Uprawa gleby i jej cele

Uprawa gleby i jej

cele

Uprawa roli

- całokształt zabiegów

wykonywanych narzędziami i maszynami

uprawowymi w celu stworzenia

uprawianym roślinom

optymalnych warunków

wzrostu i rozwoju oraz podniesienia kultury

roli

Podstawowym celem uprawy roli jest

stworzenie optymalnych warunków w

środowisku glebowym do umieszczenia

materiału siewnego

, jego kiełkowania, wzrostu

i rozwoju roślin dla wytworzenia maksymalnego

plonu

o pożądanej jakości. Cel ten jest osiągany

na glebach charakteryzujących się dobrą

strukturą (gruzełkowatą), korzystnymi

właściwościami wodnymi, powietrznymi,

cieplnymi, biologicznymi, dobrą zasobnością w

składniki pokarmowe

oraz właściwym

odczynem.

Właściwości te uzyskuje się przez wykonywanie różnych

zabiegów agrotechnicznych

, których zadaniem jest:



utrzymanie lub wzrost produkcyjności gleby, utworzenie

łoża siewnego



uzyskanie i utrzymanie struktury gruzełkowate



regulowanie stosunków wodno-powietrznych i cieplnych



zagospodarowanie

resztek pożniwnych

i słomy po zbiorze



niszczenie

agrofagów

(chwastów, szkodników, patogenów chorób)



zapobieganie tworzeniu się i likwidowanie chorób gleby (skorupa glebowa,

podeszwa płużna

, nadmierne zagęszczenie warstw podornych)



uruchamianie składników pokarmowych



przykrycie nawozów i doglebowych

środków ochrony roślin

, poprawa bilansu

próchnicznego gleby



walka z

erozją



równanie powierzchni gleby i usuwanie kamieni

Gleba i jej

właściwości

Glebą -

nazywamy warstwę powierzchniową,

pokrywającą skorupę ziemską. Powstała ona w

wyniku długotrwałych procesów, które

przebiegały na powierzchni Ziemi. O długości

tego procesu świadczy fakt, iż warstwa ziemi o

grubości 2-3cm kształtuje się od 200 do 1000

lat. Proces ten polega na oddziaływaniu

czynników klimatycznych, które powodują

wietrzenie skał, jak i na oddziaływaniu

organizmów.

Typy i procentowy udział najczęstszych gleb naszego

kraju

Gleby bielicowe, płowe i brunatne są najczęstsze.

Stanowią łącznie 82% wszystkich naszych gleb.

Pozostałe gleby to:

- gleby błotne (9%);

- gleby mady (5%);

- czarne ziemie (2%) i czarnoziemy (1%);

- gleby rędzinowe (1%).

Poziomy oraz podpoziomy

Duże litery z alfabetu łacińskiego stanowią symbole poziomów

głównych, natomiast małymi literami oznacza się cechy

towarzyszące. Wyróżniamy następujące poziomy główne:



Organiczny



Próchniczy



Eluwialny



Iluwialny



Skały macierzystej



Glejowy

Cechy

morfologiczne

Do określenia rodzaju gleby służą nam:

- miąższość oraz profil glebowy

- struktura miąższości, nowotworów

glebowych i samej gleby

- barwa

Miąższość

to suma głębokości każdego jednorodnego

genetycznie poziomu w profilu glebowym począwszy od

powierzchni, aż po skałę macierzystą.

Barwa

jest cechą zmieniającą się zależnie od

nasłonecznienia, stopnia rozdrobnienia i wilgotności.

Barwa gleby jest zależna od barwy swoich części

składowych. Czerń nadaje próchnica; żelazo II

wartościowe szarozielonkawą i niebieską, a III

wartościowe żółtą, szarą i rdzawoczerwoną.

Struktura gleby

jest stanem połączenia odmiennych

elementarnych cząstek stałych. Wyróżniamy znaczne

różnice w strukturze gleby mineralnej oraz organicznej.

Fizyczne

właściwości

skład granulometryczny.

W naszym kraju materiał glebowy dzieli się na dwie

grupy:

1. Części szkieletowe, które stanowi frakcja kamieni o

średnicy powyżej 20nm i frakcja żwiru o średnicy 20-

1nm.

2. Części ziemiste, do których zaliczamy frakcję

piasku (średnica 1-0,1nm), frakcję pyłu (średnica 0,1-

0,02) i frakcję zwaną częściami spławianymi o średnicy

poniżej 0,02nm.

Do części spławianych zaliczamy ił pyłowy koloidalny,

drobny i gruby. Składem granulometrycznym nazywamy

udział danej frakcji w definicyjnej jednostce masy gleby

gęstość gleby.

Gęstością gleby nazywamy masę jednego metra sześciennego

suchej gleby, nienaruszonej strukturalnie. Jest zależna od

uziarnienia oraz struktury gleby. Wyróżniamy dwa rodzaje

gęstości:

- gęstość właściwą-rzeczywistą.

Mówi o tym o ile cząstka gleby nie zawierająca powietrza ani

wody ma większą masę od cząsteczek wody, które zajmują tę

samą objętość. Zależy od tzw. składu mineralnego.

gęstość objętościowa.

Przez tą gęstość rozumiemy stosunek masy danej próbki gleby,

która jest naturalna w swoim układzie do objętości całkowitej

tej próbki. Ze wzrostem tej gęstości wzrasta stopień porowatości

tej gleby i jest ona bardzie zbita.

porowatość.

Suma wolnych przestrzeni gleby. Wyróżniamy porowatość

kapilarną oraz niekapilarną.

zwięzłość.

Jest to siła, będąca miarą spojenia cząsteczek. Mierzy się ją

poprzez określenie siły potrzebnej do ich rozdzielenia.

plastyczność.

Jest cechą umożliwiającą przybieranie glebie różnych

kształtów, gdy jest wilgotna. Jest zależna od wielkości

cząsteczek.

lepkość.

Jest wyrażana zdolnością przylegania gleby. Zależy od

składu mechanicznego oraz wilgotności gleby.

pęcznienie, kurczenie.

Zachodzi w glebach zawierających dużo cząstek

koloidalnych. Zwiększenie objętości przez gęstość, przy

nawilgotnieniu to właśnie pęcznienie, a kurczenie

przebiega w drugim kierunku.

wodne właściwości.

Woda może przyjmować różne postacie:

wolną

, kiedy przepływa z góry w dół gleby, determinowana

własną masą;

- kapilarną, wnikającą do najcieńszych kanalików glebowych.

Jest rezerwuarem wilgoci w glebie i porusza się w każdym

kierunku;

błonkową,

trudnodostępną dla roślin. Powleka gruzełki oraz

cząsteczki;

- higroskopową, silnie związaną i dostającą się do gleby z

atmosfery. Jest obecna w ciężkich oraz próchniczych typach

gleb;

molekularną

, która zatrzymuje się na cząsteczkach gleby, w

wyniku działania sił adhezji. Jest zależna od typu

występujących w glebie koloidów;

pary wodnej

, znajdującej się w porach i będącej częścią

składową powietrza glebowego.

cieplne właściwości.

Mają związek z przewodnictwem i pojemnością cieplną.

Intensywność nagrzewania oraz szybkość utraty ciepła gleby

mają związek z barwą oraz wilgotnością tej gleby. Ciepło może

dostarczać słońce, procesy biologiczne i powietrze.

Właściwości chemiczne oraz fizyko-

chemiczne

Skład chemiczny, formy, związki i przemiany

pierwiastków określamy mianem właściwości

chemicznych gleby. Badania są prowadzone

aby oznaczyć:

zawartość materii organicznej gleby. Jeśli

gleba jest prawidłowo użytkowana powinna

występować równowaga pomiędzy

substancjami organicznymi i tworzącymi się

związkami próchnicowymi. W przypadku

przyspieszonej mineralizacji możemy

wnioskować, iż doszło do zakwaszenia lub

akumulacji toksycznych związków. Aby zbadać

ilość substancji organicznej w glebie stosuje

się metodę barwową.

- zawartość próchnicy, a także węgla

organicznego utlenialnego. Węgiel i

próchnica pozwalają oszacować zawartość

substancji organicznej w glebie, a także

stopień jej humifikacji. Zawartość węgla w

glebie świadczy o zawartości próchnicy.

zawartość azotu. Jest zależna od jakości oraz

ilości substancji organicznej, a także od

stopnia rozkładu (C\N). Zawartość azotu w

glebie to zawartość azotu organicznego +

zawartość związków mineralnych azotu.

-odczyn gleby – jest zależny od stężenia jonów

wodorowych H+ i zasadowych OH-. ph ma

związek z aktywnością biologiczną. Jeśli

stosunek jonów kwasowych do zasadowych jest

równy 1 to pH jest neutralne. W środowisku

kwaśnym występuje przewaga jonów H+, a w

środowisku zasadowym jonów OH-.

SPOSOBY WYKONANIA OREK:



jednostronna -

dokładanie kolejnych skib do tego samego brzegu pola,

wykonywana jest pługiem obracalnym lub wahadłowym, powierzchnia

zaoranego pola jest równa



w rozgon

(rozorywka) -dokładanie skib do brzegów składu, kończy się na

środku składu, gdzie powstaje bruzda,

w skład

(w zgon) - dokładanie skib do wcześniej wyoranego grzbietu na

środku składu, na brzegach składu powstają 2 bruzdy,

kombinowaną

- łączącą orki w skład i rozorywki w celu ograniczenia liczby

grzbietów i bruzd na zaoranym polu.

orka w wąskie zagony

- polega na wyoraniu wąskich zagonów zbudowanych

z 8-12 skib, poprzedzielanych bruzdami, rzadko jest stosowana, pełni rolę

odwadniania terenu.

orka w szerokie zagony

- orka ta ma szerokość zagonu- 24 skiby, rola orna

jest w skład lib rozwał, oraz może być to orka kombinowana

w figurę

- rodzaj orki na polach o kształtach nieregularnych

zaczynającej się od środka pola równolegle do brzegów

specjalnie wytyczonego wieloboku, który zaoruje się najpierw

w zgon; orkę tą kończy się na brzegach pola,

w okółkę

- rodzaj orki na polach o kształtach nieregularnych

wykonywanej w ten sposób, że zaczynając od brzegów pola

orze się je dookoła, a kończy w środku, gdzie małą nie

zaoraną część zaoruje się w zgon lub rozgon; zaletą tej orki

jest brak bruzd i grzbietów, a wadą pozostawianie omijaków

(calizny) na zakrętach i trudności zakończenia orki.

razówka

- gdy nie ma czasu na zaoranie pola podorywką i

orką siewną stosuje się orkę razówkę najczesiej pod oziminy

w niesprzyjających warunkach pogodowych

specjalna

- na glebach lekkich w celu zwiększenia miąższości

poziomu próchnicznego i wprowadzenia masy organicznej,

40–60cm

RODZAJE OREK:

Orki podstawowe:

podorywka

– orka płytka rozpoczynająca zespół uprawek

pożniwnych, wykonywana latem bezpośrednio po zbiorze

roślin

siewna

– orka zasadnicza wykonywana na średnią głębokość

rozpoczyna zespół uprawek przedsiewnych pod rośliny ozime

do 20cm

przedzimowa (ziębla)

– głęboka orka wykonywana jesienią na

polach przeznaczonych pod rośliny jare,

wiosenna, wykonywana wiosną pod rośliny jare, powodujący

nadmierne przesuszenie roli

Orki zasadnicze:

-zimowa : Orka zimowa powinna być wykonana powyżej 20cm

szerokości skiby do głębokości, bruzdy powinny wynosić 1:1,

jest silnie wysztorcowana, orki zimowej nie bronujemy.

Zadania: nagromadzenie zapasów wody z opadów zimowych,

wykorzystanie zgruźlającego działania mrozu, przewietrzenie

gleby, uaktywnienie procesów biologicznych i biochemicznych,

pogłębienie warstwy ornej, wyrzucenie na zewnątrz

składników wymytych do głębszych warstw, walka z chwastami

i szkodnikami.

-podorywka : przerywa parowanie, przykrywa ściernisko, to

pierwszy zabieg po zbiorze roślin pozostawiających ścierń

(zboża). Podorywka płytka 6-12 cm.. Zadanie: przykrycie

ścierniska i przyspieszanie jego rozkładu, przerwanie

parowania, wstępna walka z chwastami, chorobami i

szkodnikami. Ułatwia wykonanie następnej orki kiedy

przyorujemy obornik- 15 cm.

-siewna : Wykorzystywana jest pod wszystkie oźminy (rzepak,

pszenica ozima, jęczmień ozimy, żyto ozime, sprzężyto ozime).

Przygotowuje glebe pod siew roślin ozimych, wykonana do

20cm, stosunek gleby do szerokości skiby 1:1,5. Przy orce

siewnej należy wziąć pod uwagę termin jej wykonania żeby

gleba osiodła trzeba ja wykonać 3-5 tyg przed siewem oźminy.

Rodzaje orek ze względu na głębokość ich

wykonywania:



-płytka, do 15 cm. to najczęściej podorywka



-średnia, do 15-25 cm. to najczęściej orka siewna



-głęboka, 25-35 cm. to najczęściej orka przedzimowa



-pogłębiona, wykonywana sporadycznie w celu zwiększenia miąższości

warstwy ornej, głębokość tej orki jest większa o kilka cm od orek

głębokich



-z pogłębiaczem, wykonywana rzadko w celu spulchnienia warstwy

podornej (gdy wytworzy się podeszwa płużna), pług wyposaża się w

pogłębiacz



-orka agromelioracyjna (orka bardzo głęboka (45-60 cm) wykonywana

specjalnym pługiem w celu poprawienia na kilka lat niekorzystnych

właściwości profilu glebowego).

Document Outline