Spastyczność
Spastyczność mięśni jest składnikiem
zespołu górnego neuronu ruchowego
cechująca się zależnym od szybkości
ruchu narastaniem tonicznego
odruchu rozciągowego.
Manifestuje się ona klinicznie
zwiększonym oporem w czasie ruchów
biernych, ustępującym nagle w trakcie
rozciągania ( OBJAW SCYZORYKOWY)
Spastyczność
• Spastyczność rzadko występuje w
odosobnieniu od innych objawów
uszkodzenia górnego neuronu
ruchowego obejmujących:
• -osłabienie siły mięśniowej
• - wzmożenie odruchów ścięgnistych
• - odruch Babińskiego
• - zanik odruchów brzusznych
Spastyczność
• W patogenezie zaburzeń czynności
mięśni objętych niedowładem istotne
znaczenie mają:
• - zaburzenia kontroli ruchowej
• - zmiana organizacji czynności
nerwowej na poziomie segmentów
rdzenia
• - zmiany własności kurczliwych i
lepkościowo-elastycznych włókien
mięśniowych.
Badania czynności ruchowej u
chorych ze spastycznym
niedowładem kończyn dolnych
potwierdziły:
- niedostateczną rekrutację
jednostek ruchowych w czasie
dowolnego skurczu mięśnia
-zmniejszoną częstość
wyładowań w neuronach
ruchowych
- zwolnienie i osłabienie salw
wyładowań
Spastyczność
• Zmiany te tłumaczą występujące w
przebiegu uszkodzenia górnego
neuronu ruchowego
• - osłabienie
• - spowolnienie ruchów
• - utratę zręczności
Spastyczność
• Podział włókien mięśniowych:
• ( na podstawie własności
fizjologicznych i
histochemicznych)
• - wolne
• -szybkie
• - szybkie oporne na zmęczenie
Spastyczność
• W porażeniu połowiczym dochodzi do
wybiórczego zaniku włókien szybko
kurczących się.
• U chorych z długotrwałymi
zaburzeniami dróg piramidowych - 4-
ty rodzaj włókien:
• o przedłużonym skurczu i zwiększoną
męczliwością
Spastyczność
• Zmniejszenie napięcia mięśniowego
nie zawsze prowadzi do poprawy
czynności ruchowej.
• Spastyczność może być korzystna
czynnościowo - np..stabilizacja
kończyny w wyniku wzmożonego
napięcia prostowników stawu
biodrowego i kolanowego ( w
porażeniu polowiczym ułatwia stanie i
chodzenie)
Spastyczność
• Podsumowanie:
• -upośledzenie czynności u chorych
z zaburzeniami górnego neuronu
ruchowego wynika z:
• - osłabienia
• - zwolnienia ruchu
• - utraty zręczności
• - łatwego męczenia się mięśni
Spastyczność
• Brak korelacji między nasileniem
spastyczności a ciężkością
zaburzeń ruchowych.
• Chorzy z nasilona spastycznością
mogą wykazywać dobrą czynność
ruchową i odwrotnie.
Spastyczność
•Leczenie-
• -
indywidualizacja
Spastyczność
• Różnorodność obrazu klinicznego i
wpływu na upośledzenie czynności
wynika z:
• - umiejscowienia i przewlekłości
zaburzeń górnego neuronu ruchowego
• - stopnia poprawy i kompensacji w jaki
układ nerwowy kompensuje
uposledzenie czynności
Leczenie
• Podejmuje się w celu:
• - zmniejszenia dolegliwości
( bolesne skurcze mięśni)
• - poprawy czynności ruchowej
• - zapobiegania i ograniczenia
powikłań wynikających ze
zwiększonego napięcia mięśni
Powikłania zwiększonego
napięcia mięśni
• - przykurcze
• -trudności utrzymania prawidłowej
pozycji leżącej i siedzącej
• - odleżyny ( w tym zapobieganie)
Środki terapeutyczne
• - leki p-spastyczne
• - toksyna jadu kiełbasianego
• - neuroliza chemiczna
• - chirurgia
• - stymulacja elektryczna
• - fizjoterapia
• - szynowanie
• - opatrunki gipsowe
Co może nasilać
( prowokować)
spastyczność
• - zakażenia układu moczowego
• - odleżyny
• - wrastające paznokcie
• -przykurcze
Farmakoterapia
• Leki doustne - baklofen, bezodiazepiny,
dantrolen, klonidyna, fenotiazyny
• leki te, ze względu na działanie
układowe mogą powodować
zwiększenie czynnościowego kalectwa
• - Baklofen (90-150mg/dobę)- podawany
dokanałowo- jest bezpieczne i
skuteczne u chorych z ciężką
spastycznością pochodzenia
rdzeniowego i mózgowego
Farmakoterapia
• Toksyna jadu kiełbasianego typ A-G
bezpieczny i skuteczny w leczeniu
miejscowej spastyczności mięśni u
dorosłych i dzieci.
• Podana domięśniowo, nie przechodzi
przez barierę krew-mózg, nie działa
bezpośrednio na OUN, do porażenia
mięśnia dochodzi po kilku dniach i
trwa około 10-12 tyg.
Gdzie stosowano BT/A
• - stwardnienie rozsiane
• -ciężka spastyczność przywodzicieli
biodra(uda)
• - chorzy po udarze ze:
• * spastyczną stopą końską
• * spastyczność kończyny górnej
• - dzieci ze spastycznym porażeniem
mózgowym
Co spowodowało podanie
BT/A
• - zmniejszenie spastyczności
mm.przywodzących biodro
( łatwiejsze cewnikowanie,
utrzymanie higieny, siadanie, zmiana
pozycji)
• - zmniejszenie napięcia mięśni i
częstości skurczów
• - poprawa parametrów chodu
• - aktywne grzbietowe zgięcie stopy
BT/A w porażeniu
mózgowym
•
- poprawa czynności ruchowych
( zmniejszenie, ustąpienia końskiej stopy,
zmniejszenie napięcia w dole podkolanowym)
•
- zapobiega powstaniu przykurczów
•
- im wcześniej, tym lepsze wyniki
•
- zapobiega następstwom długotrwałego
wzmożonego napięcia mięśni
posturalnych( skolioza,deformacja stawu
biodrowego )
Neuroliza chemiczna
• - zniszczenie nerwów obwodowych
fenolem lub alkoholem
• - przez podanie:
• * dokanałowe
• * blokada n.obwodowego
• * ostrzyknięcie punktu
motorycznego mięśnia
Leczenie chirurgiczne
• - brak skuteczności leczenia
zachowawczego (farmakoterapii)
• - polega na :
• * zabiegach korekcyjnych
• * destrukcyjnych -
neurochirugiczne
Zabiegi ortopedyczne
• - wydłużenie ścięgien
• - wydłużenie mięśni
• - przemieszczenie ścięgien
• jako usunięcie przykurczów
wtórnych do spastyczności mięśni
Zabiegi ortopedyczne
• wg Gage
• - gdy chód dziecka wystarczająco
dojrzały ( 6-10r.ż.)
• - wszystkie korekty jednoczasowo
• - najwcześniejsze uruchamianie po
zabiegu
• - szynowanie, ortezy fizjoterapia
Neurochirurgia
• - przecięcie grzbietowych korzeni
nerwowych
• - przednich korzeni nerwowych
• - grzbietowa podłużna mielotomia
• - chondrotomia
• - neurectomia
• groźne powikłania
Neurochirurgia
• - wybiórcze przecięcie grzbietowych
korzeni powoduje :
• * zmniejszenie spastyczności
• * zwiększa szybkość chodu
• * długość kroku
• * zakres ruchów w stawach kończyn
• dolnych
Czynnościowa stymulacja
elektryczna
• - elektryczna stymulacja struktur
nerwowych zmniejsza napięcie
mięśniowe chorych ze
spastycznością
• - stymulacja rdzenia kręgowego
• - przezskórna stymulacja nerwowów
• - stymulacja móżdżkowa
Krioterapia
• Miejscowe oziębienie mięśni:
• - zwalnia przewodnictwo
nerwowo-mięśniowe
• - hamuje pobudliwość wrzecion
mięśniowych
• - przedłuża skurcz mięśnia
• zmniejszenie napięcia mięśni
Krioterapia
• - krótki efekt ( około 1 h)
• stosowana przed założeniem
unieruchomienia gipsowego
• - przed fizykoterapią
Opatrunki gipsowe,
szynowanie i fizjoterapia
• - zmniejszenie napięcia
mięśniowego poprzez
zahamowanie wrzeciona
mięśniowego w wyniku
przedłużonego rozciągnięcia
mięśnia.
• - rozciągnięcie mięśnia zapobiega
powstawaniu przykurczów
gipsowanie
• - stosowanie opatrunków gipsowych
u dzieci chodzących i chorych na
PM ze spastycznością kończyn
dolnych prowadziło do:
• - zwiększenia zakresu ruchów w
stawach
• - poprawy parametrów chodu
• * Brak wpływu na statyczne napięcie
mięśni
Wskazania do leczenia
• Leczenie spastyczności mięśni
należy rozważyć w przypadku:
• - bolesnych skurczów mięśniowych
• - zapobieganiu przykurczom i
deformacjom kości
• - w celu ułatwienia ułożenia ciała w
łóżku, na krześle, pod prysznicem
• -przyspieszenie gojenia owrzodzeń
Zasady leczenia
• 1.należy zapobiegać i leczyć stany
nasilające spastyczność:
• - zakażenie dróg moczowych
• - odleżyny
• - wrastające paznokcie
• 2.w długotrwałym leczeniu należy
unikać doustnych leków p-
spastycznych, nie mają wybiórczego
działania, mogą doprowadzić do
uogólnionego spadku napięcia i
czynnościowego inwalidztwa. Mogą
być przyczyną zaburzeń czynności
poznawczych, rozwoju
tolerancji.Ciągły dokanałowy wlew
baklofenu może być skuteczny u
chorych z pourazową paraplegią
• 3.Leczenie z wyboru umiejscowionej
spastyczności polega na chemicznej
neurolizie fenolem lub alkoholem,
bądź domięśniowym podaniu BT/A.
Mogą być połączone z fizjoterapią i
aparatami korekcyjnymi.
• 4.,Opatrunki gipsowe są zwykle
skuteczne w krótkoterminowym
leczeniu spastyczności mm.chorych w
okresie rekonwalescencji po
uszkodzeniu górnego neuronu
ruchowego(pourazowe uszkodzenie
mózgu).Ułatwia krioterapia .
• 5.Zabiegi ortopedyczne i n-
chirurgiczne są stosowane głównie w
leczeniu spastyczności i przykurczy u
dzieci z PM. Najlepsze wyniki, gdy
zabieg jest jednorazowy, dziecko z
dojrzałym sposobem chodu, wcześnie
uruchamiane po zabiegu. Wybiórcze
przecięcie grzbietowych korzeni
nerwowych jest najbardziej
zalecanym zabiegiem n-
chirurgicznym w łagodzeniu
spastyczności u tych chorych