ZARZĄDZANIE RYZYKIEM ZAWODOWYM
AGENDA:
1.
Definicja ryzyka zawodowego.
2.
Dyrektywa 89/391 EWG
3.
Cel zarządzania ryzykiem zawodowym.
4.
Model zarządzania ryzykiem zawodowym.
5.
Ocena ryzyka zawodowego- etap I.
6.
Decyzja czym się zajmujemy, w jakiej
kolejności – etap II.
7.
Kontrolowanie ryzyka – etap III.
8.
Ocena skuteczności i efektywności
podjętych działań – etap IV.
2
Definicja ryzyka zawodowego
.
• „Ryzyko zawodowe”
• – to prawdopodobieństwo wystąpienia niepożądanych
zdarzeń związanych z wykonywaną pracą powodujących
straty, w szczególności wystąpienie u pracowników
niekorzystnych skutków zdrowotnych w wyniku zagrożeń
zawodowych występujących w środowisku pracy lub
sposobu wykonywania pracy.
3
Dyrektywa 89/391 EWG, Kodeks pracy , Rozporządzenie
Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 września 1997
roku w sprawie ogólnych przepisów bhp
pracodawca powinien stosować środki zapobiegawcze na
podstawie następujących ogólnych zasad :
• a/ unikanie ryzyka,
• b/ zapobieganie ryzyku u źródła,
• c/ dostosowanie pracy do pojedynczego człowieka, szczególnie
odnośnie projektowania stanowisk pracy , wyboru
wyposażenia roboczego oraz metod produkcyjnych pracy w
celu zmniejszenia negatywnego wpływu tego typu pracy na
zdrowie pracownika,
• d/ stosowanie nowych rozwiązań technicznych
• e/ zastępowanie środków niebezpiecznych bezpiecznymi lub
mniej niebezpiecznymi,
• f/ prowadzenie spójnej i całościowej polityki zapobiegawczej,
obejmującej technikę organizację pracy, warunki pracy,
stosunki społeczne, wpływ czynników związanych ze
środowiskiem pracy
• g/ nadawanie pierwszeństwa środkom ochrony zbiorowej
przed środkami ochrony indywidualnej
4
Art. 226 Kodeks pracy:
• „ Pracodawca jest obowiązany
informować pracowników ryzyku
zawodowym, które wiąże się z
wykonywaną pracą oraz o zasadach
ochrony przed zagrożeniami
5
Rop.Ministra Pracy i Polityki Socjalnej – Dz.U.Nr 129/97, poz.
844 w sprawie ogólnych przepisów bhp:
§ 39.
• 1. Pracodawca jest obowiązany oceniać i
dokumentować ryzyko zawodowe, występujące przy
określonych pracach , oraz stosować niezbędne środki
profilaktyczne zmniejszające ryzyko. W szczególności
pracodawca jest obowiązany:
• zapewnić organizację pracy i stanowisk pracy w
sposób zabezpieczający pracowników przed
zagrożeniami wypadkowymi oraz w przypadku
oddziaływania czynników szkodliwych dla zdrowia i
uciążliwych,
• zapewnić likwidację zagrożeń dla zdrowia i życia
pracowników, głównie przez stosowanie technologii,
urządzeń, materiałów i substancji nie powodujących
takich zagrożeń
6
Rop.Ministra Pracy i Polityki Socjalnej – Dz.U.Nr 129/97, poz.
844 w sprawie ogólnych przepisów bhp:
§ 39. c.d.
• 2. Jeżeli ze względu na rodzaj procesu pracy
likwidacja zagrożeń nie jest możliwa , należy
stosować odpowiednie rozwiązania organizacyjne
i techniczne /w tym odpowiednie środki ochrony
zbiorowej/ ograniczające wpływ tych zagrożeń na
zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.
• 3. W sytuacji gdy ograniczenie zagrożeń w wyniku
zastosowania rozwiązań organizacyjnych i
technicznych nie jest wystarczające, pracodawca
jest obowiązany zapewnić pracownikom środki
ochrony indywidualnej, odpowiednie do rodzaju i
poziomu zagrożeń.
7
Rop.Ministra Pracy i Polityki Socjalnej – Dz.U.Nr 129/97, poz.
844 w sprawie ogólnych przepisów bhp:
§ 40.
• 1 Pracodawca jest obowiązany zapewnić systematyczne kontrole
stanu bhp, ze szczególnym uwzględnieniem organizacji procesów
pracy, stanu technicznego maszyn i urządzeń technicznych oraz
ustalić sposoby rejestracji nieprawidłowości i metody ich usuwania.
• 2. W razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub
zdrowia pracowników, osoba kierująca pracownikami jest
obowiązana do niezwłocznego wstrzymania prac i podjęcia działań
w celu usunięcia tego zagrożenia.
• Podstawowym kryterium dopuszczalności ryzyka zawodowego są :
• - wymagania obowiązujących przepisów prawnych i dokumentów
normatywnych.
• W przypadku braku odpowiednich wymagań przepisów prawnych i
innych w określonych obszarach, zaleca się aby organizacje
ustalały własne kryteria dopuszczalności ryzyka zawodowego z
uwzględnieniem opinii ekspertów z dziedziny bhp, własnych
doświadczeń oraz opinii pracowników. Dążąc do poprawy warunków
pracy, organizacje mogą również ustalać własne kryteria
dopuszczalności ryzyka, oparte o wymagania wyższe .
8
§ 40.c.d.
• Kategorie ryzyka zawodowego:
• Ryzyko zaniedbywane – żadne działanie nie jest
potrzebne,
• Ryzyko akceptowalne – działania profilaktyczne nie są
potrzebne,
• Ryzyko średnie – działania profilaktyczne są wskazane, ale
należy wziąć pod uwagę koszty i uzyskane efekty (powinno
być ograniczone w przeciągu 3-6 miesięcy)
• Ryzyko poważne – w tej sytuacji praca nie może być
rozpoczęta. W przypadku prac już wykonywanych ryzyko
powinno zostać zredukowane w przeciągu 1-3 mcy w
zależności od liczby osób narażonych
• Ryzyko nieakceptowalne – praca nie może zostać
rozpoczęta, ani być kontynuowana, dopóki ryzyko nie
zostanie zredukowane do akceptowalnego .
9
Cel zarządzania ryzykiem zawodowym
• Głównym celem zarządzania ryzykiem
zawodowym jest osiągnięcie jak
najniższego poziomu ryzyka w ramach
możliwości zakładu. Zarządzamy ryzykiem
poprzez:
• - ocenę występujących zagrożeń,
- racjonalne podejmowanie środków zapobiegawczych,
- kontrolowanie skuteczności stosowanych środków
zapobiegawczych,
- właściwie ustalane priorytety i cele.
10
Model zarządzania ryzykiem
zawodowym.
- identyfikacja zagrożeń,
- oszacowanie ryzyka,
- akceptacja poziomu ryzyka
- analiza opcji dotyczących wdrożenia środków
zapobiegawczych,
- podejmowanie decyzji,
- wdrażanie,
- monitorowanie,
- ocena skuteczności podjętych środków
zapobiegawczych
11
Ocena ryzyka zawodowego – etap I
• Obejmuje najważniejszą cześć procesu: identyfikację
zagrożeń, szacowanie ryzyka związanego z każdym z
tych zagrożeń, a następnie kwalifikację uzyskanych
wyników, minimum na dwie kategorie ryzyka:
• dopuszczalne
• niedopuszczalne.
Ryzyka niedopuszczalne winny być jak najszybciej
doprowadzone do kategorii dopuszczalnego. Poza tym, metody
ryzyka wprowadzają również pojęcie ryzyka pomijalnego,
czyli tak niskiego, że niepotrzebne jest podejmowanie żadnych
działań związanych z zagrożeniami o tym ryzyku.
12
Decyzja czym się zajmujemy, w jakiej
kolejności – etap II.
• Etap ten obejmuje opracowanie planów, programów i opcji
poprawy (obniżenia) poziomu ryzyka, dla zagrożeń o jego
największej wartości.
• Ocena ryzyka pozwala "wyselekcjonować" te zagrożenia, wobec
których w pierwszej kolejności winniśmy opracowywać
programy poprawy, ze względu na ich "
" do
powodowania strat, wypadków.
• Istnieje też szereg metod "obróbki" wyników
możliwości realizacji różnych programów naprawczych, w celu
wyboru optymalnego rozwiązania, ze względów ekonomicznych
i społecznych
W zarządzaniu BHP obowiązuje zasada postępowania z ryzykiem
zawodowym, która definiuje co i w jakiej kolejności powinniśmy
czynić, aby najskuteczniej poprawiać warunki BHP
– jest nią Zasada 4xT.
13
Zasada 4xT.
- usuń
• eliminacja ryzyka
• najlepsze rozwiązanie
• nie zawsze jest możliwe
- kontroluj
• kontrolowanie ryzyka
• rozwiązania fizyczne
• rozwiązania proceduralne
•
i nadzór
14
Zasada 4xT c.d.
- toleruj
• akceptacja ryzyka
• decyzja kierownictwa
• nie wymaga dalszych działań
profilaktycznych
- przenieś
• przenieś
na innych
•
• zlecenia, podwykonawcy
15
Kontrolowanie ryzyka – etap III.
•
Etap ten obejmuje
planu,
programów i monitorowanie ich realizacji.
Skutecznie wdrożony
winien dawać
możliwość bieżącej
jego postępów
(stopnia realizacji).
Ryzyka nie da się sprowadzić do
poziomu 0!
Stąd w zarządzaniu ryzykiem istnieje
zasada, tzw. ryzyka tak niskiego, jak to
jest praktycznie uzasadnione (ALARP).
Najczęściej odnosi się ona do porównania
kosztów poniesionych na redukcję ryzyka
z ewentualnymi stratami
(prawdopodobieństwo ich poniesienia)
związanymi z niepodejmowaniem
określonych działań prewencyjnych.
[problem podobny do decyzji o
ubezpieczeniu majątku, samochodu, itp.]
•
Zasadę ALARP ilustruje poniższy
schemat:
16
Kontrolowanie ryzyka – etap III
c.d.
• Przedstawiony schemat
pokazuje również, gdzie
powinny się koncentrować
wysiłki (nakłady) związane z
dążeniem do obniżenia ryzyka
w ramach zarządzania
ryzykiem:
17
Ocena skuteczności i efektywności
podjętych działań – etap IV.
•
Każde podjęte zorganizowane działanie winno być poddane
ocenie skuteczności, tzn, czy po jego realizacji
związane
z zagrożeniem i potencjalnym jego niekorzystnym
oddziaływaniem uległo obniżeniu.
Podstawowym elementem systemu zarządzania
bezpieczeństwem i higieną pracy jest znajomość zagrożeń na
stanowiskach pracy oraz związanego z nimi ryzyka
zawodowego. W ramach harmonizowania przepisów
obowiązujących w Polsce z wytycznymi Dyrektywy Rady
Wspólnot Europejskich nr 89/391/EWG w zakresie
obowiązków pracodawcy odnośnie do bezpieczeństwa i ochrony
zdrowia pracowników wprowadzono odpowiednie zapisy do
Kodeksu pracy i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej
o ogólnych przepisach bezpieczeństwa i higieny pracy. Ponadto
opracowano krajową normę PN-N-18002:2000 zawierającą
wytyczne do oceny ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy.