Oględziny zwłok w miejscu ich ujawnienia

Oględziny zwłok w

miejscu ich ujawnienia

Dorota Pieśniak, Zakład Medycyny Sądowej AM

w Gdańsku

Lekarz może być wezwany w celu

dokonania oględzin zwłok jako:



osoba upoważniona do urzędowego

stwierdzenia zgonu

•

karta zgonu

•

karta informacyjna



biegły powołany przez prokuratora

Kpk Rozdział 23

Oględziny. Otwarcie zwłok. Eksperyment

procesowy

Art. 209.

§ 1. Jeżeli zachodzi podejrzenie przestępnego

spowodowania śmierci, przeprowadza się

oględziny i otwarcie zwłok.

§ 2. Oględzin zwłok dokonuje prokurator, a w

postępowaniu sądowym sąd, z udziałem biegłego

lekarza, w miarę możności z zakresu medycyny

sądowej. W wypadkach nie cierpiących zwłoki

oględzin dokonuje Policja z obowiązkiem

niezwłocznego powiadomienia prokuratora.

§ 3. Oględzin zwłok dokonuje się na miejscu ich

znalezienia. Do czasu przybycia biegłego oraz

prokuratora lub sądu przemieszczać lub poruszać

zwłoki można tylko w razie konieczności.

Art. 209.cd

§ 4. Otwarcia zwłok dokonuje biegły w obecności

prokuratora albo sądu. W postępowaniu przed

sądem przepisy art. 396 § 1 i 4 stosuje się

odpowiednio.

§ 5. Do obecności przy oględzinach i otwarciu zwłok

można, w razie potrzeby, oprócz biegłego,

wezwać lekarza, który ostatnio udzielił pomocy

zmarłemu. Z oględzin i otwarcia zwłok biegły

sporządza opinię z zachowaniem wymagań art.

200 § 2.

Cele oględzin zwłok dokonywanych

przez lekarza

stwierdzenie zgonu

określenie przypuszczalnego czasu

zgonu !!

ustalenie prawdopodobnej (przypuszczalnej)

przyczyny zgonu – nie możliwe w przypadku

śmierci gwałtownej ,co ustalane jest w trakcie

sekcji

pomoc przy ustalaniu tożsamości

pomoc przy poszukiwaniu i zabezpieczaniu

śladów biologicznych i/lub fizycznych

Protokół oględzin zwłok w miejscu

ujawnienia



ułożenie – opis, zdjęcia i in.



odzież – opis rodzaju i wyglądu poszczególnych

części ubrania

W czasie oględzin zwłok nie rozbiera się –

należy w miarę możliwości szeroko odchylić

ubranie, aby ocenić wszystkie okolice ciała

(ocena znamion śmierci, obrażeń i in.)



ocena znamion śmierci: wczesnych (plamy

opadowe, stężenie pośmiertne, ochłodzenie) i

późnych (gnicie, zeszkieletowanie, strupieszenie,

przemiana tłuszczowo-woskowa, przemiana w

torfowiskach)

Protokół oględzin zwłok w miejscu

ujawnienia cd.



opis ogólny: płeć, wiek z wyglądu, wzrost (długość),

stan odżywienia



znaki szczególne (tatuaże, blizny, znamiona, ubytki,

zniekształcenia itd.)



opis głowy; opis uzębienia; stan otworów naturalnych

głowy (ciała obce, wydzieliny itd.).



opis pozostałych części ciała: szyja, tułów, kończyny

górne i dolne, okolice krocza, odbytu i narządów

płciowych



obrażenia (ogólnie)

Protokół oględzin zwłok w miejscu

ujawnienia cd.

przypuszczalny czas zgonu

przypuszczalna przyczyna zgonu

(ocena tylko w niektórych przypadkach, pewne określenie

jedynie w czasie sekcji zwłok) .

Określenie czasu, jaki upłynął od

zgonu do chwili oględzin jest możliwe

tylko z pewnym

prawdopodobieństwem

Stopień dokładności oceny jest

największy w ciągu pierwszych

kilku godzin po śmierci i w miarę

upływu czasu zmniejsza się

Opóźnienie w przeprowadzeniu

oględzin zmniejsza dokładność w

określeniu czasu śmierci :

zmiany temperatury w otoczeniu zwłok (zwłaszcza

w pomieszczeniach) i temperatury zwłok

procesy autolizy i gnicia – wpływ na rozwój

wczesnych i późnych znamion śmierci

działanie owadów, zwierząt

Ustalanie czasu śmierci

- oględziny zwłok-



ocena nasilenia i rozmieszczenia wczesnych

(lub późnych) znamion śmierci;



reakcje interletalne



obecność owadów (w różnych fazach rozwoju)

Ocena znamion śmierci

Plamy opadowe



sinowiśniowe zabarwienie powłok ciała,

pojawiające się po ustaniu krążenia krwi w

następstwie jej przemieszczania się do naczyń

krwionośnych najniżej położonych części ciała



rozległość i intensywność



pojawianie się 20-30 min, w pełni rozwinięte 6-9 h pm



przemieszczalność: do 6 h całkowita, do 12 h częściowa,

powyżej 12 h brak



wyciskalność – blednięcie przy ucisku palcem około 20-

36 h

Stężenie pośmiertne



skrócenie i usztywnienie mięśni w wyniku

ustania metabolizmu po śmierci



lokalizacja, nasilenie



początek 30-60 min, dostępne badaniem- żuchwa,

palce rąk 2-3 h pm



rozwinięte w pełni 6-8 h pm



powracanie po „przełamaniu” do 6 h pm



ustąpienie 3-4 dni pm

Ocena znamion śmierci

Ochłodzenie



spadek temperatury ciała – w ciągu pierwszych 6

h pm średnio o 1



badanie zwłok dotykiem – zimne czy ciepłe części ciała

(kończyny, twarz, tułów)- zakryte czy odkryte



pomiar temperatury otoczenia i temperatury zwłok w

odbytnicy



wykorzystanie do obliczenia czasu śmierci nomogramu

Henssge’go – metoda matematyczna

Nomogram do

oznaczania czasu

śmierci

(wg. Henssge’go)

Ocena znamion śmierci

Rozkład zwłok i zmiany utrwalające



zielonkawe zabarwienie powłok brzucha



2 dni pm



przemiana tłuszczowo-woskowa



w powłokach

1-2 mies. pm



całe ciało co najmniej kilkanaście miesięcy pm



strupieszenie



najwcześniej 3 tyg. pm

Przykład

ustalenia czasu zgonu w oparciu o obserwacje

znamion śmierci i ochłodzenia ciała



plamy opadowe ulegające częściowemu

przemieszczeniu, znikające pod wpływem

miernego ucisku palcem



zwłoki ochłodzone



stężenie pośmiertne nie powracające po

przełamaniu

zgon nastąpił w czasie 7-12 godzin

przed oględzinami

Reakcje interletalne

(międzyśmiertne)



reakcja mięśni szkieletowych na bodźce

mechaniczne

•

m. dwugłowy ramienia do 2-3 h pm

•

m. czworogłowy uda do 6 h pm



reakcja mięśni szkieletowych na bodźce elektryczne

(mięśnie okrężne oczu, mięsień okrężny ust,

mięśnie przedramienia)

•

do kilkudziesięciu h pm



reakcja źrenic na środki farmakologiczne

rozszerzające i zwężające źrenicę

•

do 21 h pm

•

odwracalność reakcji do 11 h pm

Metody entomologiczne

określanie czasu, jaki upłynął od śmierci na

podstawie różnorodności gatunków owadów

przybywających na zwłoki oraz kolejnych faz ich

rozwoju



zwłoki w różnym stopniu rozkładu



konieczne zabezpieczenie materiału do badania

(owady, larwy, poczwarki) ze zwłok i ich otoczenia

•

osiem ogniw sukcesji w zależności od czasu

śmierci i związanymi z tym przemianami

pośmiertnymi zwłok

•

zależność od wilgotności i temperatury



współpraca z entomologiem

Document Outline