Metody 

Metody 

organizacji 

organizacji 

i 

i 

zarządzani

zarządzani

a

a

 

 

 

 

Literatura

1.

Z. Martyniak: Metody 
organizacji i zarządzania , 
Wydawnictwo Akademii 
Ekonomicznej w Krakowie 
1999

2.

Czekaj J. (red.): Metody 
organizacji i zarządzania 
Wydawnictwo Akademii 
Ekonomicznej w Krakowie, 
Kraków  2007

3.

M. Jabłoński: Kompetencje 
pracownicze w organizacji 
uczącej,  Wyd. Beck 2009

1.

Z. Martyniak: 
Organizatoryka, PWE 

Warszawa 1987

 

2.

Martyniak Z., Nowe metody i 
koncepcje zarządzania, 
Wydawnictwo Akademii 
Ekonomicznej w Krakowie, 
Kraków 2002

3.

Z. Mikołajczyk Techniki 
organizatorskie w 
rozwiązywaniu problemów 
zarządzania, PWN, Warszawa 
2001

 

 

1.

1.

Czym jest metoda a technika 

Czym jest metoda a technika 

organizatorska?

organizatorska?

2.

2.

Przegląd klasycznych technik 

Przegląd klasycznych technik 

organizatorskich zarządzania

organizatorskich zarządzania

3.

3.

Współczesne koncepcje 

Współczesne koncepcje 

zarządzania

zarządzania

 

 

1. Czym jest 

1. Czym jest 

metoda a 

metoda a 

technika 

technika 

organizatorska?

organizatorska?

 

 

 

 

METODA

 

to: 



 Świadomy i uporządkowany sposób stosowany 

dla osiągnięcia określonego celu [Encyklopedia 
Larousse]

[1]

.



 Systematycznie i konsekwentnie stosowany 

sposób postępowania dla osiągnięcia określonego 
celu [Słownik języka polskiego]

[2]

. 

 



Sposób naukowego badania rzeczy i zjawisk i 

przedstawiania wyników tych badań [Słownik 
języka polskiego]

[3]

.

 

[1]

 A. Chauvet, Metody zarządzania, Poltext, Warszawa 1997.

[2]

 Z. Mikołajczyk, Techniki organizatorskie w rozwiązywaniu problemów zarządzania, PWN, Warszawa 1995.

[3]

 Ibid.

 

 

METODA

 

to: 



Systematyczny sposób postępowania, przy czym 

sposób oznacza umyślny tok jakiegoś działania, a 
więc skład i układ jego stadiów [T. Kotarbiński][4].



Powtarzalny sposób działania zwiększający jego 

sprawność, sposób, który jest wyznaczany za pomocą 
spójnego zbioru reguł (dyrektyw) [S. Kamiński][5].
 



Odpowiednią do stanu rzeczy najkrótszą drogę do 

celu działania, a dokładniej: świadomie i 
systematycznie stosowany, wzorcowy dobór i układ 
elementarnych czynności, który pozwala skuteczniej i 
ekonomiczniej (wydajniej i oszczędniej) uzyskać cel 
tego działania [T. Kotarbiński]. 

[4

] Z. Matyniak, Metody organizowania procesów pracy, PWE, Warszawa 1996. 

[5

] S. Kamiński, Nauka i metoda, KUL, Lublin 1998. 

 

 

Zasada 

Wytyczna do działań 

organizatorskich 

Zasady: podziału pracy, koncentracji 

, harmonii

 

 

Metodyka ogólna 

Podejście do działania 

organizatorskiego określające etapy 
postępowania oraz wykorzystywany 
w nim zbiór zasad, metod i technik 

Analiza elementarna, podejście 

opisowo-ulepszające,funkcjonalno-
wzorcujące,diagnostyczno-
funkcjonalne

 

 

Metoda ogólna 

Sposób postępowania zaczerpnięty z 
metodologii nauk praktycznych 
ukierunkowujący działalność 
organizatorską na poszczególnych jej 
etapach i implikujący zastosowanie 
określonych metod szczegółowych i 
technik
Metoda diagnostyczna, systemowa, 
RAPPOS

 

 

Rodzina metod 

szczegółowych 

Grupa metod rozwiązywania szczegółowych 
problemów organizatorskich ukształtowana 
na gruncie nauki organizacji i zarządzania lub 
innych nauk praktycznych (ergonomii, 
informatyki, heurystyki, ekonometrii, 
socjologii itp.)
Badanie metod pracy, mierzenie pracy, 
wartościowanie pracy, analiza wartości 
itp.Metody socjologiczne, ergonomiczne, 
informatyczne, heurystyczne, itp.

 

 

Metodyka szczegółowe 

•Szczegółowy sposób podejścia do 
działania organizatorskiego właściwy dla 
danej rodziny metod szczegółowych, 
określający etapy i fazy postępowania 
oraz wykorzystywane w poszczególnych 
stadiach metody szczegółowe i techniki
Metodyka badania pracy, mierzenia pracy, 
normowania pracy, analizy wartości itp.

 

 

Metody szczegółowe 

Sposoby postępowania 
organizatorskiego właściwe dla 
określonej rodziny metod implikujące 
zastosowanie określonych technik
Chronometraż, fotografia dnia pracy, 
w rodzinie metod wartościowania 
pracy: metoda Bedaux, metoda 
UMEWAP-87, metoda AWPN

 

 

Grupa technik 

Grupa szczegółowych sposobów 
postępowania organizatorskiego 
właściwa dla określonej metody 
szczegółowej 
Techniki kart i wykresów przebiegu, 
techniki haromonogramów, 

 

 

technika 

technika 

organizatorsk

organizatorsk

a?

a?

 

 

Technika

 to: 



 Części składowe metody (parts within a method) 

[Encyclopedia od Management] 

Metodyka

 

to: 



 Poprawny metodologicznie zbiór dyrektyw, 

wskazujący sposoby działania, metody prowadzące do 
danego celu [T. Pszczołowski] 

Zasady

 

(reguły) to: 



zawierają ogólne wskazówki, wytyczne działań 

organizatorskich. Np. Zasada podziału pracy głosi, że 
jeśli jakąś pracę podzielimy na cząstki, z których 
każdą powierzymy do wykonania odrębnemu 
stanowisku (pracownikowi, komórce, maszynie itd.), 
to wydajność pracy wrośnie.

 

 

Technika 

Zaprogramowane i zrutynizowane 

sposoby postępowania 
organizatorskiego

 Karta przebiegu materiału, wykres 

Gantta

 

 

Metoda a 
Technika

: 

Metoda 

Poziom refleksji 

Technika 

X 

Model teoretyczny (teoria) 

 

X 

Koncepcja, zasada, reguła 

X 

X 

Instrumenty 

X 

X 

Narzędzia 

X 

X 

Metodyka, procedury 

X 

X 

„Best practices” 

 

 

Instrument

 – sposób, klasyfikacja , struktura danych, miernik, formuła 

opracowana na podstawie ogólnej zasady lub reguły. 

Narzędzie

 – implementacja instrumentu za pomocą środków materialnych.

 

 

Wyróżniamy w naukach 

Wyróżniamy w naukach 

organizacji i zarządzania:

organizacji i zarządzania: 



 metody analityczne (jak jest?)



 metody diagnostyczne (jest dobrze 

czy źle?)



metody projektowe / ulepszające / 

prognostyczne (co należy robić?)

 

 

Istota i 

Istota i 

treść

treść

 

 

analityczno-

analityczno-

diagnostycz

diagnostycz

nej 

nej 

metodyki 

metodyki 

badania

badania

 

 

i

i

 

 

doskonaleni

doskonaleni

a 

a 

organizacji i 

organizacji i 

procesów 

procesów 

pracy

pracy

Z. Matyniak, Metody organizowania 
procesów pracy, PWE, Warszawa 
1996.

 

 

 

Cykl upowszechniania 

metod 

zarządzania wg M. 

Bourbona

Wielka 

dyfuzja

20 do 30 lat

Lata

D

u

że

p

rz

e

d

si

ę

b

io

rs

tw

a

 

p

rz

e

m

ys

ło

w

e

Ś

re

d

n

ie

 i

 

m

a

łe

 

p

rz

e

d

si

ę

b

io

rs

tw

a

Obszar 

zastosowań

Dora

dztw

o i in

form

acja

 w 

prze

dsię

bior

stwi

e

Eksperymenty 

zawodowych 

konsultantów

Narodziny 

i inicjacja

Publika
cje

10 do 30 lat

Naucza

nie w s

zkołach

 

wyższyc

h

D

u

że

p

rz

e

d

si

ę

b

io

rs

t

w

a

 

p

rz

e

m

ys

ło

w

e

Ś

re

d

n

ie

 i

 

m

a

łe

 

p

rz

e

d

si

ę

b

io

rs

tw

a

Koncepcja

 

 

Grupy 

Grupy 

(rodziny) 

(rodziny) 

metod 

metod 

szczegółow

szczegółow

ych

ych

Z. Matyniak, Metody organizowania procesów 
pracy, PWE, Warszawa 1996.

 

 

 

Wybrane m

Wybrane m

etod

etod

y

y

 

 

OiZ:

OiZ:

Metody badania pracy

Metody funkcjonalne

Japońskie metody zarządzania

Metody zarządzania produkcją

Współczesne metody zarządzania

 

 

Metody OiZ 

Metody OiZ 

– przegląd:

– przegląd:

1.

 System jest to 

kompleks elementów 

wzajemnie powiązanych

 ze względu na 

spełniane funkcje. 

2.

Każdy system jest podsystemem jakiejś 

większej całości

 i zarazem stanowi 

nadsystem dla systemów niższego rzędu.  
Znajduje się więc w 

stałej interakcji

 z 

systemami równorzędnymi i nadrzędnymi, 
które stanowią jego środowisko zewnętrzne. 

3.

Każdy system jest tworzony w celu 

zaspokojenia określonych potrzeb

 

środowiska zewnętrznego przez spełnianie 
funkcji wynikających z tych potrzeb 

Metoda analizy wartości

U podstaw analizy wartości leży pojęcie 

SYSTEMU!

 

Z. Martyniak, Organizacja i zarządzanie. 15 efektywnych metod, ANTYKWA, Kraków-
Kluczbork 1997.

 

 

 

Metody OiZ 

Metody OiZ 

– przegląd:

– przegląd:

Metoda analizy wartości

Podstawową przesłanką 

(tezą)

 

metody analizy wartości

 

jest poszukiwanie 

produktu, usługi 

o najwyższej jakości 

spełnienia potrzeb 

(FUNKCJI) przy 

minimalnych kosztach 

 

 

Metody OiZ 

Metody OiZ 

– przegląd:

– przegląd:

Metoda analizy wartości

Wartość systemu

 (organizacji) 

wyznaczamy poprzez zestawienie 

stopnia spełnienia poszczególnych 

funkcji  (dysharmonia organizacyjna) 

do kosztów całkowitych . 

Możemy tą zależność definicyjną przedstawić w sposób 

następujący:

k

f

gdzie: Ws -  wartość badanego systemu,

f        -      stopień  spełnienia  funkcji 

(dysharmonia)

k   -  koszt spełnienia funkcji 

Ws = f  / k 

 

 

Metody OiZ 

Metody OiZ 

– przegląd:

– przegląd:

Metoda analizy wartości

Poprzez wyznaczenie 

oczekiwanych 

potrzeb 

środowiska

 

zewnętrznego

 i 

wewnętrznego

 

i porównanie ich ze 

spełnianymi lub nie przez daną 

firmę funkcjami, 

możemy określić stopień tzw. 

dysharmonii organizacyjnej

, 

zarówno wewnętrznej jak i 

zewnętrznej.

 

 

Metody OiZ 

Metody OiZ 

– przegląd:

– przegląd:

Metoda analizy wartości

CELEM

analizy 

wartości 

jest 

likwidacja 

dostrzeżonej 

DYSHARMON

DYSHARMON

II 

II 

funkcji i 

potrzeb.

 

?

?

?

?

?
?

ludzie

kapitał

informacja

zarządzanie

kultura

?
?
?
?

?
?
?

POTRZEBY 

wewnętrzne

POTRZEBY 

zewnętrzne

ORGANIZACJ A

FUNKCJ E 

wewnętrzne

FUNKCJ E 

zewnętrzne

 

 

Metody OiZ 

Metody OiZ 

– przegląd:

– przegląd:

Metoda analizy wartości

Koszt realizowanych funkcji 

określamy jako 

koszt 

łączny

, 

kosztów 

wewnętrznych

 

przedsiębiorstwa jak i 

kosztów zewnętrznych

 

(społecznych)

Ws = f  / k