background image

Fundusze 

Fundusze 

Strukturalne 

Strukturalne 

w latach 2007 – 2013

w latach 2007 – 2013

                           

                           

Agnieszka 

Agnieszka 

Laskowska-Rzezak

Laskowska-Rzezak

background image

Cele polityki strukturalnej UE

Cele polityki strukturalnej UE

         

         

cele  służące  osiągnięciu  spójności  społeczno-

gospodarczej Unii Europejskiej. Liczba i definicja celów 

polityki  strukturalnej  ulegają  zmianom  w  kolejnych 

okresach  budżetowych.  Celem  Wspólnoty  jest  wzrost 

spójności  społeczno-gospodarczej  w  odniesieniu  do 

obecnej  sytuacji.  Główny  cel  Wspólnoty  realizowany 

jest przez trzy cele priorytetowe:

          Celem  1. jest  promowanie  rozwoju  i  strukturalnego 

dostosowania  regionów  opóźnionych  w  rozwoju;

Celem  2.   jest  wspieranie  gospodarczej  i  społecznej 

konwersji  obszarów  stojących  w  obliczu  problemów 

strukturalnych;

Celem  3. jest  wspieranie  adaptacji  i  modernizacji 

polityk 

systemów 

kształcenia, 

szkolenia 

zatrudnienia. 

background image

Cel główny

Cel główny

       

        ….wzmocnienie  spójności  gospodarczej  i 

społecznej w rozszerzonej Unii Europejskiej w 
celu 

wsparcia 

harmonijnego, 

zrównoważonego 

trwałego 

rozwoju 

Wspólnoty;

 

 

 

….. 

zmniejszenie 

dysproporcji 

gospodarczych, społecznych i terytorialnych, 
które  powstają  zwłaszcza  w  państwach  i 
regionach opóźnionych w rozwoju, w związku 
z  restrukturyzacją  gospodarczą  i  społeczną 
oraz z procesami starzenia się ludności;

background image

Polityka regionalna Unii 

Polityka regionalna Unii 

Europejskiej

Europejskiej

Mimo  że  Unia  Europejska 

Mimo  że  Unia  Europejska 

należy 

do 

najbogatszych 

należy 

do 

najbogatszych 

obszarów  świata,  między  jej 

obszarów  świata,  między  jej 

regionami  istnieją  znaczne 

regionami  istnieją  znaczne 

wewnętrzne  różnice  poziomu 

wewnętrzne  różnice  poziomu 

dochodów i szans. 

dochodów i szans. 

       

       

Celem  unijnej  polityki 

Celem  unijnej  polityki 

regionalnej

regionalnej

 

jest 

transfer 

 

jest 

transfer 

zasobów 

regionów 

zasobów 

regionów 

zamożniejszych 

do 

zamożniejszych 

do 

biedniejszych. Chodzi o to, aby 

biedniejszych. Chodzi o to, aby 

regiony 

mniej 

rozwinięte 

regiony 

mniej 

rozwinięte 

osiągnęły  taki  sam  poziom 

osiągnęły  taki  sam  poziom 

dobrobytu,  jak pozostałe  kraje 

dobrobytu,  jak pozostałe  kraje 

Unii.

Unii.

 

 

background image

Solidarność i spójność

Solidarność i spójność

Polityka  regionalna  to  zarówno  instrument  solidarności 
finansowej,  jak  i  potężna  siła  napędowa  integracji  społecznej  i 
gospodarczej. 
Solidarność  ma  przynieść  namacalne  korzyści  regionom  i 
obywatelom,  którzy  −  w  porównaniu  ze  średnią  dla  całej  UE  − 
znajdują się w gorszej sytuacji. Dążenie do spójności opiera się 
na  przekonaniu,  że  na  zmniejszeniu  dysproporcji  dochodów  i 
dobrobytu między krajami i regionami skorzystają wszyscy.

Znaczne  różnice  poziomu  dobrobytu  występują  zarówno 
wewnątrz państw członkowskich, jak i pomiędzy nimi. 
Regiony,  w  których  poziom  dobrobytu,  mierzony  w  PKB  na 
jednego  mieszkańca,  jest  najwyższy,  to  ośrodki  miejskie  – 
Londyn,  Bruksela  i  Hamburg.  Najzamożniejsze  państwo  − 
Luksemburg − jest ponad siedmiokrotnie bogatsze niż Rumunia 
i Bułgaria, najbiedniejsi i najmłodsi członkowie UE.

background image

Okres 2007-2013

Okres 2007-2013

W latach 2007−2013 wydatki na politykę regionalną wyniosą 36 

W latach 2007−2013 wydatki na politykę regionalną wyniosą 36 

proc. budżetu UE. Oznacza to kwotę prawie 

proc. budżetu UE. Oznacza to kwotę prawie 

350 mld euro

350 mld euro

 w 

 w 

okresie siedmioletnim. 

okresie siedmioletnim. 

Trzy cele działań: 

Trzy cele działań: 

- konwergencja, 

- konwergencja, 

- konkurencyjność,

- konkurencyjność,

- współpraca, 

- współpraca, 

które składają się na obszar działalności nazywany aktualnie 

które składają się na obszar działalności nazywany aktualnie 

polityką spójności.

polityką spójności.

Priorytetowo traktowane są państwa Europy Środkowo-Wschodniej 

Priorytetowo traktowane są państwa Europy Środkowo-Wschodniej 

oraz najbardziej potrzebujące regiony pozostałych krajów UE. Choć 

oraz najbardziej potrzebujące regiony pozostałych krajów UE. Choć 

12 państw, które przystąpiły do Unii w 2004 r., stanowi zaledwie 

12 państw, które przystąpiły do Unii w 2004 r., stanowi zaledwie 

jedną czwartą ogółu ludności UE, to w okresie 2007−2013 trafi do 

jedną czwartą ogółu ludności UE, to w okresie 2007−2013 trafi do 

nich 51 proc. wszystkich wydatków regionalnych 

nich 51 proc. wszystkich wydatków regionalnych 

background image

Cele

Cele

Konwergencja

Konkurencyjność

Regionalna i zatrudnienie 

Europejska współpraca terytorialna

background image

 

 

  

  

Konwergencja

Konwergencja

 – 

 – 

to podstawowe pojęcie z 

zakresu polityki spójności UE.  Cel ten wiąże się ze 

wspieraniem  wzrostu  zatrudnienia  i  tworzenia 

nowych miejsc pracy w regionach najbiedniejszych 

(o PKB na głowę mieszkańca poniżej 75% średniej 

dla 

UE 

oraz 

regionach 

tzw. 

efektu 

statystycznego). 

Na 

cel 

Konwergencja 

przeznaczono  ponad  81%  całości  środków  na 

politykę spójności. 

      Polska  objęta  jest  tym  celem  w  całości,  stąd 

otrzymała tak duży budżet na lata 2007-2013;

   

   

background image

 

 

 

 

Konkurencyjność 

regionalna 

Konkurencyjność 

regionalna 

zatrudnienie

zatrudnienie

 

 

   

   

jest  ukierunkowana  na 

zwiększenie konkurencyjności i atrakcyjności 

regionów  jak  również  zatrudnienia,       

wspiera  zmiany  strukturalne  w  regionach 

nie kwalifikujących się do celu Konwergencji 

oraz zmiany na rynku pracy. 

   Środki przeznaczone na cel Konkurencyjność 

regionalna  i  zatrudnienie  wyniosą  blisko 

16% całości środków polityki spójności.

 

 

   

   

    

    

background image

  

  

Europejska współpraca terytorialna

Europejska współpraca terytorialna

 – 

 – jest 

ukierunkowana  na  umacnianie  współpracy 
transgranicznej  poprzez  wspólne  inicjatywy 
regionalne  i  lokalne,  umacnianie  współpracy 
transnarodowej

        Do  celów  współpracy  transgranicznej  do 

finansowania 

kwalifikują 

się 

regiony 

wspólnoty  poziomu  NUTS  3  położone  wzdłuż 
jej  wszystkich  wewnętrznych  i  niektórych 
zewnętrznych granic 

background image

                              

                              

Zasady pomocy

Zasady pomocy

2000-2006

2000-2006

Zasada 

Zasada 

dodatkowości

dodatkowości

Zasada koncentracji

Zasada koncentracji

Zasada partnerstwa

Zasada partnerstwa

Zasada 

Zasada 

programowania

programowania

Zasada 

Zasada 

pomocniczości 

pomocniczości 

(subsydiarności

(subsydiarności

)

)

2007-2013

2007-2013

Komplementarność, 

Komplementarność, 

spójność, koordynacja, 

spójność, koordynacja, 

zgodność

zgodność

Programowanie

Programowanie

Partnerstwo

Partnerstwo

Terytorialny szczebel 

Terytorialny szczebel 

realizacji

realizacji

Interwencja proporcjonalna

Interwencja proporcjonalna

Podział zarządzania

Podział zarządzania

Dodatkowości

Dodatkowości

Równość mężczyzn oraz 

Równość mężczyzn oraz 

kobiet oraz 

kobiet oraz 

niedyskryminacji

niedyskryminacji

Zrównoważony rozwój

Zrównoważony rozwój

background image

Instrumenty finansowe - 

Instrumenty finansowe - 

(fundusze)

(fundusze)

    

    

W zależności od charakteru pomocy oraz 

W zależności od charakteru pomocy oraz 

kategorii, do jakiej należy beneficjent, środki 

kategorii, do jakiej należy beneficjent, środki 

pochodzą z trzech różnych źródeł. Są to:

pochodzą z trzech różnych źródeł. Są to:

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny

 (ang. 

 (ang. 

„European Social Fund” − ESF) 

„European Social Fund” − ESF) 

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

 

 

(ang. „European Regional Development Fund” − 

(ang. „European Regional Development Fund” − 

ERDF) 

ERDF) 

Fundusz Spójności – UWAGA ! nie jest FS

Fundusz Spójności – UWAGA ! nie jest FS

background image

Europejski Fundusz 

Europejski Fundusz 

Społeczny

Społeczny

Europejski 

Fundusz 

Społeczny

Europejski 

Fundusz 

Społeczny

 

(ang. 

 

(ang. 

„European  Social  Fund”)  finansuje  projekty  z 

„European  Social  Fund”)  finansuje  projekty  z 

zakresu  kształcenia  zawodowego  i  inne  rodzaje 

zakresu  kształcenia  zawodowego  i  inne  rodzaje 

pomocy  na  rzecz  zatrudnienia  oraz  programy 

pomocy  na  rzecz  zatrudnienia  oraz  programy 

tworzenia  nowych  miejsc  pracy.  O  pomoc  z  EFS 

tworzenia  nowych  miejsc  pracy.  O  pomoc  z  EFS 

może się ubiegać każde państwo członkowskie.

może się ubiegać każde państwo członkowskie.

background image

Europejski Fundusz Rozwoju 

Europejski Fundusz Rozwoju 

Regionalnego

Regionalnego

Europejski  Fundusz  Rozwoju  Regionalnego

Europejski  Fundusz  Rozwoju  Regionalnego

 

 

(ang.  „European  Regional  Development  Fund”) 

(ang.  „European  Regional  Development  Fund”) 

obejmuje  programy  dotyczące  infrastruktury, 

obejmuje  programy  dotyczące  infrastruktury, 

innowacji  i  inwestycji.  Środki  z  EFRR  trafiają  do 

innowacji  i  inwestycji.  Środki  z  EFRR  trafiają  do 

najbiedniejszych 

regionów 

państw 

najbiedniejszych 

regionów 

państw 

członkowskich UE.

członkowskich UE.

background image

Fundusz Spójności

Fundusz Spójności

Fundusz  Spójności

Fundusz  Spójności

  przeznaczony  jest  na 

  przeznaczony  jest  na 

projekty  związane  z  infrastrukturą  środowiska  i 

projekty  związane  z  infrastrukturą  środowiska  i 

transportu  oraz  dotyczące  prac  nad  energią 

transportu  oraz  dotyczące  prac  nad  energią 

odnawialną. 

odnawialną. 

Środki  z  tego  funduszu  mogą 

Środki  z  tego  funduszu  mogą 

uzyskać  tylko  te  państwa  członkowskie,  w 

uzyskać  tylko  te  państwa  członkowskie,  w 

których  stopa  życiowa  nie  przekracza  90  proc. 

których  stopa  życiowa  nie  przekracza  90  proc. 

średniej  w  UE

średniej  w  UE

,  czyli  12  najnowszych  członków 

,  czyli  12  najnowszych  członków 

oraz  Portugalia  i  Grecja.  Hiszpania,  która  w 

oraz  Portugalia  i  Grecja.  Hiszpania,  która  w 

przeszłości  korzystała  ze  środków  funduszu, 

przeszłości  korzystała  ze  środków  funduszu, 

stopniowo przestanie być jego beneficjentem. 

stopniowo przestanie być jego beneficjentem. 

background image

Cele - Instrumenty 

Cele - Instrumenty 

finansowe

finansowe

Cel konwergencja – EFRR, FS, EFS

Cel konwergencja – EFRR, FS, EFS

Cel Konkurencyjność regionalna i 

Cel Konkurencyjność regionalna i 

zatrudnienie – EFRR, EFS

zatrudnienie – EFRR, EFS

Cel Europejska współpraca terytorialna – 

Cel Europejska współpraca terytorialna – 

EFRR

EFRR

     

     

UWAGA:

UWAGA:

 

 

w  latach  2007  –  2013  z  polityki 

w  latach  2007  –  2013  z  polityki 

strukturalnej  wyłączony  został  EFOiGR  oraz 

strukturalnej  wyłączony  został  EFOiGR  oraz 

FIWR,  natomiast  włączony  do  niej  został  FS. 

FIWR,  natomiast  włączony  do  niej  został  FS. 

EFOIGR  zastąpiono  Europejskim  Funduszem 

EFOIGR  zastąpiono  Europejskim  Funduszem 

Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich 

Rolnym na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich 

(EFRROW)

(EFRROW)

background image

Wielkość środków z funduszy strukturalnych i Funduszu 

Spójności  w latach 2004-2006 i 2007-2013

Środki UE

Środki UE

NPR

NPR

2004-

2004-

2006

2006

NSS

NSS

2007-

2007-

2013

2013

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego

5 194,2

5 194,2

31 088,1

31 088,1

Europejski Fundusz Społeczny

Europejski Fundusz Społeczny

2 042,4

2 042,4

8 929,9

8 929,9

Fundusz Spójności

Fundusz Spójności

4 178,6

4 178,6

19 513,0

19 513,0

Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej 

Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej 

(sekcja orientacji)

(sekcja orientacji)

1 192,7

1 192,7

-----

-----

Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa

Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa

201,8

201,8

-----

-----

RAZEM

RAZEM

12 809,7

12 809,7

59 533,0

59 533,0

W  okresie  2007-2013  środki  przeznaczone  na  rozwój  wsi  (Europejski  Fundusz 
Rolny  Rozwoju  Obszarów  Wiejskich  –  11  839  mln)  i  obszarów  zależnych  od 
rybołówstwa  (Europejski  Fundusz  Rybacki  –  660,7  mln)  wyłączone  zostały  z 
obszaru polityki spójności UE.

     

dane w mln 

EUR

background image

Programy pomocowe

Programy pomocowe

Pomoc  finansowa z  Funduszy  Europejskich,  z 

Pomoc  finansowa z  Funduszy  Europejskich,  z 

której  Polska będzie  korzystała  w  latach  2007-

której  Polska będzie  korzystała  w  latach  2007-

2013, 

będzie 

przyznawana 

ramach 

2013, 

będzie 

przyznawana 

ramach 

poszczególnych 

poszczególnych 

programów  pomocowych  (tzw. 

programów  pomocowych  (tzw. 

programy operacyjne)

programy operacyjne)

, które stanowią narzędzia 

, które stanowią narzędzia 

realizacji 

Narodowej 

Strategii 

Spójności.

realizacji 

Narodowej 

Strategii 

Spójności.

Każdy  z  programów  pomocowych  określa,  na 

Każdy  z  programów  pomocowych  określa,  na 

jakie 

typy 

różnorodnych 

jakie 

typy 

różnorodnych 

przedsięwzięć przewiduje się udzielanie wsparcia 

przedsięwzięć przewiduje się udzielanie wsparcia 

finansowego,  a  jednocześnie określa  podmioty, 

finansowego,  a  jednocześnie określa  podmioty, 

które chciałyby ubiegać się o dotacje

które chciałyby ubiegać się o dotacje

background image

Programy pomocowe

Programy pomocowe

Podmioty zainteresowane uzyskaniem dotacji z Funduszy 

Podmioty zainteresowane uzyskaniem dotacji z Funduszy 

Europejskich w ramach Narodowej Strategii Spójności będą 

Europejskich w ramach Narodowej Strategii Spójności będą 

mogły ubiegać się o dofinansowanie z następujących 

mogły ubiegać się o dofinansowanie z następujących 

programów pomocowych:

programów pomocowych:

Program Kapitał Ludzki

Program Kapitał Ludzki

Program Infrastruktura i Środowisko

Program Infrastruktura i Środowisko

Program Innowacyjna Gospodarka

Program Innowacyjna Gospodarka

Program Rozwój Polski Wschodniej 

Program Rozwój Polski Wschodniej 

Program Pomoc Techniczna 2007-2013

Program Pomoc Techniczna 2007-2013

Programy współpracy międzynarodowej i międzyregionalnej

Programy współpracy międzynarodowej i międzyregionalnej

Ponadto, poza ww. wymienionymi programami, każde polskie 

Ponadto, poza ww. wymienionymi programami, każde polskie 

województwo posiada własny regionalny program rozwoju (tzw. 

województwo posiada własny regionalny program rozwoju (tzw. 

regionalny program operacyjny

regionalny program operacyjny

), w ramach którego o 

), w ramach którego o 

dotacje Unii Europejskiej mogą ubiegać się podmioty z danego 

dotacje Unii Europejskiej mogą ubiegać się podmioty z danego 

województwa

województwa

background image

Programowanie

Programowanie

Programy  operacyjne  obejmują  okres 

Programy  operacyjne  obejmują  okres 

pomiędzy 1.01.2007 – a 31.12.2013

pomiędzy 1.01.2007 – a 31.12.2013

Programy  operacyjne  finansowane  są 

Programy  operacyjne  finansowane  są 

wyłącznie z jednego Funduszu 

wyłącznie z jednego Funduszu 

Wyjątek  stanowią  programy  operacyjne 

Wyjątek  stanowią  programy  operacyjne 

finansujące transport i ochronę środowiska 

finansujące transport i ochronę środowiska 

państwach 

objętych 

Funduszem 

państwach 

objętych 

Funduszem 

Spójności

Spójności

Programy 

operacyjne 

otrzymujące  w 

Programy 

operacyjne 

otrzymujące  w 

ramach  celu  konwergencja  wkład  z 

ramach  celu  konwergencja  wkład  z 

funduszu  spójności  opracowywane  są  na 

funduszu  spójności  opracowywane  są  na 

poziomie centralnym

poziomie centralnym

background image

Programy operacyjne (21)

Programy operacyjne (21)

Alokacja mld 

Alokacja mld 

16 Regionalnych program

16 Regionalnych program

ó

ó

w operacyjnych                

w operacyjnych                

                                                        

                                                        

26,8 % - 15 

26,8 % - 15 

985,5

985,5

Programy operacyjne europejskiej wsp

Programy operacyjne europejskiej wsp

ó

ó

łpracy  

łpracy  

terytorialnej (10)                                              

terytorialnej (10)                                              

1% - 576,0 

1% - 576,0 

PO Infrastruktura i Środowisko                                   

PO Infrastruktura i Środowisko                                   

                         

                         

35,7 % - 21 

35,7 % - 21 

275,2

275,2

PO Innowacyjna Gospodarka                                      

PO Innowacyjna Gospodarka                                      

                       

                       

11,7% - 7 

11,7% - 7 

004,9

004,9

P

P

O

O

 Kapitał ludzki                                                         

 Kapitał ludzki                                                         

                          

                          

13,7% 

13,7% 

 8 

 8 

125,9

125,9

PO Pomoc Techniczna                                                 

PO Pomoc Techniczna                                                 

    

    

216,7

216,7

background image

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Podział środków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał 

Podział środków w ramach Programu Operacyjnego Kapitał 

Ludzki w okresie 2007-2013 na poszczególne priorytety

Ludzki w okresie 2007-2013 na poszczególne priorytety

Priorytet 

Priorytet 

Wkład 

Wkład 

wspólnotowy 

wspólnotowy 

(EUR)

(EUR)

Wkład krajowy

Wkład krajowy

(EUR)

(EUR)

Ogółem

Ogółem

(EUR)

(EUR)

Udział 

Udział 

procentowy

procentowy

I. Zatrudnienie i integracja społeczna

430 260 954

 75 928 404

 506 189 358

4,43%

4,43%

II. Rozwój zasobów ludzkich i potencjału 

adaptacyjnego przedsiębiorstw oraz poprawa 
stanu zdrowia osób pracujących

661 310 120

116 701 786

 778 011 906

6,81%

6,81%

III. Wysoka jakość systemu

oświaty

855 300 828

150 935 440

1 006 236 268

8,81%

8,81%

IV. Szkolnictwo wyższe i nauka

816 311 813

144 055 026

960 366 839

8,41%

8,41%

V. Dobre rządzenie

519 225 980

91 628 114

610 854 094

5,35%

5,35%

VI. Rynek pracy otwarty dla wszystkich 

1 918 389 821

338 539 380

2 256 929 201

19,76%

19,76%

VII. Promocja integracji społecznej

1 319 970 145

232 935 908

1 552 906 053

13,60%

13,60%

VIII. Regionalne kadry gospodarki

1 350 207 670

238 271 942

1 588 479 612

13,91%

13,91%

IX. Rozwój wykształcenia i
kompetencji w regionach

1 447 911 629

255 513 817

1 703 425 446

14,92%

14,92%

X. Pomoc techniczna

388 287 040

68 521 242

456 808 282

 

 

4,00 %

4,00 %

OGÓŁEM PO KL:

OGÓŁEM PO KL:

9 707 176  000

9 707 176  000

1 713 031 059

1 713 031 059

11 420  207  059

11 420  207  059

100 %

100 %

background image

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

Celem  głównym  POKL  jest  wzrost  zatrudnienia  i  spójności 

Celem  głównym  POKL  jest  wzrost  zatrudnienia  i  spójności 

społecznej.

społecznej.

Do celów strategicznych Programu należą: 

Do celów strategicznych Programu należą: 

Podniesienie  poziomu  aktywności  zawodowej  oraz  zdolności 

Podniesienie  poziomu  aktywności  zawodowej  oraz  zdolności 

do zatrudnienia osób bezrobotnych i biernych zawodowo 

do zatrudnienia osób bezrobotnych i biernych zawodowo 

Zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego 

Zmniejszenie obszarów wykluczenia społecznego 

Poprawa 

zdolności 

adaptacyjnych 

pracowników 

Poprawa 

zdolności 

adaptacyjnych 

pracowników 

przedsiębiorstw do zmian zachodzących w gospodarce 

przedsiębiorstw do zmian zachodzących w gospodarce 

Upowszechnienie  edukacji  społeczeństwa  na  każdym  etapie 

Upowszechnienie  edukacji  społeczeństwa  na  każdym  etapie 

kształcenia  przy  równoczesnym  zwiększeniu  jakości  usług 

kształcenia  przy  równoczesnym  zwiększeniu  jakości  usług 

edukacyjnych  i  ich  silniejszym  powiązaniu  z  potrzebami 

edukacyjnych  i  ich  silniejszym  powiązaniu  z  potrzebami 

gospodarki opartej na wiedzy 

gospodarki opartej na wiedzy 

Zwiększenie  potencjału  administracji  publicznej  w  zakresie 

Zwiększenie  potencjału  administracji  publicznej  w  zakresie 

opracowywania  polityk  i  świadczenia  usług  wysokiej  jakości 

opracowywania  polityk  i  świadczenia  usług  wysokiej  jakości 

oraz wzmocnienie mechanizmów partnerstwa 

oraz wzmocnienie mechanizmów partnerstwa 

Wzrost spójności terytorialnej.

Wzrost spójności terytorialnej.

background image

Regionalny Program Operacyjny

Regionalny Program Operacyjny

 Województwa Lubelskiego na lata 2007-

 Województwa Lubelskiego na lata 2007-

2013

2013

Obszary wsparcia w ramach RPO WL na lata 2007-2013:

Obszary wsparcia w ramach RPO WL na lata 2007-2013:

Przedsiębiorczość i innowacje 

Przedsiębiorczość i innowacje 

Infrastruktura ekonomiczna 

Infrastruktura ekonomiczna 

Atrakcyjność 

obszarów 

miejskich 

tereny 

Atrakcyjność 

obszarów 

miejskich 

tereny 

inwestycyjne 

inwestycyjne 

Społeczeństwo informacyjne 

Społeczeństwo informacyjne 

Transport 

Transport 

Środowisko i czysta energia 

Środowisko i czysta energia 

Kultura, turystyka i współpraca międzyregionalna 

Kultura, turystyka i współpraca międzyregionalna 

Infrastruktura społeczna

Infrastruktura społeczna

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 1: Przedsiębiorczość i innowacje

Oś priorytetowa 1: Przedsiębiorczość i innowacje

Celem osi priorytetowej jest wzrost konkurencyjności 

Celem osi priorytetowej jest wzrost konkurencyjności 

przedsiębiorstw w regionie.

przedsiębiorstw w regionie.

Realizacja Osi Priorytetowej ma przyczynić się do wzrostu 

Realizacja Osi Priorytetowej ma przyczynić się do wzrostu 

konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw 

konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw 

inwestujących na terenie województwa lubelskiego. 

inwestujących na terenie województwa lubelskiego. 

Wsparcie ukierunkowane jest na:

Wsparcie ukierunkowane jest na:

- wzrost wykorzystania nowych technologii i rozwiązań 

- wzrost wykorzystania nowych technologii i rozwiązań 

stosowanych w nowoczesnej gospodarce,

stosowanych w nowoczesnej gospodarce,

- polepszenie stopnia powiązań pomiędzy światem nauki, a 

- polepszenie stopnia powiązań pomiędzy światem nauki, a 

sektorem przedsiębiorstw,

sektorem przedsiębiorstw,

- zwiększenie stopnia wykorzystywania nowoczesnych rozwiązań 

- zwiększenie stopnia wykorzystywania nowoczesnych rozwiązań 

technologicznych w praktyce.

technologicznych w praktyce.

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

- Przedsiębiorcy

- Przedsiębiorcy

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Działania w ramach 1 osi priorytetowej

Działania w ramach 1 osi priorytetowej

:

:

Działanie 1.1. Dotacje dla nowopowstałych 

Działanie 1.1. Dotacje dla nowopowstałych 

mikroprzedsiębiorstw 

mikroprzedsiębiorstw 

Działanie 1.2. Dotacje inwestycyjne dla 

Działanie 1.2. Dotacje inwestycyjne dla 

mikroprzedsiębiorstw 

mikroprzedsiębiorstw 

Działanie 1.3. Dotacje inwestycyjne dla małych i średnich 

Działanie 1.3. Dotacje inwestycyjne dla małych i średnich 

przedsiębiorstw 

przedsiębiorstw 

Działanie 1.4. Dotacje inwestycyjne w zakresie 

Działanie 1.4. Dotacje inwestycyjne w zakresie 

dostosowania przedsiębiorstw do wymogów ochrony 

dostosowania przedsiębiorstw do wymogów ochrony 

środowiska oraz w zakresie odnawialnych źródeł energii 

środowiska oraz w zakresie odnawialnych źródeł energii 

Działanie 1.5. Dotacje inwestycyjne w dziedzinie turystyki 

Działanie 1.5. Dotacje inwestycyjne w dziedzinie turystyki 

Działanie 1.6. Badania i nowoczesne technologie w 

Działanie 1.6. Badania i nowoczesne technologie w 

strategicznych dla regionu dziedzinach 

strategicznych dla regionu dziedzinach 

Działanie 1.7. Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw 

Działanie 1.7. Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw 

przez doradztwo

przez doradztwo

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 2: Infrastruktura ekonomiczna

Oś priorytetowa 2: Infrastruktura ekonomiczna

Celem priorytetu jest stworzenie przyjaznego otoczenia 

Celem priorytetu jest stworzenie przyjaznego otoczenia 

dla prowadzenia działalności gospodarczej na 

dla prowadzenia działalności gospodarczej na 

Lubelszczyźnie.

Lubelszczyźnie.

Poprzez realizację działań Osi Priorytetowej II zwiększy się 

Poprzez realizację działań Osi Priorytetowej II zwiększy się 

dostęp do usług oferowanych przez instytucje otoczenia 

dostęp do usług oferowanych przez instytucje otoczenia 

biznesu – zarówno  pod względem przestrzennym (lepiej 

biznesu – zarówno  pod względem przestrzennym (lepiej 

rozwinięta sieć), jak i jakościowym (szerszy wachlarz usług), 

rozwinięta sieć), jak i jakościowym (szerszy wachlarz usług), 

Dzięki temu wzrośnie konkurencyjność przedsiębiorstw oraz ich 

Dzięki temu wzrośnie konkurencyjność przedsiębiorstw oraz ich 

bardziej równomierne rozmieszczenie na obszarze 

bardziej równomierne rozmieszczenie na obszarze 

województwa. 

województwa. 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Działania w ramach 2 osi priorytetowej:

Działania w ramach 2 osi priorytetowej:

Działanie 2.1. Instrumenty pożyczkowe i 

Działanie 2.1. Instrumenty pożyczkowe i 

poręczeniowe dla przedsiębiorstw 

poręczeniowe dla przedsiębiorstw 

Działanie 2.2. Regionalna infrastruktura B + R 

Działanie 2.2. Regionalna infrastruktura B + R 

Działanie 2.3. Wsparcie instytucji otoczenia 

Działanie 2.3. Wsparcie instytucji otoczenia 

biznesu i transferu wiedzy 

biznesu i transferu wiedzy 

Działanie 2.4. Marketing gospodarczy

Działanie 2.4. Marketing gospodarczy

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

-

Jednostki samorządu terytorialnego (JST), ich związki i 

Jednostki samorządu terytorialnego (JST), ich związki i 

stowarzyszenia

stowarzyszenia

-

Jednostki organizacyjne JST posiadające osobowość 

Jednostki organizacyjne JST posiadające osobowość 

prawną

prawną

-

Instytucje otoczenia biznesu

Instytucje otoczenia biznesu

-

Szkoły wyższe

Szkoły wyższe

-

Przedsiębiorcy

Przedsiębiorcy

-

Partnerzy społeczni i gospodarczy

Partnerzy społeczni i gospodarczy

-

Jednostki naukowe

Jednostki naukowe

-

Organizacje pozarządowe

Organizacje pozarządowe

-

Jednostki sektora finansów publicznych posiadające 

Jednostki sektora finansów publicznych posiadające 

osobowość prawną 

osobowość prawną 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Harmonogram naboru wniosków na 2009 r. - 1 i 2 Oś 

Harmonogram naboru wniosków na 2009 r. - 1 i 2 Oś 

priorytetowa

priorytetowa

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Instytucją odpowiedzialną za realizację 

Instytucją odpowiedzialną za realizację 

działań (IW) w ramach I i II Osi 

działań (IW) w ramach I i II Osi 

priorytetowej Regionalnego Programu 

priorytetowej Regionalnego Programu 

Operacyjnego Województwa Lubelskiego 

Operacyjnego Województwa Lubelskiego 

na lata 2007-2013 jest Lubelska Agencja 

na lata 2007-2013 jest Lubelska Agencja 

Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie.

Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie.

Lubelska Agencja Wspierania Przedsiębiorczości w Lublinie
ul. Graniczna 4, 20-010 Lublin
www.lawp.lubelskie.pl

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 3: Atrakcyjność obszarów miejskich i 

Oś priorytetowa 3: Atrakcyjność obszarów miejskich i 

tereny inwestycyjne

tereny inwestycyjne

Działanie 3.1. Tworzenie terenów inwestycyjnych 

Działanie 3.1. Tworzenie terenów inwestycyjnych 

Działanie 3.2. Rewitalizacja zdegradowanych 

Działanie 3.2. Rewitalizacja zdegradowanych 

obszarów miejskich

obszarów miejskich

Celem priorytetu jest wzrost atrakcyjności 

Celem priorytetu jest wzrost atrakcyjności 

inwestycyjnej regionu poprzez wsparcie dla 

inwestycyjnej regionu poprzez wsparcie dla 

Obszarów rewitalizowanych i terenów 

Obszarów rewitalizowanych i terenów 

 inwestycyjnych.

 inwestycyjnych.

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

stowarzyszenia 

stowarzyszenia 

Jednostki organizacyjne JST posiadające 

Jednostki organizacyjne JST posiadające 

osobowość prawną 

osobowość prawną 

Organizacje pozarządowe 

Organizacje pozarządowe 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby 

prawne kościołów i związków wyznaniowych 

prawne kościołów i związków wyznaniowych 

Jednostki sektora finansów publicznych 

Jednostki sektora finansów publicznych 

posiadające osobowość prawną

posiadające osobowość prawną

Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, 

Spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe, 

Towarzystwa Budownictwa Społecznego 

Towarzystwa Budownictwa Społecznego 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 4: Społeczeństwo informacyjne

Oś priorytetowa 4: Społeczeństwo informacyjne

 

 

Działanie 4.1. Społeczeństwo informacyjne

Działanie 4.1. Społeczeństwo informacyjne

Celem priorytetu jest wzrost konkurencyjności 

Celem priorytetu jest wzrost konkurencyjności 

regionu poprzez rozwój lokalnej i regionalnej 

regionu poprzez rozwój lokalnej i regionalnej 

infrastruktury oraz usług społeczeństwa 

infrastruktury oraz usług społeczeństwa 

informacyjnego.

informacyjnego.

W zakresie osi priorytetowej IV RPO WL przewidziano 

W zakresie osi priorytetowej IV RPO WL przewidziano 

wsparcie dla budowy szerokopasmowych sieci 

wsparcie dla budowy szerokopasmowych sieci 

szkieletowych lokalnych i regionalnych będących 

szkieletowych lokalnych i regionalnych będących 

uzupełnieniem i współdziałających z siecią 

uzupełnieniem i współdziałających z siecią 

szerokopasmową realizowaną ramach Programu 

szerokopasmową realizowaną ramach Programu 

Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej.

Operacyjnego Rozwój Polski Wschodniej.

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

stowarzyszenia 

stowarzyszenia 

Jednostki organizacyjne jst posiadające 

Jednostki organizacyjne jst posiadające 

osobowość prawną 

osobowość prawną 

Szkoły wyższe 

Szkoły wyższe 

Jednostki naukowe 

Jednostki naukowe 

Organizacje pozarządowe 

Organizacje pozarządowe 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby 

prawne kościołów i związków wyznaniowych 

prawne kościołów i związków wyznaniowych 

Jednostki sektora finansów publicznych 

Jednostki sektora finansów publicznych 

posiadające osobowość prawną 

posiadające osobowość prawną 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 5: Transport

Oś priorytetowa 5: Transport

Działanie 5.1. Regionalny układ transportowy 

Działanie 5.1. Regionalny układ transportowy 

Działanie 5.2. Lokalny układ transportowy 

Działanie 5.2. Lokalny układ transportowy 

Działanie 5.3. Miejski transport publiczny 

Działanie 5.3. Miejski transport publiczny 

Działanie 5.4. Transport kolejowy 

Działanie 5.4. Transport kolejowy 

Działanie 5.5. Transport lotniczy

Działanie 5.5. Transport lotniczy

Celem priorytetu jest poprawa wewnętrznej i zewnętrznej dostępności 

Celem priorytetu jest poprawa wewnętrznej i zewnętrznej dostępności 

komunikacyjnej Lubelszczyzny.

komunikacyjnej Lubelszczyzny.

Realizacja priorytetu przyczyni się do:

Realizacja priorytetu przyczyni się do:

- zwiększenia dostępność komunikacyjnej regionu

- zwiększenia dostępność komunikacyjnej regionu

- poprawa jakości i efektywności funkcjonowania komunikacji miejskiej i 

- poprawa jakości i efektywności funkcjonowania komunikacji miejskiej i 

regionalnego transportu kolejowego 

regionalnego transportu kolejowego 

- odciążenie układów komunikacyjnych miast, 

- odciążenie układów komunikacyjnych miast, 

- zwiększy bezpieczeństwo ruchu drogowego,

- zwiększy bezpieczeństwo ruchu drogowego,

 

 

Przewiduję się ponadto modernizację i rozbudowę portu lotniczego w oparciu o 

Przewiduję się ponadto modernizację i rozbudowę portu lotniczego w oparciu o 

istniejącą infrastrukturę lotniskową. Umożliwi ona szybkie i sprawne kontakty 

istniejącą infrastrukturę lotniskową. Umożliwi ona szybkie i sprawne kontakty 

regionu z innymi obszarami i ośrodkami na terenie Polski i Europy. Inwestycje w 

regionu z innymi obszarami i ośrodkami na terenie Polski i Europy. Inwestycje w 

infrastrukturę lotniskową zwiększą atrakcyjność inwestycyjną regionu jak i 

infrastrukturę lotniskową zwiększą atrakcyjność inwestycyjną regionu jak i 

mobilność mieszkańców. Podniosą one także geostrategiczną pozycję Metropolii 

mobilność mieszkańców. Podniosą one także geostrategiczną pozycję Metropolii 

Lublin w obszarze Polski Wschodniej w zakresie tranzytu ze środkowej części do 

Lublin w obszarze Polski Wschodniej w zakresie tranzytu ze środkowej części do 

krajów bałtyckich oraz Europy Wschodniej. 

krajów bałtyckich oraz Europy Wschodniej. 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

a)

a)

Jednostki samorządu terytorialnego, ich 

Jednostki samorządu terytorialnego, ich 

związki i stowarzyszenia

związki i stowarzyszenia

b)

b)

Jednostki organizacyjne jst posiadające 

Jednostki organizacyjne jst posiadające 

osobowość prawną

osobowość prawną

c)

c)

Jednostki sektora finansów publicznych 

Jednostki sektora finansów publicznych 

posiadające osobowość prawną

posiadające osobowość prawną

d)

d)

Przedsiębiorcy

Przedsiębiorcy

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 6: Środowisko i czysta energia

Oś priorytetowa 6: Środowisko i czysta energia

Działanie 6.1. Ochrona i kształtowanie środowiska 

Działanie 6.1. Ochrona i kształtowanie środowiska 

Działanie 6.2. Energia przyjazna środowisku

Działanie 6.2. Energia przyjazna środowisku

Celem priorytetu jest poprawa stanu, zachowanie 

Celem priorytetu jest poprawa stanu, zachowanie 

bioróżnorodności oraz zapobieganie degradacji środowiska 

bioróżnorodności oraz zapobieganie degradacji środowiska 

naturalnego.

naturalnego.

 

 

W ramach priorytetu wspierane będą głównie projekty 

W ramach priorytetu wspierane będą głównie projekty 

dotyczące wymiany lub zastępowania standardowych źródeł 

dotyczące wymiany lub zastępowania standardowych źródeł 

ciepła (takich jak np. kotłownie węglowe) na zasilane źródłami 

ciepła (takich jak np. kotłownie węglowe) na zasilane źródłami 

alternatywnymi (np. biomasa) w obiektach użyteczności 

alternatywnymi (np. biomasa) w obiektach użyteczności 

publicznej, gdzie beneficjentem jest jednostka samorządu 

publicznej, gdzie beneficjentem jest jednostka samorządu 

terytorialnego, a wybudowana infrastruktura nie jest 

terytorialnego, a wybudowana infrastruktura nie jest 

przeznaczona do produkcji energii na rynek. 

przeznaczona do produkcji energii na rynek. 

Projekty realizowane będą zgodnie z Wojewódzkim Programem 

Projekty realizowane będą zgodnie z Wojewódzkim Programem 

Rozwoju Alternatywnych Źródeł Energii dla Województwa 

Rozwoju Alternatywnych Źródeł Energii dla Województwa 

Lubelskiego, ze szczególnym uwzględnieniem terenów  gdzie 

Lubelskiego, ze szczególnym uwzględnieniem terenów  gdzie 

występują niedobory energii oraz gdzie występują naturalne 

występują niedobory energii oraz gdzie występują naturalne 

zasoby odnawialnych źródeł energii.

zasoby odnawialnych źródeł energii.

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

Parki narodowe i krajobrazowe 

Parki narodowe i krajobrazowe 

PGL Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne

PGL Lasy Państwowe i jego jednostki organizacyjne

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

stowarzyszenia 

stowarzyszenia 

Jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną 

Jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną 

Partnerzy społeczni i gospodarczy

Partnerzy społeczni i gospodarczy

Organizacje pozarządowe 

Organizacje pozarządowe 

Jednostki naukowe

Jednostki naukowe

Szkoły wyższe 

Szkoły wyższe 

Przedsiębiorcy 

Przedsiębiorcy 

Spółki wodne 

Spółki wodne 

Jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych 

Jednostki zaliczane do sektora finansów publicznych 

posiadające osobowość prawną 

posiadające osobowość prawną 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 7: Kultura, turystyka i współpraca 

Oś priorytetowa 7: Kultura, turystyka i współpraca 

międzyregionalna

międzyregionalna

Działanie 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki 

Działanie 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki 

Działanie 7.2. Promocja kultury i turystyki 

Działanie 7.2. Promocja kultury i turystyki 

Działanie 7.3. Współpraca międzyregionalna

Działanie 7.3. Współpraca międzyregionalna

Celem priorytetu jest zwiększenie udziału sektorów 

Celem priorytetu jest zwiększenie udziału sektorów 

kultury i turystyki w gospodarce województwa 

kultury i turystyki w gospodarce województwa 

lubelskiego oraz wzmocnienie powiązań 

lubelskiego oraz wzmocnienie powiązań 

międzynarodowych regionu

międzynarodowych regionu

 

 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

stowarzyszenia 

stowarzyszenia 

Jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną 

Jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne 

kościołów i związków wyznaniowych 

kościołów i związków wyznaniowych 

Instytucje otoczenia biznesu 

Instytucje otoczenia biznesu 

PGL Lasy państwowe i jego jednostki organizacyjne 

PGL Lasy państwowe i jego jednostki organizacyjne 

Parki narodowe i krajobrazowe 

Parki narodowe i krajobrazowe 

Szkoły wyższe 

Szkoły wyższe 

Organizacje pozarządowe 

Organizacje pozarządowe 

Jednostki naukowe 

Jednostki naukowe 

Jednostki sektora finansów publicznych posiadające 

Jednostki sektora finansów publicznych posiadające 

osobowość prawną 

osobowość prawną 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Oś priorytetowa 8: Infrastruktura społeczna

Oś priorytetowa 8: Infrastruktura społeczna

 

 

Działanie 8.1. Infrastruktura dydaktyczna i 

Działanie 8.1. Infrastruktura dydaktyczna i 

społeczna szkół wyższych 

społeczna szkół wyższych 

Działanie 8.2. Infrastruktura szkolna i sportowa 

Działanie 8.2. Infrastruktura szkolna i sportowa 

Działanie 8.3. Ochrona zdrowia 

Działanie 8.3. Ochrona zdrowia 

Działanie 8.4. Pomoc społeczna

Działanie 8.4. Pomoc społeczna

Celem priorytetu jest poprawa warunków 

Celem priorytetu jest poprawa warunków 

kształcenia oraz dostępu do wiedzy, usług 

kształcenia oraz dostępu do wiedzy, usług 

medycznych i pomocy społecznej

medycznych i pomocy społecznej

 

 

background image

RPO WL na lata 2007-2013

RPO WL na lata 2007-2013

Grupy beneficjentów:

Grupy beneficjentów:

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

Jednostki samorządu terytorialnego, ich związki i 

stowarzyszenia

stowarzyszenia

Jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną

Jednostki organizacyjne jst posiadające osobowość prawną

Partnerzy społeczni i gospodarczy 

Partnerzy społeczni i gospodarczy 

Organizacje pozarządowe 

Organizacje pozarządowe 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i 

Kościoły i związki wyznaniowe oraz osoby prawne kościołów i 

związków wyznaniowych 

związków wyznaniowych 

Osoby prawne i fizyczne będące organami prowadzącymi 

Osoby prawne i fizyczne będące organami prowadzącymi 

szkoły i placówki 

szkoły i placówki 

Szkoły wyższe 

Szkoły wyższe 

Zakłady opieki zdrowotnej działające w publicznym systemie 

Zakłady opieki zdrowotnej działające w publicznym systemie 

ochrony zdrowia 

ochrony zdrowia 

Jednostki sektora finansów publicznych posiadające 

Jednostki sektora finansów publicznych posiadające 

osobowość prawną 

osobowość prawną 

background image

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Środowisko

Środowisko

 

 

Cel programu

Cel programu

 jest poprawa atrakcyjności 

 jest poprawa atrakcyjności 

inwestycyjnej Polski i jej regionów 

inwestycyjnej Polski i jej regionów 

poprzez rozwój infrastruktury technicznej 

poprzez rozwój infrastruktury technicznej 

przy równoczesnej ochronie i poprawie 

przy równoczesnej ochronie i poprawie 

stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu 

stanu środowiska, zdrowia, zachowaniu 

tożsamości kulturowej i rozwijaniu 

tożsamości kulturowej i rozwijaniu 

spójności terytorialnej. 

spójności terytorialnej. 

background image

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Środowisko

Środowisko

Podział środków

Podział środków

 UE dostępnych w ramach Programu Operacyjnego 

 UE dostępnych w ramach Programu Operacyjnego 

Infrastruktura i Środowisko pomiędzy poszczególne sektory przedstawia 

Infrastruktura i Środowisko pomiędzy poszczególne sektory przedstawia 

się następująco:

się następująco:

środowisko – 4,8 mld euro 

środowisko – 4,8 mld euro 

transport – 19,4 mld euro 

transport – 19,4 mld euro 

energetyka – 1,7 mld euro 

energetyka – 1,7 mld euro 

kultura – 490,0 mln euro 

kultura – 490,0 mln euro 

zdrowie – 350,0 mln euro 

zdrowie – 350,0 mln euro 

szkolnictwo wyższe – 500,0 mln euro

szkolnictwo wyższe – 500,0 mln euro

Dodatkowo dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 

Dodatkowo dla Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 

przewidziane zostały środki na pomoc techniczną (w sumie 581,3 mln 

przewidziane zostały środki na pomoc techniczną (w sumie 581,3 mln 

euro).

euro).

Łączna wielkość środków finansowych zaangażowanych w realizację 

Łączna wielkość środków finansowych zaangażowanych w realizację 

Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 

Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na lata 2007-2013 

wyniesie 37,6 mld euro, z czego wkład unijny wynosić będzie 27,9 mld 

wyniesie 37,6 mld euro, z czego wkład unijny wynosić będzie 27,9 mld 

euro, zaś wkład krajowy – 9,7 mld euro.

euro, zaś wkład krajowy – 9,7 mld euro.

background image

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Środowisko

Środowisko

W ramach programu realizowanych będzie 

W ramach programu realizowanych będzie 

15 priorytetów

15 priorytetów

:

:

Gospodarka wodno-ściekowa – 3 275,2 mln euro (w tym 2 783,9 mln euro z FS); 

Gospodarka wodno-ściekowa – 3 275,2 mln euro (w tym 2 783,9 mln euro z FS); 

Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi – 1,430,3 mln euro (w tym 1,215,7 mln euro z 

Gospodarka odpadami i ochrona powierzchni ziemi – 1,430,3 mln euro (w tym 1,215,7 mln euro z 

FS); 

FS); 

Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska – 655,0 mln euro (w tym 556,8 

Zarządzanie zasobami i przeciwdziałanie zagrożeniom środowiska – 655,0 mln euro (w tym 556,8 

mln euro z FS); 

mln euro z FS); 

Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska – 667,0 mln 

Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska – 667,0 mln 

euro (w tym 200,0 mln euro z EFRR); 

euro (w tym 200,0 mln euro z EFRR); 

Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych – 105,6 mln euro (w tym 89,9 mln euro z 

Ochrona przyrody i kształtowanie postaw ekologicznych – 105,6 mln euro (w tym 89,9 mln euro z 

EFRR); 

EFRR); 

Drogowa i lotnicza sieć TEN-T – 10 548,3 mln euro (w tym 8 802,4 mln euro z FS); 

Drogowa i lotnicza sieć TEN-T – 10 548,3 mln euro (w tym 8 802,4 mln euro z FS); 

Transport przyjazny środowisku – 12 062,0 mln euro (w tym 7 676,0 mln euro z FS); 

Transport przyjazny środowisku – 12 062,0 mln euro (w tym 7 676,0 mln euro z FS); 

Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe – 3 465,3 mln euro (w tym 2 945,5 mln 

Bezpieczeństwo transportu i krajowe sieci transportowe – 3 465,3 mln euro (w tym 2 945,5 mln 

euro z EFRR); 

euro z EFRR); 

Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna – 1 403,0 mln euro 

Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku i efektywność energetyczna – 1 403,0 mln euro 

(w tym 748,0 mln euro z FS); 

(w tym 748,0 mln euro z FS); 

Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii – 1 693,2 mln euro (w tym 

Bezpieczeństwo energetyczne, w tym dywersyfikacja źródeł energii – 1 693,2 mln euro (w tym 

974,3 mln euro z EFRR); 

974,3 mln euro z EFRR); 

Kultura i dziedzictwo kulturowe – 576,4 mln euro (w tym 490,0 mln euro z EFRR); 

Kultura i dziedzictwo kulturowe – 576,4 mln euro (w tym 490,0 mln euro z EFRR); 

Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia – 411,8 mln euro (w 

Bezpieczeństwo zdrowotne i poprawa efektywności systemu ochrony zdrowia – 411,8 mln euro (w 

tym 350,0 mln euro z EFRR); 

tym 350,0 mln euro z EFRR); 

Infrastruktura szkolnictwa wyższego – 588,2 mln euro (w tym 500,0 mln euro z EFRR); 

Infrastruktura szkolnictwa wyższego – 588,2 mln euro (w tym 500,0 mln euro z EFRR); 

Pomoc techniczna - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – 220,9 mln euro (w tym 187,8 mln 

Pomoc techniczna - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – 220,9 mln euro (w tym 187,8 mln 

euro z EFRR); 

euro z EFRR); 

Pomoc techniczna - Fundusz Spójności – 462,9 mln euro (w tym 393,5 mln euro z FS).

Pomoc techniczna - Fundusz Spójności – 462,9 mln euro (w tym 393,5 mln euro z FS).

background image

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Program Operacyjny Infrastruktura i 

Środowisko

Środowisko

Instytucjami odpowiedzialnymi

Instytucjami odpowiedzialnymi

 za wdrażanie 

 za wdrażanie 

poszczególnych priorytetów Programu 

poszczególnych priorytetów Programu 

Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 

Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 

(Instytucjami Pośredniczącymi) są:

(Instytucjami Pośredniczącymi) są:

Ministerstwo Środowiska (priorytety I-V); 

Ministerstwo Środowiska (priorytety I-V); 

Ministerstwo Infrastruktury (priorytety VI-VIII); 

Ministerstwo Infrastruktury (priorytety VI-VIII); 

Ministerstwo Gospodarki (priorytety IX-X); 

Ministerstwo Gospodarki (priorytety IX-X); 

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego 

(priorytet XI); 

(priorytet XI); 

Ministerstwo Zdrowia (priorytet XII); 

Ministerstwo Zdrowia (priorytet XII); 

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego 

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego 

(priorytet XIII).

(priorytet XIII).

background image

Program Operacyjny Innowacyjna 

Program Operacyjny Innowacyjna 

Gospodarka

Gospodarka

POIG ma na celu 

POIG ma na celu 

wspieranie szeroko rozumianej innowacyjności

wspieranie szeroko rozumianej innowacyjności

Interwencja w ramach POIG będzie obejmowała:

Interwencja w ramach POIG będzie obejmowała:

- bezpośrednie wsparcie dla:

- bezpośrednie wsparcie dla:

- przedsiębiorstw, 

- przedsiębiorstw, 

- instytucji otoczenia biznesu

- instytucji otoczenia biznesu

- jednostek naukowych świadczących przedsiębiorstwom usługi o wysokiej jakości,

- jednostek naukowych świadczących przedsiębiorstwom usługi o wysokiej jakości,

- wsparcie systemowe zapewniające rozwój środowiska instytucjonalnego 

- wsparcie systemowe zapewniające rozwój środowiska instytucjonalnego 

innowacyjnych przedsiębiorstw.

innowacyjnych przedsiębiorstw.

W ramach POIG wspierane będą działania z zakresu innowacyjności produktowej, 

W ramach POIG wspierane będą działania z zakresu innowacyjności produktowej, 

procesowej, marketingowej i organizacyjnej, które w sposób bezpośredni lub 

procesowej, marketingowej i organizacyjnej, które w sposób bezpośredni lub 

pośredni przyczyniają się do powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw.

pośredni przyczyniają się do powstawania i rozwoju innowacyjnych przedsiębiorstw.

Wsparcie przewidziane w ramach POIG udzielane będzie niezależnie od sektora czy 

Wsparcie przewidziane w ramach POIG udzielane będzie niezależnie od sektora czy 

branży, której dotyczy (przy ograniczeniach wynikających z zakresu interwencji 

branży, której dotyczy (przy ograniczeniach wynikających z zakresu interwencji 

EFRR oraz regulacji dotyczących pomocy publicznej). 

EFRR oraz regulacji dotyczących pomocy publicznej). 

W ramach PO IG nie będzie wspierana innowacyjność na poziomie lokalnym lub 

W ramach PO IG nie będzie wspierana innowacyjność na poziomie lokalnym lub 

regionalnym. Tego rodzaju innowacyjność będzie promowana i wspierana w 

regionalnym. Tego rodzaju innowacyjność będzie promowana i wspierana w 

Regionalnych Programach Operacyjnych i Programie Operacyjnym Rozwój Polski 

Regionalnych Programach Operacyjnych i Programie Operacyjnym Rozwój Polski 

Wschodniej.

Wschodniej.

background image

Program Operacyjny Innowacyjna 

Program Operacyjny Innowacyjna 

Gospodarka

Gospodarka

Cele szczegółowe

Cele szczegółowe

 POIG:

 POIG:

- Zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw 

- Zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw 

- Wzrost konkurencyjności polskiej nauki 

- Wzrost konkurencyjności polskiej nauki 

- Zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym 

- Zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym 

- Zwiększenie udziału innowacyjnych produktów 

- Zwiększenie udziału innowacyjnych produktów 

polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym 

polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym 

- Tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy 

- Tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy 

- Wzrost wykorzystania technologii 

- Wzrost wykorzystania technologii 

informacyjnych i  komunikacyjnych w 

informacyjnych i  komunikacyjnych w 

gospodarce

gospodarce

background image

Program Operacyjny Innowacyjna 

Program Operacyjny Innowacyjna 

Gospodarka

Gospodarka

Instytucją Zarządzającą (IZ) PO IG jest 

Instytucją Zarządzającą (IZ) PO IG jest 

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

Ministerstwo Rozwoju Regionalnego

 (MRR). 

 (MRR). 

Oprócz IZ są również instytucje, które 

Oprócz IZ są również instytucje, które 

pośredniczą w realizacji Programu – tzw. 

pośredniczą w realizacji Programu – tzw. 

Instytucje Pośredniczące:

Instytucje Pośredniczące:

Ministerstwo Gospodarki (MG)

Ministerstwo Gospodarki (MG)

 

 

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MN

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MN

iSW)

iSW)

 

 

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administrac

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administrac

ji (MSWiA)

ji (MSWiA)

background image

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Wschodniej

Wschodniej

Program Operacyjny Rozwoju Polski Wschodniej stanowi 

Program Operacyjny Rozwoju Polski Wschodniej stanowi 

dodatkowy element wsparcia z funduszy strukturalnych, 

dodatkowy element wsparcia z funduszy strukturalnych, 

który wzmocni działanie innych programów na obszarze 

który wzmocni działanie innych programów na obszarze 

pięciu województw: 

pięciu województw: 

- warmińsko-mazurskiego, 

- warmińsko-mazurskiego, 

- podlaskiego, 

- podlaskiego, 

- lubelskiego, 

- lubelskiego, 

- podkarpackiego,

- podkarpackiego,

- świętokrzyskiego. 

- świętokrzyskiego. 

background image

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Wschodniej

Wschodniej

Celem głównym Programu jest: „przyspieszenie tempa rozwoju społeczno – 

Celem głównym Programu jest: „przyspieszenie tempa rozwoju społeczno – 

gospodarczego Polski Wschodniej w zgodzie z zasadą zrównoważonego 

gospodarczego Polski Wschodniej w zgodzie z zasadą zrównoważonego 

rozwoju”

rozwoju”

Cel główny Programu osiągany będzie przez realizację celów szczegółowych, 

Cel główny Programu osiągany będzie przez realizację celów szczegółowych, 

którymi są: 

którymi są: 

Stymulowanie rozwoju konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy. 

Stymulowanie rozwoju konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy. 

Zwiększenie dostępu do Internetu szerokopasmowego w Polsce Wschodniej. 

Zwiększenie dostępu do Internetu szerokopasmowego w Polsce Wschodniej. 

Rozwój wybranych funkcji metropolitalnych miast wojewódzkich. 

Rozwój wybranych funkcji metropolitalnych miast wojewódzkich. 

Poprawa dostępności i jakości powiązań komunikacyjnych województw Polski 

Poprawa dostępności i jakości powiązań komunikacyjnych województw Polski 

Wschodniej. 

Wschodniej. 

Zwiększenie roli zrównoważonej turystyki w gospodarczym rozwoju 

Zwiększenie roli zrównoważonej turystyki w gospodarczym rozwoju 

makroregionu. 

makroregionu. 

Optymalizacja procesu wdrażania PO Rozwój Polski Wschodniej.

Optymalizacja procesu wdrażania PO Rozwój Polski Wschodniej.

W ramach PO RPW będą realizowane projekty o kluczowym znaczeniu dla 

W ramach PO RPW będą realizowane projekty o kluczowym znaczeniu dla 

rozwoju społeczno-gospodarczego pięciu województw Polski Wschodniej. 

rozwoju społeczno-gospodarczego pięciu województw Polski Wschodniej. 

Finansowane będą przede wszystkim inwestycje w zakresie infrastruktury 

Finansowane będą przede wszystkim inwestycje w zakresie infrastruktury 

wspierającej działalność naukową i badawczą oraz zakładające modernizację 

wspierającej działalność naukową i badawczą oraz zakładające modernizację 

miejskich lub regionalnych systemów komunikacyjnych, a także realizowane 

miejskich lub regionalnych systemów komunikacyjnych, a także realizowane 

będą przedsięwzięcia zwiększające atrakcyjność inwestycyjną i turystyczną 

będą przedsięwzięcia zwiększające atrakcyjność inwestycyjną i turystyczną 

tego obszaru.

tego obszaru.

background image

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Wschodniej

Wschodniej

W ramach PO RPW będą realizowane projekty o 

W ramach PO RPW będą realizowane projekty o 

kluczowym znaczeniu dla rozwoju społeczno-

kluczowym znaczeniu dla rozwoju społeczno-

gospodarczego pięciu województw Polski Wschodniej. 

gospodarczego pięciu województw Polski Wschodniej. 

Finansowane będą przede wszystkim inwestycje w 

Finansowane będą przede wszystkim inwestycje w 

zakresie:

zakresie:

- infrastruktury wspierającej działalność naukową i 

- infrastruktury wspierającej działalność naukową i 

badawczą 

badawczą 

- modernizacji miejskich lub regionalnych systemów 

- modernizacji miejskich lub regionalnych systemów 

komunikacyjnych

komunikacyjnych

- zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej 

- zwiększenia atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej 

tego obszaru.

tego obszaru.

background image

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Wschodniej

Wschodniej

Obszary wsparcia w ramach PO RPW:

Obszary wsparcia w ramach PO RPW:

Oś priorytetowa I: Nowoczesna gospodarka 

Oś priorytetowa I: Nowoczesna gospodarka 

I.1. Infrastruktura uczelni 

I.1. Infrastruktura uczelni 

I.2. Wsparcie powstawania i dokapitalizowanie instrumentów inżynierii 

I.2. Wsparcie powstawania i dokapitalizowanie instrumentów inżynierii 

finansowej 

finansowej 

I.3. Wspieranie innowacji 

I.3. Wspieranie innowacji 

I.4. Promocja i współpraca

I.4. Promocja i współpraca

Oś priorytetowa II: Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego 

Oś priorytetowa II: Infrastruktura społeczeństwa informacyjnego 

II.1. Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej

II.1. Sieć szerokopasmowa Polski Wschodniej

Oś priorytetowa III: Wojewódzkie ośrodki wzrostu 

Oś priorytetowa III: Wojewódzkie ośrodki wzrostu 

III.1. Systemy miejskiego transportu zbiorowego 

III.1. Systemy miejskiego transportu zbiorowego 

III.2. Infrastruktura turystyki kongresowej i targowej

III.2. Infrastruktura turystyki kongresowej i targowej

Oś priorytetowa IV: Infrastruktura transportowa 

Oś priorytetowa IV: Infrastruktura transportowa 

IV.1 Infrastruktura drogowa

IV.1 Infrastruktura drogowa

Oś priorytetowa V: Zrównoważony rozwój potencjału turystycznego 

Oś priorytetowa V: Zrównoważony rozwój potencjału turystycznego 

opartego o warunki naturalne 

opartego o warunki naturalne 

V.1. Promowanie zrównoważonego rozwoju turystyki 

V.1. Promowanie zrównoważonego rozwoju turystyki 

V.2. Trasy rowerowe

V.2. Trasy rowerowe

Oś priorytetowa VI: Pomoc techniczna 

Oś priorytetowa VI: Pomoc techniczna 

VI.1. Wsparcie procesu wdrażania oraz promocja Programu

VI.1. Wsparcie procesu wdrażania oraz promocja Programu

background image

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Program Operacyjny Rozwój Polski 

Wschodniej

Wschodniej

Beneficjenci PO RPW:

Beneficjenci PO RPW:

szkoły wyższe; 

szkoły wyższe; 

jednostki samorządu terytorialnego oraz związki i stowarzyszenia z ich 

jednostki samorządu terytorialnego oraz związki i stowarzyszenia z ich 

udziałem; 

udziałem; 

jednostki naukowe, w tym podstawowe jednostki organizacyjne szkół wyższych; 

jednostki naukowe, w tym podstawowe jednostki organizacyjne szkół wyższych; 

jednostki badawczo-rozwojowe, w tym jednostki Polskiej Akademii Nauk;  

jednostki badawczo-rozwojowe, w tym jednostki Polskiej Akademii Nauk;  

przedsiębiorcy; 

przedsiębiorcy; 

organizacje pozarządowe; 

organizacje pozarządowe; 

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad; 

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad; 

instytucje ważne dla regionów z punktu widzenia rozwoju regionalnego, w tym:  

instytucje ważne dla regionów z punktu widzenia rozwoju regionalnego, w tym:  

urzędy statystyczne, biura planowania przestrzennego;  

urzędy statystyczne, biura planowania przestrzennego;  

organizacje turystyczne;  

organizacje turystyczne;  

instytucje otoczenia biznesu i innowacji (agencje i fundacje rozwoju regionalnego i 

instytucje otoczenia biznesu i innowacji (agencje i fundacje rozwoju regionalnego i 

lokalnego, kluby biznesu, centra obsługi inwestorów, izby gospodarcze, centra 

lokalnego, kluby biznesu, centra obsługi inwestorów, izby gospodarcze, centra 

transferu technologii, parki technologiczne, parki przemysłowe; inkubatory 

transferu technologii, parki technologiczne, parki przemysłowe; inkubatory 

przedsiębiorczości);

przedsiębiorczości);

Instytucja Zarządzająca Programem oraz Instytucja Pośrednicząca i inne 

Instytucja Zarządzająca Programem oraz Instytucja Pośrednicząca i inne 

instytucje wyznaczone do wdrażania Programu; 

instytucje wyznaczone do wdrażania Programu; 

organy administracji rządowej.

organy administracji rządowej.

background image

Dokumenty strategiczne na poziomie

unijnym, krajowym i  regionalnym 

w nowym okresie programowania 

2007-2013

  

Dokumenty strategiczne na poziomie

unijnym, krajowym i  regionalnym 

w nowym okresie programowania 

2007-2013

  

background image

Poziom UE

• III Raport Spójności i rozporządzenia FS

• Strategiczne Wytyczne Wspólnoty (włączające Strategię 

Lizbońską i Goeteborską) 

• Zintegrowany Pakiet Wytycznych   

Poziom krajowy

• Krajowy Program Reform 2005-2008

• SRK 2007-2015

• NSS/NSRO (obecne PWW)

• KPZK

• Strategie sektorowe (w tym NSRR)

• Programy Operacyjne

Poziom regionalny

• Strategia Rozwoju Województwa Lubelskiego

• Wojewódzki Plan Zagospodarowania Przestrzennego 

Programy Wojewódzkie / Podstrategie

• Programy Operacyjne (ZPORR / RPO )

• Inne 

background image

Układ krajowych i unijnych dokumentów strategicznych na lata 

2007 – 2013

background image

Strategia Rozwoju Kraju

Narodowa Strategia Spójności

Progra

my Celu 

1a

Pr

o

je

kt

y

SPO 

Rozwój 

Rolnictwa 

Obszarów 

Wiejskich

Strategi

czne 

Wytyczn

e UE dla 

Rozw. 

Obsz. 

Wiejskic

h

SPO 

Rybołówstwo

Strategicz

ne 

Wytyczne 

UE dla 

Rozwoju 

Sektora 

Rybołówst

wa

Rozporządzenia ogólne dot. funduszy 

strukturalnych 

Zintegrowany Pakiet Wytycznych

Strategiczne Wytyczne UE dla Rozwoju 

Obszarów Wiejskich

Priorytet

i działani

finansow

ane 

wyłączni

z krajow

ych 

środków 
publiczn

ych

Strategiczne Wytyczne dla Rozwoju Sektora 

Rybołówstwa  

Strategiczne Wytyczne Wspólnoty

Strategia 

Rozwoju 

Regionalnego 
Województwa

Strategia 

Rozwoju 

Regionalnego 
Województwa

Strategia 

Rozwoju 

Regionalnego 
Województwa

Strategie sektorowe

Koncepcja Polityki Przestrzennego 

Zagospodarowania Kraju

Narodowa Strategia Rozwoju 

Regionalnego

P

O

 in

n

o

w

a

cy

jn

a

 

G

o

sp

o

d

a

rk

a

Pr

o

je

k

ty

1

6

 R

e

g

io

n

a

ln

y

ch

 

Pr

o

g

ra

m

ó

w

 

O

p

e

ra

cy

jn

y

ch

Pr

o

je

kt

y

 

P

O

 K

a

p

ita

ł lu

d

zk

i

Pr

o

je

kt

y

P

O

 In

fr

a

st

ru

kt

u

ra

 

i Ś

ro

d

o

w

is

ko

Pr

o

je

k

ty

 

Pr

o

je

kt

y

Pr

o

je

kt

y

    

    

Hierarchia dokumentów strategicznych

Hierarchia dokumentów strategicznych

 

 

PL

UE

Pr

o

g

ra

m

o

p

e

ra

cy

jn

e

 

e

u

ro

p

e

js

kie

w

sp

ó

łp

ra

cy

 

te

ry

to

ria

ln

e

j

Pr

o

je

kt

y

 

P

O

 R

o

zw

ó

j P

o

ls

ki 

W

sc

h

o

d

n

ie

j

Pr

o

je

kt

y

P

O

 P

o

m

o

Te

ch

n

ic

zn

a

Pr

o

je

kt

y

background image

         

Narodowa  Strategia  Spójności

  (NSS)  (Narodowe 

Strategiczne  Ramy  Odniesienia)  to  dokument  strategiczny 
określający priorytety i obszary wykorzystania oraz system 
wdrażania  funduszy  unijnych:  Europejskiego  Funduszu 
Rozwoju  Regionalnego  (EFRR),  Europejskiego  Funduszu 
Społecznego  (EFS)  oraz  Funduszu  Spójności  w  ramach 
budżetu Wspólnoty na lata 2007–13. 

C

Celem strategicznym NSS (NSRO) jest tworzenie warunków 
dla  wzrostu  konkurencyjności  gospodarki  polskiej  opartej 
na  wiedzy  i  przedsiębiorczości,  zapewniającej  wzrost 
zatrudnienia  oraz  wzrost  poziomu  spójności  społecznej, 
gospodarczej 

przestrzennej.

background image

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia - 

Narodowe Strategiczne Ramy Odniesienia - 

elementy

elementy

 Analiza  dysproporcji,  słabości  i  potencjału  rozwojowego  z 

uwzględnieniem tendencji w gospodarce światowej i europejskiej

 Strategia  wybrana  na  podstawie  tej  analizy  w  tym  priorytety 

tematyczne i terytorialne

 Wykaz  programów  operacyjnych  dla  celów  konwergencja  oraz 

konkurencyjność regionalna i zatrudnienie

 Opis  sposobu  w  jaki  wydatki  w  ramach  celu  konwergencja 

przyczynią się do realizacji priorytetów UE

 Indykatywna  roczna  alokacja  z  każdego  funduszu  na 

poszczególne programy

 Przewidywane  działania  na  rzecz  zwiększenia  wydajności 

administracji państwa członkowskiego

 Kwota  całkowitych  rocznych  środków  przewidzianą  w  ramach 

EFRROW i EFR

 Informację na temat przestrzegania zasady dodatkowości

  informacja na temat sposobów koordynacji między funduszami 

a także między funduszami a EFRROW i EFR

 Uregulowania  instytucjonalne  charakterystyczne  dla  danego 

państwa członkowskiego

background image

Cel  strategiczny  osiągany  będzie  poprzez  realizację  horyzontalnych 

Cel  strategiczny  osiągany  będzie  poprzez  realizację  horyzontalnych 

celów szczegółowych. Celami horyzontalnymi NSS (NSRO) są:

celów szczegółowych. Celami horyzontalnymi NSS (NSRO) są:

1.

1.

Poprawa jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowa 

Poprawa jakości funkcjonowania instytucji publicznych oraz rozbudowa 

mechanizmów partnerstwa, 

mechanizmów partnerstwa, 

2.

2.

Poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej, 

Poprawa jakości kapitału ludzkiego i zwiększenie spójności społecznej, 

3.

3.

Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej 

Budowa i modernizacja infrastruktury technicznej i społecznej mającej 

podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski, 

podstawowe znaczenie dla wzrostu konkurencyjności Polski, 

4.

4.

Podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym 

Podniesienie konkurencyjności i innowacyjności przedsiębiorstw, w tym 

szczególnie  sektora  wytwórczego  o  wysokiej  wartości  dodanej  oraz 

szczególnie  sektora  wytwórczego  o  wysokiej  wartości  dodanej  oraz 

rozwój sektora usług, 

rozwój sektora usług, 

5.

5.

Wzrost  konkurencyjności  polskich  regionów  i  przeciwdziałanie  ich 

Wzrost  konkurencyjności  polskich  regionów  i  przeciwdziałanie  ich 

marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej, 

marginalizacji społecznej, gospodarczej i przestrzennej, 

6.

6.

Wyrównywanie 

szans 

rozwojowych 

wspomaganie 

zmian 

Wyrównywanie 

szans 

rozwojowych 

wspomaganie 

zmian 

strukturalnych na obszarach wiejskich.

strukturalnych na obszarach wiejskich.

background image

Finanse w Narodowej Strategii Spójności 

(NSS) na lata 2007 - 2013

   

Środki UE zaangażowane w realizację programów 

w ramach NSS: 59, 533 mld €

• Projekt NSS zakłada przeznaczenie 15, 985 mld 

 na realizację 16 Regionalnych Programów 
Operacyjnych (tj. ok. 26,6%) i 2, 161 mld € na 
realizację Programu dla Polski Wschodniej (PPW)

• Według wstępnego podziału ilość środków UE dla 

województwa lubelskiego wyniesie: 

- na realizację RPO 1, 159 mld € 
- na realizację PPW 479,5 mln €
• Dla porównania ilość środków ZPORR dla 

województwa lubelskiego wynosi 201 mln € na 
lata 2004 - 2006

Razem ok. 
1 638 mld 

background image

Uczynienie z Europy i jej 

regionów miejsca 

bardziej atrakcyjnego 

dla inwestowania i 

pracy

Rozwój wiedzy i 

innowacyjności na 

rzecz wzrostu 

gospodarczego

Większa liczba lepszych 

miejsc pracy

Wzrost zatrudnienia 

poprzez rozwój kapitału 

ludzkiego i społecznego

Podniesienie 

konkurencyjności 

polskich przedsiębiorstw, 

w tym szczególnie   

sektora usług

Tworzenie warunków dla 

utrzymania trwałego i 

wysokiego tempa 

wzrostu gospodarczego 

Europa jako bardziej 

atrakcyjne miejsce do 

lokowania inwestycji

Tworzenie większej ilości i 

lepszych miejsc pracy 

Wiedza i innowacyjność 

na rzecz wzrostu

Budowa i modernizacja 

infrastruktury 

technicznej, mającej 

podstawowe znaczenie 

dla wzrostu 

konkurencyjności Polski i 

jej regionów

Wzrost konkurencyjności 

polskich regionów i 

przeciwdziałanie ich 

marginalizacji 

społecznej, 

gospodarczej, i 

przestrzennej

Wymiar terytorialny 

polityki spójności

Rozwój obszarów 

wiejskich

Strategia 

Lizbońska

SWW

NSS

RPO

Restrukturyzacja oraz 

zwiększenie 

konkurencyjności oraz 

innowacyjności 

regionalnej gospodarki

Zwiększenie 
atrakcyjności 
inwestycyjnej i spójności 
terytorialnej 
województwa

Poprawa atrakcyjności 

regionu jako miejsca do 

zamieszkania

Relacja celów szczegółowych RPO w stosunku do celów 

Relacja celów szczegółowych RPO w stosunku do celów 

Strategii Lizbońskiej, SWW oraz NSRO

Strategii Lizbońskiej, SWW oraz NSRO

background image

Priorytety RPO w odniesieniu do priorytetów funduszy 

Priorytety RPO w odniesieniu do priorytetów funduszy 

strukturalnych

strukturalnych

Przedsiębiorczości i 

innowacje

Infrastruktura 

ekonomiczna

Transport i komunikacja

Kultura i turystyka

Infrastruktura 

społeczna

2) Społeczeństwo 
informacyjne

1) Badania i rozwój 
technologiczny

8) Inwestycje transportowe

4) Środowisko

9) Inwestycje w energetykę

6) Turystyka

7) Inwestycje w kulturę

3) Inicjatywy rozwoju 
lokalnego
10) Inwestycje w edukację

11) Inwestycje w ochronę 
zdrowia

UE

RPO

Środowisko i energetyka

background image

Koordynacja NSRO

Koordynacja NSRO

Komitet Koordynacyjny NSRO

Komitet Koordynacyjny NSRO

Program Rozwoju 

Obszarów Wiejskich

PO „Ryby”

Instytucje Zarządzające

(MRR)

Instytucje Pośredniczące

Instytucje Pośredniczące

II Stopnia

Instytucje Zarządzające

(Zarządy Województw)

Instytucje Pośredniczące

Instytucje Pośredniczące

II Stopnia

Komitety 

Monitorujące

Komitety 

Monitorujące

Komitety 

Monitorujące

Instytucja Zarządzająca

(MRiRW, MGM)

Instytucje Wdrażające 

(Urzędy Marszałkowskie)

 

 

Krajowe Programy 

Operacyjne

Regionalne Programy 

Operacyjne

Grupa robocza ds. cross-checkingu

Grupa robocza ds. cross-checkingu

   

   

   

   

   

   

   

   

S

T

R

A

T

E

G

IA

   

L

IZ

B

O

N

S

K

A

 I 

IN

N

E

 P

O

L

IT

Y

K

I U

E

S

T

R

A

T

E

G

IA

   

L

IZ

B

O

N

S

K

A

 I 

IN

N

E

 P

O

L

IT

Y

K

I U

E

background image

System organizacyjny Funduszy 

System organizacyjny Funduszy 

Europejskich 

Europejskich 

w okresie 2007-2013

w okresie 2007-2013

System organizacyjny (tzw. system 

System organizacyjny (tzw. system 

wdrażania) środków Unii Europejskiej 

wdrażania) środków Unii Europejskiej 

przyznanych Polsce na lata 2007-2013 

przyznanych Polsce na lata 2007-2013 

charakteryzuje się trzema poziomami:

charakteryzuje się trzema poziomami:

Pierwszy poziom – koordynacja 

Pierwszy poziom – koordynacja 

Drugi poziom – zarządzanie 

Drugi poziom – zarządzanie 

Trzeci poziom – wdrażanie

Trzeci poziom – wdrażanie

 

 

background image

PIERWSZY POZIOM - KOORDYNACJA

PIERWSZY POZIOM - KOORDYNACJA

Koordynacja na poziomie Narodowej Strategii Spójności

Koordynacja na poziomie Narodowej Strategii Spójności

Koordynację w zakresie zarządzania Narodową Strategią 

Koordynację w zakresie zarządzania Narodową Strategią 

Spójności (NSS) i realizacji wszystkich programów polityki 

Spójności (NSS) i realizacji wszystkich programów polityki 

spójności sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju 

spójności sprawuje minister właściwy do spraw rozwoju 

regionalnego. 

regionalnego. 

Odpowiedzialny jest za prawidłowe funkcjonowanie systemu 

Odpowiedzialny jest za prawidłowe funkcjonowanie systemu 

realizacji NSS oraz prowadzi nadzór nad realizacją programów 

realizacji NSS oraz prowadzi nadzór nad realizacją programów 

operacyjnych, w tym w zakresie zarządzania, monitorowania, 

operacyjnych, w tym w zakresie zarządzania, monitorowania, 

kontroli i audytu, zgodnie z wymogami określonymi w 

kontroli i audytu, zgodnie z wymogami określonymi w 

Rozporządzeniach Rady. 

Rozporządzeniach Rady. 

Dla prawidłowej realizacji funkcji koordynacji polityk 

Dla prawidłowej realizacji funkcji koordynacji polityk 

horyzontalnych, jak i strategicznego monitorowania i oceny 

horyzontalnych, jak i strategicznego monitorowania i oceny 

realizacji NSS zostanie utworzony Komitet Koordynacyjny (KK) 

realizacji NSS zostanie utworzony Komitet Koordynacyjny (KK) 

pod przewodnictwem ministra właściwego do spraw rozwoju 

pod przewodnictwem ministra właściwego do spraw rozwoju 

regionalnego, który będzie monitorował realizację polityk.

regionalnego, który będzie monitorował realizację polityk.

background image

PIERWSZY POZIOM – KOORDYNACJA

PIERWSZY POZIOM – KOORDYNACJA

W odniesieniu do programów regionalnych (tzw. regionalnych 

W odniesieniu do programów regionalnych (tzw. regionalnych 

programów operacyjnych - RPO) rolę koordynującą pełni 

programów operacyjnych - RPO) rolę koordynującą pełni 

minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, 

minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, 

odpowiedzialny za weryfikację projektów programów 

odpowiedzialny za weryfikację projektów programów 

operacyjnych pod względem ich zgodności z NSS, 

operacyjnych pod względem ich zgodności z NSS, 

negocjowanie ich zapisów z Komisją Europejską we 

negocjowanie ich zapisów z Komisją Europejską we 

współpracy z instytucjami zarządzającymi RPO, kontrolę 

współpracy z instytucjami zarządzającymi RPO, kontrolę 

stosowania wytycznych MRR oraz monitorowanie efektów 

stosowania wytycznych MRR oraz monitorowanie efektów 

wdrażania RPO w regionach.

wdrażania RPO w regionach.

Koordynację pomiędzy celami strategii rozwoju danego 

Koordynację pomiędzy celami strategii rozwoju danego 

województwa, celami i mechanizmami realizacji na poziomie 

województwa, celami i mechanizmami realizacji na poziomie 

regionalnym różnych programów operacyjnych polityki 

regionalnym różnych programów operacyjnych polityki 

spójności, Wspólnej Polityki Rolnej i Wspólnej Polityki 

spójności, Wspólnej Polityki Rolnej i Wspólnej Polityki 

Rybackiej, sprawuje Zarząd Województwa, wykorzystując w 

Rybackiej, sprawuje Zarząd Województwa, wykorzystując w 

tym celu Komitet Monitorujący Regionalny Program 

tym celu Komitet Monitorujący Regionalny Program 

Operacyjny (KM RPO).

Operacyjny (KM RPO).

 

 

background image

DRUGI POZIOM – ZARZĄDZANIE

DRUGI POZIOM – ZARZĄDZANIE

Instytucje Zarządzające (IZ)

Instytucje Zarządzające (IZ)

Instytucja Zarządzająca jest odpowiedzialna za przygotowanie i 

Instytucja Zarządzająca jest odpowiedzialna za przygotowanie i 

realizację programów operacyjnych (w tym regionalnych 

realizację programów operacyjnych (w tym regionalnych 

programów operacyjnych). IZ dla programów zarządzanych 

programów operacyjnych). IZ dla programów zarządzanych 

centralnie jest minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, 

centralnie jest minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego, 

natomiast IZ dla regionalnych programów operacyjnych jest Zarząd 

natomiast IZ dla regionalnych programów operacyjnych jest Zarząd 

danego województwa.  

danego województwa.  

Do funkcji IZ należą:

Do funkcji IZ należą:

zapewnienie zgodności wyboru operacji do finansowania z 

zapewnienie zgodności wyboru operacji do finansowania z 

kryteriami wyboru projektów dla programu, 

kryteriami wyboru projektów dla programu, 

zapewnienie prowadzenia kontroli programu operacyjnego, w tym w 

zapewnienie prowadzenia kontroli programu operacyjnego, w tym w 

szczególności przygotowanie planu kontroli systemowych oraz 

szczególności przygotowanie planu kontroli systemowych oraz 

zatwierdzenie planów kontroli innych instytucji, 

zatwierdzenie planów kontroli innych instytucji, 

dokonywanie oceny postępów realizacji programu na podstawie 

dokonywanie oceny postępów realizacji programu na podstawie 

sprawozdania rocznego,

sprawozdania rocznego,

przygotowywanie, we współpracy z Instytucjami Pośredniczącymi, 

przygotowywanie, we współpracy z Instytucjami Pośredniczącymi, 

raportów o nieprawidłowościach oraz przekazywanie ich do 

raportów o nieprawidłowościach oraz przekazywanie ich do 

odpowiednich instytucji.

odpowiednich instytucji.

 

 

background image

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

Instytucje Pośredniczące (IP)

Instytucje Pośredniczące (IP)

Instytucja Zarządzająca programem może 

Instytucja Zarządzająca programem może 

delegować wykonywanie części swoich zadań do 

delegować wykonywanie części swoich zadań do 

Instytucji Pośredniczących. Dotyczy to zadań 

Instytucji Pośredniczących. Dotyczy to zadań 

odnoszących się do poszczególnych osi 

odnoszących się do poszczególnych osi 

priorytetowych (lub grup osi priorytetowych).. 

priorytetowych (lub grup osi priorytetowych).. 

Dla programów realizowanych na poziomie 

Dla programów realizowanych na poziomie 

centralnym rolę IP będzie pełnić wyłącznie 

centralnym rolę IP będzie pełnić wyłącznie 

jednostka sektora finansów publicznych. IP może 

jednostka sektora finansów publicznych. IP może 

delegować część zadań związanych z wdrażaniem 

delegować część zadań związanych z wdrażaniem 

operacji/grup operacji do innych instytucji. 

operacji/grup operacji do innych instytucji. 

background image

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

Instytucja Certyfikująca (IC)

Instytucja Certyfikująca (IC)

W celu zapewnienia maksymalnej sprawności systemu realizacji NSS certyfikacja 

W celu zapewnienia maksymalnej sprawności systemu realizacji NSS certyfikacja 

płatności wobec KE dokonywana będzie przez działające w strukturze ministerstwa 

płatności wobec KE dokonywana będzie przez działające w strukturze ministerstwa 

właściwego do spraw rozwoju regionalnego Instytucje Certyfikujące (IC), 

właściwego do spraw rozwoju regionalnego Instytucje Certyfikujące (IC), 

funkcjonalnie niezależne od IZ. 

funkcjonalnie niezależne od IZ. 

W przypadku regionalnych programów operacyjnych Instytucja Certyfikująca 

W przypadku regionalnych programów operacyjnych Instytucja Certyfikująca 

deleguje na podstawie zawartego porozumienia część funkcji związanych z 

deleguje na podstawie zawartego porozumienia część funkcji związanych z 

certyfikacją do Urzędów Wojewódzkich.

certyfikacją do Urzędów Wojewódzkich.

Instytucja certyfikująca odpowiada w szczególności za:

Instytucja certyfikująca odpowiada w szczególności za:

opracowanie i przedłożenie Komisji poświadczonych deklaracji wydatków i wniosków 

opracowanie i przedłożenie Komisji poświadczonych deklaracji wydatków i wniosków 

o płatność;

o płatność;

poświadczenie (na podstawie informacji od instytucji zarządzających oraz 

poświadczenie (na podstawie informacji od instytucji zarządzających oraz 

przeprowadzonych audytów), że:

przeprowadzonych audytów), że:

deklaracja wydatków jest dokładna, wynika wiarygodnych systemów księgowych 

deklaracja wydatków jest dokładna, wynika wiarygodnych systemów księgowych 

i jest  oparta na weryfikowalnej dokumentacji;

i jest  oparta na weryfikowalnej dokumentacji;

zadeklarowane wydatki są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi oraz 

zadeklarowane wydatki są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi oraz 

zostały poniesione w związku z operacjami wybranymi do finansowania zgodnie 

zostały poniesione w związku z operacjami wybranymi do finansowania zgodnie 

z kryteriami mającymi zastosowanie do programu i spełniają zasady 

z kryteriami mającymi zastosowanie do programu i spełniają zasady 

wspólnotowe i krajowe;

wspólnotowe i krajowe;

utrzymywanie w formie elektronicznej zapisów księgowych dotyczących wydatków 

utrzymywanie w formie elektronicznej zapisów księgowych dotyczących wydatków 

zadeklarowanych Komisji;

zadeklarowanych Komisji;

prowadzenie ewidencji kwot podlegających procedurze odzyskiwania i kwot 

prowadzenie ewidencji kwot podlegających procedurze odzyskiwania i kwot 

wycofanych po anulowaniu całości lub części wkładu dla operacji. 

wycofanych po anulowaniu całości lub części wkładu dla operacji. 

background image

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

Instytucja Audytowa

Instytucja Audytowa

Dla wszystkich programów operacyjnych funkcje Instytucji Audytowej pełni 

Dla wszystkich programów operacyjnych funkcje Instytucji Audytowej pełni 

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej.

Generalny Inspektor Kontroli Skarbowej.

Instytucja audytowa programu operacyjnego odpowiada w szczególności za:

Instytucja audytowa programu operacyjnego odpowiada w szczególności za:

zapewnienie prowadzenia audytów w celu weryfikacji skutecznego funkcjonowania 

zapewnienie prowadzenia audytów w celu weryfikacji skutecznego funkcjonowania 

systemu zarządzania i kontroli programu operacyjnego oraz audytów operacji na 

systemu zarządzania i kontroli programu operacyjnego oraz audytów operacji na 

podstawie stosownej próby w celu weryfikacji zadeklarowanych wydatków;

podstawie stosownej próby w celu weryfikacji zadeklarowanych wydatków;

przedstawianie Komisji, w terminie dziewięciu miesięcy od zatwierdzenia programu 

przedstawianie Komisji, w terminie dziewięciu miesięcy od zatwierdzenia programu 

operacyjnego, strategii audytu i ich metodologię;

operacyjnego, strategii audytu i ich metodologię;

do dnia 31 grudnia każdego roku w latach 2008–2015:

do dnia 31 grudnia każdego roku w latach 2008–2015:

przedłożenie Komisji rocznego sprawozdania audytowego, informującego o 

przedłożenie Komisji rocznego sprawozdania audytowego, informującego o 

wszelkich brakach wykrytych w systemach zarządzania i kontroli programu;

wszelkich brakach wykrytych w systemach zarządzania i kontroli programu;

wydawanie opinii, na podstawie kontroli i audytów przeprowadzonych na jej 

wydawanie opinii, na podstawie kontroli i audytów przeprowadzonych na jej 

odpowiedzialność, w kwestii tego, czy system zarządzania i kontroli funkcjonuje 

odpowiedzialność, w kwestii tego, czy system zarządzania i kontroli funkcjonuje 

skutecznie, tak aby dawać racjonalne zapewnienie, że deklaracje wydatków 

skutecznie, tak aby dawać racjonalne zapewnienie, że deklaracje wydatków 

przedstawione Komisji i transakcje będące ich podstawą są zgodne z prawem i 

przedstawione Komisji i transakcje będące ich podstawą są zgodne z prawem i 

prawidłowe;

prawidłowe;

przedkładanie deklaracji częściowego zamknięcia zawierającej ocenę zgodności 

przedkładanie deklaracji częściowego zamknięcia zawierającej ocenę zgodności 

z prawem i prawidłowości danych wydatków;

z prawem i prawidłowości danych wydatków;

przedłożenie Komisji, nie później niż dnia 31 marca 2017 r., deklaracji zamknięcia, 

przedłożenie Komisji, nie później niż dnia 31 marca 2017 r., deklaracji zamknięcia, 

zawierającej ocenę zasadności wniosku o wypłatę salda końcowego oraz zgodności z 

zawierającej ocenę zasadności wniosku o wypłatę salda końcowego oraz zgodności z 

prawem i prawidłowości transakcji będących podstawą wydatków objętych końcową 

prawem i prawidłowości transakcji będących podstawą wydatków objętych końcową 

deklaracją wydatków, do której dołącza się końcowe sprawozdanie audytowe.

deklaracją wydatków, do której dołącza się końcowe sprawozdanie audytowe.

background image

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

TRZECI POZIOM – WDRAŻANIE

Komitet Monitorujący

Komitet Monitorujący

 

 

Monitorowanie programu operacyjnego służy zapewnieniu 

Monitorowanie programu operacyjnego służy zapewnieniu 

sprawnego zarządzania i realizacji NSS oraz poszczególnych 

sprawnego zarządzania i realizacji NSS oraz poszczególnych 

programów operacyjnych. Jest ono prowadzone – na poziomie NSS 

programów operacyjnych. Jest ono prowadzone – na poziomie NSS 

przez instytucję koordynującą NSS oraz Komitet Koordynacyjny 

przez instytucję koordynującą NSS oraz Komitet Koordynacyjny 

NSRO.  

NSRO.  

Na poziomie programu operacyjnego monitorowanie prowadzone 

Na poziomie programu operacyjnego monitorowanie prowadzone 

jest przez Instytucję Zarządzającą i Komitet Monitorujący pracujący 

jest przez Instytucję Zarządzającą i Komitet Monitorujący pracujący 

pod przewodnictwem przedstawiciela Instytucji Zarządzającej. 

pod przewodnictwem przedstawiciela Instytucji Zarządzającej. 

Podkomitet monitorujący działa pod przewodnictwem Instytucji 

Podkomitet monitorujący działa pod przewodnictwem Instytucji 

Pośredniczącej. 

Pośredniczącej. 

Monitorowanie efektów wdrażania regionalnych programów 

Monitorowanie efektów wdrażania regionalnych programów 

operacyjnych prowadzone jest również przez Instytucję 

operacyjnych prowadzone jest również przez Instytucję 

Koordynującą RPO.

Koordynującą RPO.

background image

Kwalifikowalność wydatków

Kwalifikowalność wydatków

Wydatki 

są 

kwalifikowane 

od 

dnia 

Wydatki 

są 

kwalifikowane 

od 

dnia 

przedłożenia  Komisji  PO  lub  od  dnia 

przedłożenia  Komisji  PO  lub  od  dnia 

1.01.2007 do dnia  31.12.2015. Projekt nie 

1.01.2007 do dnia  31.12.2015. Projekt nie 

może 

zostać 

zakończony 

przed 

może 

zostać 

zakończony 

przed 

początkową datą kwalifikowalności

początkową datą kwalifikowalności

Zasady 

kwalifikowalności 

wydatków 

Zasady 

kwalifikowalności 

wydatków 

określane  są  na  poziomie  krajowym  z 

określane  są  na  poziomie  krajowym  z 

wyjątkiem 

tych 

określonych 

wyjątkiem 

tych 

określonych 

rozporządzeniach  szczegółowych  (min. 

rozporządzeniach  szczegółowych  (min. 

Indykatywne) 

Indykatywne) 

background image

Trwałość

Trwałość

           

           

Operacja  zachowuje  wkład  funduszu  , 

Operacja  zachowuje  wkład  funduszu  , 

wyłączne  wtedy  kiedy  w  terminie  5  lat  od 

wyłączne  wtedy  kiedy  w  terminie  5  lat  od 

daty  zakończenia  operacji  nie  została 

daty  zakończenia  operacji  nie  została 

poddana znaczącej modyfikacji:

poddana znaczącej modyfikacji:

a)

a)

Mającej wpływ na jej charakter lub warunki 

Mającej wpływ na jej charakter lub warunki 

jej  realizacji  lub  powodującej  uzyskiwanie 

jej  realizacji  lub  powodującej  uzyskiwanie 

nieuzasadnionych 

korzyści 

przez 

nieuzasadnionych 

korzyści 

przez 

przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny

przedsiębiorstwo lub podmiot publiczny

b)

b)

Wynikającej 

ze 

zmiany 

charakteru 

Wynikającej 

ze 

zmiany 

charakteru 

własności  elementu  infrastruktury  albo  z 

własności  elementu  infrastruktury  albo  z 

zaprzestania działalności produkcyjnej

zaprzestania działalności produkcyjnej

background image

Zasady dotyczące płatności

Zasady dotyczące płatności

Płatności  dokonuje  się  w  formie  płatności 

Płatności  dokonuje  się  w  formie  płatności 

zaliczkowej,  okresowych  oraz  płatności  salda 

zaliczkowej,  okresowych  oraz  płatności  salda 

końcowego

końcowego

Płatności  okresowe  oraz  płatności  salda 

Płatności  okresowe  oraz  płatności  salda 

końcowego  obliczane  są  przy  zastosowaniu 

końcowego  obliczane  są  przy  zastosowaniu 

poziomu  współfinansowania,  określonego  w 

poziomu  współfinansowania,  określonego  w 

danym PO dla każdej osi priorytetowej

danym PO dla każdej osi priorytetowej

Płatność  zaliczkowa  dla  Polski  wynosi  2%  w 

Płatność  zaliczkowa  dla  Polski  wynosi  2%  w 

roku 2007, 3% w roku 2008 i 2% w roku 2009.

roku 2007, 3% w roku 2008 i 2% w roku 2009.

background image

Fundusze unijne dla woj. lubelskiego 

Fundusze unijne dla woj. lubelskiego 

na lata 2007-2015

na lata 2007-2015

Środki na inwestycje współfinansowane z funduszy unijnych dla województwa lubelskiego w Strategii Rozwoju Kraju 

2007-2015

Program Operacyjny

Fundusze Unijne (mln 

euro)

Wkład krajowy (mln 

euro)

OGÓŁEM

Regionalny Program Operacyjny

1 156,00

203,97

1 359,97

Program Operacyjny Kapitał Ludzki

435,16

76,79

511,95

Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej

508,57

89,75

598,32

ŁĄCZNIE

2 099,73

370,51

2 470,24

Program Rozwoju Obszarów Wiejskich

479,90

156,30

636,20

RAZEM

2 579,63

526,81

3 106,44

background image

Słownik pojęć

Słownik pojęć

źródło: www.funduszestrukturalne.gov.pl

źródło: www.funduszestrukturalne.gov.pl

Analiza SWOT

Analiza SWOT

 (SWOT analysis) – metoda pozwalająca 

 (SWOT analysis) – metoda pozwalająca 

przeanalizować atuty i słabości regionu /przedsiębiorcy/ 

przeanalizować atuty i słabości regionu /przedsiębiorcy/ 

sektora/ 

gospodarki 

wobec 

szans 

zagrożeń 

sektora/ 

gospodarki 

wobec 

szans 

zagrożeń 

stwarzanych  przez  otoczenie.  Skrót  SWOT  pochodzi  od 

stwarzanych  przez  otoczenie.  Skrót  SWOT  pochodzi  od 

pierwszych  liter  angielskich  słów:  strengths  (mocne 

pierwszych  liter  angielskich  słów:  strengths  (mocne 

strony),  weaknesses  (słabe  strony),  opportunities 

strony),  weaknesses  (słabe  strony),  opportunities 

(szanse), threats (zagrożenia).

(szanse), threats (zagrożenia).

Audyt

Audyt

 

 

–  ogół  działań,  poprzez  które  uzyskuje  się 

–  ogół  działań,  poprzez  które  uzyskuje  się 

niezależną  ocenę  funkcjonowania  instytucji,  legalności, 

niezależną  ocenę  funkcjonowania  instytucji,  legalności, 

gospodarności,  celowości,  rzetelności.  Audyt  jest 

gospodarności,  celowości,  rzetelności.  Audyt  jest 

zazwyczaj  wykonywany  przez  odrębną  komórkę, 

zazwyczaj  wykonywany  przez  odrębną  komórkę, 

podporządkowaną  bezpośrednio  kierownikowi  instytucji 

podporządkowaną  bezpośrednio  kierownikowi  instytucji 

(audyt  wewnętrzny)  lub  przez  podmiot  zewnętrzny 

(audyt  wewnętrzny)  lub  przez  podmiot  zewnętrzny 

(audyt zewnętrzny). 

(audyt zewnętrzny). 

background image

Beneficjent

Beneficjent 

(Beneficiary) – zgodnie z Ustawą z dnia 20 kwietnia 

2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz.U. Nr 116, poz. 1206) to 

osoba  fizyczna,  osoba  prawna  lub  jednostka  organizacyjna 

nieposiadająca  osobowości  prawnej,  korzystająca  z  publicznych 

środków  wspólnotowych  i  publicznych  środków  krajowych  na 

podstawie  umowy  o  dofinansowanie  projektu  albo  decyzji, 

podjętej  odpowiednio  przez  właściwego  ministra,  jeśli  pełni 

funkcję  instytucji  zarządzającej  albo  instytucji  pośredniczącej, 

albo przez wojewodę, jeśli pełni funkcję instytucji pośredniczącej.

Beneficjent  końcowy

Beneficjent  końcowy

  (Final  beneficiary)  –  instytucja  lub  firma 

publiczna  i  prywatna  odpowiedzialna  za  zlecanie  operacji.  W 

przypadku programów pomocy (stosownie do art. 87 Traktatu i w 

przypadku pomocy przyznanej przez instytucje wyznaczone przez 

państwa  członkowskie)  beneficjentami  końcowymi  są  instytucje, 

które  przyznają  pomoc.  Występują  dwa  rodzaje  beneficjentów 

końcowych: instytucje wdrażające i ostateczni odbiorcy pomocy.

Beneficjent  ostateczny

Beneficjent  ostateczny

  (Ultimate  beneficiary)  –  osoba, 

instytucja  lub  środowisko  (grupa  społeczna)  bezpośrednio 

korzystająca z wdrażanej pomocy.

Beneficjent  pomocy

Beneficjent  pomocy

  –  podmiot  prowadzący  działalność 

gospodarczą  bez  względu  na  formę  organizacyjno-prawną  oraz 

sposób finansowania, który otrzymał pomoc publiczną.

background image

Cel  generalny/  główny/  nadrzędny/  strategiczny

Cel  generalny/  główny/  nadrzędny/  strategiczny

  (General  objective)  – 

cel  określający  perspektywę,  w  której  ma  zostać  udzielona  pomoc,  w  tym 

ogólną strategię pomocy, a także niektóre cele szczegółowe; sprecyzowanie 

pożądanego  obrazu  rzeczywistości  w  przedziale  czasowym  objętym 

programem.

Cel horyzontalny

Cel horyzontalny

 (Horizontal objective) – cel horyzontalny jest wyznaczony 

dla  wszystkich  projektów  realizowanych  w  ramach  jednego  programu 

operacyjnego.

Cel  operacyjny

Cel  operacyjny

  (Operational  objective)  –  precyzyjnie  oszacowany  cel  w 

konkretnym  obszarze  działań,  który  służy  osiągnięciu  celu  szczegółowego. 

Cel  ten  jest  przedstawiany  w  przeliczeniu  na  produkt;  cel  służący  realizacji 

celów  pośrednich,  formułowanych  dla  określenia  zadań  realizowanych  na 

szczeblu 

wykonawczym.

Cel  pośredni

Cel  pośredni

  –  cel  służący  osiągnięciu  celu  generalnego,  wyznaczony  dla 

obszarów priorytetowych.

Cel  strategiczny

Cel  strategiczny

  (Strategic  objective)  –  cel  określony  w  szerszej 

perspektywie  sektorowej,  regionalnej  lub  krajowej,  do  której  ma  się 

przyczynić  realizacja  projektu.  Cele  strategiczne  są  przedstawione  w 

przeliczeniu  na  oddziaływanie  (np.  spadek  stopy  bezrobocia  w  grupie 

długotrwale 

bezrobotnych).

Cele

Cele

 

 

(Objectives)  –  określenie  w  fazie  wstępnej  przygotowania  projektu, 

planowanych  efektów,  jakie  ma  przynieść  dane  działanie  o  charakterze 

publicznym.

background image

Certyfikacja wydatków

Certyfikacja wydatków

 (Certification of expenditure) – czynność dokonywana 

w ramach systemu kontroli finansowej przez instytucję płatniczą w stosunku do 

operacji  finansowych  poczynionych  przez  instytucję  zarządzającą  i  instytucje 

pośredniczące.  Ma  na  celu  potwierdzenie,  czy  wydatki  na  rzecz  beneficjentów 

były ograniczone do okresu dopuszczalności kosztów, realizowane były zgodnie 

z obowiązującymi procedurami i czy dotyczyły uzgodnionych działań.

Crossfinancing

Crossfinancing

  -  czyli  finansowanie  krzyżowe.  Absolutna  nowość  w 

funduszach strukturalnych. Używając niefachowego języka pozwala w projekcie 

finansowanym  z  Europejskiego  Funduszu  Rozwoju  Regionalnego  zrealizować 

działania  kwalifikujące  się  z  Europejskiego  Funduszu  Spójności  (maksymalnie 

do  10  proc.  wartości  projektów).  Działa  oczywiście  również  w  drugą  stronę, 

pozwalając  ze  środków  EFS  wykonać  roboty  lub  zakupy  kwalifikujące  się  w 

EFRR.  Ta  nowa  możliwość  pozostawia  jednak  wiele  niejasności.  Np.  kwestia 

doboru wskaźników, kwestia oceny projektu.

 

Dokumenty 

programowe

Dokumenty 

programowe

 

(operacyjne) 

(Programming 

(operational) 

documents) (Rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 

r.  ustanawiające  przepisy  ogólne  w  sprawie  funduszy  strukturalnych)  – 

dokumenty  w  postaci  programów  operacyjnych  lub  planów  rozwoju, 

opracowywane  dla  potrzeb  wydatkowania  środków  wstępnie  przyznanych 

(alokowanych)  danemu  obszarowi  lub  sektorowi  przez  Komisję  Europejską  w 

ramach  Funduszy  strukturalnych  i  towarzyszących  im  środków  krajowych. 

Określają  m.in.  cele  i  główne  kierunki  wydatkowania  środków  na  podstawie 

analizy  aktualnej  sytuacji  i  trendów  rozwojowych  danego  obszaru  lub  sektora, 

kryteria  i  sposoby  realizacji  konkretnych  projektów,  osoby  i  instytucje 

odpowiedzialne  za  wykonanie  określonych  zadań  oraz  szacowaną  wielkość  i 

rozbicie  środków  z  uwzględnieniem  współfinansowania  ze  wszystkich 

osiągalnych  źródeł  budżetowych.  Do  dokumentów  takich  zaliczamy  sektorowe 

programy  operacyjne  regionalne  programy  operacyjne  oraz  Narodowy  Plan 

Rozwoju.

background image

Działanie

Działanie

 

 

(Measure)  –  instrument  pomocy  wdrażający  priorytet 

operacyjny  w  ramach  programu  operacyjnego,  o  odrębnym 

przeznaczeniu i zasadach realizacji; grupa projektów realizujących ten 

sam 

cel 

ramach 

priorytetu 

programu 

operacyjnego.

Ewaluacja

Ewaluacja

  (Evaluation)  –  ocena/oszacowanie  jakości  (stopnia) 

realizacji  programu  (tzn.  jego  faktycznych  rezultatów)  w  stosunku  do 

wcześniejszych 

założeń 

(tzn. 

oczekiwanych 

efektów). 

przeciwieństwie do monitorowania lub kontroli ewaluacja odnosi się do 

efektów  długoterminowych  (oddziaływania).  Zasadniczym  celem 

ewaluacji jest stałe ulepszanie skuteczności i efektywności programów 

realizowanych  przez  władze  publiczne.  Przeprowadzana  jest  w  celu 

osiągnięcia  pozytywnych  efektów  społecznych  i  gospodarczych 

związanych  bezpośrednio  z  danym  programem  oraz  zwiększania 

przejrzystości  i  promowania  działań  podejmowanych  przez  władze 

publiczne.  Ewaluacja  jest  wykonywana  jako:  ewaluacja  wstępna, 

ewaluacja  w  połowie  okresu  realizacji  oraz  ewaluacja  końcowa.

Ewaluacja/Ocena 

całościowa

Ewaluacja/Ocena 

całościowa

 

(globalna) 

(Overall 

(global) 

evaluation)  –  podstawowe  narzędzie  stosowane  w  polityce 

strukturalnej  Unii  Europejskiej.  Przedmiotem  ewaluacji  globalnej  jest 

cały program operacyjny realizowany z udziałem wkładu finansowego 

Wspólnoty.  Ustawa  z  dnia  20  kwietnia  2004  r.  o  Narodowym  Planie 

Rozwoju  rozszerza  stosowanie  tego  narzędzia  także  w  stosunku  do 

programów  operacyjnych  finansowanych  wyłącznie  z  publicznych 

środków krajowych.

 

 

background image

Ewaluacja  końcowa/  ocena  pełna

Ewaluacja  końcowa/  ocena  pełna

 

  (Ex-post  evaluation)  –  ewaluacja 

dokonywana  po  zakończeniu  realizowanego  programu  operacyjnego, 

której głównym celem jest określenie jego długotrwałych efektów, w tym 

wielkości  zaangażowanych  środków,  skuteczności  i  efektywności 

pomocy.  Głównym  celem  ewaluacji  końcowej  jest  przede  wszystkim 

dostarczenie  informacji  na  temat  długotrwałych  efektów,  powstałych  w 

wyniku wdrażania danego programu, wraz ze sformułowaniem wniosków 

dotyczących  kierunku  polityki  strukturalnej.  Ustawa  z  dnia  20  kwietnia 

2004  r.  o  Narodowym  Planie  Rozwoju  rozszerza  stosowanie  tego 

narzędzia także w stosunku do programów operacyjnych finansowanych 

wyłącznie z publicznych środków krajowych.

Ewaluacja/ ocena w połowie okresu realizacji

Ewaluacja/ ocena w połowie okresu realizacji

 

 (Mid-term evaluation) 

– ewaluacja dokonywana w trakcie realizowania programu. Jej celem jest 

oszacowanie stopnia osiągnięcia zakładanych celów w świetle wcześniej 

przeprowadzonej  ewaluacji  wstępnej,  zwłaszcza  pod  względem 

dostarczonych  produktów  i  osiągniętych  rezultatów  oraz  określenie 

trafności  zamierzeń  w  stosunku  do  aktualnych  trendów  społeczno-

gospodarczych.  Wyniki  ewaluacji  okresowej  służą  ewentualnym 

modyfikacjom  dokumentów  programowych.  Dostarczone  za  jej  sprawą 

informacje  powinny  być  wykorzystane  przy  przygotowaniu  programu  w 

następnym okresie programowania. Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o 

Narodowym  Planie  Rozwoju  rozszerza  stosowanie  tego  narzędzia  także 

w  stosunku  do  programów  operacyjnych  finansowanych  wyłącznie  z 

publicznych środków

 

 krajowych.

background image

Ewaluacja  wstępna/Ocena  szacunkowa

Ewaluacja  wstępna/Ocena  szacunkowa

  (Ex-ante  evaluation)  – 

ewaluacja  przeprowadzana  przed  rozpoczęciem  realizacji  programu 

operacyjnego. 

Jej 

podstawowym 

zadaniem 

jest 

zweryfikowanie 

długoterminowych  efektów  wsparcia,  zawartych  w  przygotowanych 

dokumentach  programowych.  Zasadniczym  celem  ewaluacji  wstępnej  jest 

zwiększenie jakości dokumentów programowych poprzez udział w procesie 

programowania  podmiotu  niezależnego  od  instytucji  programującej. 

Ewaluacja  wstępna  ma  zapewnić,  iż  środki  przeznaczane  na  realizację 

polityki  zmniejszania  różnic w  poziomie rozwoju pomiędzy poszczególnymi 

regionami  Unii  Europejskiej  zostaną  wykorzystane  w  sposób  gwarantujący 

osiągnięcie  najlepszych  efektów.  Ustawa  z  dnia  20  kwietnia  2004  r.  o 

Narodowym  Planie  Rozwoju   rozszerza  stosowanie  tego  narzędzia  także  w 

stosunku  do  programów  operacyjnych  finansowanych  wyłącznie  z 

publicznych środków krajowych.

Fundusz Spójności

Fundusz Spójności

 (Cohesion Fund) – instrument ekonomiczno-polityczny 

Komisji Europejskiej (Rozporządzenie Rady Nr 1164 z dnia 16 maja 1996 r. 

ustanawiające  Fundusz  Spójności,  Dz.U.  WE  nr  OJ  L  188  z  1996  r.), 

nienależący do Funduszy strukturalnych i wdrażany na poziomie wybranych 

państw,  a  nie  regionów.    Jego  celem  jest  ułatwienie  integracji  słabiej 

rozwiniętych  krajów  poprzez  budowę  wielkich  sieci  transportowych  oraz 

obiektów 

infrastruktury 

ochrony 

środowiska 

dużym  obszarze 

oddziaływania.  Kryterium alokacji  środków finansowych  tego funduszu  jest 

Produkt  Narodowy  Brutto  na  jednego  mieszkańca  nieprzekraczający  90% 

średniego poziomu UE.

Instytucja  płatnicza

Instytucja  płatnicza

  (Paying  authority)  –  instytucja  lub  organ 

odpowiedzialny  za  przygotowywanie  i  składanie  wniosków  o  płatności  do 

Komisji  Europejskiej.  Zgodnie  z  Ustawą  z  dnia  20  kwietnia  2004  r.  o 

Narodowym  Planie  Rozwoju  (Dz.U.  Nr  116,  poz.  1206)  jest  to  minister 

właściwy do spraw finansów publicznych.

 

background image

Instytucja 

pośrednicząca

Instytucja 

pośrednicząca

 

(Intermediate 

body) 

– 

instytucja 

(Rozporządzenie Rady z dnia 14 lipca 2004 r. ustanawiające ogólne zasady 

dla Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu 

Społecznego  i  Funduszu  Spójności),  do  której  instytucja  zarządzająca 

deleguje  część  funkcji  związanych  z  zarządzaniem,  kontrolą  i 

monitorowaniem  programu  operacyjnego  albo  strategii  wykorzystania 

Funduszu  Spójności,  odnoszącą  się  do  priorytetu  operacyjnego,  działania 

albo projektu.

Instytucja  Wdrażająca

Instytucja  Wdrażająca

  –  instytucja  bezpośrednio  przyznająca  pomoc, 

ogłaszająca  konkursy,  przeprowadzająca  ocenę  formalną  wniosków, 

organizująca  prace  Komisji  Oceny  Projektów,  podpisująca  umowy  z 

projektodawcami,  monitorująca  realizację  projektów,  refundująca  koszty 

poniesione przez projektodawców, przedkładająca sprawozdania z realizacji 

Działania 

wnioski 

płatność 

do 

Instytucji 

Pośredniczącej

Instytucja  zarządzająca

Instytucja  zarządzająca

  (Managing  authority)  –  właściwy  minister  albo 

inny  organ  administracji  publicznej  (Rozporządzenie  Rady  z  dnia  14  lipca 

2004  r.  ustanawiające  ogólne  zasady  dla  Europejskiego  Funduszu  Rozwoju 

Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności), 

odpowiedzialny  za  przygotowanie  i  nadzorowanie  realizacji  programu 

operacyjnego  albo  za  przygotowanie  i  nadzorowanie  realizacji  strategii 

wykorzystania  Funduszu  Spójności,  albo  Podstaw  Wsparcia  Wspólnoty,  o 

których  mowa  w  przepisach  Unii  Europejskiej  ustanawiających  Fundusz 

Spójności  i  ustanawiających  przepisy  ogólne  w  sprawie  Funduszy 

strukturalnych.  W  Polsce  funkcję  zarządzającą  w  odniesieniu  do  Podstaw 

Wsparcia Wspólnoty oraz strategii wykorzystania Funduszu Spójności pełni 

minister  właściwy  do  spraw  rozwoju  regionalnego,  w  odniesieniu  do 

programu  operacyjnego  –  właściwy  ze  względu  na  zakres  programu 

minister.

background image

Komisja  Oceny  Projektów

Komisja  Oceny  Projektów

  –  komisja  powoływana  przez  beneficjenta 

końcowego do oceny merytorycznej wniosku o finansowanie projektu. Ocena 

Komisji stanowić będzie podstawę do ułożenia listy rankingowej projektów i 

rekomendowanych  do  akceptacji  dyrektorowi  instytucji  beneficjenta 

końcowego. W skład Komisji wchodzą przedstawiciele instytucji beneficjenta 

końcowego.  Mogą  w niej  także uczestniczyć niezależni eksperci powołani w 

ramach pomoc technicznej programu operacyjnego. 

Kontrola finansowa

Kontrola finansowa

 (Financial control) – mechanizmy i środki zapewniające 

prawidłowe  funkcjonowanie  procesu  gromadzenia  i  dysponowania 

publicznymi  środkami  krajowymi  i  wspólnotowymi.  Kontrola  finansowa 

obejmuje  kontrolę  zarządczą  oraz  audyt  (Rozporządzenie  Rady  (WE)  nr 

1260/1999  z  dnia  21  czerwca  1999  r.  ustanawiające  przepisy  ogólne  w 

sprawie 

funduszy 

strukturalnych).

Koszty  kwalifikowalne

Koszty  kwalifikowalne

  (Eligible  costs)  –  koszty,  których  poniesienie  jest 

merytorycznie uzasadnione i które spełniają kryteria zasadności wyznaczone 

przez  instytucję  zarządzającą  (Rozporządzenie  Komisji  (WE)  nr  448/2004  z 

dnia  10  marca  2004  r.  zmieniające  Rozporządzenie  (WE)  nr  1685/2000 

ustanawiające  szczegółowe  zasady  wprowadzenia  Rozporządzenia  Rady 

(WE)  nr  1260/1999  w  sprawie  kwalifikowania  wydatków  związanych  z 

projektami  współfinansowanymi  z  Funduszy  Strukturalnych  i  uchylające 

Rozporządzenie  (WE)  nr  1145/2003).  Zasady  kwalifikowalności  wydatków, 

określane  w  odniesieniu  do  terminów  ich  ponoszenia,  podmiotu,  który  je 

ponosi  oraz  kategorii  wydatków  związanych  z  realizacją  projektu,  zostały 

określone  w  załącznikach  do  uzupełnień  programów  operacyjnych.  O 

kwalifikowalności  kosztów  decydują  kolejno  przepisy  wspólnotowe,  przepisy 

zawarte  w  uzupełnieniach  programów  operacyjnych  oraz  ewentualnie  inne 

dodatkowe 

przepisy 

stanowione 

przez 

instytucję 

zarządzającą.

background image

Koszty ogółem

Koszty ogółem

 (Total cost) – łączny koszt planowanych działań lub operacji, z 

uwzględnieniem  kosztów  kwalifikowalnych  oraz  pozostałych  (niespełniających 

kryterium kwalifikowalności).

Kryteria wyboru projektów

Kryteria wyboru projektów

 (Project selection criteria) – zestaw określonych 

wymogów  formalnych  i  merytorycznych,  zawartych  w  uzupełnieniu  programu 

operacyjnego,  które  muszą  spełnić  projekty,  aby  uzyskać  dofinansowanie  z 

publicznych  środków  wspólnotowych.  W  przypadku  Funduszy  strukturalnych 

kryteria  wyboru  projektów  formułowane  są  przez  instytucję  zarządzającą,  a 

następnie aprobowane przez Komitet Monitorujący.

Kwalifikowalność projektów

Kwalifikowalność projektów

 – projekt jest kwalifikowalny, czyli może zostać 

zatwierdzony  do  współfinansowania  ze  środków  funduszy  strukturalnych,  jeśli 

jest zgodny z wymogami danego funduszu i z politykami wspólnotowymi oraz 

jest  spójny  z  zatwierdzonym  programem  operacyjnym  i  spełnia  szczegółowe 

kryteria  określone  dla  danego  działania  w  uzupełnieniu  programu 

operacyjnego.

Kwalifikowalność  wydatków

Kwalifikowalność  wydatków

  (Eligibility  of  expenditure)  –  wydatek  jest 

kwalifikowalny,  jeżeli  został  poniesiony  w  ramach  zatwierdzonego  projektu 

realizowanego  z  udziałem  Funduszy  strukturalnych  i  spełnia  warunki 

szczegółowe  określone  w  Rozporządzeniu  Komisji  nr  448/2004  O 

kwalifikowalności  wydatków  decydują  kolejno  przepisy  wspólnotowe,  przepisy 

zawarte  w  uzupełnieniach  programów  operacyjnych  oraz  ewentualnie 

dodatkowo inne przepisy stanowione przez instytucję zarządzającą.

Kwantyfikacja

Kwantyfikacja

 

 

(Quantification)  –  przedstawianie  w  postaci  liczbowej  efektów 

realizacji  programów  finansowanych  z  Funduszy  strukturalnych  na  poziomie 

produktu, rezultatu oraz oddziaływania.

background image

Lider 

Lider 

– projektodawca, który zgłasza wniosek o finansowanie projektu 

w imieniu wszystkich partnerów projektu i odpowiada za jego realizację.

 

 

Monitorowanie

Monitorowanie

 

 

(Monitoring) 

– 

systematyczna 

obserwacja 

wyselekcjonowanych  wskaźników  obrazujących  dynamikę  i  strukturę 

zjawisk  objętych  celami  projektów,  programów  operacyjnych,  strategii 

wykorzystania  Funduszu  Spójności  i  Narodowego  Planu  Rozwoju  oraz 

Podstaw  Wsparcia  Wspólnoty,  mająca  na  celu  zapewnienie  informacji 

zwrotnych na temat zgodności przebiegu realizacji tych dokumentów z 

ich harmonogramem.

 

 

Monitorowanie  finansowe

Monitorowanie  finansowe

 

  (Financial  monitoring)  –  monitorowanie 

zarządzania  środkami  z  Funduszy  strukturalnych  przyznanymi  na 

realizację  programów  operacyjnych  i  projektów  jest  podstawą  oceny 

sprawności ich wydatkowania.

Monitorowanie  rzeczowe

Monitorowanie  rzeczowe

 

  (Physical  monitoring)  –  →monitorowanie 

postępu realizacji programów operacyjnych i projektów poprzez system 

wskaźników określonych w dokumentach programowych.

Nieprawidłowości

Nieprawidłowości

 

  (Irregularities)  –  wszelkie  rozbieżności  w  stosunku 

do
uzgodnionego przez instytucję zarządzającą, instytucję wdrażającą oraz 

beneficjenta  końcowego  sposobu  wydatkowania  środków  w  ramach 

programów operacyjnych lub projektów.

 

background image

Obszar  priorytetowy

Obszar  priorytetowy

  –  obszar  lub  dziedzina  stanowiąca  jedną  z  głównych 

osi  programu,  w  której  działania  mają  kluczowe  znaczenie  dla  realizacji  celu 

głównego lub celów pośrednich.

Odbiorca  ostateczny

Odbiorca  ostateczny

  (Ultimate  Recipient)  –  jednostka  publiczna  lub 

prywatna przedkładająca wnioski na realizację projektów współfinansowanych 

z Funduszy strukturalnych.

Oddziaływanie

Oddziaływanie

  (Impact)  –  konsekwencje  dla  bezpośrednich  adresatów  po 

zakończeniu  ich  udziału  w  projekcie  lub  po  ukończeniu  danej  inwestycji,  a 

także  pośrednie  konsekwencje  dla  innych  adresatów,  którzy  skorzystali  lub 

stracili w wyniku realizacji projektu.

Okres  programowania

Okres  programowania

  (Programming  period)  -  wieloletni  okres  planowania 

budżetów  Wspólnoty  Europejskiej.  Okres  obowiązywania  dokumentów 

programowych, stanowiących podstawę do ubiegania się o wsparcie ze strony 

Komisji  Europejskiej.  Zgodnie  z  zapisami  konstytucji  Wspólnoty  Europejskiej 

liczy 5 lub więcej lat.

Partnerstwo

Partnerstwo

  (Partnership)  –  włączenie  w  proces  podejmowania  decyzji  i  ich 

realizację  odpowiednich  szczebli  władz  wspólnotowych  i  krajowych,  jak 

również instytucji i środowisk regionalnych oraz lokalnych najlepiej znających 

potrzeby  i  możliwości  swego  regionu.  Jest  to  jedna  z  zasad  wdrażania 

Funduszy  strukturalnych  (Rozporządzenie  Rady  z  dnia  14  lipca  2004  r. 

ustanawiające  ogólne  zasady  dla  Europejskiego  Funduszu  Rozwoju 

Regionalnego,  Europejskiego  Funduszu  Społecznego  i  Funduszu  Spójności).

background image

Perspektywa  finansowa

Perspektywa  finansowa

  (Finacial  Perspective)  –  średniookresowy 

plan finansowy UE, konstruowany na okres kilku lat (w szczególności 

dotyczył lat 1989-1993, a od 1993 r. okresu  siedmioletniego tj. 1994-

1999 i 2000-2006, kolejny będzie dotyczył lat 2007-2013), ustalający 

zarówno pułap wszystkich wydatków, jak i ich strukturę.

Płatność

Płatność

 (Payment) – określona wielkość środków w ramach pomocy 

finansowej,  wypłacana  przez  Komisję  Europejską  do  instytucji 

płatniczej  na  podstawie  wniosku  o  płatność  (Rozporządzenie  Rady  z 

dnia 14 lipca 2004 r. ustanawiające ogólne zasady dla Europejskiego 

Funduszu 

Rozwoju 

Regionalnego, 

Europejskiego 

Funduszu 

Społecznego 

Funduszu 

Spójności).

Płatność  okresowa

Płatność  okresowa

  (Interim  payment)  –  płatność  dokonywana  w 

trakcie  realizacji  programu  operacyjnego  lub  projektu  stanowiąca 

określoną  transzę  (część)  środków  w  ramach  pomocy  finansowej. 

Płatność ta jest dokonywana przez Komisję Europejską w celu zwrotu 

kosztów  faktycznie  opłacanych  przez  Fundusze  i  poświadczonych 

przez instytucję płatniczą.

Płatność zaliczkowa

Płatność zaliczkowa

 (Payment on account) – płatność dokonywana 

przez  Komisję  Europejską  na  rzecz  instytucji  płatniczej  po  podjęciu 

zobowiązania  finansowego  na  pokrycie  wydatków  związanych  z 

pomocą.  Płatność  ta  powinna  wynosić  10%  wartości  środków  w 

ramach 

pomocy.

background image

Początek  okresu  kwalifikowalności

Początek  okresu  kwalifikowalności

  (Starting  point  for  the 

eligibility  of  expenditure)  –  moment  rozpoczęcia  dopuszczalności 

wydatkowania  środków  w  danym  programie  operacyjnym  lub 

projekcie  do  współfinansowania  z  funduszy  pomocowych.  W 

przypadku  Polski  zgodnie  z  lit.  (o)  pkt  2  tytułu  15  załącznika  ii  do 

Traktatu Akcesyjnego „wydatki faktycznie poniesione, w odniesieniu 

do  których  Komisja  otrzymała  wniosek  o  wsparcie  (...),  mogą  być 

uznane  za  kwalifikujące  się  do  wsparcia  z  funduszy  od  1  stycznia 

2004 

r.”. 

Pomoc/wsparcie

Pomoc/wsparcie

 

 

(Assistance) – formy pomocy dostarczanej przez 

Fundusze  strukturalne,  programy  operacyjne,  jednolite  dokumenty 

programowe;  Inicjatywy  Wspólnoty  lub  wsparcie  dla  pomocy 

technicznej 

(doradczej) 

działań 

innowacyjnych.

Pomoc  publiczna

Pomoc  publiczna

  (State  aid)  –  pomoc  udzielana  przez  Państwo 

Członkowskie  lub  ze  źródeł  państwowych,  w  jakiejkolwiek  formie, 

która 

narusza 

lub 

grozi 

naruszeniem 

konkurencji 

przez 

uprzywilejowanie 

niektórych 

przedsiębiorstw 

lub 

produkcji 

niektórych wyrobów w zakresie, w jakim wpływa ona negatywnie na 

wymianę  handlową  pomiędzy  Państwami  Członkowskimi.  Pomoc 

państwa  spełniająca  przesłanki  określone  w  art.  87  ust.  1  Traktatu 

ustanawiającego  Wspólnotę  Europejską  udzielana  jest  w  trybie 

określonym w Ustawie z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w 

sprawach dotyczących pomocy publicznej (Dz.U. Nr 123 poz. 1291).

background image

Priorytet 

Priorytet 

(Priority)  –  jeden  z  priorytetów  strategii,  przyjętych  w 

Podstawach  Wsparcia  Wspólnoty  lub  w  pomocy;  priorytetowi  jest 

podporządkowany  wkład  finansowy  z  Funduszy,  innych  instrumentów 

finansowych  oraz  odpowiednich  środków  finansowych  państwa 

członkowskiego, 

jak 

również 

zestaw 

sprecyzowanych 

celów.

Priorytet  operacyjny

Priorytet  operacyjny

  –  zgodnie  z  Ustawą  o  Narodowym  Planie 

Rozwoju,  grupa  działań,  których  realizacja  służy  osiągnięciu  celu 

szczegółowego określonego w programie operacyjnym.

Produkt 

Produkt 

(product)  –  w  rozumieniu  polityki  spójności  Unii  Europejskiej 

wynik realizacji projektu.

Program 

operacyjny

Program 

operacyjny

  (Operational  programme)  –  dokument 

realizowany  w  ramach  polityki  strukturalnej  państwa,  przyjęty  przez 

Radę  Ministrów  i  Komisję  Europejską,  służący  wdrażaniu  Podstaw 

Wsparcia  Wspólnoty,  składający  się  z  zestawienia  priorytetów  oraz 

wieloletnich  działań,  które  mogą  być  wdrażane  poprzez  jeden  lub  kilka 

funduszy  strukturalnych,  jeden  lub  kilka  innych  dostępnych 

instrumentów finansowych oraz Europejski Bank Inwestycyjny.

Sektorowy program operacyjny

Sektorowy program operacyjny

 (Sectoral operational programmes) – 

dokument  służący  realizacji  Narodowego  Planu  Rozwoju,  składający  się 

ze spójnego zestawienia priorytetów operacyjnych i działań, odnoszący 

się  do  sektora  gospodarki,  przygotowany  przez  właściwego  ministra.

 

 

background image

Projekt

Projekt

 

 

(zadanie)  (Project/task)  –  przedsięwzięcie  realizowane  w 

ramach  działania,  będące  przedmiotem  umowy  o  dofinansowanie 

projektu  między  beneficjentem  a  instytucją  zarządzającą,  instytucją 

wdrażającą albo działającą w imieniu instytucji zarządzającej instytucją 

pośredniczącą,  albo  decyzji  podjętej  odpowiednio  przez  właściwego 

ministra,  jeśli  pełni  funkcję  instytucji  zarządzającej  albo  instytucji 

pośredniczącej,  albo  przez  wojewodę,  jeśli  pełni  funkcję  instytucji 

pośredniczącej  lub  współfinansowane  ze  środków  pochodzących  z 

Funduszu  Spójności.  Najmniejsza  dająca  się  wyodrębnić  jednostka 

stanowiąca 

przedmiot 

pomocy.

Publiczne  środki  krajowe

Publiczne  środki  krajowe

  –  środki  finansowe  pochodzące  z  budżetu 

państwa  oraz  państwowych  funduszy  celowych,  środki  budżetów 

jednostek  samorządu  terytorialnego,  środki  innych  jednostek  sektora 

finansów  publicznych,  a  także  inne  środki  jednostek  oraz  form 

organizacyjno-prawnych sektora finansów publicznych.

Publiczne  środki  wspólnotowe

Publiczne  środki  wspólnotowe

  –  środki  finansowe  pochodzące  z 

budżetu  Wspólnoty  Europejskiej,  a  w  szczególności  z  funduszy 

strukturalnych,  o  których  mowa  w  przepisach  Unii  Europejskiej  w 

sprawie  Europejskiego  Funduszu  Rozwoju  Regionalnego,  w  sprawie 

Europejskiego  Funduszu  Społecznego,  w  sprawie  wsparcia  rozwoju 

obszarów  wiejskich  z  Europejskiego  Funduszu  Orientacji  i  Gwarancji 

Rolnej  oraz  zmieniających  i  uchylających  niektóre  rozporządzenia, 

rozporządzeniu  w  sprawie  Instrumentu  Finansowego  Wspierania 

Rybołówstwa  oraz  rozporządzeniu  ustanawiającym  Fundusz  Spójności, 

ujęte  w  załączniku  do  ustawy  budżetowej,  służące  realizacji 

Narodowego Planu Rozwoju. 

background image

Raportowanie/Sprawozdawczość

Raportowanie/Sprawozdawczość

 

(Reporting) 

– 

sprawozdanie, 

przygotowywane  przez  instytucję  zarządzającą,  z  postępu  z  wdrażania 

programu  lub  projektów  współfinansowanych  z  publicznych  środków 

wspólnotowych.

Rezultaty

Rezultaty

  (Results)  –  bezpośrednie  i  natychmiastowe  efekty 

zrealizowanego  programu  operacyjnego  lub  projektu.  Rezultaty 

dostarczają  informacji  o  zmianach,  jakie  nastąpiły  w  wyniku  wdrożenia 

programu  lub  projektu  u  beneficjentów  pomocy,  bezpośrednio  po 

uzyskaniu 

przez 

nich 

wsparcia.

Społeczeństwo informacyjne

Społeczeństwo informacyjne

 (Information Society) – stworzenie sieci 

technologii  informacyjnej,  która  zmieni  w  zasadniczy  sposób  warunki 

życia i pracy w Europie. Aby Europa mogła odnieść korzyści z „digitalnej 

Europy”,  Komisja  przyjęła  w  1996  r.  program  „Europa  jako  pionier 

globalnego społeczeństwa informacyjnego; dynamiczny plan działania”.

Studium  wykonalności

Studium  wykonalności

  (Feasibility  study)  –  studium  przeprowadzone 

w fazie formułowania projektu, weryfikujące, czy dany projekt ma dobre 

podstawy  do  realizacji  i  czy  odpowiada  potrzebom  przewidywanych 

beneficjentów.  Studium  powinno  stanowić  plan  projektu.  Muszą  w  nim 

zostać  określone  i  krytycznie  przeanalizowane  wszystkie  szczegóły 

operacyjne  jego  wdrażania,  a  więc  uwarunkowania  handlowe, 

techniczne,  finansowe,  ekonomiczne,  instytucjonalne,  społeczno-

kulturowe  oraz  związane  ze  środowiskiem  naturalnym.  Studium 

wykonalności  pozwala  na  określenie  rentowności  finansowej  i 

ekonomicznej,  a  w  rezultacie  tworzy  jasne  uzasadnienie  celu  realizacji 

projektu.

background image

Transza  środków

Transza  środków

  (Tranche)  –  rata  płatności  przekazywana  beneficjentowi 

przez instytucję płatniczą.

Wdrażanie/  Realizacja

Wdrażanie/  Realizacja

 

 

(Implementation)  –  urzeczywistnienie  projektu 

programu. Etap wdrażania następuje po etapie programowania.

Weryfikacja

Weryfikacja

  (Verification)  –  działanie  podejmowane  przez  każdy  kraj 

członkowski  Unii  Europejskiej  w  stosunku  do  Komisji  Europejskiej,  mające  na 

celu  sprawdzenie  skuteczności  ustanowionych  rozwiązań  w  zakresie 

zarządzania  i  kontroli  w  sposób  gwarantujący  prawidłowe  wykorzystanie 

funduszy Wspólnoty.

Wkład własny

Wkład własny

 – określona w umowie o dofinansowanie projektu albo decyzji 

część  nakładów  ponoszonych  przez  beneficjenta  na  jego  realizację, 

niepodlegająca zwrotowi.

Wniosek  o  dofinansowanie  projektu

Wniosek  o  dofinansowanie  projektu

  –  dokument  przedkładany  przez 

potencjalnego beneficjenta do instytucji wdrażającej w celu uzyskania środków 

finansowych  na  realizację  projektu  w  ramach  programu  operacyjnego.

Wniosek  o  płatność

Wniosek  o  płatność

  (Payment  application)  –  wniosek  kierowany  przez 

instytucję  zarządzającą  do  instytucji  płatniczej  w  celu  dokonania  okresowych 

płatności  na  rzecz  beneficjentów.  Płatności  te  umożliwiają  zwrot  kosztów 

faktycznie opłacanych przez fundusze pomocowe.

background image

Wskaźniki bazowe

Wskaźniki bazowe

 (Baseline indicators) – wskaźniki opisujące sytuację społeczno-

gospodarczą  na  obszarze  realizacji  projektu,  mierzone  przed  rozpoczęciem  oraz  w 

trakcie  jego  wdrażania,  w  celu  oszacowania  zachodzących  zmian,  niewynikających 

jednakże z realizacji inwestycji. 

Wskaźniki  monitorowania

Wskaźniki  monitorowania

  (Monitoring  indicators)  –  miara  celów,  jakie  mają 

zostać osiągnięte, zaangażowanych  zasobów, uzyskanych produktów, efektów oraz 

innych  zmiennych  (ekonomicznych,  społecznych,  z  zakresu  ochrony  środowiska), 

odnoszących  się  do  programu  operacyjnego,  priorytetów  operacyjnych  i  działań.

Wskaźniki  oddziaływania

Wskaźniki  oddziaływania

  (Impact  indicators)  –  wskaźniki  odnoszące  się  do 

konsekwencji  danego  programu  wykraczających  poza  natychmiastowe  efekty  dla 

bezpośrednich beneficjentów. Oddziaływanie szczegółowe to te efekty, które pojawią 

się  po  pewnym   czasie,  niemniej  jednak  są  bezpośrednio  powiązane  z  podjętym 

działaniem.  Oddziaływanie  globalne  obejmuje  efekty  długookresowe  dotyczące 

szerszej populacji. 

Wskaźniki  podstawowe

Wskaźniki  podstawowe

  (Core  indicators)  –  zestaw  wskaźników  bazujących  na 

standardach  Unii  Europejskiej,  zalecanych  do  stosowania  beneficjentom  środków 

uruchamianych w ramach Funduszy strukturalnych.

Wskaźniki produktu

Wskaźniki produktu

 (Output indicators) – wskaźniki odnoszące się do działalności. 

Liczone  są  w  jednostkach  materialnych  lub  monetarnych  (np.  długość  zbudowanej 

drogi, ilość firm, które uzyskały pomoc itp.).

Wskaźniki  programu

Wskaźniki  programu

  (Programme  indicators)  –  wskaźniki  ustalone  przed  lub  we 

wczesnej fazie wdrażania projektu, w celu monitorowania wdrażania programu oraz 

jego oceny wykonania w odniesieniu do wcześniejszych celów. Do wskaźników tych 

zaliczamy wskaźniki wkładu, wskaźniki produktu, wskaźniki rezultatu oraz wskaźniki 

oddziaływania.

background image

Wskaźniki 

rezultatu

Wskaźniki 

rezultatu

 

(Result 

indicators) 

– 

wskaźniki 

odpowiadające 

bezpośrednim 

natychmiastowym 

efektom 

wynikającym z programu operacyjnego. Dostarczają one informacji 

o  zmianach  np.  zachowania,  pojemności  lub  wykonania, 

dotyczących  bezpośrednich  beneficjentów.  Takie  wskaźniki  mogą 

przybierać  formę  wskaźników  materialnych  (skrócenie  czasu 

podróży,  liczba  skutecznie  przeszkolonych,  liczba  wypadków 

drogowych,  itp.)  lub  finansowych  (zwiększenie  się  środków 

finansowych 

sektora 

prywatnego, 

zmniejszenie 

kosztów 

transportu).

Wydatki  kwalifikowane

Wydatki  kwalifikowane

  –  wydatki  realizowane  w  ramach 

pomocy,  na  zasadach  i  w  sposób  zgodny  z  zasadami 

obowiązującymi  we  Wspólnocie  Europejskiej  (Rozporządzenie 

Komisji  (WE)  nr  448/2004  z  dnia  10  marca  2004  r.  zmieniające 

Rozporządzenie  (WE)  nr  1685/2000  ustanawiające  szczegółowe 

zasady  wprowadzenia  Rozporządzenia  Rady  (WE)  nr  1260/1999  w 

sprawie  kwalifikowania  wydatków  związanych  z  projektami 

współfinansowanymi  z  Funduszy  Strukturalnych  i  uchylające 

rozporządzenie  (WE)  nr  1145/2003).  O  kwalifikacji  wydatków 

decydują  kolejno  przepisy  wspólnotowe,  przepisy  zawarte  w 

uzupełnieniach  programów  operacyjnych  oraz  ewentualnie  inne 

przepisy 

stanowione 

przez 

instytucję 

zarządzającą.

Wykonawca  projektu

Wykonawca  projektu

  –  podmiot,  któremu  beneficjant  końcowy 

zlecił wykonanie zadania.

background image

Zamówienia  publiczne

Zamówienia  publiczne

  (Public  procurement)  –  umowy 

odpłatne  zawierane  między  zamawiającym  (jednostką  sektora 
finansów  publicznych  w  rozumieniu  przepisów  o  finansach 
publicznych,  osobą  prawną,  inną  państwową  jednostką 
organizacyjną 

nieposiadającą 

osobowości 

prawnej) 

wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty 
budowlane.

 

Zasady  kwalifikacji  wydatków

Zasady  kwalifikacji  wydatków

  –  zestaw  wymogów 

formalnych  i  merytorycznych,  których  spełnienie  warunkuje 
uzyskanie  dofinansowania  projektów  z  publicznych  środków 
wspólnotowych.

                              

                              

Dziękuję za uwagę.

Dziękuję za uwagę.

 

 


Document Outline