SYSTEMATYKA 

FIZJOTERAPII 

I JEJ ROLA W 

REHABILITACJI 

INTEGRACYJNEJ

• Białach Małgorzata

• Hybel Renata

• Nowak Kinga

FIZJOTERAPIA

 

(gr. physis –natura, therapeia – 

leczenie)

stanowi integralną składową 

rehabilitacji leczniczej (medycznej) 

będącą z kolei składową szerzej 

ujmowanego procesu rehabilitacji. Już 

sama nazwa fizjoterapii sugeruje, iż w 

celach leczniczych wykorzystuje ona 

czynniki naturalne takie jak np. ruch, 

światło, elektryczność, powietrze, 

woda itp.

Cele fizjoterapii wg 

Straburzyńskiego:

„Celem fizjoterapii, podobnie jak każdej 

innej formy leczenia stosowanej we 

współczesnej medycynie, jest 

usunięcie procesów chorobowych lub 

następstw, jak również zapobieganie 

im, zapobieganie nawrotom i 

postępowi choroby, usuwanie 

dolegliwości, możliwie najdalej idące 

odzyskanie zdrowia i jego utrwalenie”

A także:
• zwalczanie bólu
• zwalczanie stanów zapalnych
• zwiększenie odporności ogólnej i 

zapobieganie zakażeniom

• przeciwdziałanie skutkom hipokinezji
• poprawa lub utrzymanie wydolności 

fizycznej, usprawnianie czynności 
regulacyjnych układu krążenia, 
oddychania, przemiany materii, 
termoregulacji, ukrwienia skóry

• usprawnianie czynności poszczególnych 

narządów i całego organizmu

• profilaktyka skutków dezadaptacji

„Dobre rozpoznanie, 

dobre leczenie”

„BENE DIGNOSCITUR, 

BENE 

CURATUR”

Podział fizjoterapii

Podział fizjoterapii jest niezwykle istotny, 

ponieważ pozwala zrozumieć i 

usystematyzować mechanizmy działania 

różnych środków fizjoterapii w różnych 

warunkach patofizjologicznych. 

Podział ten przekłada się bezpośrednio na 

praktykę, ponieważ dla praktyki ważny jest 

podział środków wg celu, jaki można dzięki 

nim osiągnąć. 

Te same metody zawsze stosowane są w 

określonych okolicznościach i w określony 

sposób.

Podział fizjoterapii wg 

Zembatego

kinezyterap

ia

fizykoterap

ia

masaż

 

leczniczy

FIZJOTERAPIA

KINEZYTERAPIA

jest to ta część fizjoterapii, która 

jest to ta część fizjoterapii, która 

wykorzystuje rozmaite ćwiczenia fizyczne 

wykorzystuje rozmaite ćwiczenia fizyczne 

o charakterze leczniczym, specjalne 

o charakterze leczniczym, specjalne 

pozycje statyczne tzw. ułożeniowe, 

pozycje statyczne tzw. ułożeniowe, 

ćwiczenia o charakterze statycznym oraz 

ćwiczenia o charakterze statycznym oraz 

lecznicze stosowanie sił zewnętrznych np. 

lecznicze stosowanie sił zewnętrznych np. 

wyciągi i inne formy rozciągania. 

wyciągi i inne formy rozciągania. 

Synonimy stosowane w literaturze to: 

Synonimy stosowane w literaturze to: 

usprawnianie, trening leczniczy, 

usprawnianie, trening leczniczy, 

gimnastyka lecznicza, ćwiczenia lecznicze. 

gimnastyka lecznicza, ćwiczenia lecznicze. 

Jednakże lecznicze działanie kinezyterapii 

Jednakże lecznicze działanie kinezyterapii 

zawsze związane jest z działaniem poprzez 

zawsze związane jest z działaniem poprzez 

aparat ruchu człowieka lub na ten aparat.

aparat ruchu człowieka lub na ten aparat.

Podział kinezyterapii wg 

form

Ze względu na czynnik przestrzenny:
• -w zakładzie lecznictwa 

zamkniętego (szpitalu, klinice, 
sanatorium)- w zależności od 
stanu chorego: w łóżku, poza 
łóżkiem, w sali ćwiczeń itd.

• -w przychodni : w sali ćwiczeń, na 

basenie

• -w domu usprawnianego- w 

zależności od 
samowystarczalności: ćwiczenia 
wykonywane samodzielnie lub z 
pomocą osoby z otoczenia

• -w zakładzie rehabilitacji 

przemysłowej – terapia pracą

• -w spółdzielni inwalidów, sport 

inwalidów

Ze względu na czynnik 

organizacyjny:

• -ćwiczenia indywidualne 
• -ćwiczenia zbiorowe, 

grupowe, terapia pracą, 
sport

Podział kinezyterapii wg 

zasięgu

Należy pamiętać że:
możliwości selektywnego oddziaływania są 
ograniczone, wobec czego wpływ zastosowanych 
ćwiczeń niejednokrotnie jest zarówno miejscowy, 
jak i ogólny!

 - ćwiczenia o działaniu ogólnym

Podział kinezyterapii ze 

względu 

na udział usprawnianego

Reproduktywne - ćwiczenia 
bierne (leczenie ułożeniowe, 
ćwiczenia redresyjne, trakcje, 
wyciągi, ćwiczenia odruchowe) i 
mieszane (ćwiczenia czynno-
bierne, bierno-czynne)

Proaktywne- mieszane 
(czynno-bierne i bierno 
czynne) oraz ćwiczenia 
czynne (kształtujące siłę, 
wytrzymałość, postawę 
ciała, ćwiczenia 
rozluźniające, nauka 
chodzenia, czynności dnia 
codziennego, ćwiczenia 
oddechowe)

ćwiczenia aktywne 

– ćwiczenia 

czynne

       wg 

Nowotnego

Podział kinezyterapii ze 

względu na cel

• utrzymanie, przywracanie lub kształtowanie 

określonego poziomu sprawności ruchowej

• utrzymanie, przywracanie lub kształtowanie 

poszczególnych cech sprawności ruchowej

• utrzymanie, przywracanie lub kształtowanie 

określonej funkcji

UTRZYMANIE, PRZYWRACANIE LUB 

KSZTAŁTOWANIE OKREŚLONEGO 

POZIOMU SPRAWNOŚCI

np. zakresu ruchu w stawach, 

siły określonych grup mięśni, 

parametrów oddechowych, 

parametrów krążeniowych: ćwiczenia 

bierne właściwe, wyciągi, trakcje, 

manipulacje czynno-bierne, bierno-

czynne 

UTRZYMANIE, PRZYWRACANIE LUB 

KSZTAŁTOWANIE 

POSZCZEGÓLNYCH CECH 

SPRAWNOŚCI RUCHOWEJ 

siły, gibkości, wytrzymałości, 

równowagi, koordynacji i wydolności: 

treningi siłowe, ćwiczenia 

koordynacyjne, kondycyjne, 

gibkościowo-zwinnościowe.

UTRZYMANIE, PRZYWRACANIE LUB 

KSZTAŁTOWANIE OKREŚLONEJ 

FUNKCJI

reedukacja funkcjonalna grup 

mięśniowych, reedukacja posturalna, 

nauka chodu, ćwiczenia manualne i 

czynności życia dnia codziennego, 

edukacja psycho-sensomotoryczna: 

ćwiczenia odruchowe, synergistyczne, 

synkinetyczne, metody reedukacji 

posturalnej, metody neurorehabilitacji i 

reedukacji nerwowo-mięśniowej, nauka 

chodu, ćwiczenia manualne, elementy 

terapii zajęciowej 

METODY KINEZYTERAPEUTYCZNE

MECHANICZNE

NEUROFIZJOLOGICZNE 

EDUKACYJNE

- Butlera
- Cyriaxa
- Dobosiewicz
- Gocht 
Gaβner
- Hartmana
- Hoppe
- Jacobson
- Kaltenborn- 
Evjentha
- Karskiego
- Klappa
- Kostewicza
- Maigne’a
- Maitlanda
- Majocha

- Marnitza
- Mc Kenzie
- Mennella
- Mulligana
- Niederhöffera
- Pressio
- Rochera
- Scharll
- Schroth
- Siwka- Tylmana
- Smith
- Travell- Simons
- Upledgera
- Zandera

- Brunkow
- Brunström
- Brüggera
- Fay’a
- Hanke
- Johnstone
- Kenny
- Klinkmann- Eggers
- NDT Bobath
- PNF
- Rood
- Vojty

- Ayers
- Carr- Shepherd
- Deavera
- Domana
- Klein- Vogelbach
- Petö
- Phelpsa
- Pilatesa
- S-E-T
- Sherborne

FIZYKOTERAPIA

Jest to ta część fizjoterapii, w której wykorzystuje 

się w celach leczniczych lub profilaktycznych 

tzw. czynniki fizyczne. Czynnikiem fizycznym 

można nazwać każdy rodzaj energii występujący 

w przyrodzie albo wytworzony sztucznie przez 

odpowiednie urządzenia. Do czynników 

fizycznych zalicza się energię świetlną, cieplną, 

mechaniczną i elektryczną.

Podział fizykoterapii wg 

rodzaju zastosowanej 

energii

• światłolecznictwo: promienie UV, promienie IR, laser
• ciepłolecznictwo: „ciepło suche”, „ciepło wilgotne”, 

kąpiele, natryski, okłady

• elektrolecznictwo: prąd impulsowy, prąd stały, prąd 

wysokiej częstotliwości, pole magnetyczne niskiej 

częstotliwości

• mechanoterapia: prąd impulsowy, 

ultradźwięki, masaż, 

ćwiczenia ruchowe

• hydroterapia: kąpiele, 

natryski, 

• peloidoterapia: okłady
• balneologia: kąpiele, irygacje,
•  inhalacje z wód mineralnych

Podział fizykoterapii ze 

względu na rodzaj działających 

czynników fizykalnych

• cieplny (okłady, kąpiele, ciepło suche, naświetlenia IR)
• foto-chemiczny (laser, naświetlenia UV)
• chemiczny (wziewania, jontoforezy)
• elektro-chemiczny (pole magnetyczne niskiej 

częstotliwości, kąpiele elektryczno wodne)

• elektro-kinetyczny 

(terapia prądami DD i MF, 
elektrostymulacje)

• mechaniczny i kinetyczny 

(masaż, natryski)

• złożony

Podział fizykoterapii wg roli 

w procesie fizjoterapii

• przygotowujące do ćwiczeń – działające przeciwbólowo, 

rozluźniająco, poprawiające krążenie i wentylację płuc

• zastępujące ćwiczenia – wpływające na czynność 

mięśni

• zwiększające efektywność ćwiczeń lub działające 

niezależnie- działające przeciwzapalnie i 
przeciwobrzękowo, wpływające na gospodarkę 
mineralną, zwiększające odporność, działające 
hartująco, różne zabiegi działające ogólnie oraz 
niektóre z poprzednich grup.

MASAŻ LECZNICZY

Szereg rękoczynów mających właściwości 
terapeutyczne. 
Do rękoczynów tych zaliczyć można: głaskanie, 
rozcieranie, ugniatanie, oklepywanie, 
wstrząsanie i inne.

Podział ze względu na 

sposób wykonywania:

• Ręczny-klasyczny
• Mechaniczny-z 

użyciem urządzeń 
np. podwodny, 
podciśnieniowy, 
wibracyjny, wirowy

Podział masażu

• masaż klasyczny, 
• relaksacyjny, leczniczy, 
• izometryczny, 
• sportowy, 
• segmentarny, 
• punktowy (akupresura), 
• masaż stóp, 
• Ma Uri, 
• masaż odchudzający, 
• masaż kręgosłupa, 
• twarzy, 
• drenaż limfatyczny, 
• masaż Ajurwedyjski, 

• Lomi-Lomi, 
• aromaterapeutyczny, 
• tybetański, 
• tajski, 
• wodny, 
• gorącymi 

kamieniami, 

• ipsilateralny, 
• kontrlateralny, 
• masaż bańkami, 
• kosmetyczny, 
• Shiatsu, 
• masaż stemplami

REHABILITACJA

(łac. re-powrót, habilitas-

sprawność, zręczność)

kompleksowe i zespołowe działanie na rzecz 

osoby niepełnosprawnej fizycznie lub 

psychicznie, które ma na celu przywrócenie 

tej osobie pełnej lub maksymalnej do 

osiągnięcia sprawności fizycznej lub 

psychicznej, a także zdolności do pracy oraz 

do brania czynnego udziału w życiu 

społecznym.

Cele fizjoterapii wg 

Straburzyńskiego:

„Celem fizjoterapii, podobnie jak każdej 

innej formy leczenia stosowanej we 

współczesnej medycynie, jest 

usunięcie procesów chorobowych lub 

następstw, jak również zapobieganie 

im, zapobieganie nawrotom i 

postępowi choroby, usuwanie 

dolegliwości, możliwie najdalej idące 

odzyskanie zdrowia i jego utrwalenie”

Rehabilitacja wg 

„Encyklopedyczny 

Słownik 

Rehabilitacji” 1986

• To złożony proces obejmujący 

oddziaływania lecznicze, społeczne i 
zawodowe, a w przypadku dziecka, także 
pedagogiczne, zmierzające do 
przywrócenia sprawności i umożliwienia 
samodzielnego życia w społeczeństwie 
człowiekowi, który takich możliwości nie 
miał lub z powodu choroby lub przebytego 
urazu utracił

Rehabilitacja wg prof. M. 

Weissa

• Zorganizowane medyczno-

społeczne działanie, które 
umożliwia rekonstrukcję 
funkcji uszkodzonego 
narządu i przystosowanie do 
normalnego życia w 
społeczeństwie tych 
osobników, którzy na skutek 
urazu lub schorzenia tą 
zdolność utracili.

Rehabilitacja 

integracyjna:

rehabilitacja 

rehabilitacja 

medyczna:

medyczna:

- fizjoterapia

- fizjoterapia

inne rodzaje 

inne rodzaje 

rehabilitacji

rehabilitacji

- społeczna

- społeczna

- pedagogiczna

- pedagogiczna

- psychiczna

- psychiczna

- prawno-zawodowa

- prawno-zawodowa

- edukacyjna

- edukacyjna

- prawno-

- prawno-

świadczeniowa

świadczeniowa

- kulturowa

- kulturowa

- architektoniczna

- architektoniczna

Rehabilitacja społeczna

to działanie dwukierunkowe 

obejmujące przygotowanie osoby 

niepełnosprawnej do życia w 

społeczeństwie oraz przygotowanie 

otoczenia aby mogła w nim 

normalnie funkcjonować jednostka 

niepełnosprawna

Rehabilitacja zawodowa

Ułatwienie uzyskania zatrudnienia 

lub korzystania ze szkoleń. 

Dostosowanie stanowiska pracy. 

Poszerzenie kompetencji, zmiana 

profesji.

Rehabilitacja psychiczna

Całokształt działań, 

które mają na celu 

zabezpieczyć 

równowagę 

psychiczną osoby 

niepełnosprawnej, 

wywołać akceptację 

zaistniałych sytuacji, 

poczucie użyteczności, 

wsparcie.

„CURARE TUTO, CELERITER, 

IUCUNDE”

„leczyć bezpiecznie, szybko i 

przyjemnie”