkowita liczba plemników

≥

40 mln

Ruchliwość A

≥

25%, A+B

≥

50% (<32

)

Plemniki prawidłowe

≥

15% (<9

)

Plemniki żywe

≥

75%

Leukocyty < 1 mln/ml

Testy czynnościowe: swim-up, PCT, HOS, RA

ASA w surowicy i nasieniu

* niepłodność

Badania hormonalne:

Pierwotne uszkodzenie jąder

↑

FSH

Uszkodzenie k.nasiennych

↑

FSH

Hypoplazja kom. Leydiga

↑

↓

Defekt rec.androgenowego

↑

Zaburzenia przysadkowe

↑

FSH

↑

Zaburzenia podwzgórzowe

↓

FSH

↓

Hyperprolaktynemia

Leczenie niepłodności

męskiej:

Antybiotykoterapia celowana

Bromokryptyna

Witaminy i preparaty cynku

Operacje nasieniowodów

Operacje żylaków powrózka nasiennego

Sterydy

IUI

IVF-ET

ICSI

Podawanie testosteronu TO BŁĄD!!!

Nasienie partnera
     Nasienie dawcy
          Plemniki izolowane
z moczu Spermatydy z
biopsji jądra

Żeńskie przyczyny

niepłodności:

Wady rozwojowe narządów płciowych

- macica podwójna

- macica dwurożna

- przegroda macicy

- hypoplazja macicy

Nabyte zaburzenia macicy

- zrosty Ashermana

- zrosty Nettera (Tbc)

- mięśniaki podśluzówkowe

- duże polipy endometrialne

Niedrożność jajowodów

- pozapalna

- pogruźlicza

- endometrioza

- zrosty jatrogenne

Żeńskie przyczyny

niepłodności:

Brak jajeczkowania

- niewydolność podwzgórza

- anoreksja

- nadmierny wysiłek fizyczny

hyperprolaktynemia

- PCOs

- zaburzenia tarczycy

- nadczynność nadnerczy

- LUFs

- POF

- przyczyny jatrogenne

- choroby

ogólnoustrojowe

Niewydolność lutealna

Endometrioza

Przyczyny immunologiczne - ASA

Objawy dodatkowe:

Pierwotny brak miesiączki

Wtórny brak miesiączki

Oligomenorrhoea

Polimenorrhoea

Hirsutyzm, wirylizacja

Mlekotok

Wahania masy ciała

Bóle podbrzusza

Bóle głowy, zaburzenia widzenia

Objawy klimakteryczne

Diagnostyka niepłodności

żeńskiej:

Wywiad

Badanie przedmiotowe

HSG

Hysteroskopia

USG + ocena cyklu owulacyjnego

Badania hormonalne: LH, FSH, PRL, E, fT3, fT4,

TSH, PG, 17-OHs, DHEA, T

Biopsja rysowa endometrium

Próby czynnościowe P i EP

ASA w surowicy

Test PCT

Laparoskopia

Badanie kariotypu

Leczenie niepłodności

żeńskiej:

Stymulacja dojrzewania pęcherzyków preparatami

clomiphenu, LH/FSH, FSH, analogami GnRH,

stymulacja owulacji preparatami HCG

Substytucja PG w II fazie cyklu

Leczenie bromokryptyną

Leczenie zaburzeń hormonalnych

Operacje naprawcze macicy i jajowodów

Operacje hysteroskopowe

Operacje laparoskopowe

Kauteryzacja laparoskopowa jajników

Stymulacja owulacji + IUI

IVF-ET

ICSI

Przyczyny niemożności

donoszenia ciąży:

Translokacje niezrównoważone

(„robertsonowskie”) i mutacje genowe

Wady macicy

Niewydolność cieśniowo-szyjkowa

Infekcje

Czynniki środowiskowe

Trombofilie

Czynniki autoimmunologiczne (APLs)

Czynniki alloimmunologiczne

Mogą powodować RSA

Diagnostyka:

Wywiad i badanie przedmiotowe

HSG / hysteroskopia

Kariotypy partnerów

TORCH

Badania hormonalne + biopsja rysowa

endometrium

Niedobór białka S, C, mutacja V Leiden,

mutacja genu 20210A protrombiny,

hyperhomocysteinemia

Autoprzeciwciała APC, LA, ANA

CBA, LCT, przeciwciała blokujące, NK

Leczenie:

IVF-ET z komórkami dawcy

Operacje macicy (Strassman)

Hysteroskopowa korekcja macicy

Szew okrężny McDonalda

LMWH + małe dawki aspiryny

Progestageny

IVIG

Alloimmunizacja limfocytami partnera

Piśmiennictwo:

Położnictwo i ginekologia

red. GH. Bręborowicz

Endokrynologia ginekologiczna

red. P. Skałba

Niepłodność - klinika i praktyka

red. J. Radwan

Patologia wczesnej ciąży

red. T. Paszkowski

Document Outline