PODSTAWY METODYCZNE EKONOMIKI 

PODSTAWY METODYCZNE EKONOMIKI 

PRZEDSIĘBIORSTWA HANDLOWEGO 

PRZEDSIĘBIORSTWA HANDLOWEGO 

I ZARZĄDZANIA NIM

I ZARZĄDZANIA NIM

Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy

Katedra Ekonomiki, Organizacji i Zarządzania 

Opracowała - dr inż. Anna Murawska

PODZIAŁ JEDNOSTEK 
GOSPODARCZYCH

Przedsiębiorstwo (lub inaczej jednostka 

gospodarcza) - wyodrębniona prawnie, 
organizacyjnie i ekonomicznie jednostka, 
prowadząca działalność gospodarczą. Najczęściej 
definiowanym celem działalności 
przedsiębiorstwa jest osiąganie zysku lub 
zaspokajanie potrzeb konsumentów. W jego skład 
mogą wchodzić mniej lub bardziej odrębne 
jednostki gospodarcze, nazywane zakładami.

Gospodarstwo domowe - jeden z podmiotów 

gospodarczych, jedna osoba lub ich zespół, 
razem zamieszkujących lub osobno, wspólnie 
się utrzymujących (w ogromnej większości 
połączonych więzami biologicznymi i 
stanowiących rodziny). Osoby samotne, 
utrzymujące się samodzielnie, to 
jednoosobowe gospodarstwa domowe.



Ekonomika przedsiębiorstwa – nauka o 
racjonalnym zarządzaniu działalnością 
przedsiębiorstwa zajmuje się przede 
wszystkim zjawiskami (procesami i 
problemami) występującymi w jednostkach 
gospodarczych oraz relacjami z podmiotami 
występującymi w otoczeniu przedsiębiorstwa



Celem przedsiębiorstwa nie jest wyłącznie 
produkcja, eksploatacja zasobów czy 
osiąganie zysków, lecz usatysfakcjonowanie 
zaangażowanych w te przedsiębiorstwa grup 
interesów (np. akcjonariuszy).

 Funkcja sprzedaży



Dostosowanie się przedsiębiorstwa do 
zmieniających się warunków rynkowych



Reakcja na opór stawiany przez rynek



Reakcja na warunki konkurencji



Reakcja na możliwości (szanse) pojawiające 
się na rynku



Przedmiotem badań nauki o 
przedsiębiorstwie jest proces 
podejmowania decyzji przy uwzględnieniu 
ograniczeń gospodarczych i danych 
warunków działania

Opis 

Opis 

i 

i 

wyjaśnienie 

wyjaśnienie 

rzeczywistych 

rzeczywistych 

decyzji i ich 

decyzji i ich 

konsekwencji 

konsekwencji 

Badania 

Badania 

procesów 

procesów 

decyzyjnych

decyzyjnych

Rozpoznanie 

Rozpoznanie 

środków 

środków 

wspomagającyc

wspomagającyc

h 

h 

podejmowanie 

podejmowanie 

decyzji

decyzji

W procesie zarządzania 

przedsiębiorstwem należy brać pod 
uwagę wskaźniki :

1.

Produktywność zaangażowanych zasobów

2.

Rentowność, czyli opłacalność prowadzonej 
działalności

3.

Płynność, czyli zdolność do bieżącego 
pokrywania zobowiązań (wypłacalność)

Ogólna nauka o 

Ogólna nauka o 

przedsiębiorstwie

przedsiębiorstwie

Zaopatrzeni
e
Produkcja
Sprzedaż
Gospodarka 
finansowa
Gospodarka 
kadrami
Gospodarka 
kapitałem
Organizacja
Planowanie
Rachunkow
ość
Marketing

Szczegółowe nauki o przedsiębiorstwie (ujęcie 
instytucjonalne)

NAUKA O PRZEDSIĘBIORSTWIE W UJĘCIACH 
FUNKCJONALNYM I INSTYTUCJONALNYM 
(PRZYKŁADY)



Ekonomika przedsiębiorstwa 
handlowego jest więc ekonomiką 
szczegółową, wydzieloną na podstawie 
kryterium instytucjonalnego. 



Przedmiotem jej badań są wszystkie zjawiska 
i procesy występujące w działaniach 
podmiotów gospodarczych, które zawodowo i 
profesjonalnie zajmują się zakupem towarów  
w celu dalszej ich odsprzedaży oraz 
prowadzą działalność we własnym imieniu, 
na własny rachunek i własne ryzyko.



W ekonomice przedsiębiorstwa 
handlowego stosuje się różne sposoby 
opisu i objaśniania zjawisk 
ekonomicznych. Podejmując próbę ich 
uporządkowania, można wskazać na 
następujące rodzaje podejść badawczych:



Czynnikowe



Decyzyjne



Systemowe



Sytuacyjne



Marketingowe



Podejście czynnikowe – sprowadza się do 
analizy czynników wytwórczych w 
przedsiębiorstwie i ich wzajemnej kombinacji



Podejście decyzyjne – sprowadza się do 
traktowania przedsiębiorstwa jako systemu 
społeczno-ekonomicznego, w którym są 
rozwiązywane konkretne problemy 
ekonomiczne (decyzyjne)



Podejście systemowe- wskazuje rolę 
poszczególnych elementów przedsiębiorstwa 
jako systemu i analizuje się ich wpływ na 
funkcjonowanie i rozwój całości



Podejście sytuacyjne – pokazuje, że wielu 
zjawisk występujących w przedsiębiorstwie 
nie można wytłumaczyć bez uwzględnienia w 
analizie konkretnych uwarunkowań 
wewnętrznych i zewnętrznych.



Podejście marketingowe – jest to 
podejście całościowe, charakterystyczna jest 
w nim orientacja na klienta, która oznacza, 
że punktem wyjścia wszystkich decyzji w 
przedsiębiorstwie są potrzeby i oczekiwania 
klienta. 



W zależności od celu badań procesy 
zachodzące w sferze handlu można również 
wyjaśnić za pomocą podejść:



Instytucjonalnego



Towarowego



Funkcjonalnego

Podejście instytucjonalne – oznacza opis i 

klasyfikację różnych form organizacyjnych 
handlu oraz określenie czynników 
wpływających na przemiany w zakresie 
typów jednostek handlowych

Podejście towarowe – koncertuje się uwagę 

na badaniu wpływu rodzaju towarów na 
pełnione funkcje handlowe i organizację 
przebiegu procesów obrotu towarowego



Podejście funkcjonalne – wychodzi się z 
założenia, że każdy typ jednostki handlowej 
jest efektem określonej kombinacji funkcji 
handlu, które stanowią o uzyskiwanych 
efektach.