Poród 

Poród 

patologiczny

patologiczny

Klinika Perinatologii

Klinika Perinatologii

I Klinika Ginekologii i Położnictwa

I Klinika Ginekologii i Położnictwa

UM w Łodzi

UM w Łodzi

 

 

Zaburzenia czynności 

Zaburzenia czynności 

skurczowej mięśnia macicy

skurczowej mięśnia macicy

 - 

 - 

definicja

definicja

Nieprawidłowe skurcze mięśnia 

Nieprawidłowe skurcze mięśnia 

macicy 

macicy 

to skurcze

to skurcze

które odbiegają od prawidłowych

które odbiegają od prawidłowych

 

 

Zaburzenia czynności skurczowej 

Zaburzenia czynności skurczowej 

mięśnia macicy

mięśnia macicy

 - postacie

 - postacie

1.

1.

Słaba czynność skurczowa

Słaba czynność skurczowa

 – 

 – 

nieprawidłowość działania sił wydalających, za 

nieprawidłowość działania sił wydalających, za 

słabe, za krótkie i za rzadkie ( < 3 

słabe, za krótkie i za rzadkie ( < 3 

skurczów/min) skurcze, nie powodują postępu 

skurczów/min) skurcze, nie powodują postępu 

porodu

porodu

a)

a)

pierwotne osłabienie czynności 

pierwotne osłabienie czynności 

skurczowej-

skurczowej-

      

      

występuje od początku porodu

występuje od początku porodu

Przyczyny:

Przyczyny:

 otyłość, nadmierne 

 otyłość, nadmierne 

rozciągnięcie macicy

rozciągnięcie macicy

 

 

b)

b)

wtórne osłabienie czynności skurczowej-

wtórne osłabienie czynności skurczowej-

 

 

prawidłowe na początku skurcze słabną w trakcie 

prawidłowe na początku skurcze słabną w trakcie 

porodu (osłabienie z wyczerpania): są słabsze, 

porodu (osłabienie z wyczerpania): są słabsze, 

krótsze, wydłuża się przerwa między skurczami

krótsze, wydłuża się przerwa między skurczami

 

 

Przyczyny: 

Przyczyny: 

Czynnościowe:  

Czynnościowe:  

niewspółmierność, wąska 

niewspółmierność, wąska 

miednica, nieprawidłowe wstawianie się lub 

miednica, nieprawidłowe wstawianie się lub 

ułożenie główki

ułożenie główki

Przeszkody porodowe: 

Przeszkody porodowe: 

niepodatne części miękkie, 

niepodatne części miękkie, 

ostry łuk łonowy, nadmierne zagięcie kości 

ostry łuk łonowy, nadmierne zagięcie kości 

krzyżowej lub wystawanie kolców kości 

krzyżowej lub wystawanie kolców kości 

kulszowej 

kulszowej 

 

 

2.

2.

Nadmierna czynność skurczowa

Nadmierna czynność skurczowa

 – 

 – 

zbyt silne skurcze ( ciś. wewnątrzmaciczne > 

zbyt silne skurcze ( ciś. wewnątrzmaciczne > 

80-90 mmHg) oraz zbyt częste skurcze (w 

80-90 mmHg) oraz zbyt częste skurcze (w 

okresie rozwierania ≥ 4 skurczów/10 min, 

okresie rozwierania ≥ 4 skurczów/10 min, 

tachysystolia) 

tachysystolia) 

 

 

3.

3.

Skurcze hipertoniczne

Skurcze hipertoniczne

 – 

 – 

nadmierne 

nadmierne 

napięcie spoczynkowe ściany macicy lub 

napięcie spoczynkowe ściany macicy lub 

ciśnienie w przerwie międzyskurczowej  

ciśnienie w przerwie międzyskurczowej  

Przyczyny: 

Przyczyny: 

bierne nadmierne rozciągniecie 

bierne nadmierne rozciągniecie 

mięśnia macicy (np. wielowodzie, ciąża 

mięśnia macicy (np. wielowodzie, ciąża 

bliźniacza)

bliźniacza)

4.

4.

Rozkojarzona czynność skurczowa

Rozkojarzona czynność skurczowa

 – 

 – 

wynik wieloogniskowego tworzenia bodźców 

wynik wieloogniskowego tworzenia bodźców 

skurczowych, podwójne skurcze (skurcze 

skurczowych, podwójne skurcze (skurcze 

dwugarbne)

dwugarbne)

 

 

Hiperstymulacja czynności 

Hiperstymulacja czynności 

skurczowej macicy- zagrożenia

skurczowej macicy- zagrożenia



Kwasica, niedotlenienie, zaburzenia czynności 

Kwasica, niedotlenienie, zaburzenia czynności 

serca płodu

serca płodu



Ryzyko pęknięcia macicy  ( ↑ ryzyka u kobiet po 

Ryzyko pęknięcia macicy  ( ↑ ryzyka u kobiet po 

cięciach cesarskich lub innych operacjach na 

cięciach cesarskich lub innych operacjach na 

macicy), objawy: krwawienie i silny ból w 

macicy), objawy: krwawienie i silny ból w 

podbrzuszu utrzymujący się w przerwie pomiędzy 

podbrzuszu utrzymujący się w przerwie pomiędzy 

skurczami i nasilający się przy palpacji

skurczami i nasilający się przy palpacji



Zbyt gwałtowne przypieranie główki lub za szybkie 

Zbyt gwałtowne przypieranie główki lub za szybkie 

wchodzenie niezaadaptowanej główki do kanału 

wchodzenie niezaadaptowanej główki do kanału 

rodnego- ucisk na ośrodki n. błędnego i odruchowe 

rodnego- ucisk na ośrodki n. błędnego i odruchowe 

zwolnienia czynności serca płodu

zwolnienia czynności serca płodu

 

 

Zaburzenia czynności skurczowej 

Zaburzenia czynności skurczowej 

mięśnia macicy

mięśnia macicy

 - leczenie

 - leczenie



Nasilenie słabej czynności skurczowej

Nasilenie słabej czynności skurczowej

 

 

Metody fizykalne

Metody fizykalne

: 

: 



Opróżnienie pęcherza moczowego i jelita 

Opróżnienie pęcherza moczowego i jelita 

grubego

grubego



Ciepła kąpiel, prysznic

Ciepła kąpiel, prysznic

Metody farmakologiczne -

Metody farmakologiczne -

 leki kurczące 

 leki kurczące 

macicę

macicę

 

 

1)

1)

Dożylny wlew kroplowy z oksytocyną ( 5jm 

Dożylny wlew kroplowy z oksytocyną ( 5jm 

oksytocyny w 500 ml płynu)

oksytocyny w 500 ml płynu)

prędkość wlewu:

prędkość wlewu:

 

 

1kropla/min do max 30 

1kropla/min do max 30 

kropli /min

kropli /min

Uwaga !

Uwaga !

 przedawkowanie zagraża:

 przedawkowanie zagraża:



 

 

pęknięciem macicy, 

pęknięciem macicy, 



niedotlenieniem wewnątrzmacicznym, 

niedotlenieniem wewnątrzmacicznym, 



atonicznym krwawieniem w okresie łożyskowym

atonicznym krwawieniem w okresie łożyskowym

2)

2)

Doszyjkowe lub dopochwowe podanie 

Doszyjkowe lub dopochwowe podanie 

prostaglandyn PGE2

prostaglandyn PGE2

3)

3)

Dożylny wlew kroplowy z prostaglandyn 

Dożylny wlew kroplowy z prostaglandyn 

PGE2

PGE2

 

 

Amniocenteza

Amniocenteza

                    

                    

  

  

Odpływanie płynu owodniowego 

Odpływanie płynu owodniowego 

          

          

↓ 

↓ 

objętości jamy macicy

objętości jamy macicy

        

        

nasilenie czynności skurczowej

nasilenie czynności skurczowej

   

   

po przejściowym osłabieniu (ok. 40 min)

po przejściowym osłabieniu (ok. 40 min)

                                              

                                              

 

 

Zaburzenia czynności skurczowej 

Zaburzenia czynności skurczowej 

mięśnia macicy

mięśnia macicy

 - leczenie

 - leczenie



Osłabienie nadmiernej i hipertonicznej 

Osłabienie nadmiernej i hipertonicznej 

czynności skurczowej – tokoliza

czynności skurczowej – tokoliza

Dożylny wlew kroplowy fenoterolu w celu 

Dożylny wlew kroplowy fenoterolu w celu 

regulacji czynności skurczowej (4 amp. 

regulacji czynności skurczowej (4 amp. 

Pertusisten-po 2g fenoterolu w 500 ml roztworu)

Pertusisten-po 2g fenoterolu w 500 ml roztworu)

prędkość wlewu:

prędkość wlewu:

 ok. 10 ml/godz.

 ok. 10 ml/godz.

przeciwwskazania:

przeciwwskazania:

 ciężka nadczynność gruczołu 

 ciężka nadczynność gruczołu 

tarczowego, kardiomiopatia przerostowa, guz 

tarczowego, kardiomiopatia przerostowa, guz 

chromochłonny

chromochłonny

 

 

Obfite krwawienia w okresie 

Obfite krwawienia w okresie 

poporodowym

poporodowym

 

 



Definicja 

Definicja 

Krwawienie po porodzie ( lub późnym 

Krwawienie po porodzie ( lub późnym 

poronieniu) występujące w okresie 

poronieniu) występujące w okresie 

łożyskowym i w ciągu 2-4 h po porodzie, 

łożyskowym i w ciągu 2-4 h po porodzie, 

przekraczające zwykłą utratę krwi ( 200-300 

przekraczające zwykłą utratę krwi ( 200-300 

ml, po porodzie do 500 ml).

ml, po porodzie do 500 ml).

 

 

Obfite krwawienia w okresie 

Obfite krwawienia w okresie 

poporodowym

poporodowym



Podział:

Podział:

1.

1.

Krwawienia z miejsca łożyskowego

Krwawienia z miejsca łożyskowego

a)

a)

Krwawienia okresu oddzielania

Krwawienia okresu oddzielania

b)

b)

Krwawienia po wydaleniu łożyska – atoniczne

Krwawienia po wydaleniu łożyska – atoniczne

2.

2.

Krwawienia z uszkodzeń tkanek miękkich

Krwawienia z uszkodzeń tkanek miękkich

3.

3.

Krwawienie spowodowane zaburzeniami 

Krwawienie spowodowane zaburzeniami 

krzepnięcia

krzepnięcia

 

 

Różnicowanie krwawień z niedowładu macicy 

Różnicowanie krwawień z niedowładu macicy 

(częste!)

(częste!)

Oraz krwawień z uszkodzeń tkanek miękkich 

Oraz krwawień z uszkodzeń tkanek miękkich 

(rzadko!)

(rzadko!)

Krwawienie z miejsca 

Krwawienie z miejsca 

łożyskowego

łożyskowego

Krwawienie z uszkodzeń 

Krwawienie z uszkodzeń 

tkanek miękkich

tkanek miękkich

1. Macica wiotka, miękka, 

1. Macica wiotka, miękka, 

nieprawidłowo duża z wysoko 

nieprawidłowo duża z wysoko 

stojącym dnem

stojącym dnem

2. Krwawienie rozpoczyna się kilka 

2. Krwawienie rozpoczyna się kilka 

minut po urodzeniu płodu bo 

minut po urodzeniu płodu bo 

najpierw krwią wypełnia się jama 

najpierw krwią wypełnia się jama 

macicy, wydalenie krwi z macicy 

macicy, wydalenie krwi z macicy 

odbywa się falami-okresowe 

odbywa się falami-okresowe 

krwawienia z pochwy

krwawienia z pochwy

3. Jeśli macica jest wiotka i po 

3. Jeśli macica jest wiotka i po 

masowaniu lub lekach kurczących 

masowaniu lub lekach kurczących 

obkurcza się bardzo wolno, to 

obkurcza się bardzo wolno, to 

występuje krwawienie z niedowładu 

występuje krwawienie z niedowładu 

(atoniczne) z miejsca łożyskowego

(atoniczne) z miejsca łożyskowego

1. Macica twarda, dobrze 

1. Macica twarda, dobrze 

obkurczona, mała

obkurczona, mała

2. Krwawienie następuje 

2. Krwawienie następuje 

bezpośrednio po urodzeniu płodu, ma 

bezpośrednio po urodzeniu płodu, ma 

stałe nasilenie, konieczne jest 

stałe nasilenie, konieczne jest 

ustalenie miejsca krwawienia za 

ustalenie miejsca krwawienia za 

pomocą oglądania we wziernikach

pomocą oglądania we wziernikach

3. Po masowaniu lub podaniu 

3. Po masowaniu lub podaniu 

srodków kurczących macica jest 

srodków kurczących macica jest 

nadal twarda, a krwawienie 

nadal twarda, a krwawienie 

utrzymuje się

utrzymuje się

 

 

Powikłania okresu łożyskowego – 

Powikłania okresu łożyskowego – 

zatrzymanie łożyska

zatrzymanie łożyska

Brak wydalenia łożyska w ciągu 30 -45 min, utrata krwi 

Brak wydalenia łożyska w ciągu 30 -45 min, utrata krwi 

≥400ml)

≥400ml)

1.

1.

Łożysko przytwierdzone

Łożysko przytwierdzone

 (placenta adherens) 

 (placenta adherens) 

       

       

zbyt słaba czynność skurczowa, np.  po 

zbyt słaba czynność skurczowa, np.  po 

długotrwałym porodzie lub przy nadmiernym 

długotrwałym porodzie lub przy nadmiernym 

rozciągnięciu macicy

rozciągnięciu macicy

2.

2.

Łożysko przyrośnięte

Łożysko przyrośnięte

 (placenta accreta) - trofoblast 

 (placenta accreta) - trofoblast 

przerasta doczesną

przerasta doczesną

3.

3.

Łożysko wrośnięte lub przerośnięte

Łożysko wrośnięte lub przerośnięte

 (placenta 

 (placenta 

increta, percreta)- trofoblast wrasta lub przerasta 

increta, percreta)- trofoblast wrasta lub przerasta 

mięsień macicy

mięsień macicy

4.

4.

Łożysko uwięźnięte

Łożysko uwięźnięte

 (placenta incarcerata) – skurcz 

 (placenta incarcerata) – skurcz 

ujścia wewnętrznego szyjki macicy

ujścia wewnętrznego szyjki macicy

 

 

Powikłania okresu łożyskowego – 

Powikłania okresu łożyskowego – 

zatrzymanie łożyska

zatrzymanie łożyska

Łożysko przytwierdzone; 
występuje często!

Łożysko przyrośnięte lub 
wrośnięte (wg Wilsona); 
występuje bardzo rzadko

 

 

Wzmożone krwawienie okresu 

Wzmożone krwawienie okresu 

oddzielania łożyska Postępowanie

oddzielania łożyska Postępowanie

1)

1)

Oksytocyna 3 jm i.v, a następnie ciągły wlew 

Oksytocyna 3 jm i.v, a następnie ciągły wlew 

kroplowy z oksytocyną

kroplowy z oksytocyną

2)

2)

Zabezpieczenie żyły  i profilaktyka wstrząsu 

Zabezpieczenie żyły  i profilaktyka wstrząsu 

hipowolemicznego (HES, FFP)

hipowolemicznego (HES, FFP)

3)

3)

Opróżnienie pęcherza moczowego (stały 

Opróżnienie pęcherza moczowego (stały 

cewnik), masaż macicy, przyłożenie lodu w 

cewnik), masaż macicy, przyłożenie lodu w 

okolicę podbrzusza

okolicę podbrzusza

4)

4)

Oksytocyna bezpośrednio do pępowiny: 10j w 

Oksytocyna bezpośrednio do pępowiny: 10j w 

20 ml 0,9% NaCl

20 ml 0,9% NaCl

 

 

5)

5)

Chwyt Cred

Chwyt Cred

è

è

go bez znieczulenia lub w 

go bez znieczulenia lub w 

znieczuleniu ogólnym

znieczuleniu ogólnym

6)

6)

Ręczne oddzielenie i wydobycie łożyska

Ręczne oddzielenie i wydobycie łożyska

 

 

Ręczne wydobycie łożyska

Ręczne wydobycie łożyska

 

 

Poporodowe wynicowanie macicy

Poporodowe wynicowanie macicy



SILNY BÓŁ I 

SILNY BÓŁ I 

WSTRZĄS przy 

WSTRZĄS przy 

porodzie łożyska

porodzie łożyska



Łożysko wrośnięte

Łożysko wrośnięte



Zabieg Credego

Zabieg Credego



Zabieg Kristellera

Zabieg Kristellera



Wymaga 

Wymaga 

nastychmiastoweg

nastychmiastoweg

o działania!!!!!!!

o działania!!!!!!!

 

 

Krwawienie poporodowe po 

Krwawienie poporodowe po 

wydaleniu łożyska ( krwawienie 

wydaleniu łożyska ( krwawienie 

atoniczne)

atoniczne)

1.

1.

Niedowład macicy po wydaleniu 

Niedowład macicy po wydaleniu 

niekompletnego łożyska 

niekompletnego łożyska 



 

 

Wyłyżeczkowanie jamy macicy – wskazania:

Wyłyżeczkowanie jamy macicy – wskazania:



Wzmożone krwawienie z jamy macicy po 

Wzmożone krwawienie z jamy macicy po 

porodzie łożyska

porodzie łożyska



Łożysko niekompletne

Łożysko niekompletne



Płat dodatkowy łożyska

Płat dodatkowy łożyska



Przerwanie naczyń 

Przerwanie naczyń 

na brzegu łożyska 

na brzegu łożyska 

lub błon płodowych

lub błon płodowych



Przyczep błoniasty 

Przyczep błoniasty 

pępowiny

pępowiny

Łyżka Bumma

 

 

2.

2.

Niedowład macicy po wydaleniu 

Niedowład macicy po wydaleniu 

kompletnego łożyska 

kompletnego łożyska 

Wskazana profilaktyka 

Wskazana profilaktyka 

farmakologiczna

farmakologiczna

1)

1)

Wywiad:

Wywiad:



Atoniczne krwawienia podczas poprzednich 

Atoniczne krwawienia podczas poprzednich 

porodów

porodów



Wieloródki

Wieloródki



Krótki odstęp czasu między porodami

Krótki odstęp czasu między porodami



Poród ciąży przenoszonej

Poród ciąży przenoszonej



Przebyte (częste) poronienia

Przebyte (częste) poronienia

 

 

2)

2)

Ocena sytuacji położniczej i przebiegu 

Ocena sytuacji położniczej i przebiegu 

porodu

porodu



Szybkie opróżnienie macicy (zabieg kleszczowy, 

Szybkie opróżnienie macicy (zabieg kleszczowy, 

próżnociąg)

próżnociąg)



Nadmierne rozciągnięcie macicy: ciąża bliźniacza, 

Nadmierne rozciągnięcie macicy: ciąża bliźniacza, 

wielowodzie, duży płodu

wielowodzie, duży płodu



Zmęczenie macicy; niewspółmierność porodowa, 

Zmęczenie macicy; niewspółmierność porodowa, 

przedłużony poród

przedłużony poród



Wiotka macica: po długotrwałym znieczuleniu, 

Wiotka macica: po długotrwałym znieczuleniu, 

rozpoczęty poród przedwczesny z tokolizą

rozpoczęty poród przedwczesny z tokolizą



Osłabienie czynności skurczowej mięśnia macicy; 

Osłabienie czynności skurczowej mięśnia macicy; 

pierwotnie lub wtórnie słaba czynność, długotrwały 

pierwotnie lub wtórnie słaba czynność, długotrwały 

dożylny wlew z oksytocyną

dożylny wlew z oksytocyną



Guzy macicy: macica mieśniakowata

Guzy macicy: macica mieśniakowata



Wady macicy: macica łukowata (uterus arcuatus), 

Wady macicy: macica łukowata (uterus arcuatus), 

przegroda macicy (uterus septus)

przegroda macicy (uterus septus)

 

 

5)

5)

Ciągły wlew z prostaglandynami (PGE2, 

Ciągły wlew z prostaglandynami (PGE2, 

PGF2

PGF2

α

α

)

)

6)

6)

Usuniecie skrzepów, kontrola jamy macicy 

Usuniecie skrzepów, kontrola jamy macicy 

(resztki tkanki łożyskowej, pękniecie macicy)

(resztki tkanki łożyskowej, pękniecie macicy)

Chwyt Hamiltona (tzw. Chwyt pięścią) 

w celu zahamowania krwawienia po 
porodzie 

za pomocą reki wewnętrznej i reki 
zewnętrznej

Ręczny ucisk 
aorty

 

 

Krwawienia atoniczne - 

Krwawienia atoniczne - 

postępowanie

postępowanie

1)

1)

Szybki wlew kroplowy z oksytocyną 

Szybki wlew kroplowy z oksytocyną 

2)

2)

Wycisnąć skrzepy z macicy

Wycisnąć skrzepy z macicy

(Chwyt Cred

(Chwyt Cred

è

è

go, masaż macicy)

go, masaż macicy)

Leki kurczące macicę działają optymalnie 

Leki kurczące macicę działają optymalnie 

wtedy gdy macica jest pusta !

wtedy gdy macica jest pusta !

3)

3)

Trzymanie macicy

Trzymanie macicy

 

 

i kontrola stanu 

i kontrola stanu 

jej obkurczenia

jej obkurczenia

4)

4)

Podanie środków 

Podanie środków 

wzmagających

wzmagających

krzepniecie (aktywny

krzepniecie (aktywny

czynnik VII)

czynnik VII)

 

 

Krwawienia atoniczne - 

Krwawienia atoniczne - 

postępowanie

postępowanie



Wycięcie macicy- ostateczność

Wycięcie macicy- ostateczność

8)

8)

Leczenie wstrząsu, zaburzeń krzepnięcia 

Leczenie wstrząsu, zaburzeń krzepnięcia 

(ostry zespół krwotoczny, koagulopatia)

(ostry zespół krwotoczny, koagulopatia)

( HES, FFP, Heparyna 10 000-15 000 jm./24h, 

( HES, FFP, Heparyna 10 000-15 000 jm./24h, 

antytrombina III 1 jm./kg mc., aprotynina, 

antytrombina III 1 jm./kg mc., aprotynina, 

uzupełnienie niedoboru płytek do stężenia > 

uzupełnienie niedoboru płytek do stężenia > 

50 000/

50 000/

μ

μ

l)

l)

 

 

Krwawienia z uszkodzeń tkanek 

Krwawienia z uszkodzeń tkanek 

miękkich kanału rodnego

miękkich kanału rodnego



Etiologia

Etiologia

Pęknięcia:

Pęknięcia:

1)

1)

Szyjki macicy

Szyjki macicy

2)

2)

Pochwy

Pochwy

3)

3)

Sromu 

Sromu 

4)

4)

krocza

krocza

 

 

Zaopatrzenie obrażeń porodowych

Zaopatrzenie obrażeń porodowych



Po porodzie popłodu należy we 

Po porodzie popłodu należy we 

wziernikach obejrzeć stan dróg 

wziernikach obejrzeć stan dróg 

rodnych:

rodnych:



Pękniecie szyjki macicy jego uwidocznienie i 

szycie

 

 

Zaopatrzenie obrażeń porodowych

Zaopatrzenie obrażeń porodowych



Obejrzeć pochwę w poszukiwaniu 

Obejrzeć pochwę w poszukiwaniu 

ewentualnych pęknięć ścian i śluzówki, które 

ewentualnych pęknięć ścian i śluzówki, które 

należy zaopatrzyć szwami (uwaga na 

należy zaopatrzyć szwami (uwaga na 

przeszycie ściany odbytnicy!)

przeszycie ściany odbytnicy!)



Pęknięcia okołocewkowe zaopatruje się po 

Pęknięcia okołocewkowe zaopatruje się po 

uprzednim scewnikowaniu pęcherza!

uprzednim scewnikowaniu pęcherza!



Warstwowo zeszyć krocze (właściwe szycie 

Warstwowo zeszyć krocze (właściwe szycie 

naciętych mięśni krocza!!)

naciętych mięśni krocza!!)