Przedmiot: Urządzanie lasu (sem. 5 i 6)
Wykłady: 38 godz., ćwiczenia kameralne: 38 godz., ćw. terenowe: 36
godz.
Wykład : Urządzanie lasu jako
dyscyplina nauk leśnych i przedmiot
nauczania
Prof. dr hab
.
Edward Stępień (KULGiEL)
Przedmiot: Urządzanie lasu (sem. 5 i 6)
Wykłady: 38 godz., ćwiczenia kameralne: 38 godz., ćw. terenowe: 36
godz.
Wykład : Urządzanie lasu jako
dyscyplina nauk leśnych i przedmiot
nauczania
Prof. dr hab
.
Edward Stępień (KULGiEL)
Podstawowe
Podstawowe
pojęcia
pojęcia
Las
Las
>> Najbardziej złożony ekosystem lądowy
>> Najbardziej złożony ekosystem lądowy
w którym współżyją tworząc biocenozę
w którym współżyją tworząc biocenozę
różne organizmy roślinne i zwierzęce
różne organizmy roślinne i zwierzęce
>> Grunt o zwartej powierzchni (min. 0,10 ha)
>> Grunt o zwartej powierzchni (min. 0,10 ha)
pokryty roślinnością leśną (drzewa, krzewy,
pokryty roślinnością leśną (drzewa, krzewy,
runo) związany z gospodarką leśną
runo) związany z gospodarką leśną
>> Zbiorowisko roślin drzewiastych
>> Zbiorowisko roślin drzewiastych
zajmujących na trwale określoną
zajmujących na trwale określoną
powierzchnię o wielkości bieżącej produkcji >
powierzchnię o wielkości bieżącej produkcji >
1 m3 drewna z hektara
1 m3 drewna z hektara
Urządzanie lasu
Urządzanie lasu
> Gromadzi
> Gromadzi
> Przetwarza
> Przetwarza
Informacje źródłowe
Informacje źródłowe
na decyzje (nowe informacje)
na decyzje (nowe informacje)
•
o wielkości, stanie, strukturze i przestrzennym
o wielkości, stanie, strukturze i przestrzennym
rozmieszczeniu zasobów leśnych
rozmieszczeniu zasobów leśnych
•
o wielkości i strukturze zapotrzebowania na
o wielkości i strukturze zapotrzebowania na
produkcyjne, ochronne i społeczne funkcje lasu
produkcyjne, ochronne i społeczne funkcje lasu
oraz
oraz
•
przetwarza je na decyzje wprowadzające
przetwarza je na decyzje wprowadzające
czasowe i przestrzenne uporządkowanie
czasowe i przestrzenne uporządkowanie
(ład) gospodarstwa leśnego
(ład) gospodarstwa leśnego
Urządzanie lasu oznacza działalność
Urządzanie lasu oznacza działalność
projektową w toku której pozyskuje,
projektową w toku której pozyskuje,
gromadzi i przetwarza informacje
gromadzi i przetwarza informacje
źródłowe
źródłowe
Urządzanie lasu
Urządzanie lasu
Urządzanie lasu jest stosowaną dyscypliną
Urządzanie lasu jest stosowaną dyscypliną
nauki zajmującą się organizacją gospodarstwa
nauki zajmującą się organizacją gospodarstwa
leśnego poprzez sporządzanie planów
leśnego poprzez sporządzanie planów
prowadzenia gospodarki leśnej; wymaga to:
prowadzenia gospodarki leśnej; wymaga to:
•
określenia celów gospodarstwa leśnego
określenia celów gospodarstwa leśnego
•
poznania czynników produkcji leśnej
poznania czynników produkcji leśnej
•
wskazania sposobów (środków)
wskazania sposobów (środków)
realizacji celów
realizacji celów
Podstawowe umiejętności
Podstawowe umiejętności
urządzeniowe dotyczą trzech
urządzeniowe dotyczą trzech
zagadnień:
zagadnień:
1. Znajomości metod inwentaryzacji lasu i
1. Znajomości metod inwentaryzacji lasu i
umiejętności jej wykonania
umiejętności jej wykonania
2. Znajomości metod przetwarzania informacji
2. Znajomości metod przetwarzania informacji
źródłowych na decyzje na temat cięć i odnowień
źródłowych na decyzje na temat cięć i odnowień
oraz umiejętności wykonywania odpowiednich
oraz umiejętności wykonywania odpowiednich
obliczeń i sporządzania stosownych projektów
obliczeń i sporządzania stosownych projektów
3. Wiedzy o funkcjonowaniu systemu las i
3. Wiedzy o funkcjonowaniu systemu las i
gospodarstwo leśne – służby urządzania
gospodarstwo leśne – służby urządzania
lasu – społeczeństwo - nauka
lasu – społeczeństwo - nauka
Realia leśnictwa
Realia leśnictwa
Nowe wymogi
Nowe wymogi
Realizacja zapisów nt. trwałego –
Realizacja zapisów nt. trwałego –
zrównoważonego rozwoju stała się
zrównoważonego rozwoju stała się
kluczowym zadaniem polityki
kluczowym zadaniem polityki
gospodarczej kraju, w tym resortu
gospodarczej kraju, w tym resortu
leśnictwa
leśnictwa
Trwały i zrównoważony rozwój lasów i
Trwały i zrównoważony rozwój lasów i
leśnictwa oznacza zarządzanie i
leśnictwa oznacza zarządzanie i
użytkowanie w taki sposób
użytkowanie w taki sposób
i w takim tempie, aby:
i w takim tempie, aby:
- zachować je jako odnawialne zasoby naturalne,
- zachować je jako odnawialne zasoby naturalne,
nieuszczuplone w długim czasie
nieuszczuplone w długim czasie
- zachować ich różnorodność biologiczną,
- zachować ich różnorodność biologiczną,
produktywność, zdolność odnawiania się, żywotność
produktywność, zdolność odnawiania się, żywotność
- zachować ich zdolność spełniania teraz i w przyszłości
- zachować ich zdolność spełniania teraz i w przyszłości
ekologicznych, ekonomicznych i społecznych funkcji
ekologicznych, ekonomicznych i społecznych funkcji
na lokalnym, krajowym i globalnym poziomie
na lokalnym, krajowym i globalnym poziomie
nie powodując przy tym szkód w innych ekosystemach
nie powodując przy tym szkód w innych ekosystemach
Ministerialna Konferencja nt. „Ochrony Lasów w Europie” (Helsinki, 1993).
Ministerialna Konferencja nt. „Ochrony Lasów w Europie” (Helsinki, 1993).
Dwa aspekty rozwoju
Dwa aspekty rozwoju
Sustainable Management of Forest
Sustainable Management of Forest
Sustainable Development of Forest
Sustainable Development of Forest
Zarys problemów
Zarys problemów
Problem 1:
Problem 1:
Jakie muszą być spełnione warunki aby z lasu
Jakie muszą być spełnione warunki aby z lasu
rozumnie korzystać i jednocześnie właściwie
rozumnie korzystać i jednocześnie właściwie
go chronić?
go chronić?
Problem 2
Problem 2
Jak wiarygodnie ocenić czy i w jakim zakresie obecny
Jak wiarygodnie ocenić czy i w jakim zakresie obecny
stan lasu umożliwia pełnienie określonych zadań?
stan lasu umożliwia pełnienie określonych zadań?
Uwarunkowania urządzania lasu
Uwarunkowania urządzania lasu
(czy las trzeba urządzać?)
(czy las trzeba urządzać?)
Specyfika leśnictwa
Specyfika leśnictwa
Wielofunkcyjność (produkcja, ochrona, usługi)
Wielofunkcyjność (produkcja, ochrona, usługi)
Wielkoobszarowaość
Wielkoobszarowaość
Uzależnienie od otoczenia (ryzyko)
Uzależnienie od otoczenia (ryzyko)
Zróżnicowanie czynników produkcji
Zróżnicowanie czynników produkcji
Nieoznaczoność dojrzałości
Nieoznaczoność dojrzałości
produktu
produktu
Długość cyklu produkcyjnego
Długość cyklu produkcyjnego
Niejednorodność
Niejednorodność
produktu (plon)
produktu (plon)
Istota relacji „las<>człowiek”
Istota relacji „las<>człowiek”
Brak ingerencji:
Brak ingerencji:
las pierwotny
las pierwotny
Sterująca rola:
Sterująca rola:
las zagospodarowany
las zagospodarowany
Zakres ingerencji
Zakres ingerencji
<> poziom rozwoju
<> poziom rozwoju
<>rodzaj narzędzi
<>rodzaj narzędzi
Chronologia potrzeb
Chronologia potrzeb
:
:
użytki uboczne
użytki uboczne
drewno
drewno
inne funkcje
inne funkcje
Istota relacji „las – człowiek”
Istota relacji „las – człowiek”
Dwie podstawowe formy ingerencji
Dwie podstawowe formy ingerencji
•
cięcia
cięcia
•
odnowienia
odnowienia
Czy cięcia w lesie są konieczne?
Czy cięcia w lesie są konieczne?
Po co ciąć?
Po co ciąć?
Proste pytania
Proste pytania
•
kiedy?
kiedy?
gdzie?
gdzie?
•
ile?
ile?
jak?
jak?
ciąć, odnawiać .....
ciąć, odnawiać .....
•
co?
co?
- przyczyny gospodarcze
- przyczyny gospodarcze
(ekonomiczne)
(ekonomiczne)
- przyczyny przyrodnicze (biologiczne)
- przyczyny przyrodnicze (biologiczne)
- dwie funkcje użytkowania
- dwie funkcje użytkowania
Cechy produkcji leśnej
Cechy produkcji leśnej
Relacja czasu produkcji i czasu
Relacja czasu produkcji i czasu
pracy
pracy
Ograniczone możliwości
Ograniczone możliwości
korygowania
korygowania
Sezonowość
Sezonowość
Zadania urządzania lasu
Zadania urządzania lasu
Sens funkcjonowania urządzania lasu
Sens funkcjonowania urządzania lasu
przejawia się w tworzeniu warunków
przejawia się w tworzeniu warunków
do prowadzenia trwałej i
do prowadzenia trwałej i
zrównoważonej gospodarki leśnej
zrównoważonej gospodarki leśnej
służącej zachowaniu ciągłości
służącej zachowaniu ciągłości
pełnienia przez las wielostronnych
pełnienia przez las wielostronnych
funkcji
funkcji
Gospodarka leśna
Gospodarka leśna
Całokształt oddziaływania człowieka na
Całokształt oddziaływania człowieka na
las, którego zakres, forma, termin i
las, którego zakres, forma, termin i
intensywność zapewnić powinny
intensywność zapewnić powinny
utrzymanie lub doprowadzanie
utrzymanie lub doprowadzanie
ekosystemów leśnych do stanu
ekosystemów leśnych do stanu
umożliwiającego trwałe zaspokajanie
umożliwiającego trwałe zaspokajanie
przez las potrzeb materialnych i/lub
przez las potrzeb materialnych i/lub
innych świadczeń o charakterze
innych świadczeń o charakterze
pozaprodukcyjnym i usługowym
pozaprodukcyjnym i usługowym
Wykorzystanie obszarów leśnych oraz wszelka
Wykorzystanie obszarów leśnych oraz wszelka
związana z tym działalność ukierunkowane na
związana z tym działalność ukierunkowane na
utrzymanie lub poprawę stanu lasu w celu
utrzymanie lub poprawę stanu lasu w celu
optymalnego zaspokajania materialnych i
optymalnego zaspokajania materialnych i
niematerialnych potrzeb człowieka, w tym
niematerialnych potrzeb człowieka, w tym
utrzymania walorów krajobrazowych oraz
utrzymania walorów krajobrazowych oraz
pełnienia zadań ochronnych.
pełnienia zadań ochronnych.
Oznacza to konieczność określania i realizacji
Oznacza to konieczność określania i realizacji
zadań w zakresie użytkowania zasobów leśnych
zadań w zakresie użytkowania zasobów leśnych
niezbędnych do utrzymania wielofunkcyjnego
niezbędnych do utrzymania wielofunkcyjnego
charakteru lasu
charakteru lasu
Użytkowanie lasu
Użytkowanie lasu
Uwarunkowania
podejmowania
decyzji
- analiza kompleksu zależności między
- analiza kompleksu zależności między
człowiekiem a przyrodą
człowiekiem a przyrodą
(środowiskiem przyrodniczym)
(środowiskiem przyrodniczym)
- istota celów i zadań nowoczesnego
- istota celów i zadań nowoczesnego
leśnictwa
leśnictwa
Nowoczesny plan urządzenia lasu w
Nowoczesny plan urządzenia lasu w
warunkach trwale zrównoważonej
warunkach trwale zrównoważonej
wielofunkcyjnej gospodarki leśnej to
wielofunkcyjnej gospodarki leśnej to
dokument o rozbudowanej części
dokument o rozbudowanej części
ogólnej:
ogólnej:
- służącej planowaniu długookresowemu
- służącej planowaniu długookresowemu
- nawiązujący do regionalnych planów
- nawiązujący do regionalnych planów
zagospodarowania przestrzennego
zagospodarowania przestrzennego
- charakteryzujący się pogłębioną analizą
- charakteryzujący się pogłębioną analizą
przyrodniczą stanu środowiska leśnego
przyrodniczą stanu środowiska leśnego
- wyznaczający zakres wielofunkcyjności lasu oraz
- wyznaczający zakres wielofunkcyjności lasu oraz
- określający zasady regulacji zasobów leśnych
- określający zasady regulacji zasobów leśnych
Podsumowanie
Podsumowanie
> zwiększa się zainteresowanie
> zwiększa się zainteresowanie
społeczeństwa sposobami zarządzania
społeczeństwa sposobami zarządzania
leśnictwem i prowadzenia gospodarki
leśnictwem i prowadzenia gospodarki
leśnej:
leśnej:
>> rosnące znaczenie roli środowiska
>> rosnące znaczenie roli środowiska
>> wzrost rangi socjalnych funkcji lasu
>> wzrost rangi socjalnych funkcji lasu
>> informacje mediów o szkodach
>> informacje mediów o szkodach
wyrządzanych w lasach (przemysł) i
wyrządzanych w lasach (przemysł) i
pogarszaniu się ich stanu zdrowotnego
pogarszaniu się ich stanu zdrowotnego
> zainteresowanie przyrodą przeradza
> zainteresowanie przyrodą przeradza
się niekiedy w zachwyt i entuzjazm,
się niekiedy w zachwyt i entuzjazm,
często jednak bez rozumienia istoty
często jednak bez rozumienia istoty
zachodzących w niej procesów:
zachodzących w niej procesów:
>> przekonanie o samoregulacyjnych
>> przekonanie o samoregulacyjnych
właściwościach lasu wystarczających
właściwościach lasu wystarczających
do naturalnej przemiany pokoleń
do naturalnej przemiany pokoleń
(krytyka cięć w lesie
(krytyka cięć w lesie
)
)
> nowe uwarunkowania wielofunkcyjnego
> nowe uwarunkowania wielofunkcyjnego
użytkowania (wykorzystania) zasobów drzewnych
użytkowania (wykorzystania) zasobów drzewnych
(obszarów leśnych)
(obszarów leśnych)
>> pozyskiwanie drewna ma służyć
>> pozyskiwanie drewna ma służyć
powiększaniu bogactwa i walorów
powiększaniu bogactwa i walorów
przyrodniczych lasu oraz pomnażaniu
przyrodniczych lasu oraz pomnażaniu
możliwości jego wielostronnych
możliwości jego wielostronnych
świadczeń
świadczeń